Κύριε διευθυντά από την «Κ» (φ. 16/6) πληροφορηθήκαμε ότι η Πολωνία αναγνώρισε τη μικρή ελληνική κοινότητα της Πολωνικής Δημοκρατίας ως εθνική μειονότητα. Με την ευκαιρία αυτή θα ήθελα να αναφερθώ σ’ έναν ένθερμο φιλέλληνα Πολωνό, ο οποίος εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα και οι απόγονοί του διεκρίθησαν ιδιαιτέρως στους πολέμους του ελληνικού έθνους.
Ενας απ’ αυτούς ήταν ο θρυλικός αξιωματικός του ελληνικού στρατού, ο απόγονός του Ανδρέας, επίσης, Καλλίνσκι (1895-1956).

Παραθέτω λοιπόν την «είδηση»: «NEA ΕΦΗΜΕΡΙΣ, 17-7-1893. Ο Ανδρέας Καλλίνσκης απέθανεν εν γήρατι 93 ετών, έζησεν δε εν Ελλάδι από του έτους 1832. Κατήγετο εκ Πολωνίας, γεννηθείς τω 1812, αλλά κατέλιπε την Πατρίδα αυτού, καταδικασθείς εις θάνατον επειδή είχε λάβει ενεργόν ρόλο κατά την εκραγείσαν επανάστασιν. Εφυγεν εις Βιέννην. Εκείθεν προτροπή οικογενειακού φίλου εξέλεξε την Ελλάδα ως τόπον διαμονής, όπου και αφίκετο, μικρόν προ της αφίξεως του αειμνήστου Οθωνος. […] Ελαβεν ως σύζυγον την αδελφήν του Συνταγματάρχου του μηχανικού Σέκκερη. […] Μετά δε την έξωσιν του Οθωνος ο Βασιλεύς Γεώργιος διώρισε αυτόν ταμίαν του, και όταν το 1885 ο μακαρίτης Αφθονίδης, διευθυντής του ιδιαιτέρου γραφείου του Βασιλέως, απεχώρησε της υπηρεσίας ταύτης, διάδοχος αυτού εκλήθη ο Καλλίνσκης, έκτοτε μέχρι του θανάτου του κατέχων την θέσιν ταύτην […]

Αμα τη αγγελία της θλιβεράς ειδήσεως, η Α.Μ. ο βασιλεύς απέστειλε τους υπασπιστάς του, όπως συλλυπηθώσι τους οικείους του μεταστάντος… εν οις ο εγγονός αυτού κ. Α. Ροΐδης Καλλίνσκης ανθυπίλαρχος και ο γνωστός συγγραφεύς κ. Εμμ. Ροΐδης».

Το άρθρο Εμμανουήλ Ροΐδης και Ανδρέας Καλλίνσκι… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ἡνεοφοβία εἶναι γνώρισμα χαρακτηριστικόν, καθὼς λέγει ἕνας Ἰταλὸς ψυχολόγος, τῶν παιδίων, τῶν ἀγρίων, τῶν ἀπαιδεύτων, πάντων τῶν περιορισμένων καὶ εὐτελῶν πνευμάτων. Διὰ τοῦτο οἱ νεόφοβοι ἀποφεύγουν εἰς τὰ ἔργα τῆς τέχνης τὴν πρωτοτυπίαν καὶ τὴν ἰσχυρὰν ἰδιορρυθμίαν, ὡς ὁ διάβολος τὸ λιβάνι.

Ἀλλ’ ὑπάρχει ἓν ἄλλο φαινόμενον, ἀνάλογον κάπως πρὸς τὴν νεοφοβίαν· καὶ θὰ τὸ ἀποκαλέσω αὐτὸ ἀληθειοφοβίαν· δὲν μοῦ φαίνεται νὰ εἶναι αὐτὸ χαρακτηριστικὸν γνώρισμα τῶν πνευμάτων τῶν εὐρέως ἀντιλαμβανομένων τὰ πράγματα, τῶν ἐχόντων ἀνδρικὸν τὸ ἦθος, καὶ φωτεινὴν τὴν διάνοιαν.

Οἱ τρέμοντες τὴν ἀλήθειαν δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑποφέρουν τὴν παρρησίαν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν. Σᾶς παρατηροῦν αὐτὸ ποὺ λέγετε εἶναι σωστόν, ἀλλά… δὲν πρέπει νὰ τὸ λέγετε.

Δὲν ἠμποροῦν ἢ δὲν θέλουν νὰ ἐννοήσουν, νὰ παραδεχθοῦν, νὰ ἀγαπήσουν τὴν ἀλήθειαν, ὡς τὸν ἱερότατον τῶν σκοπῶν. Τὴν ἀνέχονται μόνον, ὁσάκις συνεισφέρει καὶ αὐτή, μὲ τὸν ὄγκον της καὶ μὲ τὴν ἐπιβολήν της ὡς τὸ ἄριστον τῶν μέσων, εἰς τὸ νὰ ἐξαίρεται μία ἄλλη πλάνη, νὰ θεραπεύεται ἓν συμφέρον ἀπώτερον. Ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια διὰ μόνην τὴν ἀλήθειαν, ὅσον καὶ ἂν πλήττῃ διὰ νὰ θεραπεύσῃ, ὅσον καὶ ἂν στιγματίζῃ διὰ νὰ ἐξαγνίσῃ, εἶναι δι’ αὐτοὺς ὁ ἐπικινδυνωδέστατος ἐχθρός.

Δὲν λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχουν ζωτικὰ ψεύδη· ὅσοι ἀνέγνωσαν τὴν Ἀγριόπαπιαν τοῦ Ἴψεν, τὸ ἀριστούργημα τὸ ὑγραῖνον τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν αἰσθανομένων τὰς ὑψηλὰς πνευματικὰς συγκινήσεις, εἶδαν μὲ ποίαν συναρπάζουσαν τέχνην ὁ ποιητὴς συνηγορεῖ ἐκεῖ καὶ διὰ τὸ ψεῦδος ἀκόμη, ἀναγκαῖον κακὸν κάποτε, σεβάσμιον, ἂν θέλετε.

Ἀλλ’ ὁ ἴδιος Ἴψεν ἔγραψε τὸν Ἐχθρὸν τοῦ Λαοῦ, περιφανῆ ἀπολογίαν τῆς ἀπολύτου ἀληθείας, ἐν τῇ ὁποίᾳ μόνῃ, παντοῦ καὶ πάντοτε, ἔγκειται ἡ σωτηρία. Ἂν ὑπάρχουν ζωτικὰ ψεύδη, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀλήθεια ἀπονεκρώνουσα, παρὰ μόνον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δι’ αὐτῆς ἀποκαλύπτονται ἔνοχοι καὶ πταῖσται.

Καὶ ὅμως ἡ ἀλήθεια νομίζει κανεὶς ὅτι ἐπενεργεῖ ἐπὶ πολλῶν ὡς κεφαλὴ Μεδούσης. Ἕνας βουλευτὴς ἀνεβαίνει μίαν φορὰν εἰς τὸ βῆμα καὶ μεγαλοφωνεῖ: Δὲν εἶμεθα διὰ πόλεμον· δὲν ἔχομεν στρατόν· ὁ στρατός μας εἶναι ἀγέλη.

Ἕκαστος ἐκ τῶν ἀκουόντων τρέφει τὴν συνείδησιν ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶπε μίαν ἀναμφισβήτητον, μίαν παλαιὰν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν ὅλοι παραδεχόμεθα καὶ ἀναμασῶμεν καὶ ἐλεεινολογοῦμεν εἰς τὲς κουβέντες μας. Δὲν ὑπολείπεται ἢ νὰ τελέσωμεν ἓν βῆμα γενναιότερον, νὰ τὴν φωνάξωμεν αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀντὶ νὰ ἀνεχώμεθα σιωπηλῶς τὸ κακόν, νὰ ἀρχίσωμεν κατ’ αὐτοῦ τὸν φοβερὸν ἀγῶνα τοῦ ξεφορτώματος καὶ τῆς ἀπαλλαγῆς, πράγματα ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ γίνουν μὲ μυστικὰ κρυφοψιθυρίσματα, ἀλλὰ μὲ παταγώδη πελέκεων κτυπήματα.

Τί ἔγινεν ὁ βουλευτὴς^[1] ὁ μεγαλοφωνήσας τὴν ἀλήθειαν; Ἐπῃνέθη διὰ τὴν παρρησίαν του; ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς εὐτολμοτέρας ἀκόμη ὁμολογίας; Τίποτε. Ἐκίνησε τὴν ἱερὰν φρίκην τοῦ κόσμου· κατηγγέλθη ὡς προδότης, ἐβρίσθη, ἐμισήθη, κατεφρονήθη. Ἀλλ’ ὁ στρατὸς ἀπέμεινεν ἀγέλη καί… εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ξαναλέγωμεν.

Ἕνας ἄλλος, δικαστικὸς αὐτός, κατέφυγεν εἰς τὴν δημοσιότητα διὰ νὰ ἐκθέσῃ μὲ ὅλον τὸ κῦρος ποὺ τοῦ παρέχει τὸ ἀξίωμά του τὰ χάλια τῆς Δικαιοσύνης· καὶ τὰ εἶπεν ἓν πρὸς ἓν ὅλα, μὲ παραδείγματα, μὲ ἀνέκδοτα, μὲ γεγονότα, καὶ κατέδειξεν ὅλας τὰς ἀθλιότητας καὶ κατήγγειλεν ὅλα τὰ ἄσχημα τῆς Δικαιοσύνης αὐτῆς.

Ὅλοι, καὶ περισσότερον καὶ ἁρμοδιώτερον ἀπὸ ὅλους, οἱ συνάδελφοι τοῦ δικαστικοῦ γνωρίζουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶπε πράγματα σωστά, ἀναντίρρητα, φῶς φανερά. Καὶ ὅμως πόσοι δὲν τὸν κακίζουν τὸν εἰλικρινῆ καταγγελέα, μὲ ἀξιώματα γελοῖα καὶ δόγματα ἀνόητα, ὡς τὸ ἑξῆς:

«Αὐτὰ εἶναι ἀληθινά· ἀλλ’ αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ λέγωνται· διότι ὑποσκάπτουν τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης».

Βρὲ ἀδελφέ, ποῖον γόητρον; Ὑπάρχει γόητρον διὰ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου ὅλος ὁ κόσμος χωριστὰ καὶ ἰδιαιτέρως ἀνομολογεῖ τὴν μηδαμινότητα καὶ τὴν φαυλότητα, ἀλλὰ συμφωνεῖ ὅμως διὰ νὰ τοῦ κάμνῃ τεμενάδες ἐπισήμους καὶ κατὰ σύμβασιν, διότι ἔτσι τὸ θέλει ἡ δύναμις τῆς ἐθιμοτυπίας καὶ ὁ τρόμος τῆς ἀληθείας; Δὲν ὑπάρχει πλέον γόητρον διὰ τοιούτου εἴδους ὑποκείμενα, ἀλλὰ μόνον φάρμακα ἔντονα καὶ δραστήρια, μὲ κραυγάς, μὲ διαμαρτυρήσεις, μὲ ἐμπτυσμούς, μὲ μαστιγώσεις. Ἡ χρῆσις τοῦ λεγομένου κώδωνος τοῦ κινδύνου ἔχει τὸν τόπον της πολὺ περισσότερον ἐδῶ.

Κάποιος ἄλλος, δημοσιογράφος αὐτός, παρέχει εἰς ἐφημερίδα τῆς ἀλλοδαπῆς, εἰς ἓν ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς εὐρυτάτης δημοσιότητος συνοπτικήν, ἀλλ’ ἀκριβῆ καὶ ἔμψυχον εἰκόνα τῆς μαύρης μας καταστάσεως. Συνεκέντρωσε συνθετικώτατα εἰς τὴν εἰκόνα αὐτὴν ὅσα καθ’ ἑκάστην διαμείβομεν εἰς τὴν δημοσιότητα μεταξύ μας πρὸς ἰδίαν γνῶσιν καὶ τέρψιν.

Νομίζω ὅτι μία ἀπὸ τὰς μεγίστας ἐκδουλεύσεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ προσφέρῃ ὁ τύπος εἰς τὴν πατρίδα του, εἶναι ἡ εὔτολμος ἀνομολογία καὶ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς πατρίδος ταύτης, ὄχι μόνον τῶν ἀρετῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν κακιῶν, αἱ ὁποῖαι διακρίνουν αὐτήν. Τότε δείχνομεν ὅτι οἱ ἄριστοι ἐξ ἡμῶν ἔχουν τὴν συναίσθησιν τοῦ κακοῦ, καὶ τὸ κακὸν τοῦτο δὲν τὸ κρύπτουν ἀπὸ κανένα· πρᾶγμα τὸ ὁποῖον φανερώνει πὼς τὸ κακὸν δὲν εἶναι ἀθεράπευτον. Τίποτε ἄλλο δὲν μᾶς ἔβλαψε τόσον ἀπέναντι τῶν ξένων, τίποτε ἄλλο δὲν μᾶς ὑπεβίβασεν εἰς τὴν ὑπόληψίν των ὅσον ἡ πεποίθησις ὅτι θέλομεν νὰ φαινώμεθα ἄλλοι ἢ ὅτι πράγματι εἴμεθα, ὅσον ἡ ἰδέα ὅτι ζητοῦμεν νὰ τοὺς παραπείσωμεν καὶ νὰ τοὺς ἀπατήσωμεν.

Καὶ ὅμως εὑρίσκονται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζουν ὅτι ὁ δημοσιογράφος εἶπε τὴν ἀλήθειαν, τὸν καταγγέλλουν ὅμως διότι τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν τὴν εἶπε γαλλικὰ ἢ γερμανικὰ ἢ ρωσσικά, καὶ ὄχι ἑλληνικά!

Ἡ ἀποτέφρωσις τοῦ μεγάρου τοῦ Μελᾶ δὲν ἔδειξε μόνον ὅτι στερούμεθα ἐντελῶς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ κάτι ἄλλο χειρότερον ἀκόμη: ὅτι τὰ ὄργανα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ἐμπιστεύεται τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τάξεως καὶ τὴν φρούρησιν τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου, τὰ ὄργανα αὐτὰ ἀσεβοῦσι πρώτιστα πάντων κατὰ τῆς τάξεως καὶ τῆς ἰδιοκτησίας.

Οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ζώνην τῆς καιομένης οἰκίας στρατιῶται καὶ ἀστυφύλακες δὲν κατώρθωσαν νὰ παρακωλύσουν ἀπὸ τοῦ νὰ κάμνουν πτερὰ καὶ νὰ γίνουν ἄφαντα τὴν ἐπαύριον ὅλα σχεδὸν τὰ μετὰ σπουδῆς μετακομιζόμενα ἀντικείμενα καὶ ἔπιπλα τῶν ἐνοίκων, ἀπὸ τῶν διαμαντικῶν τοῦ δικηγόρου κ. Βερενίκη μέχρι τῶν ἐγγράφων τοῦ μηχανικοῦ κ. Βουγιουκλάκη. Ἀλλ’ ἐφρόντιζον ὅμως ἐπιμελῶς νὰ ἀποδιώξουν τοὺς ἰδιοκτήτας μὲ κοντακιές, ἀγωνιζομένους νὰ σώσουν κανένα πρᾶγμα των, ἢ νὰ τοὺς ἁρπάζουν ἀπὸ τὰ χέρια των τὰ πράγματά των, διὰ νὰ μὴ τὰ ξανάβρουν.

Τώρα κοπιάστε νὰ τὰ γράψετε αὐτὰ παστρικώτερα καὶ χωρὶς περιφράσεις· θὰ ὑποστῆτε τὴν ἔφοδον τῶν ἀληθειοφόβων· καὶ τὸ αἰώνιον γόητρον δὲν ἠξεύρω τίνος ἐξουσίας καὶ τίνος πολιτείας θὰ προβάλῃ καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν διὰ νὰ σᾶς ἀποστομώσῃ.

Ἴσως παρατηρήσῃ κανεὶς εἰς τ’ ἀνωτέρω: Ἀλλ’ εἶναι τόσον εὔκολος ἡ εὕρεσις τῆς ἀληθείας διὰ νὰ ἀφοσιωθῇ κανεὶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν της; Ὄχι βέβαια. Τί ἐστὶν ἀλήθεια; ἠρώτησε τὸν Ἰησοῦν ὁ Πιλάτος, καὶ ἀκόμη περιμένομεν τὴν ἀπάντησιν, εἶπε κάποιος. Ἀλλ’ ἂν εἶναι δυσεξιχνίαστος ἡ ἀλήθεια, ὑπάρχει ἀντ’ αὐτῆς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάθε εὐσυνείδητος ἄνθρωπος πιστεύει ὡς ἀλήθειαν· ὑπάρχει ἡ εἰλικρίνεια· καὶ φθάνει ἡ λατρεία τῆς εἰλικρίνειας διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν ὄψιν τοῦ κόσμου. Τίποτε καταστρεπτικώτερον ἀπὸ τὴν ἀληθειοφοβίαν.

Κ. Παλ.

Ἐφ. Ἀκρόπολις Ἑσπερινὴ, 16 Αὐγ. 1897.

Πηγή: athensreviewofbooks.com

Το άρθρο Αληθειοφοβία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το αφιέρωμα, πλην των κριτικών κειμένων περιλαμβάνει ανέκδοτα ποιήματα και κείμενα του Παλαμά και μια παρουσίαση των γοητευτικών Σημειωματαρίων του.

Τα περιεχόμενα του τεύχους είναι:

Κωστής Παλαμάς, Αληθειοφοβία

Μανώλης Βασιλάκης, Ποιος Παλαμάς;

Κωστής Παλαμάς, Οκτώ ερωτικά ποιήματα

Κωστής Παλαμάς, Τέσσερις μεταφράσεις: «Το χέρι», «Άνοιξη», «Αύριο», «Impression de voyage»

Μαρία Τσούτσουρα, Ο Κωστής Παλαμάς μεταφραστής

— Για μια πολυφωνική αντίληψη του νεοελληνικού κόσμου

Παντελής Βουτουρής, Ο ερωτικός Παλαμάς

— Πιο πάνω κι απ’ την Αρετή, τέλος και αρχή το Πάθος

Κ. Παλαμάς προς Σ. Διαλέτη, [Ν’ αγκαλιάσω τον ίσκιο σου, και να χαθώ!]

Κωνσταντίνος Κασίνης, Η γοητεία των Σημειωματαρίων

Κωστής Παλαμάς – Ελευθέριος Βενιζέλος, Ένα γράμμα κι ένα ποίημα

Θεοδόσης Πυλαρινός, Ο Παλαμάς και διάσημοι ξένοι συνομιλητές του

—Από την αλληλογραφία του με τους Mistral, Hesseling και Herriot

Κ. Παλαμάς προς Λ. Ζηρίνη, [Ένας πρόδρομος μεθομηρικής Οδύσσειας]

Βάλτερ Πούχνερ, Ο θεατρικός Παλαμάς

Βασιλική Δ. Λαμπροπούλου, Χαρτογραφώντας το σύμπαν του Ποιητή

— Ο Γιώργος Κατσίμπαλης ως βιβλιογράφος και θεματοφύλακας του έργου του

Βασίλης Βασιλειάδης, Ο επιστολογράφος Κωστής Παλαμάς και η αλληλογραφία του

Ευριπίδης Γαραντούδης, Παλαμάς, ένας ζωντανός ποιητής

Λάμπρος Βαρελάς, Ο σχολικός Παλαμάς

Ιουλιανή Θεοδόση, Γιάννης Ξούριας, Ο Παλαμάς και τα βιβλία

Δημήτρης Δημηρούλης, Αναζητώντας τον Κωστή Παλαμά

Κωστής Παλαμάς, Αι σκιαί των προγόνων

Πηγή: athensreviewsofbooks.com

Το άρθρο Αφιέρωμα στον Κωστή Παλαμά εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Εισηγήσεις έκαναν σημαντικοί πανεπιστημιακοί, νομικοί και ιστορικοί.

Στη διάρκεια του Συνεδρίου οι εισηγητές προσέγγισαν, τόσο το θέμα της διαμόρφωσης του σύγχρονου Ενοχικού Δίκαιου στην διάρκεια του περασμένου αιώνα, όσο και σε αυτό του σύγχρονου Αστικού Κώδικα.

Μέσα απο τις πολυεπίπεδες δραστηριότητες του Καθηγητή και Ακαδημαϊκού Κωνσταντίνου Τριανταφυλλόπουλου αναλύθηκαν τα δύσκολα χρόνια 1936-1946 όπου ξεκίνησαν με την δικτατορία Μεταξά και συνεχίστηκαν με την γερμανική κατοχή, όπου το δίκαικο σύστημα κλυδωνίστηκε.

Το άξιο αυτό τέκνο της Ευρυτανίας πολέμισε στον Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τάχθηκε στο πλευρό του Ελ. Βενιζέλου στη διαμάχη του με τον Κωνσταντίνο.

Η ζωή και το έργο του Κ. Τριανταφυλλόπουλου όπως ξετυλίχθηκε, τόσο στον χώρο της Νομικής Σχολής, όσο και της ευρύτερης ακαδημαϊκής κοινότητας.

Σημαντικές υπήρξαν, όπως αναπτύχθηκε από τις εισηγήσεις, οι παρεμβάσεις του Κ. Τριανταφυλλόπουλου στα δημόσια πράγματα της χώρας, αλλά και τα νέα πρόσωπα, που αναδείχθηκαν και σημάδεψαν την νομική επιστήμη.

Το άρθρο Η νομική επιστήμη μέσα απο το έργο του μεγάλου νομοδιδασκάλου Κ. Τριανταφυλλόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στο Συνέδριο μετέχουν ακαδημαϊκοί όπως οι κ.κ. Απόστολος Γεωργιάδης και Μιχάλης Σταθοπουλος, καθηγητές Πανεπιστημίου, Λειτουργοί της Δικαιοσύνης, Δικηγοροι, Νομικοί εκπρόσωποι των Τοπικών Αρχών και πλήθος κόσμου.

Την σημαντική αυτή εκδήλωση οργάνωσαν ο Παναγιώτης Τσοòyκας, Σύμβουλος ΣτΕ σε συνεργασία με το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, τη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, το Ίδρυμα Γάζη-Τριανταφυλλόπουλου, με την συνδρομή του Δήμου Καρπενησòiου. Την πρώτη ημέρα του Συνεδρίου οι εισηγητές αναφέρθηκαν στην ιστορία του Δικαίου καθώς και στην έννομο τάξη εκτός αστικού κώδικα. Ακολουθούν το Σάββατο η Κωδικοποίηση του Αστικού Δικαίου, η ερμηνεία και η εφαρμογή του Δικαίου και το Ενοχικο Δικαιο. Ακομη θα διερευνηθει η πορεία του Κ. Τριανταφυλλόπουλου στη Νομική Σχολή καθώς και το πρωτοποριακό ερευνητικό του έργο. Εξετάζεται επίσης το έργο του διανοούμενου Κ. Τριανταφυλλόπουλου καθώς και το περιβάλλον της εποχής του.

Το άρθρο Ο Κωνσταντίνος Τριανταφυλλόπουλος και η εποχή του εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Οι ενδιαφερόμενοι για μια διόλου κουραστική και σε βάθος καταγραφή της ιστορίας της ελληνικής οικονομικής ανάπτυξης από το 1915 έως το τέλος του 20^ου αιώνα, το βιβλίο του κ.Σωτήρη Ριζά με τίτλο «Ξενοφών Ζολώτας και η οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας», τους προσφέρει πλούσιο σε νοήματα υλικό.

Και υπό αυτή την έννοια, το βιβλίο αποτελεί σημαντική ιστορική πηγή, με την οποίαν συνδέεται και ένας πρωταγωνιστής της περιόδου 1920-2000 ο Ξενοφών Ζολώτας.

Γεννημένος στην Αθήνα το 1904, ο Ξενοφών Ζολώτας απεβίωσε 100 χρόνια μετά, ήτοι το 2004, έχοντας προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στη χώρα, στην οικονομία της και στην πολιτική της πορεία.

Συνεπώς το βιβλίο του Σωτήρη Ριζά, προσεγγίζει το ελληνικό αναπτυξιακό πρόβλημα μέσα από την οπτική του Ξενοφώντος Ζολώτα, ο οποίος για μια μακρά  μεταπολεμική περίοδο εθεωρείτο αυθεντία της οικονομικής πολιτικής. Και από την άποψη αυτή είναι σαφές ότι ιδέες και παρεμβάσεις του σημάδεψαν την πορεία της ελληνικής οικονομίας σε κρίσιμες περιόδους από το 1950 και μετά κυρίως.

Την περίοδο αυτή, ο Ξενοφών Ζολώτας είτε ως Διοικητικής της Τράπεζας της Ελλάδος, είτε ως Υπουργός και πρωθυπουργός της χώρας αμφισβήτησε την πρωταρχική σημασία της γεωργίας για την ελληνική οικονομία και υποστήριξε με συνέπεια την ανάγκη εκβιομηχάνισης. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ταύτισε την εκβιομηχάνιση με την ευημερία και την ανάπτυξη, σε συμφωνία με τις τότε κυρίαρχες διεθνείς αντιλήψεις. Ως Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος (1955-1967) υπερασπίστηκε τη νομισματική σταθερότητα ως θεμέλιο της ταχείας ανάπτυξης. Μεταξύ των δύο πετρελαϊκών κρίσεων, από τον Νοέμβριο του 1974 έως τον Νοέμβριο του 1981, διαχειρίστηκε την οικονομία σε συνθήκες έντονης κοινωνικής πίεσης και διεθνούς στασιμοπληθωρισμού.

Όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο συγγραφέας του βιβλίου «……βραχεία αλλά περισσότερο αξιοσημείωτη από όσο συνειδητοποίησαν οι πρωταγωνιστές της πολιτικής και το εκλογικό σώμα τότε, υπήρξε η θητεία του ως πρωθυπουργού από τον Νοέμβριο του 1989 έως το Απρίλιο του 1990. Ο Ζολώτας, μέσω της έκθεσης της Επιτροπής εμπειρογνωμόνων, υπό την προεδρία του καθηγητή Αγγέλου Αγγελόπουλου, διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο στην υιοθέτηση ενός νέου υποδείγματος οικονομικής πολιτικής που υπερέβαινε τον κρατισμό και την ελλειμματική χρηματοδότηση της οικονομίας…..». 

Ας σημειωθεί ότι  στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Ελλάδα είχε αποφασίσει την ένταξή  της στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) και εφάρμοζε ήδη τους κανόνες της ενιαίας αγοράς που ίσχυαν στην υπό εκκόλαψη τότε Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με άλλα λόγια, η Ελλάδα και οι κυβερνήσεις της περιόδου είχαν επιλέξει το δρόμο της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης, γεγονός που απαιτούσε βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και άρα προώθηση του παραγωγικού μετασχηματισμού.  

Στη βάση αυτού του προσανατολισμού, τον οποίου στήριξε και ο Ξενοφών Ζολώτας, ως πρωθυπουργός της εξάμηνης οικουμενικής κυβέρνησης (Νοέμβριος 1989 – Απρίλιος 1990), η έκθεση της Επιτροπής Αγγελοπούλου συνιστούσε το βασικό κείμενο για μια οικονομική πολιτική της εποχής με στόχο τη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση αλλά και την ανάγκη προσαρμογής στην παγκοσμιοποίηση. Γεγονός ήταν ότι η λογική που διέτρεχε την έκθεση ήταν ήδη αποδεκτή από τη Νέα Δημοκρατία και θα γινόταν αποδεκτή από το ΠΑΣΟΚ, τις μεγάλες πολιτικές δυνάμεις που θα εναλλάσσονταν στην εξουσία από το 1990 και μετά.

Δυστυχώς, οι προτάσεις αυτές γρήγορα ξεχάστηκαν και την περίοδο που ακολούθησε η Ελλάδα μπήκε στο δρόμο της χρεωκοπίας. Αυτή είναι όμως μια άλλη μεγάλη και δυσάρεστη ιστορία.

Μια ιστορία που ίσως θα έπρεπε να γίνει ευρύτερα γνωστή, γιατί σήμερα η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα νέο σταυροδρόμι μετασχηματισμού. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διοικητής της ΤτΕ κ. Γιάννης Στουρνάρας και το Κέντρο Πολιτισμού Έρευνας και Τεχνογνωσίας της Τράπεζας της Ελλάδος, που ανέλαβε την έκδοση του βιβλίου για τον αείμνηστο Ξενοφώντα Ζολώτα, θα μπορούσαν να συμβάλουν και στην πορεία της χώρας στον ψηφιακό κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Τέλος, εκφράζουμε την έκπληξή μας για το γεγονός ότι στο βιβλίο του κ.Σωτήρη Ριζά, δεν γίνεται καμμιά μνεία του Ιδρύματος Ζολώτα, το οποίο μεταξύ άλλων στηρίζει νέους που φιλοδοξούν να γνωρίσουν τον κόσμο της γνώσης. Αυτής που συνιστά πρώτη ύλη στη σύγχρονη παραγωγή.

Το άρθρο Ο ΞΕΝΟΦΩΝ ΖΟΛΩΤΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η έπαρση και η αμετροέπεια που φαίνεται να διακρίνει τον Πρόεδρο της Τουρκίας και θα έλεγα ακόμα μια τάση υποτίμησης των Ελλήνων δεν συνάδει με την συμπεριφορά των αυθεντικών Σουλτάνων της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, οι οποίοι μετά το Χάτ-ι Χουμαγιούν του 1856, (μεταρρυθμιστικό διάταγμα) ανεγνώριζαν την μεγίστη συμβολή των Ελλήνων της αυτοκρατορίας στην κατεύθυνση να καταστή ένα σύγχρονο κράτος.

Έτσι όταν ο εκ Θράκης, μεγαλοτραπεζίτης της Κωνσταντινουπόλεως και εθνικός ευεργέτης της Ελλάδος και “εξαίρετος της εθνικής εκπαιδεύσεως χορηγός” (Ζαρίφεια διδασκαλεία), Γεώργιος Ζαρίφης (1807-1884), η τράπεζα του οποίου διεχειρίζετο το οθωμανικό χρέος, “επανακάμψας… εξ Ευρώπης, όπου διέμενεν επί τρία σχεδόν έτη, χάριν της υγείας του… ο Σουλτάνος (Αβδούλ Χαμίτ) εξεδήλωσε τας προς τον επιστρέψαντα άνδρα αισθήματά του, μεθ’ όλης της ανατολικής διαχύσεως…».

Τον επεσκέφθησαν ακόμα και οι αυτοκρατορικοί πρίγκιπες οι οποίοι, εις ένδειξιν βαθυτάτου σεβασμού “ησπάσθησαν την δεξιάν του”. Και κλείνει η αθηναϊκή εφημερίδα ΑΙΩΝ της 8.6.1882, με το σχόλιο:

«Υιοί Σουλτάνου ασπάζονται την δεξιάν έλληνος και να εκδίδεται επί τούτω αυτοκρατορικός ιραδές είναι βεβαίως εκ των γεγονότων άτινα ει τις προ τριάκοντα… ετών έλεγε ως γενησόμενα θα εξελαμβάνετο ως φρενοβλαβής. Αλλ’ όμως οπόσας και οποίαι αι περιστροφαί εν το κόσμω ημών»!

Το άρθρο Υπόμνηση στον Τ. Ερντογάν… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στα κρίσιμα αυτά υπαρξιακά ερωτήματα απαντά το πολυαναμενόμενο βιβλίο – ορόσημο του Μιχάλη Σάλλα με τίτλο «ΤΙ ΠΗΓΕ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ- και τι θα μπορούσε να διορθωθεί», που αναμένεται να κυκλοφορήσει από την AΘΕNS BOOKSTORE PUBLICATIONS στις 3 Ιουνίου σε όλα τα βιβλιοπωλεία.

O πολύπειρος τραπεζίτης και καθηγητής μέσα από τη δική του βιωματική ματιά ακτινοσκοπεί την ιστορία των τελευταίων 50 ετών, τον κύκλο των χαμένων ευκαιριών, τις ατολμίες και τις αστοχίες των κυβερνήσεων, τις αυταπάτες και τις χαμένες ελπίδες της κοινωνίας και εν τέλει τα στρατηγικά λάθη που οδήγησαν την Ελλάδα στην δεύτερη ταχύτητα της Ευρωζώνης.

Το βιβλίο δεν αποτελεί μια απλή καταγραφή γεγονότων ούτε καταφεύγει σε εύκολα συμπεράσματα. Αντίθετα, επιχειρεί με εντυπωσιακή τεκμηρίωση μια συνολική ερμηνεία της ελληνικής διαδρομής από το 1970 έως το 2025 αναδεικνύοντας τις διαχρονικές αδυναμίες που συσσωρεύτηκαν μέσα σε δεκαετίες πολιτικών επιλογών.

Η χαμηλή ανταγωνιστικότητα, η περιορισμένη παραγωγική βάση, το πελατειακό κράτος, η υπερκατανάλωση με δανεικά, η αδύναμη θεσμική συγκρότηση και η εξάρτηση από τον κρατικό δανεισμό παρουσιάζονται ως βασικοί παράγοντες που οδήγησαν τη χώρα στην κατάρρευση.

Παρουσιάζει και αναλύει τις οικονομικές πολιτικές που ακολούθησαν διαχρονικά οι ελληνικές κυβερνήσεις μετά τη Μεταπολίτευση και στον τρόπο με τον οποίο τα κόμματα εξουσίας διαμόρφωσαν το οικονομικό μοντέλο της χώρας.

Το βιβλίο ξεκινά με την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας, τη δεκαετία του 1970, παρουσιάζοντας και την Έκθεση Αβέρωφ του 1981, η οποία αναδεικνύει τα τεράστια διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας. Εξετάζει επίσης στη συνέχεια πώς η περίοδος της κρατικής επέκτασης και της αναδιανομής της δεκαετίας του 1980 συνέβαλε στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου αλλά ταυτόχρονα παγίωσε μια οικονομία που βασιζόταν όλο και περισσότερο στον δανεισμό και την κατανάλωση.

Αναλύει επίσης τη δεκαετία του 1990 ως περίοδο εκσυγχρονισμού και ευρωπαϊκής προσαρμογής αλλά και ως περίοδο όπου δεν υλοποιήθηκαν οι βαθιές παραγωγικές αλλαγές που απαιτούσε η ένταξη στην ΟΝΕ.

Η δεκαετία του 2000 παρουσιάζεται ως η περίοδος της μεγάλης ψευδαίσθησης. Η φθηνή χρηματοδότηση, η πιστωτική επέκταση, η έκρηξη της κατανάλωσης και η επίπλαστη αίσθηση ευημερίας δημιούργησαν την εντύπωση μιας οικονομίας που συγκλίνει με την Ευρώπη. Το βιβλίο υποστηρίζει όμως ότι η Ελλάδα πέτυχε μόνο ονομαστική σύγκλιση και όχι πραγματική παραγωγική σύγκλιση. Η είσοδος στο ευρώ πραγματοποιήθηκε χωρίς την αναγκαία παραγωγική προετοιμασία και χωρίς ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, γεγονός που οδήγησε σταδιακά στη διεύρυνση των ανισορροπιών.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά σημεία του βιβλίου αφορά την περίοδο της κρίσης χρέους και των μνημονίων. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά σοβαρή κρίση αλλά ταυτόχρονα επιμένει ότι υπήρχαν εναλλακτικές πολιτικές και δυνατότητες αποφυγής της ακραίας κατάρρευσης που τελικά ακολούθησε.

Μέσα από οικονομικά δεδομένα, πολιτικές αποφάσεις και διεθνή παραδείγματα αναλύεται γιατί η χώρα δεν κατάφερε να διαπραγματευτεί αποτελεσματικά με την Τρόικα και γιατί υιοθετήθηκαν πολιτικές που οδήγησαν σε βαθιά ύφεση, κοινωνική αποδιάρθρωση και τεράστιο οικονομικό κόστος.

Το βιβλίο υποστηρίζει ότι σημαντικό μέρος του κόστους των μνημονίων οφείλεται σε προχειρότητα και λανθασμένους χειρισμούς της Τρόϊκα αλλά και ελλείψεις της ελληνικής πλευράς.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η θεωρία των «Τεσσάρων Ελλάδων», που αναπτύσσεται, μία από τις πιο πρωτότυπες αναλύσεις της ελληνικής κοινωνίας. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η χώρα δεν λειτουργεί ως μία ενιαία κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα αλλά ως τέσσερις διαφορετικές Ελλάδες που συνυπάρχουν, συγκρούονται και επηρεάζουν τις πολιτικές επιλογές, την ανάπτυξη και τη λειτουργία των θεσμών.

Η Ελλάδα του βιοπορισμού, η Ελλάδα της κρατικής προστασίας, η Ελλάδα της ανταγωνιστικότητας, της εξωστρέφειας και της δημιουργίας και τέλος η Ελλάδα της διαπλοκής, των παρεμβάσεων στους θεσμούς και του τρόπου διανομής του πλούτου. Μέσα από αυτή την οπτική επιχειρεί να εξηγήσει γιατί η Ελλάδα δυσκολεύεται διαχρονικά να αποκτήσει σταθερό παραγωγικό και θεσμικό προσανατολισμό.

Όμως το ΤΙ ΠΗΓΕ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ δεν αρκείται στην καταγραφή των όσων δεν έγιναν. Προτείνει λύσεις για την Ελλάδα του 2040 με στόχο την εθνική ανασυγκρότηση, την ενίσχυση των θεσμών, την τεχνολογική αναβάθμιση, την ενεργειακή στρατηγική, τη θαλάσσια οικονομία, τη δημογραφική πολιτική και την ενίσχυση της περιφέρειας. Μέσα από την ανάλυση των λαθών και των χαμένων ευκαιριών προσφέρει μια τολμηρή απόπειρα να ανοίξει ξανά η συζήτηση για το μέλλον της χώρας σε μια εποχή μεγάλων γεωπολιτικών και τεχνολογικών ανατροπών.

Το βιβλίο του Μιχάλη Σάλλα, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει συζήτηση, δημόσιο διάλογο, αλλά και ουσιαστικό προβληματισμό για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της Ελλάδας.

Πληροφορίες για την έκδοση

• Σελίδες: 586
• Μαλακό Εξώφυλλο
• Διαστάσεις: 24*17
• Τιμή: 26 Ε
• ISBN: 978-618-5730-05-5
• Ημέρα κυκλοφορίας: 3.6.2026
• Διαθέσιμο για προπαραγγελίες

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Κυκλοφόρησε το βιβλίο του Μ. Σάλλα: ΤΙ ΠΗΓΕ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ- και τι θα μπορούσε να διορθωθεί εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η ανάλυση της ευθύνης συνιστά ένα από τα δυσχερέστερα πνευματικά ζητήματα με τα οποία μπορεί να ασχοληθεί ένας σοβαρός ερευνητής. Γι’ αυτό και η προσπάθεια αυτή της Μαρίας Φράγκου είναι ακανθώδης και πολυεπίπεδη. Ο πρόλογος στο πόνημά της είναι εξ ίσου δύσκολος και μπορεί εύκολα να ξεστρατίσει. Η κατανόηση της ευθύνης είναι η συνειδητοποίηση ότι οι πράξεις, οι αποφάσεις ή οι παραλείψεις μας έχουν συνέπειες και ότι οφείλουμε να λογοδοτούμε γι’ αυτές. Περιλαμβάνει κυρίως την αναγνώριση του ρόλου μας σε μια κατάσταση, είτε το αποτέλεσμα είναι θετικό είτε αρνητικό. Αυτονόητα, επίσης περιέχει την αποδοχή των συνεπειών των επιλογών μας χωρίς να μεταθέτουμε διαρκώς το φταίξιμο σε άλλους.

Είναι απαραίτητη ταυτόχρονα η ανάληψη υποχρεώσεων και η σοβαρή προσπάθεια γιά να τις εκπληρώσουμε. Δεν πρέπει επισης να μας διαφεύγει η υποχρέωση διόρθωσης λαθών όταν αυτά συμβούν. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που κατανοεί την ευθύνη του δεν λέει μόνο «έγινε λάθος», αλλά αναγνωρίζει και «είχα συμμετοχή σε αυτό το λάθος και πρέπει να συμβάλω στη διόρθωσή του». Στην ψυχολογία και στην ηθική,η κατανόηση της ευθύνης θεωρείται βασικό στοιχείο της ωριμότητας, επειδή συνδέεται με την αυτογνωσία, την αξιοπιστία και τον σεβασμό προς τους άλλους.

Η ευθύνη τώρα των γονέων αφορά το καθήκον τους να φροντίζουν, να προστατεύουν και να καθοδηγούν τα παιδιά τους μέχρι να αποκτήσουν την απαραίτητη ωριμότητα και αυτονομία.
Αυτή η ευθύνη περιλαμβάνει την σωματική φροντίδα, οπως τροφή, στέγη, υγεία και ασφάλεια. Επίσης, την συναισθηματική στήριξη όπως την αγάπη, την αποδοχή, την σταθερότητα και την καλλιέργεια αισθήματος ασφάλειας. Αλλος τομέας είναι η ανατροφή και διαπαιδαγώγηση όπως δηλ. η μετάδοση αξιών, ορίων, κανόνων και κοινωνικών δεξιοτήτων. Επίσης η εκπαίδευση, όπως η μέριμνα για τη μόρφωση και την ανάπτυξη των ικανοτήτων του παιδιού. Το ίδιο και η προστασία από κινδύνους, όπως η κακοποίηση ή η παραμέληση.

Ευθύνη επίσης των γονέων είναι η προετοιμασία για την ενήλικη ζωή. Τέτοιες ευθύνες είναι η ενίσχυση της υπευθυνότητας, της αυτοπειθαρχίας και της ανεξαρτησίας των παιδιών. Η ευθύνη των γονέων δεν σημαίνει ότι είναι υπεύθυνοι για κάθε επιλογή που θα κάνει το παιδί ως ενήλικος. Συνήθως θεωρείται ότι έχουν ευθύνη να προσφέρουν τις κατάλληλες συνθήκες ανάπτυξης και καθοδήγησης. Καθώς το παιδί μεγαλώνει, αυξάνεται η προσωπική του ευθύνη για τις δικές του αποφάσεις και πράξεις. Γι’ αυτό συχνά γίνεται διάκριση ανάμεσα στην ευθύνη για την ανατροφή και στην ευθύνη για τις επιλογές ενός ενήλικου πλέον παιδιού. Οι γονείς επηρεάζουν βαθιά την εξέλιξη του χαρακτήρα, αλλά δεν καθορίζουν απόλυτα τη μελλοντική συμπεριφορά του παιδιού.

Ενας άλλος τομέας ευθύνης είναι αυτός που σχετίζεται με την ελευθερία και την ανθρώπινη ευθύνη του ώριμου πλέον πολίτη. Αυτό συνιστά ένα από τα κεντρικά ζητήματα της φιλοσοφίας. Η βασική ιδέα είναι ότι η ευθύνη προϋποθέτει κάποιο βαθμό ελευθερίας. Αν ένας άνθρωπος δεν μπορούσε να ενεργήσει διαφορετικά, θα ήταν δύσκολο να τον θεωρήσουμε πραγματικά υπεύθυνο για τις πράξεις του.
Από τον Αριστοτέλη μέχρι πολλούς σύγχρονους φιλοσόφους, θεωρείται ότι οι εκούσιες πράξεις είναι αντικείμενο επαίνου ή μομφής. Οι ακούσιες πράξεις (λόγω άγνοιας, εξαναγκασμού ή ανικανότητας) μειώνουν ή αναιρούν την ευθύνη. Έτσι, όσο μεγαλύτερη είναι η ελευθερία επιλογής, τόσο μεγαλύτερη θεωρείται και η ευθύνη. Σύμφωνα με την υπαρξιστική προσέγγιση (Ζαν-Πολ Σαρτρ) ο άνθρωπος είναι «καταδικασμένος να είναι ελεύθερος». Δηλαδή, ακόμη και όταν προσπαθεί να αποφύγει τις επιλογές, στην πραγματικότητα επιλέγει. Επομένως, φέρει ευθύνη όχι μόνο για τις πράξεις του αλλά και για τις παραλείψεις του.

Στην πραγματική ζωή βέβαια που βιώνει κάθε άτομο η ελευθερία δεν είναι απόλυτη.Οι άνθρωποι επηρεάζονται από την οικογένεια, την παιδεία της οποίας μετέχουν, απο την κοινωνία στην οποία ζούν όπως κι’ από τις οικονομικές συνθήκες, τη βιολογοκή τους δομή και την ψυχολογία τους. Αυτό οδηγεί πολλούς στο συμπέρασμα ότι η ευθύνη δεν είναι απόλυτη αλλά βαθμιαία. Δηλαδή, αξιολογούμε πόσο ελεύθερος ήταν κάποιος να επιλέξει διαφορετικά. Στις ελεύθερες κοινωνίες υπάρχει μια θεμελιώδης αρχή, τα δικαιώματα να συνοδεύονται κι’ από ευθύνες. Η ελευθερία έκφρασης, για παράδειγμα, συνεπάγεται ευθύνη για τα λόγια μας.
Ενώ η πολιτική ελευθερία συνεπάγεται ευθύνη συμμετοχής και λογοδοσίας.
Συνοπτικά, η ανθρώπινη ευθύνη συνδέεται άμεσα με την ελευθερία. Οσο περισσότερο θεωρούμε ότι ένα άτομο μπορούσε να επιλέξει, τόσο περισσότερο το θεωρούμε υπεύθυνο για το αποτέλεσμα της επιλογής του. Αντίστροφα, όπου η ελευθερία περιορίζεται σημαντικά, η ευθύνη συνήθως μειώνεται.

Υπάρχει βέβαια και η λεγόμενη πολιτική ευθύνη που είναι τελείως διαφορετική από τη νομική ή την ηθική ευθύνη. Στην πολιτική, ένα πρόσωπο (υπουργός, πρωθυπουργός, νομάρχης, δήμαρχος, περιφερειάρχης, διοικητής οργανισμού κ.λπ.) μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο όχι επειδή διέπραξε προσωπικά ένα λάθος ή μια παρανομία, αλλά επειδή είχε την αρμοδιότητα και την υποχρέωση να εποπτεύει έναν τομέα. Οι βασικές διαστάσεις της πολιτικής ευθύνης περιλαμβάνουν :
(α) Την ευθύνη λογοδοσίας.
Ο πολιτικός οφείλει να εξηγεί και να δικαιολογεί τις αποφάσεις του στους πολίτες, στο κοινοβούλιο ή σε άλλα θεσμικά όργανα.
(β) Την ευθύνη εποπτείας.
Θεωρείται υπεύθυνος για τις πράξεις ή τις παραλείψεις των υπηρεσιών που υπάγονται στην αρμοδιότητά του, ακόμη κι αν δεν τις γνώριζε προσωπικά.
(γ) Την ευθύνη αποτελέσματος
Κρίνεται από τα αποτελέσματα της πολιτικής που άσκησε, ανεξάρτητα από τις προθέσεις του.
(δ) Την συμβολική ή θεσμική ευθύνη
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανάληψη ευθύνης (π.χ. παραίτηση) γίνεται για την προστασία του κύρους του θεσμού, ακόμη και χωρίς προσωπική ενοχή. Αν, για παράδειγμα, συμβεί μια σοβαρή αποτυχία σε ένα υπουργείο, ο υπουργός μπορεί να αναλάβει πολιτική ευθύνη επειδή ήταν ο επικεφαλής του φορέα, ακόμη κι αν το λάθος έγινε από υφισταμένους – ίσως και εν αγνοία του – και δεν υπάρχει προσωπική νομική ευθύνη. Έτσι, η πολιτική ευθύνη βασίζεται κυρίως στην αρχή ότι όποιος έχει εξουσία και αρμοδιότητα φέρει και ευθύνη για όσα συμβαίνουν στον τομέα που διοικεί. Δεν απαιτείται απαραίτητα προσωπική ενοχή ή δόλος, όπως συμβαίνει συνήθως στη νομική ευθύνη.

Η πολιτική ευθύνη έχει λοιπόν πολύ μεγαλύτερο εύρος από αυτό που συνήθως χρεώνεται στην απλή ευθύνη. Εχει πολυ μεγαλύτερες διαστάσεις διότι χαρακτηρίζει το πολιτικό ήθος ενός λαού και στηρίζεται πανω στις κοινωνικές του ευαισθησίες και το αξιακό του σύστημα.
Το ήθος και η ευθύνη είναι στενά συνδεδεμένες έννοιες, αλλά δεν ταυτίζονται.Ήθος είναι το σύνολο των αξιών, αρχών και χαρακτηριστικών που καθοδηγούν τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου. Αφορά το «ποιος είναι» και «πώς επιλέγει να ζει». Ευθύνη είναι η υποχρέωση να λογοδοτεί κανείς για τις πράξεις, τις αποφάσεις και τις συνέπειές τους. Αφορά το «τι κάνει» και «πώς αναλαμβάνει τις συνέπειες».

Ένας άνθρωπος με ισχυρό ήθος συνήθως αναγνωρίζει τα λάθη του, τηρεί τις δεσμεύσεις του, δεν αποφεύγει τις υποχρεώσεις του και αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του ακόμη και όταν αυτό έχει κόστος. Από φιλοσοφική σκοπιά, η ευθύνη θεωρείται συχνά έκφραση του ήθους. Δεν αρκεί να γνωρίζει κάποιος το σωστό, χρειάζεται και να ενεργεί σύμφωνα με αυτό και να αποδέχεται τις συνέπειες των επιλογών του. Ο Αριστοτέλης συνέδεε το ήθος με την καλλιέργεια αρετών όπως η δικαιοσύνη, η φρόνηση και η εγκράτεια. Σε αυτή την παράδοση, η ανάληψη ευθύνης δεν είναι απλώς καθήκον αλλά χαρακτηριστικό του ενάρετου ανθρώπου.
Θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε πως η ευθύνη είναι η πρακτική εκδήλωση του ήθους. Το ήθος δείχνει τις αρχές που έχει κάποιος· η ευθύνη δείχνει αν είναι πρόθυμος να ζήσει σύμφωνα με αυτές.

Στις σελίδες που ακολουθούν οι βασικές διαστάσεις της έννοιας της ευθύνης ξετυλίγονται με αμεσότητα και σαφήνεια. Το ιδιαίτερο αυτό ηθικό ιδανικό που, θεωρητικά τουλάχιστον, εκπηγάζει από τα φιλοσοφικά θεμέλια της ελληνικής παράδοσης, ζωντανεύει και γίνεται κτήμα του αναγνώστη. Εκτιμώ και προσδοκώ πως η απόλαυση της ανάγνωσης να συμβαδίσει με την ικανοποίηση της καινούργιας αποκτημένης γνώσης.

Ανδρέας Ανδριανόπουλος

Το άρθρο Πρόλογος στο βιβλίο “Περί Ευθύνης” της Μαρίας Φράγκου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στις εργασίες του φόρουμ με τίτλο «100 Χρόνια Οικονομικός Ταχυδρόμος: Από το 1926 στη Νέα Ψηφιακή Εποχή», συμμετείχαν πολιτικοί, τραπεζίτες, επιχειρηματίες, ακαδημαϊκοί και θεσμικοί παράγοντες, οι οποίοι ανέπτυξαν τις θέσεις τους για την πορεία της οικονομίας, την ανταγωνιστικότητα, τις επενδύσεις, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, καθώς και τις γεωπολιτικές προκλήσεις που επηρεάζουν την Ευρώπη και την Ελλάδα.

Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στο μέλλον της ενημέρωσης και στον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η οικονομική δημοσιογραφία σε μια εποχή τεχνητής νοημοσύνης, ψηφιακού μετασχηματισμού και ταχύτατων γεωοικονομικών αλλαγών.

Ιδιαίτερη θέση στην εκδήλωση κατείχε η αναδρομή στην ιστορία του Οικονομικού Ταχυδρόμου, ο οποίος από το 1926 καταγράφει τις μεταβολές της ελληνικής οικονομίας, τις επιχειρηματικές εξελίξεις και τις διεθνείς τάσεις που επηρεάζουν την αγορά. Συνέχισε να κυκλοφορεί ακόμη και στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής. H έκδοσή του διακόπηκε το 1944 και συνεχίστηκε το 1954. Η τελευταία αυτόνομη έντυπη έκδοση κυκλοφόρησε το 2004. Στη συνέχεια ο τίτλος έπαψε να εκδίδεται ως εβδομαδιαίο περιοδικό, μέχρι την επανεκκίνησή του από τον όμιλο Alter Ego Media: ως ψηφιακό μέσο στον ιστότοπο του ot.gr (από τον Απρίλιο του 2021) και ως ένθετο στο “Βήμα της Κυριακής”.

Από τα κεντρικά πρόσωπα στην ιστορία του περιοδικού υπήρξε ο Γιάννης Μαρίνος. Οι Εκδόσεις Κέρκυρα-Economia Publishing κυκλοφόρησαν το 2019 το βιβλίο Ακατάλληλο για Στρουθοκαμήλους, στο οποίο ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Θανάσης Παπανδρόπουλος παρουσιάζει το δημοσιογραφικό έργο του επί 31 έτη εκδότη και διευθυντή του Οικονομικού Ταχυδρόμου. Προλογίζοντας την έκδοση, η εκδότρια, Αλεξάνδρα Κ. Βοβολίνη αναφέρει:

«Το νέο βιβλίο των Εκδόσεων Κέρκυρα-Economia Publishing αφορά το εκτεταμένο δημοσιογραφικό έργο του Γιάννη Μαρίνου, επί μακρό διάστημα εκδότη και διευθυντή του Οικονομικού Ταχυδρόμου, μέσα από τη ματιά του στενού του συνεργάτη Θανάση Παπανδρόπουλου.

Με συγκίνηση και χαρά, οι Εκδόσεις μας παρουσιάζουν τη δυναμική αρθρογραφία του πάνω στα οικονομικά αλλά και γενικότερα ζητήματα των τελευταίων δεκαετιών.

Ο Γιάννης Μαρίνος είναι θρύλος της μαχόμενης δημοσιογραφίας στην Ελλάδα, παρακολουθώντας, αναλύοντας και σχολιάζοντας με ανεξαρτησία την επικαιρότητα. Είναι σεβαστός από φίλους και εχθρούς των ιδεών του, οι οποίοι του αναγνωρίζουν την παρρησία των θέσεων και τη συνέπειά του.

Ο θείος μου, Σπύρος Βοβολίνης, που ίδρυσε το 1934 την Βιομηχανικήν Επιθεώρησιν και υπήρξε εκδότης και διευθυντής της έως το 1990, έτρεφε μεγάλη εκτίμηση στο πρόσωπο του Γιάννη Μαρίνου – καθώς και στον Δημοσιογραφικό Οργανισμό Λαμπράκη, παρά τις ιδεολογικές διαφορές τους.

Στα πρώτα μου βήματα, εκτός από τον θείο μου, από τότε που πρωτάρχιζα την πορεία στον χώρο ως φοιτήτρια της Νομικής Σχολής Αθηνών, ο Γιάννης Μαρίνος υπήρξε ακόμη και για εμένα δάσκαλος. Επίσης, του χρωστώ ευγνωμοσύνη για την είσοδο της Βιομηχανικής και μετέπειτα Οικονομικής Επιθεώρησης στον κλειστό κύκλο των Ευρωπαίων εκδοτών οικονομικού Τύπου (της τότε U.P.E.F.E. / Union de la Presse Économique et Financière Européenne, σήμερα European Business Press – σ.σ.: από το 2023 ονομάζεται European Business Media).

Η έκδοση αυτή, από τις σπάνιες με αντικείμενο τον ελληνικό οικονομικό Τύπο, συμπληρώνεται με σύντομη αναδρομή στην ευρύτερη ιστορία του και στις αρχές της οικονομικής ειδησεογραφίας από τον ερευνητή του αντικειμένου Θεόδωρο Δεληγιάννη. Συνοδεύεται επίσης από σπάνιο φωτογραφικό υλικό και ένα πολύ χρήσιμο χρονολόγιο, που παρακολουθεί τα κυριότερα γεγονότα που συνόδευσαν τη ζωή και την αρθρογραφία του Γιάννη Μαρίνου.

Σε μια εποχή όπου οι ξεκάθαρες θέσεις και οι σταθερές πεποιθήσεις σπανίζουν, η αναδρομή αυτή στη δημοσιογραφική του πορεία έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.»

Πηγή: ekdoseiskerkyra.gr

Το άρθρο Έναν αιώνα οικονομικής δημοσιογραφίας γιόρτασε ο Οικονομικός Ταχυδρόμο εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.