Του Δρ. Νικολάου Αρβανιτίδη*
Όπως οι ορυκτές πρώτες ύλες-ΟΠΥ (π.χ. λίθιο, κοβάλτιο, σπάνιες γαίες) είναι κρίσιμες για την ενεργειακή μετάβαση (μπαταρίες, ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας), έτσι υπάρχουν και ΟΠΥ που θεωρούνται κρίσιμες για την ψηφιακή μετάβαση.
Ειδικότερα ο ΟΗΕ, μέσω της αρμόδιας ειδικής Επιτροπής αλλά και της Έκθεσης που εκδόθηκε πρόσφατα, έχει καταρτίσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο οδηγιών για την ενεργειακή μετάβαση που αφορούν σε πρότυπα βιώσιμης αξιοποίησης των ΟΠΥ μέσα από την εφαρμογή των σχετικών συστημάτων κοιτασματολογικής ταξινόμησης UNRMS και UNFC, καθώς και στην βάση διεθνής συνεργασίας με ΕΕ και φορείς όπως UNECE και UNCTAD (https://share.google/xvHE98AQJDaFfRGQn). Στόχος είναι η ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης, η ισότιμη κατανομή απολαβών και η διαφάνεια σε όλη την αλυσίδα αξίας των ΣΚΟΠΥ.
Για την ψηφιακή τεχνολογία και μετάβαση κεντρικό ρόλο παίζουν αρκετές στρατηγικές και κρίσιμες ΟΠΥ (ΣΚΟΠΥ) για την ΕΕ όπως, οι Σπάνιες γαίες, το Γάλλιο, το Γερμάνιο, Πλατίνα, Παλλάδιο, Ρόδιο, Κοβάλτιο, Νικέλιο, Χαλκός και Πυρίτιο (Πιν. 1).
Οι δύο μεταβάσεις «μοιράζονται» ορισμένα υλικά (π.χ. σπάνιες γαίες, κοβάλτιο, χαλκός) (Σχ. 1). Η ενεργειακή εστιάζει στις μπαταρίες και τις ΑΠΕ, ενώ η ψηφιακή εστιάζει στους ημιαγωγούς, τα τσιπ, τα συστήματα ψηφιακών δεδομένων και τα δίκτυα επικοινωνιών.
Το παράδειγμα του USGS σχετικά με την χρήση ΟΠΥ στην ψηφιακή τεχνολογία/μετάβαση
Το USGS με τίτλο “Key Minerals in Data Centers” (Ιούλιος 2025), παρουσιάζει (Σχ. 2) τις ΟΠΥ και ΣΚΟΠΥ που απαιτούνται για τη λειτουργία των συστημάτων ψηφιακών δεδομένων/data centers — όπως servers, μικροτσίπ, συστήματα ψύξης και αποθήκευση δεδομένων — μαζί με το ποσοστό εξάρτησης των Η.Π.Α. από εισαγωγές για κάθε ΟΠΥ. Πρόκειται συγκεκριμένα για (Πιν. 2):
- Serverboards και Ηλεκτρονικά κυκλώματα: Ασήμι, Χρυσός , Χαλκός, Κασσίτερος, Ταντάλιο, Παλλάδιο, Πλατίνα.
- Ψήκτρες θερμότητας (Heat sinks): Αλουμίνιο, Χαλκός.
- Ημιαγωγοί / Μικροτσίπ: Αρσενικό, Φθορίτης, Γάλλιο, Γερμάνιο, Ίνδιο, Παλλάδιο, Πλατίνα, Πυρίτιο, Ταντάλιο.
- Μαγνήτες και αποθηκευτικά μέσα: Βαρίτης, Βόριο, Σπάνιες γαίες.
Προκύπτει λοιπόν ότι τα κέντρα ψηφιακών δεδομένων (data centers) είναι εγκαταστάσεις που στεγάζουν συστήματα υπολογιστών, συμπεριλαμβανομένων διακομιστών, για την αποθήκευση και τη διαχείριση τους. Η ζήτηση για κέντρα ψηφιακών δεδομένων αυξάνεται, ειδικά για την υποστήριξη νέων τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης που απαιτούν υπολογιστικές απαιτήσεις. Απαιτούν έτσι μεγάλες ποσότητες ενέργειας και ΟΠΥ για την κατασκευή τους, συμπεριλαμβανομένων ΣΚΟΠΥ.
Είναι φανερό ότι πρόκειται στις περισσότερες περιπτώσεις για στρατηγικές και κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες (ΣΚΟΠΥ) για τις οποίες οι Η.Π.Α., αλλά και η Ευρώπη και άλλες χώρες εξαρτώνται από εισαγωγές από τρίτες χώρες που ελέγχουν τις σχετικές αλυσίδες αξίας και τροφοδοσίας. Η μέσω και του Κανονισμού ΣΚΟΠΥ προσπαθεί να προωθήσει την αυτονομία και «επαναπατρισμό» της εξορυκτικής/μεταλλευτικής παραγωγής, αλλά στην πράξη η ευρωπαϊκή βιομηχανία φαίνεται πως δύσκολα θα αποδεσμευτεί πλήρως από τις εισαγωγές, άρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει πιέσεις κόστους και τροφοδοσίας.
Πηγή: sme.gr
 είναι κρίσιμες για την ενεργειακή μετάβαση (μπαταρίες, ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας)){kind=link}