Του Sahid Islam
Ο Χαβιέρ Μιλέι δεν μάσησε τα λόγια του στα Ηνωμένα Έθνη. Μιλώντας ενώπιον της Γενικής Συνόδου, ο πρόεδρος της Αργεντινής αποκάλεσε τον ΟΗΕ «άχρηστο οργανισμό» και επιτέθηκε σε αυτό που θεωρεί μια παγιωμένη διεθνή γραφειοκρατία. Η φρασεολογία είναι χαρακτηριστικά «Μιλεϊκή», αλλά πίσω από τη ρητορική κρύβεται ένα πιο θεμελιώδες οικονομικό πρόβλημα: το πρόβλημα του οικονομικού υπολογισμού.
Είναι αρκετά εύκολο να εντοπίσουμε κάποια πράγματα που κάνουν τα Ηνωμένα Έθνη και τα οποία οι περισσότεροι άνθρωποι θα θεωρούσαν ωφέλιμα. Οι οργανισμοί του ΟΗΕ εμβολιάζουν παιδιά, τρέφουν ανθρώπους κατά τη διάρκεια λιμών, βοηθούν πρόσφυγες, και διεξάγουν ειρηνευτικές επιχειρήσεις. Έρευνες έχουν βρει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η διατήρηση της ειρήνης μπορεί να μειώσει τα θύματα αμάχων και τους θανάτους στα πεδία των μαχών. Τέτοιου είδους στοιχεία δυσκολεύουν το να υποστηρίξουμε την κυριολεκτική άποψη ότι όλα όσα κάνει ο ΟΗΕ είναι άχρηστα.
Ωστόσο, η κριτική του Ludwig von Mises για την γραφειοκρατική κατανομή των πόρων υποδεικνύει ένα διαφορετικό ερώτημα. Το να παρατηρούμε ένα ευεργετικό αποτέλεσμα δεν μας λέει εάν οι πόροι που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή του χρησιμοποιήθηκαν οικονομικά. Ένα πρόγραμμα μπορεί να παράγει κάτι επιθυμητό, ενώ καταναλώνει πόρους που τα άτομα θα είχαν εκτιμήσει περισσότερο σε κάποια άλλη χρήση. Εκτός της διαδικασίας της αγοράς, δεν υπάρχει αξιόπιστος μηχανισμός για την ανακάλυψη της διαφοράς.
Πού είναι η δοκιμασία της αγοράς;
Μια ιδιωτική επιχείρηση αντιμετωπίζει μια αδυσώπητη δοκιμασία. Οι καταναλωτές αποφασίζουν αν θα αγοράσουν το προϊόν της, οι επενδυτές αποφασίζουν αν θα διακινδυνεύσουν το κεφάλαιό τους και οι ανταγωνιστές προσπαθούν να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις. Τα κέρδη και οι ζημίες παρέχουν πληροφορίες σχετικά με το εάν οι σπάνιοι πόροι μετατρέπονται σε προϊόντα που οι καταναλωτές εκτιμούν περισσότερο από τις εναλλακτικές λύσεις που θυσιάζονται για την παραγωγή τους.
Μια διεθνής γραφειοκρατία δεν αντιμετωπίζει την ίδια δοκιμασία. Τα έσοδά της προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από κυβερνήσεις, των οποίων τα έσοδα με τη σειρά τους προέρχονται ουσιαστικά μέσω φορολογίας και όχι μέσω οικειοθελών αγορών. Ο φορολογούμενος δεν μπορεί κανονικά να αρνηθεί την υπηρεσία του ΟΗΕ και να διατηρήσει το μερίδιό του από τα χρήματα που τον συντηρούν. Συνεπώς, δεν υπάρχει καμία συναλλαγή στην αγορά που να αποκαλύπτει ότι όσοι παραδίδουν τους πόρους τους εκτιμούν τις υπηρεσίες που προκύπτουν περισσότερο από τις εναλλακτικές χρήσεις αυτών των πόρων.
Θα μπορούσε κανείς να επιχειρήσει να μετρήσει εάν τα «κοινωνικά οφέλη» του ΟΗΕ υπερβαίνουν το κόστος του, αλλά αυτό αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα. Υποθέτει ότι στα κοινωνικά οφέλη μπορεί να αποδοθεί μια αξία και να συγκριθεί με τις χρηματικές δαπάνες. Χωρίς την εθελούσια ανταλλαγή και τις τιμές της αγοράς για τα σχετικά αποτελέσματα, δεν υπάρχει υπολογισμός κερδών και ζημιών ικανός να κάνει αυτή τη σύγκριση.
66 δισεκατομμύρια δολάρια χωρίς κέρδη και ζημίες
Το σύστημα των Ηνωμένων Εθνών ανέφερε περίπου 66 δισεκατομμύρια δολάρια σε δαπάνες το 2024. Περίπου 7,6 δισεκατομμύρια δολάρια ταξινομήθηκαν ως «λειτουργίες εξουσιοδότησης», συμπεριλαμβανομένης της εκτελεστικής διεύθυνσης, της επικοινωνίας, των νομικών υποθέσεων, της εποπτείας, της τεχνολογίας των πληροφοριών, των οικονομικών, της διοίκησης, των προμηθειών, της ασφάλειας και των ανθρώπινων πόρων. Αυτά τα στοιχεία μας λένε πόσοι πόροι καταναλώθηκαν. Δεν μπορούν να μας πουν εάν αυτοί οι πόροι χρησιμοποιήθηκαν οικονομικά.
Κάθε μεγάλος οργανισμός χρειάζεται διοικητικούς υπαλλήλους, λογιστές, διευθυντές, τεχνολογία και προμήθειες. Το ερώτημα είναι σε ποια ποσότητα. Σε μια ιδιωτική επιχείρηση, τα υπερβολικά διοικητικά έξοδα τελικά έρχονται σε αντίθεση με τα κέρδη και τις ζημίες. Εάν οι πελάτες δεν πληρώσουν αρκετά για να καλύψουν τους πόρους που καταναλώνονται, η διοίκηση πρέπει να αλλάξει ή το κεφάλαιο να εξαφανιστεί. Μια γραφειοκρατία μπορεί να μετρήσει τις διοικητικές της δαπάνες και τα αποτελέσματά της, αλλά δεν έχει τον ίδιο μηχανισμό για να ανακαλύψει εάν αυτοί οι πόροι θα ήταν πιο πολύτιμοι αλλού.
Οι αποδοχές των Ηνωμένων Εθνών καταδεικνύουν το πρόβλημα. Οι επαγγελματικές αποδοχές συγκρίνονται βάσει της αρχής Noblemaire με την υψηλότερα αμειβόμενη εθνική δημόσια διοίκηση, που επί του παρόντος είναι η ομοσπονδιακή δημόσια διοίκηση των ΗΠΑ . Μπορεί να υπάρχουν εύλογες εξηγήσεις για τις σχετικά υψηλές αποδοχές: οι διεθνείς οργανισμοί ανταγωνίζονται για εξειδικευμένους εργαζόμενους, οι εργαζόμενοι μετακινούνται από χώρα σε χώρα και ορισμένοι υπηρετούν σε δύσκολες τοποθεσίες. Αλλά σε μια ανταγωνιστική εταιρεία, οι αποδοχές τελικά αντιμετωπίζουν τον περιορισμό της κερδοφορίας. Κανένα ισοδύναμο σήμα της αγοράς δεν λέει στον ΟΗΕ εάν ένας επιπλέον εργαζόμενος παράγει αξία μεγαλύτερη από τους πόρους που απαιτούνται για την απασχόλησή του.
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να μας πει το UN 80
Τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη προσπαθούν να μειώσουν τις επικαλύψεις και το διοικητικό κόστος μέσω της πρωτοβουλίας UN 80, η οποία περιλαμβάνει την ενοποίηση διοικητικών πλατφορμών, τη μετεγκατάσταση ορισμένων λειτουργιών σε τοποθεσίες χαμηλότερου κόστους, την αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων και την αναθεώρηση εντολών που έχουν συσσωρευτεί εδώ και δεκαετίες.
Ας υποθέσουμε ότι αυτές οι μεταρρυθμίσεις μειώνουν το προσωπικό και τις δαπάνες, ενώ ο ΟΗΕ διανέμει την ίδια ποσότητα τροφίμων, εμβολιάζει τον ίδιο αριθμό παιδιών και εκτελεί περίπου τις ίδιες ειρηνευτικές δραστηριότητες. Αυτό θα παρείχε χρήσιμα στοιχεία σχετικά με την τεχνική αποτελεσματικότητα: ο οργανισμός κατανάλωνε προηγουμένως περισσότερους πόρους για να παράγει παρόμοια μετρήσιμα αποτελέσματα. Αλλά δεν θα μας έλεγε εάν οι υπόλοιπες δαπάνες είναι οικονομικά δικαιολογημένες.
Ισχύει και το αντίστροφο. Εάν οι μειώσεις δαπανών είχαν ως αποτέλεσμα λιγότερους εμβολιασμούς ή υπηρεσίες για τους πρόσφυγες, αυτό θα έδειχνε ότι οι περικοπές μείωσαν συγκεκριμένες δραστηριότητες. Δεν θα αποδείκνυε ότι οι φορολογούμενοι αποτίμησαν την πρόσθετη παραγωγή υψηλότερα από τα αγαθά και τις υπηρεσίες που θα μπορούσαν να είχαν παραχθεί με αυτούς τους πόρους. Η εμπειρική ανάλυση μπορεί να μετρήσει τις δαπάνες, τα αποτελέσματα και την τεχνική αποτελεσματικότητα, αλλά δεν μπορεί να παράγει την αγοραία αποτίμηση που θα είχε αποκαλύψει μια οικειοθελής ανταλλαγή.
Το βαθύτερο επιχείρημα του Μιλέι
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η παραγωγή δεν πρέπει να συγχέεται με την οικονομική αξία. Οι εκθέσεις που εκδίδονται, οι συναντήσεις που πραγματοποιούνται, τα εμβόλια που χορηγούνται, η βοήθεια προς τους πρόσφυγες και η ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων μας λένε τι έκανε ένας οργανισμός. Δεν μας λένε εάν τα οφέλη που προκύπτουν υπερβαίνουν το κόστος ευκαιρίας των καταναλωθέντων πόρων.
Ούτε ένα αρκετά εξελιγμένο μοντέλο κόστους-οφέλους μπορεί να λύσει πλήρως το πρόβλημα. Η ανάθεση χρηματικών εκτιμήσεων σε ζωές που σώθηκαν, σε συγκρούσεις που αποτράπηκαν ή σε πρόσφυγες που έλαβαν βοήθεια μπορεί να παρέχει χρήσιμες πληροφορίες, αλλά αυτές οι εκτιμήσεις δεν αναπαράγουν τις επιλογές που θα είχαν κάνει τα άτομα με τους δικούς τους πόρους.
Το να περιγράφει ο Μιλέι τα Ηνωμένα Έθνη ως άχρηστα είναι επομένως πολύ γενικό, αν ερμηνευθεί κυριολεκτικά. Ένα παιδί που κάνει ένα εμβόλιο έχει λάβει κάτι χρήσιμο και ένας πρόσφυγας που παίρνει τρόφιμα έχει λάβει κάτι χρήσιμο. Αλλά η χρησιμότητα δεν είναι το ίδιο πράγμα με την οικονομική αξία. Μια πιο θεμελιώδης οικονομική κριτική του ΟΗΕ δεν είναι ότι οι οικονομολόγοι έχουν υπολογίσει την κοινωνική του απόδοση και ανακάλυψαν ότι είναι αρνητική. Είναι ότι δεν υπάρχει τέτοιος υπολογισμός.
Ο θεσμός αυτός καταναλώνει σπάνιους πόρους χωρίς το σύστημα της οικειοθελούς ανταλλαγής, των τιμών της αγοράς και των κερδών και ζημιών, που επιτρέπει στους συμμετέχοντες στην αγορά να ανακαλύψουν εάν οι πόροι κατευθύνονται προς χρήσεις υψηλότερης αξίας. Το UN80 μπορεί να αποκαλύψει επικαλύψεις και σπατάλες, και αυτές οι ανακαλύψεις έχουν σημασία, αλλά δεν μπορεί να μας πει το οικονομικά σωστό μέγεθος των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα αναποτελεσματικής διαχείρισης· είναι το πρόβλημα του οικονομικού υπολογισμού.
Πηγή: xpressing.substack.com
