Του Γιάννη Ρούντου*
Η “αναφορικότητα” είναι μια έννοια-κλειδί για την μεταφορά της ιστορικής, πολιτιστικής και επιστημονικής πληροφορίας, συνδετικός ιστός μνήμης και συνέχειας. Αποτελεί και σημαίνον δημιουργικού εναύσματος στις τέχνες, δίνει “πιασίματα” – έρεισμα για έργο αλλά και για κατανόηση έργου.
Η Ιθάκη, ως τόπος αναφοράς, επανήλθε στην επικαιρότητα τελευταία από… ερμηνευτική καραμπόλα χρηστικής αναγωγής της Καβαφικής ποιητικής αποτύπωσης στην πολιτική με όλη τη θλιβερή έκπτωση του λόγου χρήσης (χωρεί εδώ υπό όρους η έννοια της καπηλείας).
Είδαμε, ωστόσο, και μια άξια ενδιαφέροντος, ιδιαιτέρως έντιμη προσπάθεια κινηματογραφικής δημιουργίας του Νόλαν με την εντυπωσιακή “Οδύσσεια”, (προσωπική μου εκτίμηση, για την αξιοσέβαστη καλλιτεχνική έμπνευση και σοβαρότητα) που συνήγειρε παγκοσμίως συζητήσεις για τον τόπο, τον Οδυσσέα και την ομηρική ποίηση, ως μια αναφορά μέσα από ένα αξιοσημείωτο, σύγχρονο αφήγημα τέχνης.
Με αυτά και με τούτα και άλλα πολλά, επανήλθε στην αιχμή της βιωματικής εμπειρίας, αναπόφευκτα, η Ιθάκη και ως “τουριστικό προϊόν”. Πιστεύω πως κάθε πολιτιστική κληρονομιά αντανακλά την αξία μορφής και περιεχομένου αλλά και την τιμή που της προσδίδουν οι κληρονόμοι της και κατ’ ακολουθία, τις προσδοκίες των από την επικαρπία της.
Οι σκέψεις μου αυτές, διαβάζοντας το άρθρο με τον τίτλο “Ο πλανήτης θαυμάζει αυτό που η Ελλάδα έχει εγκαταλείψει”της Ηλιάνας Μάγκρα – φωτ. Παύλου Φυσάκη στην εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (https://www.kathimerini.gr/society/564440164/o-planitis-thaymazei-ayto-poy-i-ellada-echei-egkataleipsei/).
Όπως αναφέρεται στο ρεπορτάζ της δημοσιογράφου, κατά τον αρχαιολόγο Γιάννη Λώλο – υπεύθυνο από το 2018 με την ομάδα του εκ μέρους του Τμήματος της Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων για το επιστημονικό έργο της συνολικής διαχείρισης, ταξινόμησης, καταγραφής και περαιτέρω τεκμηρίωσης του ογκωδέστατου κεραμικού και άλλου αρχαιολογικού υλικού από την ανασκαφή στον χώρο της “Σχολής Ομήρου”:
“Με την ταυτοποίηση του Οδυσσείου στον συγκεκριμένο χώρο, η Ιθάκη και η χώρα κερδίζουν ένα μοναδικό, πολύ ιδιαίτερο αξιοθέατο. Εδώ, αρκεί το όνομά του, σε συνδυασμό με τις ενέργειες για την περαιτέρω έρευνα και ανάδειξή του, για να ξαναγίνει ελληνικό και διεθνές προσκύνημα, ανακτώντας την αίγλη που είχε και στα χρόνια της ακμής του”.
Εκτιμώ πως από τον Όμηρο και την Οδύσσεια παίρνουμε σήμερα αυτό που μας αξίζει στον βαθμό που αναγνωρίζουμε, σεβόμαστε, πρεσβεύουμε και τιμάμε το ίχνος της κληρονομιάς μας.
(*) Γιάννης Ρούντος: Συμβουλευτικός πρεσβευτής για τον Πολιτισμό και την Αειφορία. Πρώην διευθυντικό στέλεχος Εταιρικών Υποθέσεων-Σχέσεων, Υπευθυνότητας-Βιωσιμότητας και Επικοινωνίας-Δημοσιότητας στην Ασφαλιστική Αγορά.
