Του Ηλία Καραβόλια
Λέγοντας προχθές ο Τράμπ «Οι αριθμοί είναι υπέροχοι, αγαπάω τον πληθωρισμό» το μυαλό μου έκανε μια παράξενη «πτήση» : από τα μακροοικονομικά στην συμπεριφορική συναλλακτική της μικροοικονομίας.
Μπορεί να είναι κουραστικό να επιμένουμε ακαδημαϊκά, επιστημονικά, όμως αυτός ο «μακροοικονομικός αποικιοκρατισμός» (διάβασα την έννοια στον Takis Moscow) μας αναγκάζει να επιμένουμε στην θεωρητική καταγραφή της καθημερινότητας : στις δόσεις, τις ρυθμίσεις, την ανορθολογική κατανάλωση εν μέσω υπερχρέωσης, την μετατροπή πολυτελών δαπανών σε ανελαστικές, κ.α
Η αλήθεια είναι ότι ο Τραμπ είπε απλά αυτό που αρέσει στους…Πορτοσάλτε προπαγανδιστές της εδώ διακυβέρνησης : «η ακρίβεια δείχνει επιτυχία της οικονομικής πολιτικής, δείχνει ανάπτυξη και πλουτισμό πολλών»
Αλλά φυσικά αυτό δεν είναι παρά μια εσκεμμένη πλάνη, και εντελώς αβάσιμη (ακόμη και αν θεωρήσουμε πεδίο αναφοράς την ίδια την νεοκλασική οικονομική θεωρία)
Πάμε στα απλά : Και ποιος δεν θέλει να αγοράζει σήμερα και να πληρώνει αύριο, μεθαύριο, ή όποτε έχει ο θεός τέλος πάντων ;
Ποιο άραγε οικονομικό υποκείμενο δεν θέλει να ψωνίζει τώρα και να ξεχρεώνει μετά ;
Η μελέτη που παραθέτω χαρτογραφεί τη γνωστική δομή και τη θεματική εξέλιξη της διεθνούς επιστημονικής έρευνας σχετικά με το μοντέλο «αγορά τώρα, πληρωμή αργότερα» (BNPL) δηλαδή εργασίες που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 2010 και 2025.
Οι μελέτες αυτές, πέραν του τεχνοκρατικού και μεθοδολογικού τους ενδιαφέροντος, ουσιαστικά ποσοτικοποιούν μερικές βαθιές πεποιθήσεις της «μεσογειακής« χριστιανικής νοοτροπίας που φυσικά υπερτερεί σε κάθε νοτιοευρωπαϊκη κοινωνική πλειοψηφία : έχει ο θεός, ποιος ζει και ποιος πεθαίνει μέχρι τότε, όλα τα σβήνει ο πανδαμάτωρ χρόνος, κάνε ότι θες σαν να μην υπάρχει αύριο, κ.α.
Το ζητούμενο όμως είναι να μάθουμε – ως επιστήμονες της οικονομικής φιλοσοφίας – μερικά λεπτά σημεία από την συσχέτιση των νευροερεθισμάτων μας με τις επιλογές μας μέσα στο συναλλακτικό παίγνιο.
Να δούμε πώς πυροδοτείται το «ενθουσιώδες ένστικτο», αυτό το σμιθιανό «ευγενές εμπόριο της συμπάθειας».
Να αποκωδικοποιήσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι παρορμητικές αγορές και η μεταγενέστερη μεταμέλεια τοποθετούνται στο ευρύτερο πεδίο γνώσης.
Οχι για να μην ζούμε καλά. Αλλά για να ζούμε άνετα, και να μην χρεώνουμε τα παιδιά μας – είτε ως κράτη είτε ως άτομα…
