ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΑΡΑΧΗΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

32

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Οι σημερινές ταραχές στη Γαλλία δεν αποτελούν απλώς αποτέλεσμα κοινωνικών ανισοτήτων, μεταναστευτικών προβλημάτων ή αδυναμίας της αστυνομίας.
Αποτελούν, σε βαθύτερο επίπεδο, συνέπεια ενός ιστορικού πολιτικού μοντέλου. Του Ιακωβινικού συγκεντρωτικού κράτους, το οποίο αποδυνάμωσε συστηματικά τους ενδιάμεσους θεσμούς μεταξύ πολίτη και κεντρικής εξουσίας. Το παράδοξο είναι ότι ένα κράτος που επιδίωξε να ελέγχει τα πάντα κατέληξε να αδυνατεί να ελέγξει την κοινωνική αποσύνθεση.

Ο Marc Le Chevallier στο αρθρο του “How France’s Jacobin State Paved the Way for the Riots” στο Engelsberg Ideas, θεωρεί ότι αυτή η αντίληψη διαμόρφωσε διαχρονικά τη γαλλική πολιτική κουλτούρα. Ενώ σε άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες διατηρήθηκαν ισχυροί ενδιάμεσοι θεσμοί, στη Γαλλία η πολιτική εξουσία παρέμεινε συγκεντρωμένη στο κράτος. Ο Le Chevallier αξιοποιεί τη σκέψη των Tocqueville και Durkheim, πως η κοινωνία δηλαδή χρειάζεται ενδιάμεσους θεσμούς για να διατηρεί την κοινωνική συνοχή και να περιορίζει την απομόνωση του ατόμου. Κατά τον ίδιο, η διακυβέρνησή του Μακρόν ενίσχυσε τον συγκεντρωτισμό, αποδυνάμωσε τα παραδοσιακά κόμματα και περιόρισε την ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών φορέων στη λήψη αποφάσεων.Η απάντηση στις κρίσεις ήταν σχεδόν πάντοτε περισσότερη κρατική παρέμβαση.

…Περισσότερες αστυνομικές δυνάμεις.
…Κρατικές επιδοτήσεις και οικονομικές παρεμβάσεις.
…Περιορισμένη διαβούλευση με τα συνδικάτα.
…Ενίσχυση της κεντρικής διοικητικής εξουσίας.

Το κράτος, όμως, δεν μπορούσε να υποκαταστήσει την κοινωνία.

Η Γαλλική Επανάσταση απελευθέρωσε το άτομο από πολλές παραδοσιακές εξαρτήσεις, αλλά η Ιακωβινική πολιτική παράδοση περιόρισε την αυτόνομη κοινωνική οργάνωση. Το αποτέλεσμα είναι ένα κράτος υπερτροφικό αλλά όχι πραγματικά ισχυρό, και μια κοινωνία κατακερματισμένη αλλά, ταυτόχρονα, όχι ελεύθερη. Η Γαλλία, προσπαθώντας να δημιουργήσει έναν ισχυρό Leviathan, κινδυνεύει να καταλήξει στην ίδια την κυριαρχία της “φυσικής κατάστασης των πραγμάτων” (state of nature) που εκείνος ήθελε να αποτρέψει.