Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Εξηγήσαμε πως ο φόβος για άγνωστες – και κυρίως δυσμενείς για την ζωή και την κατάσταση των κοινωνιών – εξελίξεις προκαλεί τις αντιδράσεις του απλού κόσμου οδηγώντας σε καταστάσεις που καταλήγουν σε αμφισβήτηση και κινδύνους σε βάρος των δημοκρατικών θεσμών. Το βάρος για την διασωσω της δημοκρατίας πεφτει ουσιαστικα στις πλάτες των ίδιων των πολιτών και των πολιτικών οργανισμών που αυτοί δημιουργούν. Οταν βλέπουμε τους θεσμούς να κλονίζονται σπάνια ρίχνουμε το φταιξιμο στους ίδιους τους πολίτες. Απο εκεί όμως ό6λα ξεκινούν. Από τους ψηφοφόρους και τους εκλεγμένους τους αντιπροσώπους.
Υπάρχουν τρείς προυποθέσεις που είναι απαραίτητο να υπάρχουν στην ψυχή και το θυμικό των μελών μιάς κοινωνίας ώστε οι θεσμοί, ανεξάρτητα των όποιων προβλημάτων, να μένουν αλώβητοι και η δημοκρατία να επιβιώνει. Η μία ειναι η απόλυτη αποδοχή του όποιου εκλογικού αποτελέσματος. Δηλαδή, η παραδοχή από όλους του ενδεχόμενου ήττας και απώλειας της εξουσίας. Η δεύτερη είναι η απόρριψη καθε προσφυγής σε βία, η στην με κάθε τρόπο απειλή χρησιμοποίησής της. Η τρίτη, και δυσκολότερη, προυπόθεση είναι η απόρριψη κάθε συνεργασίας με αντιδημοκρατικές δυνάμεις. Αυτό σημαίνει καμμία δημοκρατική οντότητα να μην δίνει άλλοθι με την παρουσία η την ανοχή της σε πολιτικές συνιστώσες που έμνεσα απειλούν με τους στόχους τους τις δημοκρατικς ελευθερίες. Αυτοί οι “ημι-αφοσιωμένοι” δημοκράτες, σύμφωνα με τον καθηγητή Juan Linz (“The Breakdown of Democratic Regimes”, 1978), συνιστούν θανατηφόρο κίνδυνο γιά την επιβίωσή της.
Ο μεγαλύτερος όμως κίνδυνος για την δημοκρατία προέρχεται απο την αλόγιστη εκνετάλλευση ρυθμίσεων που η ίδια έχει εγκαταστήσει για την προστασία δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Με την υπερβολική χρήση αυτών των ρυθμίσεων και την επέλαση νομικιστικών μεθοδεύσεων ο κίνδυνος είναι να περιορίζεται ουσιαστικά η δυνατότητα της πλειοψηφίας να κυβερνήσει. Να κυριαρχεί έτσι ένα είδος “τυραννίας της μειοψηφίας” και να αυξάνει η απογοήτευση των λαικών στρωμάτων που βλέπουν πως τελικά “τιποτε δεν γίνεται” ( βλ. σχετ. βιβλίο καθηγητών του Χάρβαρντ Steven Levitsky και Daniel Ziblatt, “Tyranny of Minority”. 2023). Οι ανεξέλεγκτες απο πλευράς λαικής ψήφου “ανεξάρτητες αρχές”, που φυτρώνουν συνέχεια σαν μανιτάρια, και λογής άλλες ρυθμίσεις οφείλουν να περιορισθούν ώστε ο λαός να αισθανθεί πως πραγματικά διαφεντεύει το πολιτικό τοπίο με την ψήφο του. Και πως έχει την δυνατότητα να αλλάξει πράγματα που δεν του αρέσουν.
