Του Αντώνη Βενέτη
Η επικαιρότητα των ημερών συχνά αναφέρεται στις συμπεριφορές των σύγχρονων εμπολέμων αντιπάλων και τη σχέση τους με το δίκαιο του ισχυρότερου.
Πάντοτε, βεβαίως, ίσχυε τούτο, και όσο ο πόλεμος είναι το έσχατο μέσο της πολιτικής επικράτησης, κατά τη γνωστή ρήση του Καρλ φον Κλάουζεβιτς (+1831), παρά τους υπάρχοντες κανόνες (σύμβαση της Γενεύης, κλπ) είναι δυσδιάκριτοι οι όροι για να τύχουν διαυγούς εκτίμησης.
Ο πρώτος που έθεσε έστω και κάποια ρευστά όρια, ήταν ο μέγιστος ιστορικός ίσως των αιώνων, ο Αθηναίος Θουκυδίδης, ο οποίος γράφει για τον Πελοποννησιακό πόλεμο του 5ου αιώνα πΧ μεταξύ Αθηναίων και Σπάρτης «και είναι άξιοι επαίνου εκείνοι, οι οποίοι, παρασυρόμενοι από την φυσικήν εις τον άνθρωπον φιλοδοξίαν του ν’ άρχη επί άλλων, ήθελαν δειχθή δικαιότεροι παρ’ όσον επέτρεπεν εις αυτούς η δύναμις που διαθέτουν.» («ἐπαινεῖσθαί τε ἄξιοι οἵτινες χρησάμενοι τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει ὥστε ἑτέρων ἄρχειν δικαιότεροι ἢ κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν δύναμιν γένωνται.»)
Ίσως αυτές οι διαπιστώσεις του μεγάλου Ιστορικού να ισχύουν ακόμα και στην εποχή μας, περισσότερο και από τη σύμβαση της Χάγης.
Εξάλλου, πολλές φορές παρατηρείται από τις εκάστοτε κυβερνήσεις η θέσπιση νόμων, ακόμα και ορθών, και επιβαλλόμενων αλλά σε ακατάλληλη χρονική συγκυρία για να τις αποδεχθεί η κοινωνία.
Έτσι, ένας από τους επτά σοφούς της αρχαιότητας, ο Πιττακός ο Μυτιληναίος, απεφάνθη επιγραμματικά «καιρόν γνώθι».
Είναι το αγγλοσαξωνικό «Know the right moment».
Επίλεξε για να δράσεις τον κατάλληλο χρόνο.
Όπως ελέχθη από τη Γαλλίδα Μαργκερίτ Γιουρσενάρ (+1987) «ό,τι καλύτερο έχουν πει οι άνθρωποι έχει ειπωθεί στα Ελληνικά».
