Γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τους συμμάχους του κυβερνητικού συνασπισμού να στηρίξουν τον πρωθυπουργό, καθώς το μέγεθος της υποτιθέμενης διαφθοράς στο Σοσιαλιστικό Κόμμα διογκώνεται.
Του Guy Hedgecoe
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας φτάνει στην αυλή του Σαν Ντάμασο για τη συνάντησή του με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ στο Βατικανό.. Source: Sur in English
ΜΑΔΡΙΤΗ — Δεχόμενος απανωτά πλήγματα από κρίσεις διαφθοράς και οδυνηρές ήττες στις περιφερειακές εκλογές, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ βλέπει τα περιθώριά του να στενεύουν επικίνδυνα.
Οι αρχές πραγματοποίησαν έφοδο στα κεντρικά γραφεία του Σοσιαλιστικού Κόμματός του (PSOE) την Τετάρτη, στο πλαίσιο έρευνας για κατάχρηση κομματικών πόρων. Αυτό από μόνο του θα ήταν αρκετά κακό, αλλά αποτελεί απλώς το τελευταίο επεισόδιο σε μια καταιγίδα σκανδάλων διαφθοράς που βαραίνουν το κόμμα.
Ο ηγέτης της συντηρητικής αντιπολίτευσης, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, δήλωσε ότι η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον στα «επιθανάτια σκιρτήματά» της, απαιτώντας την παραίτηση του Σάντσεθ και την προκήρυξη εκλογών. «Πόσες ακόμα εφόδους; Πόσες ακόμα μίζες;» αναρωτήθηκε.
Προς το παρόν, ο εύθραυστος κυβερνητικός συνασπισμός του Σάντσεθ αντέχει, όμως η θέση των συμμάχων του γίνεται όλο και πιο άβολη καθώς αποκαλύπτεται η έκταση της φερόμενης διαφθοράς των Σοσιαλιστών. Επίσημα, η Ισπανία δεν υποχρεούται να διεξάγει εκλογές μέχρι τον επόμενο Αύγουστο, αλλά ο πρωθυπουργός ενδέχεται να αναγκαστεί να επισπεύσει τις εξελίξεις.
Το ενδιαφέρον στρέφεται σε μια ιδιαίτερα ηχηρή υπόθεση στην οποία εμπλέκεται ο πρώην πρωθυπουργός Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο. Ο ίδιος αναμένεται να παρουσιαστεί στο δικαστήριο στις 17 Ιουνίου, και οι αποκαλύψεις αποδεικνύονται όλο και πιο επιζήμιες για τον Σάντσεθ.
Πρόκειται για ένα περίπλοκο σίριαλ, αλλά το POLITICO θα σας καθοδηγήσει στα βασικά στοιχεία των σκανδάλων που βυθίζουν τον ηγέτη της Ισπανίας.
Ας ξεκινήσουμε με τον Θαπατέρο. Τι συνέβη εκεί;
Ένας ανακριτής δικαστής υποψιάζεται ότι ο πρώην πρωθυπουργός Θαπατέρο ηγούνταν εγκληματικού δικτύου, το οποίο χρησιμοποίησε την επιρροή του για να εξασφαλίσει κρατική διάσωση ύψους 53 εκατομμυρίων ευρώ το 2021 —εν μέσω πανδημίας— για την αεροπορική εταιρεία Plus Ultra.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο Θαπατέρο έλαβε συνολικά 2,6 εκατομμύρια ευρώ από το δίκτυο αυτό, το οποίο είχε διασυνδέσεις με τη Βενεζουέλα και την Κίνα. Ο δικαστής ισχυρίζεται ότι μεγάλο μέρος των χρημάτων διοχετεύθηκε μέσω εταιρειών που διοικούσε ο σύντροφός του στο τρέξιμο (jogging partner), Χούλιο Μαρτίνεθ, ενώ μια εταιρεία που ανήκει στις δύο κόρες του πρώην πρωθυπουργού έλαβε ένα μεγάλο μέρος των κεφαλαίων.
Ο Θαπατέρο, στον οποίο έχουν απαγγελθεί κατηγορίες για σύσταση εγκληματικής οργάνωσης, εμπορία επιρροής (influence peddling) και πλαστογραφία εγγράφων, αρνείται κάθε αδίκημα.
Ο Πέδρο Σάντσεθ και ο πρώην πρωθυπουργός Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο.. Source: en.ara.cat Μα ο Θαπατέρο δεν είναι μέλος της κυβέρνησης, οπότε αυτό δεν θα έπρεπε να επηρεάζει τόσο τον Σάντσεθ, σωστά;
Λάθος. Ο Θαπατέρο, ο οποίος κυβέρνησε την Ισπανία από το 2004 έως το 2011, έχει γίνει στενός σύμμαχος του Σάντσεθ, υπερασπιζόμενος σθεναρά τις πολιτικές της κυβέρνησής του και αναλαμβάνοντας τις λεπτές διαπραγματεύσεις με τους Βάσκους και Καταλανούς κοινοβουλευτικούς συμμάχους. Θεωρείται ο ιδεολογικός του «αδελφός».
Επιπλέον, ο Σάντσεθ βρισκόταν στην εξουσία όταν διασώθηκε η αεροπορική εταιρεία, οπότε είναι βέβαιο ότι θα τεθούν ερωτήματα για το αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες νόμιμες διαδικασίες (due process) κατά τη λήψη αυτής της απόφασης.
Τι λέει ο ίδιος ο Σάντσεθ για αυτό;
Μέχρι στιγμής, στηρίζει ακλόνητα τον προκάτοχό του. Δήλωσε την «πλήρη συνεργασία της κυβέρνησής του με τη δικαιοσύνη, τον απόλυτο σεβασμό στο τεκμήριο της αθωότητας του κ. Θαπατέρο και όλη του τη στήριξη προς το πρόσωπό του».
Αυτό δεν είναι το μοναδικό σκάνδαλο που πλήττει την κυβέρνηση Σάντσεθ, έτσι δεν είναι;
Όχι. Τον περασμένο Ιούνιο, ο Σάντσεθ αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη όταν αποκαλύφθηκε ότι ο έμπιστός του και νούμερο 3 του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Σάντος Σερδάν, βρισκόταν υπό έρευνα για εμπλοκή σε ένα τεράστιο κύκλωμα εκβιασμών και δωροδοκιών (kickback scheme) με δημόσιες συμβάσεις.
Στο ίδιο σκάνδαλο εμπλέκεται και ο Χοσέ Λουίς Άμπαλος, πρώην κορυφαίο στέλεχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και υπουργός Μεταφορών, ο οποίος ήταν ήδη υπό έρευνα. Κάνοντας τα πράγματα ακόμη πιο ντροπιαστικά για το κόμμα, προέκυψαν στοιχεία ότι ο Άμπαλος είχε πληρώσει ιερόδουλες σε αρκετές περιπτώσεις. Και οι δύο άνδρες αρνούνται την εμπλοκή τους στο κύκλωμα των μιζών.
Ο Σάντσεθ μιλάει κατά τη διάρκεια συνεδρίασης στην ισπανική βουλή.. Source: en.ara.cat Ο Άμπαλος έχει ήδη δικαστεί μία φορά, μαζί με τον πρώην σύμβουλό του, Κόλντο Γκαρθία, και τον επιχειρηματία Βίκτορ ντε Αλντάμα, με την κατηγορία ότι έπαιρναν μίζες από την αγορά μασκών αξίας 50 εκατομμυρίων ευρώ κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Αναμένουν την ετυμηγορία, αλλά αναμένεται να βρεθούν ξανά στο εδώλιο του κατηγορουμένου στο μέλλον για άλλες υποθέσεις.
Αυτά ακούγονται αρκετά σοβαρά.
Είναι, αν και οι άμεσες παρενέργειες από την εμπλοκή του Άμπαλος μετριάστηκαν από το γεγονός ότι είχε αποχωρήσει από το υπουργικό συμβούλιο το 2021 και διαγράφηκε από το κόμμα αμέσως μόλις κίνησε υποψίες, το 2024.
Η περίπτωση του Σερδάν ήταν χειρότερη, επειδή ο Σάντσεθ υπερασπιζόταν την αθωότητά του απέναντι στα επικριτικά δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης μέχρι τη στιγμή που δημοσιοποιήθηκαν οι λεπτομέρειες της έρευνας, κι ενώ ο Σερδάν ήταν ακόμη κορυφαίο στέλεχος του κόμματος.
Δηλαδή το Σοσιαλιστικό Κόμμα βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα;
Ναι, και την Τετάρτη η αστυνομία κατέσχεσε έγγραφα από τα κεντρικά γραφεία των Σοσιαλιστών στην κεντρική Μαδρίτη. Η έρευνα αφορά καταγγελίες ότι κομματικά χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για να πληρωθεί η δημοσιογράφος Λέιρε Ντίεθ, προκειμένου να διεξάγει εκστρατεία λάσπης με σκοπό να υπονομεύσει δικαστικές υποθέσεις που επηρέαζαν την κυβέρνηση και τους συμμάχους της.
Η ίδια αρνείται κάθε αδίκημα και ισχυρίζεται ότι έκανε έρευνα για ένα βιβλίο. Μεταξύ των υπόπτων στην υπόθεση αυτή κατονομάζονται ο Σερδάν και η Άνα Μαρία Φουέντες, ομοσπονδιακή διευθύντρια του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Ξεχωριστά, η Ντίεθ ερευνάται για υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος.
Υπάρχουν άλλες υποθέσεις που επηρεάζουν τον Σάντσεθ;
Ναι, πράγματι. Τον Νοέμβριο, ο γενικός εισαγγελέας Άλβαρο Γκαρθία Ορτίθ —επιλογή της κυβέρνησης— κρίθηκε ένοχος για παραβίαση υπηρεσιακού απορρήτου (revealing secrets) σε μια άκρως αμφιλεγόμενη υπόθεση. Ο Γκαρθία Ορτίθ κατηγορήθηκε ότι δημοσιοποίησε τα φορολογικά στοιχεία του συντρόφου της Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο —της λαϊκίστριας, συντηρητικής προέδρου της περιφέρειας της Μαδρίτης— ο οποίος είχε διαπράξει φοροδιαφυγή. Αν και δεν παρουσιάστηκαν άμεσα στοιχεία εναντίον του Γκαρθία Ορτίθ, του επιβλήθηκε διετής στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων και παύση από τα καθήκοντά του.
Εντάξει, αλλά τουλάχιστον ο ίδιος ο Σάντσεθ δεν εμπλέκεται άμεσα σε καμία από αυτές τις υποθέσεις, έτσι δεν είναι;
Όχι, αλλά εμπλέκονται μέλη της οικογένειάς του. Από το 2024, ένας δικαστής ερευνά με ιδιαίτερο ζήλο τις επιχειρηματικές και επαγγελματικές δραστηριότητες της συζύγου του, Μπεγκόνια Γκόμεθ, χαρακτηρίζοντάς την ως ύποπτη για αρκετά φερόμενα αδικήματα.
Επίσης, ο μουσικός αδελφός του Σάντσεθ, Νταβίντ, δικάζεται αυτή τη στιγμή στη νότια πόλη Μπαδαχόθ, κατηγορούμενος για εμπορία επιρροής σχετικά με τον διορισμό του σε θέση τοπικού μουσικού διευθυντή το 2017. Μεταξύ των συγκατηγορουμένων του είναι αρκετά τοπικά μέλη του Σοσιαλιστικού Κόμματος.
Ο Σάντσεθ διαχωρίζει τις έρευνες όπως αυτές για τους Άμπαλος και Σερδάν από εκείνες που θεωρεί πολιτικά υποκινούμενες, όπως οι υποθέσεις του αδελφού του και της συζύγου του, χαρακτηρίζοντας την τελευταία ως μια «χυδαία φάρσα».
Πόσο σοβαρά είναι όλα αυτά για τον Σάντσεθ;
Η υπομονή αρχίζει να εξαντλείται.
Τα σχόλια του Φεϊχόο ότι ο Σάντσεθ πρέπει να φύγει είναι απολύτως αναμενόμενα. Ως ένα βαθμό αναμενόμενες είναι και οι εκκλήσεις για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες από τον πρώην Σοσιαλιστή πρωθυπουργό Φελίπε Γκονθάλεθ και τον ισχυρό πρόεδρο της περιφέρειας Καστίλης-Λα Μάντσα, Εμιλιάνο Γκαρθία-Πάχε — αμφότεροι σταθεροί επικριτές του Σάντσεθ.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια στάση κρατούν οι εταίροι του κυβερνητικού συνασπισμού και οι κοινοβουλευτικοί σύμμαχοι. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν δείγματα ανοιχτής ανταρσίας, αλλά οι εντάσεις κλιμακώνονται:
-
Βασκικό Εθνικιστικό Κόμμα (EAJ-PNV): Προειδοποιεί ότι θα είναι «πολύ δύσκολο» για τον Σάντσεθ να εξαντλήσει την πλήρη κυβερνητική θητεία.
-
Sumar (Ριζοσπαστική Αριστερά) & Ρεπουμπλικανική Αριστερά της Καταλονίας (ERC): Ξεκαθαρίζουν ότι τυχόν ακράδαντα στοιχεία για παράνομη χρηματοδότηση του κόμματος θα αποτελέσουν «κόκκινη γραμμή» για αυτούς.
Πέρα από τις δικαστικές υποθέσεις, πώς τα πηγαίνουν ο Σάντσεθ και οι Σοσιαλιστές;
Ήταν μια επώδυνη εκλογική περίοδος. Μια πρόσφατη τετράδα περιφερειακών εκλογών απλώς επέτεινε την κατήφεια για τον Σάντσεθ. Και στις τέσσερις αναμετρήσεις, οι Σοσιαλιστές έχασαν από το Λαϊκό Κόμμα (PP).
Στις αρχές του μήνα στην Ανδαλουσία, που κάποτε αποτελούσε προπύργιο των Σοσιαλιστών, το κόμμα κατέγραψε το χειρότερο αποτέλεσμα της ιστορίας του υπό την υποψηφιότητα της πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Μαρία Χεσούς Μοντέρο — γεγονός που ερμηνεύεται ως σημάδι ότι το «σήμα» της εθνικής ηγεσίας έχει γίνει τοξικό.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αν γίνονταν γενικές εκλογές αύριο, το Λαϊκό Κόμμα θα κέρδιζε και θα μπορούσε να σχηματίσει πλειοψηφία μαζί με το ακροδεξιό κόμμα Vox.
Μπορεί ο Σάντσεθ να κρατηθεί στην εξουσία;
Πολλά θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των τρεχουσών ερευνών, ιδιαίτερα αυτής που αφορά τον Θαπατέρο, η οποία έχει τη δυναμική να συμπαρασύρει την κυβέρνηση. Εάν επιβεβαιωθεί η παράνομη χρηματοδότηση του κόμματος, αυτό πιθανότατα θα διαλύσει τον συνασπισμό.
Ο Σάντσεθ δηλώνει αποφασισμένος να οχυρωθεί και να εξαντλήσει τη θητεία του μέχρι το καλοκαίρι του 2027, τονίζοντας ότι θα προκηρύξει εκλογές μόνο όταν αυτό εξυπηρετεί «το γενικό συμφέρον των πολιτών». Στην πραγματικότητα, ωστόσο, τα ίδια τα γεγονότα ενδέχεται να τον αναγκάσουν να υποχωρήσει.”
