Του Ηλία Καραβόλια
Αρκετοί πλέον το ψιθυρίζουμε μεταξύ μας : η ζωή εν μέρει εξαρτάται όχι μόνο από τους πολιτικούς, αλλά και από τις περίφημες αγορές, δηλαδή από τις διαθέσεις και τις ορέξεις μεγαλοτραπεζιτών και μεγαλοχρηματιστών, κυρίως στο Μanhattan της Ν. Υόρκης και το City του Λονδίνου.
Το χρηματιστηριακό κεφάλαιο έχει κατοχυρώσει ιστορικά μια μοναδική ιδιότητα: να κυκλώνει τις κοινωνίες στα δίχτυα του φόβου και της ανασφάλειας.
Κατάρρευση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, πτώση δεικτών και όλα τα συνεπακόλουθα.
Στη δίνη των κερδοσκοπικών κεφαλαίων μπλέκονται οι τιμές μετοχών, ομολόγων, εμπορευμάτων, και τελικά επηρεάζουν τα εισοδήματα και την καθημερινότητα δισεκατομμυρίων ατόμων.
Η ζωή μας συνδέεται ξεκάθαρα και πίσω από γεωπολιτικά παίγνια, με τα στοιχήματα και τα πονταρίσματα σε πλατφόρμες υψηλής συχνότητας συναλλαγών στα χρηματιστήρια.
Το μοχλευμένο χρήμα (αέρας) δείχνει τον δρόμο : ποντάρετε στη μετοχή της ανασφάλειας, στο ομόλογο της αβεβαιότητας, στο προθεσμιακό συμβόλαιο της κρίσης.
Και σε αυτή την προθεσμιακή αγορά του φόβου κερδίζει όποιος ανοίξει θέσεις υπέρ του αστάθμητου παράγοντα, του απρόβλεπτου.
Σήμερα η παγκόσμια αστάθεια των πολέμων και η ακρίβεια συνυπάρχει με τέλεια υπερκινητικότητα κεφαλαίων, γρήγορα αντανακλαστικά παρεμβατικών αρχών (κεντρικές τράπεζες) και κρατική πυρόσβεση με νεοκεϋνσιανές συνταγές τόνωσης της ζήτησης και διατήρησης ομαλής κυκλοφορίας του χρήματος.
Τι δεν βλέπουν οι κοινωνίες πίσω από την χρηματιστηριακή αυτή κορύφωση ;
Ότι αυτή η διαστροφική εμμονή της επιθυμίας για ξέφρενο και γρήγορο κέρδος, κατέστρεψε την «θεωρητική σταθερότητα» των κεφαλαιαγορών, αποσύνδεσε την παραγωγή από τις πωλήσεις και τα πλασματικές κεφαλαιοποιήσεις, και τώρα απειλεί πλέον και τις πραγματικές οικονομίες.
Η χρηματοοικονομική επιστήμη, εργαλείο στα χέρια των δυνατών του χρήματος, ορίζει τη διακύμανση ως βασική παράμετρο αστάθειας των αγορών.
Αυτή η παράμετρος είναι ουσιαστικά που ποσοτικοποιεί την επιθυμία και οδηγεί στην ανασφάλεια.
Άλλωστε ζούμε στη σκιά συσχετίσεων και συνδιακυμάνσεων μεταξύ τιμών που ποτέ δεν μετράμε στην καθημερινότητά μας, αλλά κάποιοι άλλοι, κάπου αλλού, ρυθμίζουν ερήμην μας (100 $ το βαρέλι πετρελαίου, 4,200 η ουγκιά χρυσού, 5,20% το 30ετές ομόλογο ΗΠΑ)
Δουλειά των χειριστών του παγκόσμιου χρήματος είναι να γεννούν και να διαχειρίζονται τον κίνδυνο.
Δημιουργείται – για την ακρίβεια- μια ολόκληρη γραμμή συναρμολόγησης του κινδύνου, που στηρίζεται στον πυρήνα της ανθρώπινης επιθυμίας για κέρδος και απόδοση.
Στα πανεπιστήμια διδαχθήκαμε δήθεν χρήσιμα εργαλεία αναχαίτισης αυτού του ρίσκου.
Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για εργαλεία ώστε η κοινωνική επιθυμία για εύκολο χρήμα, να επενδύεται σε έναν ατέρμονης διαδικασίας κύκλο διαχείρισης, όπου το διαμεσολαβητικό έσοδο των μεσαζόντων είναι το μόνο σίγουρο αποτέλεσμα.
Οι αγορές αναλαμβάνουν να τις ομογενοποιήσουν τις φοβίες των πολλών και να τις πετάξουν στη χοάνη των χρηματιστηρίων.
Στα παίγνια δηλαδή μηδενικού αθροίσματος, όπου όλα τα μαζεύουν οι πιο γρήγοροι παίχτες, με τη μεγαλύτερη ρευστότητα.
Η υπερταχεία κυκλοφορία της πληροφορίας στα χρηματιστήρια στηρίζεται στα υψηλής συχνότητας ρομποτάκια συναλλαγών (high frequency trading) δηλαδή αλγοριθμικούς υπολογιστές γύρω από τη Wall Street, με καλωδίωση και servers που δημιουργούν βάσεις δεδομένων για να «παίζουν» με τα νανοδευτερόλεπτα εκτέλεσης των εντολών αγοράς και πώλησης αξιογράφων (μετοχές, ομόλογα, εμπορεύματα, νομίσματα κ.α)
Το φαινόμενο καλείται front running και φυσικά συνεπάγεται τεράστια κέρδη για τους έχοντες τέτοια λογισμικά συναλλαγών.
Αυτή η «σκοτεινιά» περιγράφεται με γλαφυρό τρόπο στο συγκεκριμένο βιβλίο. Εκεί που τα μαύρα κουτιά της παγκόσμιας οικονομίας γεννούν χρήμα από το χρήμα και από τον αέρα- όχι από την παραγωγή.
Η αθέατη αυτή υπερταχύτητα (κλάσματα δευτερολέπτων) συν την ανωνυμία των συναλλαγών μέσα σε ιδιωτικές πλατφόρμες, είναι ο ισχυρός συνδυασμός που καθιστά το χρηματιστικό κεφάλαιο και τα παράγωγα εργαλεία του, ακόμη πιο ισχυρά όπλα μαζικής καταστροφής για τις οικονομίες και τις κοινωνίες …
