ARB – QUILLETTE
O απεχθής τρόπος με τον οποίο η Νάβι Πιλάι αντιμετώπισε τη σεξουαλική βία της Χαμάς είναι ισχυρός λόγος για να στερηθεί κάθε τιμητική διάκριση. Είναι όμως επικίνδυνη και για το ίδιο το διεθνές νομικό σύστημα που υποκρίνεται ότι υπερασπίζεται.
Στις 9 Οκτωβρίου 2026, περίπου 48 ώρες μετά την επέτειο των σφαγών της Χαμάς στο Ισραήλ, η νοτιοαφρικανή νομικός Ναβανέθεμ (Νάβι) Πιλάι τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης. Η Πιλάι έχει μακρά νομική σταδιοδρομία, η οποία περιλαμβάνει τον αγώνα κατά του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική και την συμμετοχή στην εκδίκαση υποθέσεων γενοκτονίας στη Ρουάντα. Πιο πρόσφατα όμως, η Πιλάι διετέλεσε πρόεδρος της Διεθνούς Ανεξάρτητης Επιτροπής Έρευνας του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη μεταξύ 2021 και 2025. Η έκθεση της επιτροπής που δημοσιεύθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2025 κατηγόρησε το Ισραήλ ότι διέπραξε τέσσερις από τις πέντε πράξεις που συνιστούν γενοκτονία βάσει της Σύμβασης για τη Γενοκτονία του 1948, συμπεριλαμβανομένης της σκόπιμης μαζικής εξόντωσης Παλαιστινίων αμάχων, της σκόπιμης πρόκλησης λιμού και της εσκεμμένης πρόληψης των γεννήσεων Παλαιστινίων. Στην επίσημη ανακοίνωσή της, η Επιτροπή Νόμπελ σημειώνει ότι «το σύστημα του διεθνούς δικαίου δέχεται τεράστια πίεση και οι θεσμοί του δέχονται επίθεση»[1]. Η Πιλάι, προσθέτει, «είναι μία από τις μεγαλύτερες υπερασπίστριες των αρχών του διεθνούς δικαίου της εποχής μας». Ανεπίσημα, ο πρόεδρος της επιτροπής, Γιόργκεν Βάτνε Φρίντνες, σημείωσε επίσης ότι το έργο της Πιλάι στην επιτροπή αποτέλεσε «σημαντικό μέρος του σκεπτικού για την απονομή του βραβείου»[2].
Η Διεθνής Ανεξάρτητη Επιτροπή Έρευνας συστάθηκε με ψήφισμα του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRC) τον Μάιο του 2021, λίγο μετά τον σύντομο πόλεμο που ξέσπασε τον ίδιο μήνα μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς. Η αποστολή της ήταν να διερευνήσει όλες τις παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και να συγκεντρώσει τεκμήρια που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε μελλοντικές νομικές διαδικασίες[3]. Ποτέ δεν κατέστη σαφές για ποιο λόγο ήταν απαραίτητη η επιτροπή αυτή. Ήδη από το 1993, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ είχε διορίσει έναν ειδικό εισηγητή για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, με σκοπό την υποβολή εκθέσεων για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το Ισραήλ (αλλά όχι για εκείνες των παλαιστινιακών τρομοκρατικών οργανώσεων), και το γραφείο αυτό εξέδιδε τακτικά εκθέσεις προς το HRC σχετικά με τις καταγγελλόμενες παράνομες ενέργειες του Ισραήλ. Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διόρισε επίσης μια αποστολή διερεύνησης των γεγονότων μετά τον σύντομο πόλεμο μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς το 2008-2009 και συνέστησε μια εξεταστική επιτροπή μετά τον πόλεμο του 2014.
Παρά τον χαρακτηρισμό «ανεξάρτητη» στον τίτλο της, η νέα επιτροπή λειτουργεί με τις ίδιες προϋποθέσεις και ακολουθεί την ίδια εκ των προτέρων μεροληπτική μεθοδολογία άλλων οργάνων που έχουν λάβει εντολή από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRC) να εξετάζουν το Ισραήλ. Σύμφωνα με την εντολή της, βασίζεται σε συμπεράσματα των ίδιων οργανισμών του ΟΗΕ που έχουν ταχθεί εναντίον του Ισραήλ εδώ και δεκαετίες[4]. Αντλεί στοιχεία από οργανώσεις της «κοινωνίας των πολιτών», δηλαδή από τις πολυάριθμες αντιισραηλινές ΜΚΟ «ανθρωπίνων δικαιωμάτων»[5] που αντιτίθενται στην ύπαρξη του Ισραήλ τουλάχιστον εδώ και είκοσι πέντε χρόνια, καθώς και από δημοσιεύματα μέσων ενημέρωσης στα οποία οι ίδιες ακριβώς ΜΚΟ προβάλλουν μια στρεβλή εικόνα της σύγκρουσης. Τα συμπεράσματα της επιτροπής, εντωμεταξύ, βασίζονται σε ένα αποδεικτικό μέτρο σύμφωνα με το οποίο «ένας αντικειμενικός και κατά κανόνα συνετός παρατηρητής θα είχε βάσιμους λόγους να συμπεράνει ότι τα γεγονότα συνέβησαν όπως περιγράφονται». Ωστόσο, η εξάρτηση από προβληματικές πηγές σημαίνει ότι ακόμη και αυτό το ελαστικό αποδεικτικό μέτρο είναι εξίσου πλημμελές.
Η Πιλάι έχει πείρα στην εφαρμογή χαμηλών αποδεικτικών απαιτήσεων. Ως Ύπατη Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα το 2009, ζήτησε τη διεξαγωγή έρευνας για την «Επιχείρηση Cast Lead», τον σύντομο πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα εναντίον της Χαμάς, ο οποίος ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του ίδιου έτους. Η εντολή[6] για τη σύσταση της διερευνητικής αποστολής του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ήταν τόσο μονομερής ώστε αρκετές εξέχουσες προσωπικότητες του χώρου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αρνήθηκαν να αναλάβουν την προεδρία της, συμπεριλαμβανομένης της Μαίρης Ρόμπινσον από την Ιρλανδία, πρώην Ύπατης Αρμοστού για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Σύμφωνα με το βιβλίο του ιστορικού Ντάνιελ Τέρις Οι δίκες του Ρίτσαρντ Γκόλντστοουν (2018), η Πιλάι προσπάθησε επίμονα να πείσει τον συνάδελφό της, τον νοτιοαφρικανό νομικό Ρίτσαρντ Γκόλντστοουν, να προεδρεύσει της αποστολής. Η εβραϊκή του καταγωγή ίσως να ενθάρρυνε την επιμονή της, καθώς συνέβαλε στην προστασία του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων από κατηγορίες αντισημιτισμού.
Ο Γκόλντστοουν σίγουρα δεν είχε καταλάβει σε τι ακριβώς έμπλεκε. Αν και διαμαρτυρήθηκε για τη μονομερή φύση της εντολής του, οι ανησυχίες του δεν αντιμετωπίστηκαν ποτέ όπως έπρεπε. Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας και της σύνταξης της 575σέλιδης Έκθεσης Γκόλντστοουν[7] πραγματοποιήθηκε από τη γραμματεία της αποστολής. Τα κύρια στελέχη της είχαν διοριστεί από το γραφείο της Πιλάι και εμπλέκονταν επί χρόνια σε νομικό πόλεμο κατά του Ισραήλ. Οι συναντήσεις τους στη Γάζα πιθανότατα οργανώθηκαν από το Παλαιστινιακό Κέντρο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα[8] (PCHR), μια οργάνωση συνδεδεμένη με την τρομοκρατία με έδρα την πόλη της Γάζας, η οποία είχε καθορίσει το πρόγραμμα μιας άλλης διερευνητικής αποστολής νωρίτερα το ίδιο έτος[9]. Το PCHR αρνιόταν συστηματικά ότι ο οποιοσδήποτε από τους ισραηλινούς στόχους που επλήγησαν είχε στρατιωτική σημασία. Ωστόσο η Έκθεση Γκόλντστοουν περιλαμβάνει πενήντα παραπομπές στην οργάνωση. Έτσι, η Έκθεση Γκόλντστοουν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα το 2008-2009 δεν είχε ως στόχο τον τερματισμό των πυρών από ρουκέτες και όλμους, αλλά αποτελούσε μάλλον μια σκόπιμη πράξη συλλογικής τιμωρίας – έναν πόλεμο εναντίον «του λαού της Γάζας στο σύνολό του» με στόχο «την τιμωρία του πληθυσμού της Γάζας για το σθένος του και για την προφανή υποστήριξή του προς τη Χαμάς».
ΗΈκθεση Γκόλντστοουν παρουσίαζε τη Χαμάς ως μια συνηθισμένη οργάνωση αντίστασης που αγωνιζόταν εναντίον μιας δύναμης κατοχής. Αγνόησε το γεγονός ότι το Ισραήλ αποχώρησε από τη Γάζα το 2005 και ότι η Χαμάς –η οποία ανέλαβε τον πλήρη έλεγχο της Γάζας το 2007– είναι μια ισλαμιστική ομάδα βαθιά επηρεασμένη από την εσχατολογική και αντισημιτική ιδεολογία των Αδελφών Μουσουλμάνων[10]. Δεν έδωσε καμία σημασία στη λαθραία διακίνηση όπλων από τη Χαμάς, η οποία παραβιάζει τις διεθνείς συμφωνίες, ούτε εξέτασε από πού προμηθεύτηκε τους πυραύλους, τους όλμους και τα υπόλοιπα όπλα που χρησιμοποίησε εναντίον ισραηλινών κοινοτήτων και πόλεων. Βασιζόμενη σε εκθέσεις ΜΚΟ και συνεντεύξεις με επιλεγμένο νοσοκομειακό προσωπικό και μαχητές της Ισλαμικής Τζιχάντ, η έκθεση υποστήριξε ότι η Χαμάς δεν είχε χρησιμοποιήσει ποτέ νοσοκομεία (ή οτιδήποτε άλλο στο αστικό περιβάλλον) για αποθήκευση όπλων και πολεμικές επιχειρήσεις, παρά τις συντριπτικές αποδείξεις που παρουσίασε το Ισραήλ για το αντίθετο[11]. Επιπλέον, επέμενε ότι το Ισραήλ στόχευε αμάχους, οι οποίοι φέρεται να αποτελούσαν τη συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων. Ο Νίκολας Ρόστοου του Πανεπιστημίου Γέιλ σημείωσε ότι «ένας αναγνώστης από τον Άρη θα αναρωτιόταν γιατί το Ισραήλ θα είχε καταβάλει τόση προσπάθεια… εκτός από καθαρή κακία»[12]. Ο Γκόλντστοουν τελικά αποκήρυξε το συμπέρασμα ότι η στοχοποίηση αμάχων αποτελούσε πάγια πολιτική του Ισραήλ[13] – ένα κεντρικό συμπέρασμα της έκθεσης. Ωστόσο, η Πιλάι το ενέκρινε[14] [στις 15 Οκτωβρίου 2009] και συνέχισε να το υπερασπίζεται εν μέσω της διαμάχης που ακολούθησε.
Σε μεθοδολογικό επίπεδο, η Ανεξάρτητη Διεθνής Επιτροπή της Πιλάι δεν διαφέρει. Η έκθεση του Σεπτεμβρίου 2025[15], η οποία ισχυρίζεται ότι έχει διαπραχθεί γενοκτονία, υποτίθεται ότι βασίζεται σε εύλογο αποδεικτικό μέτρο, αλλά συντάχθηκε χρησιμοποιώντας αμφιλεγόμενες πηγές του ΟΗΕ, όπως η UNRWA –για την οποία το Ισραήλ αποκάλυψε ότι απασχολεί μέλη τρομοκρατικών οργανώσεων– και το ReliefWeb, μια πηγή πληροφοριών με έδρα τον ΟΗΕ που αναδημοσιεύει ψευδείς πληροφορίες από αντιισραηλινές ΜΚΟ[16]. Άλλες αμφισβητήσιμες πηγές περιλαμβάνουν ειδησεογραφικούς ιστότοπους όπως το Al Jazeera και το Middle East Eye, καθώς και επιλεγμένες συνεντεύξεις με το χειραγωγημένο νοσοκομειακό προσωπικό της Γάζας.
Ως αποτέλεσμα, η έκθεση της Ανεξάρτητης Επιτροπής του Σεπτεμβρίου 2025 περιλαμβάνει σωρεία αβάσιμων και μη επαληθευμένων ισχυρισμών. Ισχυρίζεται ότι οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) είχαν στο στόχαστρό τους άμαχους της Γάζας, οι οποίοι, σύμφωνα με την έκθεση, αντιστοιχούν στο εξωφρενικό 83% του συνόλου των θυμάτων. Το Ισραήλ κατηγορείται επίσης ότι έβαλε στο στόχαστρο παιδιά, κατέστρεψε αδικαιολόγητα τις υποδομές υγειονομικής περίθαλψης, άφησε τον πληθυσμό της Λωρίδας της Γάζας να λιμοκτονήσει, προκάλεσε αδικαιολόγητες καταστροφές στον αστικό ιστό και διεξήγαγε πόλεμο κατά των γυναικών της Γάζας πλήττοντας την αναπαραγωγική τους υγεία και ιδίως τις υπηρεσίες μητρικής φροντίδας. Η έκθεση δεν αναφέρεται ούτε στη Χαμάς ως στρατιωτική δύναμη, ούτε στις τακτικές αστικού πολέμου που χρησιμοποίησε για να θέσει τους αμάχους σε κίνδυνο, ούτε στις σήραγγες κάτω από κτίρια και στις παγίδες που είχαν τοποθετηθεί στο εσωτερικό τους, ούτε στα πολυάριθμα ισραηλινά μέτρα για τον περιορισμό των ζημιών στους αμάχους, ούτε στις τεράστιες ποσότητες ανθρωπιστικής βοήθειας που εισέρχονται στη Γάζα μέσω των ισραηλινών σημείων διέλευσης.
Δεν υπάρχει χώρος εδώ για να αναλυθεί κάθε ψευδής κατηγορία, αλλά οι ισχυρισμοί για έναν ισραηλινό πόλεμο εναντίον παλαιστινίων γυναικόπαιδων αξίζουν ειδική αναφορά, διότι τροφοδοτούν την κατηγορία για γενοκτονία με ιδιαίτερα δόλιο τρόπο. Ίσως η πιο εξωφρενική κατηγορία είναι ότι οι Ισραηλινοί κατέστρεψαν σκόπιμα την κλινική υποβοηθούμενης αναπαραγωγής «αλ-Μπάσμα» στη συνοικία Ζαϊτούν της πόλης της Γάζας τον Δεκέμβριο του 2023, προκαλώντας την απώλεια περίπου 4.000 εμβρύων, 1.000 δειγμάτων σπέρματος και μη γονιμοποιημένων ωαρίων. Αν και η επιτροπή παραδέχθηκε ότι στην περιοχή σημειώθηκαν «εχθροπραξίες», οι έρευνές της «δεν εντόπισαν καμία αξιόπιστη πληροφορία που να υποδεικνύει ότι το κτίριο χρησιμοποιούνταν για στρατιωτικούς σκοπούς». Η επιτροπή είχε μάλιστα καταλήξει νωρίτερα στο συμπέρασμα ότι «το μόνο συμπέρασμα που θα μπορούσε να εξαχθεί λογικά» ήταν ότι οι ισραηλινές δυνάμεις «επιτέθηκαν σκόπιμα και κατέστρεψαν την κλινική εξωσωματικής γονιμοποίησης αλ-Μπάσμα, η οποία αποτελούσε το κύριο κέντρο υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στη Γάζα»[17]. Η ενέργεια αυτή, σύμφωνα με την έκθεση του Σεπτεμβρίου, «αποσκοπούσε στην αποτροπή γεννήσεων μεταξύ των Παλαιστινίων στη Γάζα».
Η μόνη πηγή που επικαλείται η Ανεξάρτητη Διεθνής Επιτροπή για τον ισχυρισμό σχετικά με την κλινική αλ-Μπάσμα είναι μια παλαιότερη έκθεσή της από τον Μάρτιο του 2025[18], η οποία δεν περιέχει καμία σχετική αναφορά. Η ομάδα της Πιλάι αγνόησε επίσης το γεγονός ότι, τον Δεκέμβριο του 2023, σημειώθηκαν μάχες στην περιοχή Ζεϊτούν, όταν μαχητές της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ εκτόξευσαν όλμους και νέες αντιαρματικές ρουκέτες εναντίον των IDF. Αξιωματούχοι της «αλ-Μπάσμα» δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν αν η κλινική είχε αποτελέσει στόχο. Διαβάζοντας τις εκθέσεις της Επιτροπής, δύσκολα θα αντιλαμβανόταν κανείς ότι βρισκόταν σε εξέλιξη πόλεμος, δεδομένου ότι τα έγγραφα αυτά δεν αναφέρουν ούτε μία περίπτωση πραγματικών μαχών στη Γάζα. Αυτό επιτρέπει στην Επιτροπή να υποστηρίξει ότι ουσιαστικά κάθε θάνατος και κάθε κατεστραμμένο κτίριο στη Γάζα ήταν αποτέλεσμα γενοκτονικής πρόθεσης.
Ηκατηγορία ότι οι Ισραηλινοί εξοντώνουν τα αγέννητα παλαιστινιακά παιδιά έχει μια μακρά και σκοτεινή ιστορία δεκαετιών. Κατά τη διάρκεια της ιστορικής ομιλίας του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Νοέμβριο του 1974[19], ο πρόεδρος της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO), Γιασέρ Αραφάτ, ισχυρίστηκε ότι η πρώην πρωθυπουργός Γκόλντα Μεΐρ είχε εκφράσει δυσοίωνους φόβους για το ποσοστό γεννήσεων των Παλαιστινίων. Δεν υπάρχει καμία καταγραφή ότι η Μεΐρ έκανε ποτέ τέτοια δήλωση. Η δήλωση αυτή αποδόθηκε σε αυτήν από τον ακροδεξιό ραβίνο Μεΐρ Καχανέ, ο οποίος περιφρονούσε τη Μεΐρ και πιθανότατα της απέδωσε τις δικές του φοβίες για να τις νομιμοποιήσει. Παρ’ όλα αυτά, η PLO επανελάμβανε ασταμάτητα αυτόν τον ισχυρισμό. Σήμερα, το Πανεπιστήμιο αλ-Αζχάρ στο Κάιρο αποδίδει τη δήλωση της Μεΐρ ως εξής: «Κάθε πρωί εύχομαι να ξυπνήσω και να μην βρω ούτε ένα παλαιστινιακό παιδί ζωντανό»[20].
Το 1989, ο Νάμπιλ Ραμλάουι, εκπρόσωπος της PLO στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, ισχυρίστηκε ότι οι Ισραηλινοί είχαν εξαναγκάσει περισσότερες από 4.000 Παλαιστίνιες γυναίκες να υποβληθούν σε άμβλωση, χρησιμοποιώντας ενίοτε δηλητηριώδη αέρια[21]. Επανέφερε επίσης μια παλαιότερη κατηγορία ότι οι Ισραηλινοί δηλητηρίασαν Παλαιστίνιες μαθήτριες στη Δυτική Όχθη για να τις καταστήσουν στείρες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων διαψεύδουν αυτές τις κατηγορίες[22]. Τον Μάρτιο του 1997, ο Ραμλάουι κατηγόρησε τους Ισραηλινούς ότι μόλυναν εκατοντάδες παιδιά με τον ιό HIV με ενέσεις, στο πλαίσιο μιας εκστρατείας γενοκτονίας κατά τη διάρκεια της Πρώτης Ιντιφάντα[23]. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν θεώρησε ότι έπρεπε να ανακαλέσουν τον Ραμλάουι σε τάξη. Αυτό δεν συνέβη ποτέ, και οι μόνες αντιπροσωπίες στη Γενεύη που εξέφρασαν την οργή τους ήταν αυτές του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Η Νάβι Πιλάι μπορεί να αντλήσει από ένα πλούσιο απόθεμα συκοφαντιών όπως αυτές, και δεν χρειάζεται να φοβάται καμία επίπληξη από τον ΟΗΕ.
Η ευκολία με την οποία η Πιλάι κατηγορεί το Ισραήλ έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την επιφυλακτικότητα που επιδεικνύει όταν εξετάζει τη Χαμάς. Στις 10 Ιουνίου 2024, η επιτροπή της δημοσίευσε μια έκθεση σχετικά με τις σφαγές που διαπράχθηκαν στις 7 Οκτωβρίου[24]. Μέρος της έκθεσης αυτής αφορούσε τα σεξουαλικά εγκλήματα της Χαμάς εναντίον Ισραηλινών, συμπεριλαμβανομένων βιασμών και ακρωτηριασμών. Η επιτροπή αρχικά διαμαρτυρήθηκε ότι η ισραηλινή κυβέρνηση αρνήθηκε να συνεργαστεί με την έρευνά της και εισήγαγε το ζήτημα της σεξουαλικής βίας με την ακόλουθη επισήμανση: «Η Επιτροπή σημειώνει την απουσία ιατροδικαστικών αποδεικτικών στοιχείων για σεξουαλικά εγκλήματα που διαπράχθηκαν στις 7 Οκτωβρίου». Πρόσθεσε: «Η Επιτροπή δεν έχει συναντήσει κανέναν επιζώντα σεξουαλικής βίας που διαπράχθηκε στις 7 Οκτωβρίου, παρά τις προσπάθειές της να το πράξει». Σε άλλο σημείο της έκθεσης, η επιτροπή επισημαίνει ότι «έχει εντοπίσει ένα μοτίβο σεξουαλικής βίας στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου», αλλά ενισχύει την αβεβαιότητα επισημαίνοντας ότι «δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους εν λόγω ισχυρισμούς», ότι «δεν μπόρεσε να εξετάσει το πρωτογενές υλικό [των εν λόγω] μαρτυριών» και ότι «δεν μπόρεσε να επαληθεύσει [την] αυθεντικότητα» των εγγράφων της Χαμάς που κατασχέθηκαν.
Ενώ η έκθεση της Ανεξάρτητης Επιτροπής που κατηγορεί το Ισραήλ για γενοκτονία βρίθει από ανεπιβεβαίωτους ισχυρισμούς, οι αναφορές της σχετικά με τη σεξουαλική βία της Χαμάς είναι εντυπωσιακά επιφυλακτικές, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι υπήρχαν άφθονες αξιόπιστες και άμεσα διαθέσιμες πληροφορίες. Τον Δεκέμβριο του 2023, οι New York Times (σε καμία περίπτωση φιλοϊσραηλινή εφημερίδα) δημοσίευσαν το “Screams Without Words” [Ουρλιαχτά χωρίς λέξεις], ένα εκτενές ρεπορτάζ για τη σεξουαλική βία της Χαμάς, βασισμένο σε μια λεπτομερή έρευνα δύο μηνών που στηρίχθηκε σε οπτικό υλικό και πολυάριθμες συνεντεύξεις. Οι New York Times εντόπισαν τουλάχιστον επτά τοποθεσίες στις οποίες ισραηλινές γυναίκες και κορίτσια δέχθηκαν σεξουαλική επίθεση ή/και ακρωτηριασμό. Άλλα ρεπορτάζ δημοσιεύθηκαν στο BBC, στον Guardian και σε άλλα μέσα ενημέρωσης που δεν φημίζονται για φιλοϊσραηλινή στάση. Υπήρχαν επίσης εκθέσεις που βασίζονταν σε αυτόπτες μάρτυρες και καταθέσεις του προσωπικού διάσωσης στο Ισραήλ[25]. Αν η Πιλάι το επιθυμούσε, θα μπορούσε επίσης να είχε επικαιροποιήσει την έκθεσή της για τη Χαμάς του Ιουνίου 2024 με πληροφορίες από την πληρέστερη περιγραφή των σεξουαλικών εγκλημάτων της, η οποία περιλαμβάνεται στην Έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής της 7ης Οκτωβρίου που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025. Άλλωστε, τα εγκλήματα της Χαμάς ενέπιπταν στο πεδίο αρμοδιοτήτων της Ανεξάρτητης Επιτροπής, της οποίας η Πιλάι ήταν πρόεδρος μέχρι τον Νοέμβριο του 2025.
Η απεχθής στάση της Πιλάι απέναντι στη σεξουαλική βία της Χαμάς αποτελεί ισχυρό λόγο για να της στερηθεί κάθε τιμητική διάκριση. Η ευγνωμοσύνη της Χαμάς δεν χαρίζεται αλλά κερδίζεται και είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό το γεγονός ότι η Χαμάς υποδέχθηκε με ενθουσιασμό την είδηση για το Νόμπελ Ειρήνης. Παράλληλα όμως, η Πιλάι αποτελεί απειλή για το ίδιο το διεθνές νομικό σύστημα που υποκρίνεται ότι υπερασπίζεται. Η νέα νομπελίστρια επιδιώκει να υποβιβάσει αισθητά το απαιτούμενο επίπεδο απόδειξης για τη γενοκτονία, με προφανή στόχο να καταδικαστεί το Ισραήλ για το συγκεκριμένο έγκλημα.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο για τον προσδιορισμό της γενοκτονίας είναι η πρόθεση του δράστη. Οι καταστροφές κατά τη διάρκεια του πολέμου δεν συνιστούν απαραιτήτως γενοκτονία. Όπως διατυπώθηκε στο προσχέδιο της Σύμβασης για τη Γενοκτονία το οποίο συνέταξε η Γραμματεία του ΟΗΕ το 1947:
Η πρόκληση απωλειών, ακόμη και σοβαρών, στον άμαχο πληθυσμό κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων δεν συνιστά, κατά κανόνα, γενοκτονία. Στον σύγχρονο πόλεμο, οι εμπόλεμοι συνήθως καταστρέφουν εργοστάσια, υποδομές τηλεπικοινωνίας, δημόσια κτίρια κ.λπ., και ο άμαχος πληθυσμός υφίσταται αναπόφευκτα απώλειες μικρότερης ή μεγαλύτερης έκτασης. Ασφαλώς θα ήταν επιθυμητό να περιοριστούν τέτοιες απώλειες. Μπορούν να ληφθούν διάφορα μέτρα για την επίτευξη αυτού του σκοπού, αλλά το ζήτημα αυτό εμπίπτει στο πεδίο ρύθμισης του δικαίου του πολέμου και όχι σε εκείνο της γενοκτονίας.
Σήμερα, το νομικό κριτήριο για την συναγωγή ειδικής γενοκτονικής πρόθεσης βάσει των προτύπων συμπεριφοράς που παρατηρούνται επί τόπου προέρχεται από την υπόθεση του 2007 ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου (ΔΔ), «Βοσνία και Ερζεγοβίνη κατά Σερβίας και Μαυροβουνίου». Στην υπόθεση της Βοσνίας, το Διεθνές Δικαστήριο[26] αποφάνθηκε:
Ο dolus specialis, δηλαδή η ειδική πρόθεση να καταστραφεί η ομάδα εν όλω ή εν μέρει, πρέπει να αποδειχθεί ευλόγως βάσει συγκεκριμένων περιστάσεων, εκτός εάν μπορεί να αποδειχθεί ευλόγως η ύπαρξη ενός γενικού σχεδίου προς τον σκοπό αυτό· και προκειμένου να γίνει δεκτή μια συστηματική συμπεριφορά ως απόδειξη της ύπαρξής του, θα πρέπει να είναι τέτοια ώστε να συνάγεται ως το μοναδικό εύλογο συμπέρασμα η ύπαρξη μιας τέτοιας πρόθεσης.
Ωστόσο, η έκθεση της Ανεξάρτητης Επιτροπής της Πιλάι του Σεπτεμβρίου 2025 υποστηρίζει ότι «η γενοκτονική πρόθεση μπορεί να αποδειχθεί μέσω έμμεσων αποδεικτικών στοιχείων». Η Πιλάι αιτιολογεί αυτή τη νέα προσέγγιση ως προς αυτές τις νέες αποδεικτικές απαιτήσεις επικαλούμενη τη δήλωση παρέμβασης της Ιρλανδίας, τον Ιανουάριο του 2025, στην υπόθεση «Νότια Αφρική κατά Ισραήλ»[27], η οποία εκκρεμεί πλέον ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου. Η Ιρλανδία παρενέβη στην υπόθεση αποκλειστικά για να αμφισβητήσει το κριτήριο της πρόθεσης που είχε καθοριστεί στην απόφαση για τη Βοσνία, αλλά κατέληξε να αμφισβητήσει ολόκληρη τη βάση της Σύμβασης για τη Γενοκτονία. Η Ιρλανδία υποστηρίζει:
[Ο] δράστης δεν χρειάζεται να έχει ως σκοπό τη διάπραξη του εγκλήματος της γενοκτονίας όταν τελεί τις πράξεις που συνιστούν… τα ουσιώδη στοιχεία του εγκλήματος. Το έγκλημα μπορεί επίσης να διαπραχθεί όταν ένας δράστης –ανεξάρτητα από τον σκοπό του– γνωρίζει (ή θα έπρεπε να γνωρίζει) ότι η φυσική και πιθανή συνέπεια αυτών των πράξεων είναι είτε η καταστροφή είτε η συμβολή στην καταστροφή της προστατευόμενης ομάδας. …
Είναι σημαντικό ότι η Ιρλανδία επιμένει ότι «ελλείψει άμεσων αποδεικτικών στοιχείων για την ύπαρξη μιας συγκεκριμένης πολιτικής ή ενός στρατιωτικού σχεδίου, αυτό το στοιχείο της διεθνώς παράνομης πράξης της γενοκτονίας μπορεί να αποδειχθεί βάσει έμμεσων ή περιστασιακών αποδεικτικών στοιχείων». Η συνέπεια της δήλωσης της Ιρλανδίας, την οποία η επιτροπή της Πιλάι επικαλείται ωσάν να αποτελούσε ήδη καθιερωμένο δίκαιο, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι μια στρατιωτική επιχείρηση σε αστικό περιβάλλον με υψηλό αριθμό θυμάτων μεταξύ των αμάχων εναντίον ενός εχθρού που έχει οχυρωθεί και κυνικά θέτει σε κίνδυνο τους δικούς του αμάχους μπορεί να χαρακτηριστεί γενοκτονία ακόμη και χωρίς να αποδεικνύεται η ύπαρξη γενοκτονικής πρόθεσης.
Ωστόσο, η Ιρλανδία δεν υπέβαλε αυτή την παρέμβαση στο Διεθνές Δικαστήριο μόνο για την υπόθεση της Νότιας Αφρικής. Δεκαεπτά ημέρες νωρίτερα, υπέβαλε την ίδια παρέμβαση στην εκκρεμή υπόθεση του Διεθνούς Δικαστηρίου «Γκάμπια κατά Μιανμάρ»[28], σχετικά με τις βίαιες ενέργειες της τελευταίας κατά του μουσουλμανικού πληθυσμού των Ροχίνγκια στην χώρα. Μπορούμε εύλογα να συμπεράνουμε ότι η παρέμβαση της Ιρλανδίας δεν υπαγορεύτηκε τόσο από το ενδιαφέρον για τους Ροχίνγκια (η υπόθεση αυτή κατατέθηκε για πρώτη φορά το 2019), όσο από την επιδίωξή της να μειώσει τις αποδεικτικές απαιτήσεις για τη γενοκτονική πρόθεση στην υπόθεση που αφορά το Ισραήλ. Οι δημόσιες ακροάσεις στην υπόθεση της Μιανμάρ ολοκληρώθηκαν τον Ιανουάριο του 2026. Το Διεθνές Δικαστήριο θα μπορούσε να εκδώσει απόφαση αργότερα μέσα στο έτος, δημιουργώντας ίσως ένα προηγούμενο που θα παραμερίσει τα κριτήρια της υπόθεσης της Βοσνίας και θα προετοιμάσει το έδαφος για τη δικαστική επικύρωση πορισμάτων περί γενοκτονίας εις βάρος του Ισραήλ έως το 2030.
Η Πιλάι δεν υποστηρίζει την ιρλανδική θέση μόνο μέσω της έκθεσης της Ανεξάρτητης Διεθνούς Επιτροπής της οποίας προεδρεύει. Είναι επίσης, κατόπιν αιτήματος της Γκάμπια, μία από τους δύο δικαστές που ορίστηκαν ειδικά για την εκδίκαση της υπόθεσης της Μιανμάρ. Κάθε πλευρά σε μια υπόθεση ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου μπορεί να διορίσει έναν δικαστή ad hoc, ο οποίος συμμετέχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου μαζί με τους δεκαπέντε δικαστές που εκλέγονται από τον ΟΗΕ και έχουν εννεαετή θητεία, φαινομενικά για να διασφαλιστεί η αμεροληψία του δικαστηρίου. Ωστόσο, η μακρά ιστορία μεροληπτικής στάσης της Πιλάι απέναντι του Ισραήλ, τα διπλά μέτρα και σταθμά που εφαρμόζει κατά την αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων όταν εμπλέκεται το εβραϊκό κράτος, καθώς και το τεκμηριωμένο ενδιαφέρον της να υπονομεύσει τη Σύμβαση για τη Γενοκτονία, καταργώντας τα αποδεικτικά κριτήρια περί γενοκτονικής πρόθεσης που καθιερώθηκαν στην υπόθεση της Βοσνίας και προωθώντας την καθοριστική βαρύτητα των έμμεσων αποδεικτικών στοιχείων, καθιστούν ακατανόητο το γεγονός ότι κανείς δεν έχει ζητήσει την εξαίρεσή της.
Κατά τη διάρκεια των προφορικών αγορεύσεων[29] στην υπόθεση της Μιανμάρ στα τέλη Ιανουαρίου 2026, ο συνήγορος της Μιανμάρ Στέφαν Τάλμον ανέδειξε το ζήτημα του αποδεικτικού μέτρου. Το Διεθνές Δικαστήριο εφαρμόζει συνήθως ένα αυστηρό αποδεικτικό μέτρο στις υποθέσεις γενοκτονίας. Ωστόσο ο Τάλμον ανέφερε ότι η Γκάμπια επιδίωκε να πείσει το δικαστήριο να βασιστεί στα πορίσματα της αποστολής διερεύνησης των γεγονότων, τα οποία είχαν συνταχθεί σύμφωνα με το πολύ χαλαρότερο κριτήριο «εύλογων λόγων». Παρά τις σοβαρές παραβιάσεις από την πλευρά της Μιανμάρ και την απείρως υψηλότερη αξιοπιστία των πορισμάτων των διερευνητικών αποστολών του ΟΗΕ για τη Μιανμάρ σε σύγκριση με τα πορίσματα των αντίστοιχων αποστολών για το Ισραήλ, το ζήτημα παραμένει κρίσιμο. Το Ισραήλ διαχρονικά δεν έχει συνεργαστεί με διερευνητικές αποστολές των Ηνωμένων Εθνών λόγω των σαφών προκαταλήψεων του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ. Και οι διερευνητικές αποστολές που αφορούσαν το Ισραήλ και εποπτεύονταν από την Πιλάι δεν έχουν χρησιμοποιήσει ένα πρότυπο που να συνάδει ούτε καν με το κριτήριο των εύλογων λόγων.
Όταν απονεμήθηκε στον Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 2009, λιγότερο από εννέα μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, σχολιαστές επισήμαναν ότι η βράβευση αυτή ήταν πιθανώς ένα είδος προκαταβολικής επιβράβευσης για όσα αναμενόταν να επιτύχει ο Ομπάμα στο μέλλον. Η επιτροπή Νόμπελ είναι σαφώς ικανοποιημένη από την πρόσφατη δράση της Νάβι Πιλάι, αλλά ενδέχεται επίσης να έχει προσδοκίες για τον ρόλο που θα διαδραματίσει η Πιλάι στη μελλοντική εξέλιξη της νομολογίας περί γενοκτονίας, ιδίως όσον αφορά το Ισραήλ. Η επιτροπή δεν πρέπει να παρουσιάζει την επιλογή της Πιλάι ως αποτέλεσμα της ανησυχίας για τις επιθέσεις που δέχεται το διεθνές δίκαιο. Χαλαρώνοντας τις αποδεικτικές απαιτήσεις για τα σοβαρότερα εγκλήματα, η ίδια η Πιλάι αποτελεί απειλή για ό,τι έχει απομείνει από το κύρος του διεθνούς δικαίου.
© 2026 Norman J.W. Goda
— Μετάφραση: Μιμή Βασιλάκη
[1] https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2026/press-release
[2] “Human rights lawyer Navi Pillay is awarded Nobel Peace Prize”, The New York Times, 9 October 2026.
[3] United Netions, “Independent International Commission of Inquiry. On the Occupied Palestinian Territory, Including East Jerusalem, and Israel”, βλ. https://tinyurl.com/5e8777ke
[4] “7 UN Organizations That Undermine Israel and the U.S.”, Foundation of Defense of Democracies, 5 August 2025.
[5] https://ngo-monitor.org/ngos
[6] https://tinyurl.com/4ant4deh
[7] https://docs.un.org/en/A/HRC/12/48
[8] “Palestinian Center for Human Rights (PCHR)”, June 09, 2026, βλ. https://tinyurl.com/bda2k9hk
[9] https://www.masader.ps/ar/node/1414
[10] Βλ. «Το Mein Kampf της Χαμάς», The Athens Review of Books, Φεβρουάριος 2024.
[11] “The Operation in Gaza. 27 December 2008 – 18 January 2009”, βλ. https://tinyurl.com/3tdsedu7
[12] https://doi.org/10.1163/9789004308107_014
[13] Goldstone, R., “Reconsidering the Goldstone Report on Israel and war crimes”, The Washington Post, 1 Απριλίου 2011.
[14] https://tinyurl.com/2sc54bj3
[15] https://tinyurl.com/2s3cjn3z
[16] https://tinyurl.com/mm2tmsas
[17] https://tinyurl.com/3uw86zck
[18] https://tinyurl.com/3uw86zck
[19] https://tinyurl.com/y55rw3ks
[20] https://tinyurl.com/5db75va5
[21] https://tinyurl.com/3ebfmb6c
[22] https://tinyurl.com/nhksteua
[23] https://tinyurl.com/nhb6ss86
[24] https://tinyurl.com/mr455w32
[25] “Sexual Violence Crimes on October 7. Silent Cry. Special Report by the Association of Rape Crisis Centers in Israel”, February 2024, βλ. https://tinyurl.com/mr442rff
[26] International Court of Justice (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro), Judgment of 26 February 2007, βλ. https://tinyurl.com/2hhmkyar
[27] International Court of Justice “Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide in the Gaza Strip (South Africa v. Israel)” https://tinyurl.com/57sksa49
[28] International Court of Justice “Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (The Gambia v. Myanmar)” https://tinyurl.com/55pbbf89
[29] https://tinyurl.com/y2puyerz
Πηγή: athensreviewofbooks.com

![Το νέο τυφλό σημείο των διεθνών αερομεταφορών που προκαλεί εφιάλτες> Οι ριζοσπαστικοποιημένοι πιλότοι ως “εσωτερική απειλή” [RealClearInvestigations]](https://newideas.gr/wp-content/uploads/2026/11/aeroplana-USA_NK-218x150.jpg)

