Του Ηλία Καραβόλια
«Πριν αρχίσετε να μετράτε βάλτε τα στην σωστή σειρά» μας έλεγε ένας δάσκαλος και στην 5η και στην 6η δημοτικού.
Και όταν έκανε κρύο και δεν δούλευε το καλοριφέρ, μας θύμιζε πάντα ότι το ένα παράθυρο δεν κλείνει σχεδόν καθόλου, οπότε ήταν ανώφελο να κλείνουμε με χαρτί μια… τρυπούλα σε ένα άλλο παράθυρο !
Δεν ζει φυσικά αυτός ο σοφός άνθρωπος σήμερα, μήπως εξηγούσε έτσι απλά στον πρωθυπουργό τι εστί πρωτεύον και τι δευτερεύον, τι εστί (με απλά λόγια) ανάλυση κόστους – οφέλους. Και κυρίως μήπως καταλάβει ακριβώς τι εστί προτεραιοποίηση πριν την κοστολόγηση (στην λήψη δημοσιονομικών μέτρων)
Ακούστε, χωρίς πλάκα τώρα : βαρέθηκαν να ακούω ότι είναι «πολιτικά και κοινωνικά υπεύθυνος ο πολιτικός που δεν υπόσχεται, επειδή δεν μπορεί να βρει τα λεφτά»
Και ότι όλοι οι υπόλοιποι που υπόσχονται μέτρα είναι απλά λαϊκιστές (ναι είναι, αλλά όχι όσοι κοστολογούν εξηγώντας ότι υπάρχουν αλλού δαπάνες περιττές ή ανεπιτυχείς εισπράξεις υποσχέσεων)
Και υποσχέσεις για μέτρα φιλολαϊκά να θυμίσω ότι δίνει πολλά χρόνια τώρα και αυτή η κυβέρνηση : φορολόγηση υπερκερδών μεγάλων ενεργειακών ομίλων, πάταξη αισχροκέρδειας από καρτέλ, βιώσιμη και δίκαιη κατανομή υπερπλεονασμάτων.
Το να λέμε λοιπόν ότι δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για 13η σύνταξη ή για μείωση έστω 4 μονάδων του ΦΠΑ σταδιακά σε βασικά τρόφιμα και αγαθά, αγνοούμε ότι αυτά είναι δύο βασικά μέτρα ενίσχυσης της αγοραστικής δύναμης εν μέσω σφοδρού πληθωρισμού.
Και το κόστος μπορεί να «σπάσει» ετησίως σε βάθος 3-4 ετών και να μην ξεπερνά σε κάθε ετήσιο προϋπολογισμό συνολικά τα 2,3 δις (από έρευνες ινστιτούτων, κομμάτων αλλά και άλλων φορέων).
Η δε συζήτηση για δημοσιονομικό χώρο που «απαγορεύουν» οι Βρυξέλλες και για «ρήτρες διαφυγής» είναι παραπλανητική, εντελώς. Η δημιουργία υπερπλεονασμάτων και η ρύθμιση του χρέους μετέφεραν αυτούς τους βαθμούς άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο.
Και εξηγούμαι : τι το υπεύθυνο για την δημοσιονομική ισορροπία και την μακροπρόθεσμη σταθερότητα (ώστε να μην χρεωθούν ξανά με ελλείμματα οι επόμενες γενιές) έχουν άραγε τα παρακάτω ;
Α) βρέθηκε δημοσιονομικός χώρος για 5,9 δις να αγοραστούν φρεγάτες και αεροπλάνα πριν λίγα χρόνια και φέτος 4,5 δις για έκτακτους εξοπλισμούς αντιπυραυλικής ασπίδας.
Άραγε δεν μπορούσε να μειωθεί αυτό το ποσό κατά 30% (τόσο ήταν το προηγούμενο προϋπολογισμένο μεσοπρόθεσμο πλάνο εξοπλισμών) ώστε να περισσέψουν τα επόμενα 5 χρόνια – αυτός είναι πλέον ο ορίζοντας τελικών δημοσιονομικών εγγραφών αυτών των δαπανών – περί τα 3, 2 δις – δηλαδή ετησίως περί τα 620 εκατ ευρώ ;
Β) Γιατί δεν δημιουργήθηκε καθόλου δημοσιονομικός χώρος όταν μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά και σήμερα με τις υψηλές τιμές καυσίμων- ενέργειας, στη Βουλή Μάρτη 2022 ο Μητσοτάκης εμφανίστηκε αποφασισμένος να φορολογήσει -σε ποσοστό 90%, μάλιστα! – τα «υπερκέρδη» των επιχειρήσεων ενέργειας ; Και πριν από 8 μήνες είπε το ίδιο για τις εταιρίες καυσίμων ;
Και γιατί ενώ έδωσε νέα παράταση στον αναβαλλόμενο φόρο των τραπεζών, δεν προσπαθεί να εισπράξει έστω …10% από τα ιστορικά ρεκόρ κερδοφορίας για τους τέσσερις συστημικούς τραπεζικούς ομίλους ; (έχουν σταθεροποιηθεί αυτά περίπου στα 1,7 δις ανά εξάμηνο από το 2002 μέχρι σήμερα – λογικό όταν η διαφορά τόκων καταθέσεων – χορηγήσεων είναι η μεγαλύτερη στην Ευρώπη)
Το κράτος μπορούσε να εισπράττει κάθε χρόνο από όλα αυτά περί τα 500-700 εκατ ετησίως (υπολογισμοί με βάση εικόνα ισολογισμών μόνο 5 ομίλων ενέργειας καυσίμων, των 4 τραπεζών – και φυσικά όχι με 90 % φορολόγηση υπερκερδών αλλά με 45% για τις βιομηχανίες και με 10% για τις τράπεζες)
Γ) Πόσο υπεύθυνο είναι εδώ και 5 χρόνια να κατανέμει η κυβέρνηση από το υπέρ πλεόνασμα 900 εκατ – 1,2 δις ετησίως σε επιδοματικές εφ άπαξ πολιτικές και όχι σε σταδιακές αυξήσεις σε βάθος πχ 3ετιας στην 13η σύνταξη ή στο να μειώσει το ΦΠΑ σταδιακά σε βάθος 2-3 ετών από τότε που ξεκίνησε η ακρίβεια ;
Δ) Και τέλος : πόσο υπεύθυνη είναι κυβέρνηση που επέλεξε να αποπληρώσει πρόωρα δημόσιο χρέος 2,2 δις πρόπερσι, 2,6 δις πέρσι και 4,3 φέτος, και δεν μπορούσε να εξοικονομήσει ετησίως το 30% εξ αυτών ; (με βάση την σταθμισμένο ποσόστωση επιτοκιακού μακροπρόθεσμου οφέλους, λόγω καμπύλης αποδόσεων ομολόγων – σε ρυθμισμένο χρέος με χαμηλά επιτόκια, εν μέσω πληθωρισμού και εναλλακτικού οφέλους)
Το πρόσχημα «δίνουμε με την πρόωρη αποπληρωμή θετικό σήμα στις αγορές και ξανά δανειζόμαστε» αφορά ημιμαθείς και αδαείς για την σχέση ομολόγων – επιτοκίων και καμπύλης αποδόσεων τους σήμερα, στο διεθνές σκηνικό.
Ακούστε, επειδή μπορώ να αναφέρω και 3-4 ακόμη δημοσιονομικά εμπροσθοβάρη μέτρα. Φθάνει με τον λαϊκισμό των υπευθύνων πολιτικών και των φερέφωνων τους.
Ασκείται μια πολιτική που συμβάλλει στο να κερδίζουν λίγοι (μεγάλοι και μεσαίοι) με την βολική ταξική λογική -την οποία πιστεύουν και αναπαράγουν μεγάλοι και μεσαίοι επιχειρηματίες – ”κάποτε θα διαχυθεί το όφελος και το χρήμα προς τα κάτω, σε μικρούς εργοδότες και εργαζόμενους”
Αυτά είναι θεωρίες ημιμαθών που πίστεψαν στα βιβλία των οικονομικών, δυστυχώς…
Είναι ιδεολογικά βολικό να χωρίζεις σε υπεύθυνους και λαϊκιστές με ευκολία όποιους θέλεις, επικαλούμενος «πείτε πόσο κάνει ο λογαριασμός των υποσχέσεων σας και που θα βρεθούν τα λεφτά».
Αυτή είναι σκόπιμη ρητορική που παραγκωνίζει την προτεραιοποίηση αποφάσεων και μέτρων, για να μην αλλάξει χέρια η εξουσία (και η ταξική οικονομική πολιτική της)
ΥΓ Σχετικά με την προτεραιότητα επιλογών πριν την κοστολόγηση μέτρων, διαβάστε από το 2022 μέχρι σήμερα πως χώρες- μέλη της ΕΕ επέβαλαν έκτακτη φορολόγηση σε υπερκέρδη βιομηχανιών και τραπεζών:
• Η Ιταλία, φορολόγησε τα υπερκέρδη των τραπεζών που οφείλονται στην πολιτική της ΕΚΤ, κατά 40%.
• Η Ισπανία επέβαλε ήδη απροσδόκητους φόρους – επιβάρυνση 4,8% στα καθαρά έσοδα από τόκους και τις καθαρές προμήθειες πάνω από το όριο των €800 εκατομμυρίων.
• Η Ουγγαρία επέβαλε νέο «κοινωνικό φόρο» 13% σε ορισμένα είδη επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένων των επενδυτικών χαρτονομισμάτων και των κερδών επιτοκίων στις τραπεζικές καταθέσεις.
• Η Τσεχία τον Νοέμβριο επέβαλε απροσδόκητο φόρο 60% στις ενεργειακές εταιρείες και τις τράπεζες, πάνω στα απροσδόκητα και αδικαιολόγητα κέρδη για τη χρηματοδότηση ανακουφιστικών σχεδίων.
• Στη Γαλλία οι τράπεζες υπόκεινται σε νόμο κατά της τοκογλυφίας που περιορίζει τον ρυθμό τριμηνιαίας αύξησης των τιμών των δανείων( ένα ρυθμιζόμενο σύστημα αποταμίευσης, με απόδοση συνδεδεμένη με τον πληθωρισμό που προσαρμόζεται πιο γρήγορα από τα επιτόκια των δανείων)
• Η Λιθουανία επέβαλε τον Μάιο απροσδόκητο φόρο στα καθαρά έσοδα από τόκους των τραπεζών και των βιομηχανιών για το 2023 και το 2024, που ανέρχεται στο 60% στο μέρος των καθαρών εσόδων από τόκους που υπερβαίνει τον μέσο όρο των προηγούμενων τεσσάρων ετών κατά 50%.
• Η Σουηδία επέβαλε τον Ιανουάριο του 2022 «φόρο κινδύνου» για ιδρύματα με υποχρεώσεις που συνδέονται με σουηδικές δραστηριότητες άνω των 150 δισεκατομμυρίων σουηδικών κορωνών για ενίσχυση των δημοσίων οικονομικών και κάλυψη του κόστους μιας πιθανής οικονομικής κρίσης.
