Του Νίκου Αναγνωστάτου
Η Ελλάδα, ύστερα από μια μακρά και δύσκολη περίοδο δημοσιονομικής κρίσης, κατόρθωσε τα τελευταία χρόνια να βελτιώσει σημαντικά τη δημοσιονομική της θέση και να αποκτήσει μεγαλύτερη οικονομική αξιοπιστία.
Η εξέλιξη αυτή ασφαλώς πρέπει να αναγνωριστεί και να αξιοποιηθεί. Όμως, μαζί με τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών, γεννάται και ένα εύλογο ερώτημα:
Ποια πρέπει να είναι η προτεραιότητα της Πολιτείας όταν υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι;
Η χώρα ορθώς επιδιώκει τη μείωση του δημόσιου χρέους και την περιορισμένη επιβάρυνση των επόμενων γενεών. Η πρόωρη αποπληρωμή δανείων όμως, μπορεί να έχει σημαντικά οικονομικά οφέλη, ιδίως όταν μειώνει μελλοντικούς τόκους και ενισχύει την οικονομική ασφάλεια της χώρας. Όμως η κοινωνία εξακολουθεί να υφίσταται τις συνέπειες των προηγούμενων θυσιών της.
Υπάρχει όμως και μια άλλη υποχρέωση, την οποία δεν πρέπει να παραβλέψουμε.
Κατά τη διάρκεια της κρίσης, εργαζόμενοι και συνταξιούχοι υπέστησαν μεγάλες μειώσεις στα εισοδήματά τους. Οι περικοπές αυτές δεν ήταν απλώς δημοσιονομικά μέτρα. Αφορούσαν το εισόδημα ανθρώπων που είχαν οικοδομήσει τη ζωή τους πάνω σε συγκεκριμένες αποδοχές και συντάξεις.
Οι θυσίες εκείνης της περιόδου συνέβαλαν σημαντικά στην προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής και αντιμετώπισης της ελληνικής οικονομικής κρίσης, συμβάλλοντας και στη σημερινή βελτίωση των οικονομικών δεδομένων, τουτέστιν των σημερινών πλεονασμάτων.
Επομένως, τώρα που τα δημόσια οικονομικά επιτρέπουν μεγαλύτερες επιλογές, δεν είναι εύλογο να εξεταστεί και η αποκατάσταση, έστω σταδιακά και με συγκεκριμένα κριτήρια, ενός μέρους των απωλειών αυτών;
Το ζήτημα δεν είναι να αντιπαραθέσουμε τη μείωση του χρέους με την κοινωνική πολιτική. Ούτε να υποστηρίξουμε ότι η Ελλάδα πρέπει να εγκαταλείψει τη δημοσιονομική υπευθυνότητα.
Το ζήτημα είναι η σειρά των προτεραιοτήτων.
Όταν ένας πολίτης θυσίασε μέρος του εισοδήματός του για να αντιμετωπιστεί η κρίση, είναι δύσκολο να του εξηγηθεί ότι, όταν η οικονομική κατάσταση βελτιώνεται, η πρώτη προτεραιότητα πρέπει να είναι αποκλειστικά η πρόωρη εξόφληση παλαιών δανείων. Μια τέτοια επιλογή μπορεί να δημιουργήσει στον πολίτη την αίσθηση αγνωμοσύνης ή και αλαζονείας στις θυσίες που ο ίδιος υπέστη.
Η οικονομική πολιτική δεν είναι μόνο λογιστική. Έχει και κοινωνική διάσταση.
Γι’ αυτό θα μπορούσε να εξεταστεί μια ισορροπημένη πολιτική: ένα μέρος των διαθέσιμων πόρων να κατευθύνεται στη μείωση του δημόσιου χρέους και ένα άλλο μέρος στην ουσιαστική ανακούφιση εκείνων που υπέστησαν τις μεγαλύτερες απώλειες κατά την περίοδο της κρίσης.
Η πρόωρη εξόφληση του χρέους αφορά το μέλλον.
Η αποκατάσταση των αδικιών που δημιούργησε η κρίση αφορά και το παρόν.
Και μια πολιτεία που θέλει να είναι οικονομικά υπεύθυνη αλλά και κοινωνικά δίκαιη, οφείλει να μπορεί να υπηρετεί και τους δύο αυτούς στόχους.
Το χρέος πρέπει να μειώνεται. Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ποιοι πλήρωσαν πρώτοι το τίμημα για να αντιμετωπιστεί η κρίση.
Τα «περήφανα γηρατειά», όπως σχεδόν όλοι τα χαρακτηρίζουν, αναμένουν ουσιαστική ανταπόκριση.
