Ἡνεοφοβία εἶναι γνώρισμα χαρακτηριστικόν, καθὼς λέγει ἕνας Ἰταλὸς ψυχολόγος, τῶν παιδίων, τῶν ἀγρίων, τῶν ἀπαιδεύτων, πάντων τῶν περιορισμένων καὶ εὐτελῶν πνευμάτων. Διὰ τοῦτο οἱ νεόφοβοι ἀποφεύγουν εἰς τὰ ἔργα τῆς τέχνης τὴν πρωτοτυπίαν καὶ τὴν ἰσχυρὰν ἰδιορρυθμίαν, ὡς ὁ διάβολος τὸ λιβάνι.

Ἀλλ’ ὑπάρχει ἓν ἄλλο φαινόμενον, ἀνάλογον κάπως πρὸς τὴν νεοφοβίαν· καὶ θὰ τὸ ἀποκαλέσω αὐτὸ ἀληθειοφοβίαν· δὲν μοῦ φαίνεται νὰ εἶναι αὐτὸ χαρακτηριστικὸν γνώρισμα τῶν πνευμάτων τῶν εὐρέως ἀντιλαμβανομένων τὰ πράγματα, τῶν ἐχόντων ἀνδρικὸν τὸ ἦθος, καὶ φωτεινὴν τὴν διάνοιαν.

Οἱ τρέμοντες τὴν ἀλήθειαν δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑποφέρουν τὴν παρρησίαν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν. Σᾶς παρατηροῦν αὐτὸ ποὺ λέγετε εἶναι σωστόν, ἀλλά… δὲν πρέπει νὰ τὸ λέγετε.

Δὲν ἠμποροῦν ἢ δὲν θέλουν νὰ ἐννοήσουν, νὰ παραδεχθοῦν, νὰ ἀγαπήσουν τὴν ἀλήθειαν, ὡς τὸν ἱερότατον τῶν σκοπῶν. Τὴν ἀνέχονται μόνον, ὁσάκις συνεισφέρει καὶ αὐτή, μὲ τὸν ὄγκον της καὶ μὲ τὴν ἐπιβολήν της ὡς τὸ ἄριστον τῶν μέσων, εἰς τὸ νὰ ἐξαίρεται μία ἄλλη πλάνη, νὰ θεραπεύεται ἓν συμφέρον ἀπώτερον. Ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια διὰ μόνην τὴν ἀλήθειαν, ὅσον καὶ ἂν πλήττῃ διὰ νὰ θεραπεύσῃ, ὅσον καὶ ἂν στιγματίζῃ διὰ νὰ ἐξαγνίσῃ, εἶναι δι’ αὐτοὺς ὁ ἐπικινδυνωδέστατος ἐχθρός.

Δὲν λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχουν ζωτικὰ ψεύδη· ὅσοι ἀνέγνωσαν τὴν Ἀγριόπαπιαν τοῦ Ἴψεν, τὸ ἀριστούργημα τὸ ὑγραῖνον τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν αἰσθανομένων τὰς ὑψηλὰς πνευματικὰς συγκινήσεις, εἶδαν μὲ ποίαν συναρπάζουσαν τέχνην ὁ ποιητὴς συνηγορεῖ ἐκεῖ καὶ διὰ τὸ ψεῦδος ἀκόμη, ἀναγκαῖον κακὸν κάποτε, σεβάσμιον, ἂν θέλετε.

Ἀλλ’ ὁ ἴδιος Ἴψεν ἔγραψε τὸν Ἐχθρὸν τοῦ Λαοῦ, περιφανῆ ἀπολογίαν τῆς ἀπολύτου ἀληθείας, ἐν τῇ ὁποίᾳ μόνῃ, παντοῦ καὶ πάντοτε, ἔγκειται ἡ σωτηρία. Ἂν ὑπάρχουν ζωτικὰ ψεύδη, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀλήθεια ἀπονεκρώνουσα, παρὰ μόνον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δι’ αὐτῆς ἀποκαλύπτονται ἔνοχοι καὶ πταῖσται.

Καὶ ὅμως ἡ ἀλήθεια νομίζει κανεὶς ὅτι ἐπενεργεῖ ἐπὶ πολλῶν ὡς κεφαλὴ Μεδούσης. Ἕνας βουλευτὴς ἀνεβαίνει μίαν φορὰν εἰς τὸ βῆμα καὶ μεγαλοφωνεῖ: Δὲν εἶμεθα διὰ πόλεμον· δὲν ἔχομεν στρατόν· ὁ στρατός μας εἶναι ἀγέλη.

Ἕκαστος ἐκ τῶν ἀκουόντων τρέφει τὴν συνείδησιν ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶπε μίαν ἀναμφισβήτητον, μίαν παλαιὰν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν ὅλοι παραδεχόμεθα καὶ ἀναμασῶμεν καὶ ἐλεεινολογοῦμεν εἰς τὲς κουβέντες μας. Δὲν ὑπολείπεται ἢ νὰ τελέσωμεν ἓν βῆμα γενναιότερον, νὰ τὴν φωνάξωμεν αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀντὶ νὰ ἀνεχώμεθα σιωπηλῶς τὸ κακόν, νὰ ἀρχίσωμεν κατ’ αὐτοῦ τὸν φοβερὸν ἀγῶνα τοῦ ξεφορτώματος καὶ τῆς ἀπαλλαγῆς, πράγματα ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ γίνουν μὲ μυστικὰ κρυφοψιθυρίσματα, ἀλλὰ μὲ παταγώδη πελέκεων κτυπήματα.

Τί ἔγινεν ὁ βουλευτὴς^[1] ὁ μεγαλοφωνήσας τὴν ἀλήθειαν; Ἐπῃνέθη διὰ τὴν παρρησίαν του; ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς εὐτολμοτέρας ἀκόμη ὁμολογίας; Τίποτε. Ἐκίνησε τὴν ἱερὰν φρίκην τοῦ κόσμου· κατηγγέλθη ὡς προδότης, ἐβρίσθη, ἐμισήθη, κατεφρονήθη. Ἀλλ’ ὁ στρατὸς ἀπέμεινεν ἀγέλη καί… εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ξαναλέγωμεν.

Ἕνας ἄλλος, δικαστικὸς αὐτός, κατέφυγεν εἰς τὴν δημοσιότητα διὰ νὰ ἐκθέσῃ μὲ ὅλον τὸ κῦρος ποὺ τοῦ παρέχει τὸ ἀξίωμά του τὰ χάλια τῆς Δικαιοσύνης· καὶ τὰ εἶπεν ἓν πρὸς ἓν ὅλα, μὲ παραδείγματα, μὲ ἀνέκδοτα, μὲ γεγονότα, καὶ κατέδειξεν ὅλας τὰς ἀθλιότητας καὶ κατήγγειλεν ὅλα τὰ ἄσχημα τῆς Δικαιοσύνης αὐτῆς.

Ὅλοι, καὶ περισσότερον καὶ ἁρμοδιώτερον ἀπὸ ὅλους, οἱ συνάδελφοι τοῦ δικαστικοῦ γνωρίζουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶπε πράγματα σωστά, ἀναντίρρητα, φῶς φανερά. Καὶ ὅμως πόσοι δὲν τὸν κακίζουν τὸν εἰλικρινῆ καταγγελέα, μὲ ἀξιώματα γελοῖα καὶ δόγματα ἀνόητα, ὡς τὸ ἑξῆς:

«Αὐτὰ εἶναι ἀληθινά· ἀλλ’ αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ λέγωνται· διότι ὑποσκάπτουν τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης».

Βρὲ ἀδελφέ, ποῖον γόητρον; Ὑπάρχει γόητρον διὰ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου ὅλος ὁ κόσμος χωριστὰ καὶ ἰδιαιτέρως ἀνομολογεῖ τὴν μηδαμινότητα καὶ τὴν φαυλότητα, ἀλλὰ συμφωνεῖ ὅμως διὰ νὰ τοῦ κάμνῃ τεμενάδες ἐπισήμους καὶ κατὰ σύμβασιν, διότι ἔτσι τὸ θέλει ἡ δύναμις τῆς ἐθιμοτυπίας καὶ ὁ τρόμος τῆς ἀληθείας; Δὲν ὑπάρχει πλέον γόητρον διὰ τοιούτου εἴδους ὑποκείμενα, ἀλλὰ μόνον φάρμακα ἔντονα καὶ δραστήρια, μὲ κραυγάς, μὲ διαμαρτυρήσεις, μὲ ἐμπτυσμούς, μὲ μαστιγώσεις. Ἡ χρῆσις τοῦ λεγομένου κώδωνος τοῦ κινδύνου ἔχει τὸν τόπον της πολὺ περισσότερον ἐδῶ.

Κάποιος ἄλλος, δημοσιογράφος αὐτός, παρέχει εἰς ἐφημερίδα τῆς ἀλλοδαπῆς, εἰς ἓν ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς εὐρυτάτης δημοσιότητος συνοπτικήν, ἀλλ’ ἀκριβῆ καὶ ἔμψυχον εἰκόνα τῆς μαύρης μας καταστάσεως. Συνεκέντρωσε συνθετικώτατα εἰς τὴν εἰκόνα αὐτὴν ὅσα καθ’ ἑκάστην διαμείβομεν εἰς τὴν δημοσιότητα μεταξύ μας πρὸς ἰδίαν γνῶσιν καὶ τέρψιν.

Νομίζω ὅτι μία ἀπὸ τὰς μεγίστας ἐκδουλεύσεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ προσφέρῃ ὁ τύπος εἰς τὴν πατρίδα του, εἶναι ἡ εὔτολμος ἀνομολογία καὶ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς πατρίδος ταύτης, ὄχι μόνον τῶν ἀρετῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν κακιῶν, αἱ ὁποῖαι διακρίνουν αὐτήν. Τότε δείχνομεν ὅτι οἱ ἄριστοι ἐξ ἡμῶν ἔχουν τὴν συναίσθησιν τοῦ κακοῦ, καὶ τὸ κακὸν τοῦτο δὲν τὸ κρύπτουν ἀπὸ κανένα· πρᾶγμα τὸ ὁποῖον φανερώνει πὼς τὸ κακὸν δὲν εἶναι ἀθεράπευτον. Τίποτε ἄλλο δὲν μᾶς ἔβλαψε τόσον ἀπέναντι τῶν ξένων, τίποτε ἄλλο δὲν μᾶς ὑπεβίβασεν εἰς τὴν ὑπόληψίν των ὅσον ἡ πεποίθησις ὅτι θέλομεν νὰ φαινώμεθα ἄλλοι ἢ ὅτι πράγματι εἴμεθα, ὅσον ἡ ἰδέα ὅτι ζητοῦμεν νὰ τοὺς παραπείσωμεν καὶ νὰ τοὺς ἀπατήσωμεν.

Καὶ ὅμως εὑρίσκονται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζουν ὅτι ὁ δημοσιογράφος εἶπε τὴν ἀλήθειαν, τὸν καταγγέλλουν ὅμως διότι τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν τὴν εἶπε γαλλικὰ ἢ γερμανικὰ ἢ ρωσσικά, καὶ ὄχι ἑλληνικά!

Ἡ ἀποτέφρωσις τοῦ μεγάρου τοῦ Μελᾶ δὲν ἔδειξε μόνον ὅτι στερούμεθα ἐντελῶς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ κάτι ἄλλο χειρότερον ἀκόμη: ὅτι τὰ ὄργανα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ἐμπιστεύεται τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τάξεως καὶ τὴν φρούρησιν τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου, τὰ ὄργανα αὐτὰ ἀσεβοῦσι πρώτιστα πάντων κατὰ τῆς τάξεως καὶ τῆς ἰδιοκτησίας.

Οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ζώνην τῆς καιομένης οἰκίας στρατιῶται καὶ ἀστυφύλακες δὲν κατώρθωσαν νὰ παρακωλύσουν ἀπὸ τοῦ νὰ κάμνουν πτερὰ καὶ νὰ γίνουν ἄφαντα τὴν ἐπαύριον ὅλα σχεδὸν τὰ μετὰ σπουδῆς μετακομιζόμενα ἀντικείμενα καὶ ἔπιπλα τῶν ἐνοίκων, ἀπὸ τῶν διαμαντικῶν τοῦ δικηγόρου κ. Βερενίκη μέχρι τῶν ἐγγράφων τοῦ μηχανικοῦ κ. Βουγιουκλάκη. Ἀλλ’ ἐφρόντιζον ὅμως ἐπιμελῶς νὰ ἀποδιώξουν τοὺς ἰδιοκτήτας μὲ κοντακιές, ἀγωνιζομένους νὰ σώσουν κανένα πρᾶγμα των, ἢ νὰ τοὺς ἁρπάζουν ἀπὸ τὰ χέρια των τὰ πράγματά των, διὰ νὰ μὴ τὰ ξανάβρουν.

Τώρα κοπιάστε νὰ τὰ γράψετε αὐτὰ παστρικώτερα καὶ χωρὶς περιφράσεις· θὰ ὑποστῆτε τὴν ἔφοδον τῶν ἀληθειοφόβων· καὶ τὸ αἰώνιον γόητρον δὲν ἠξεύρω τίνος ἐξουσίας καὶ τίνος πολιτείας θὰ προβάλῃ καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν διὰ νὰ σᾶς ἀποστομώσῃ.

Ἴσως παρατηρήσῃ κανεὶς εἰς τ’ ἀνωτέρω: Ἀλλ’ εἶναι τόσον εὔκολος ἡ εὕρεσις τῆς ἀληθείας διὰ νὰ ἀφοσιωθῇ κανεὶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν της; Ὄχι βέβαια. Τί ἐστὶν ἀλήθεια; ἠρώτησε τὸν Ἰησοῦν ὁ Πιλάτος, καὶ ἀκόμη περιμένομεν τὴν ἀπάντησιν, εἶπε κάποιος. Ἀλλ’ ἂν εἶναι δυσεξιχνίαστος ἡ ἀλήθεια, ὑπάρχει ἀντ’ αὐτῆς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάθε εὐσυνείδητος ἄνθρωπος πιστεύει ὡς ἀλήθειαν· ὑπάρχει ἡ εἰλικρίνεια· καὶ φθάνει ἡ λατρεία τῆς εἰλικρίνειας διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν ὄψιν τοῦ κόσμου. Τίποτε καταστρεπτικώτερον ἀπὸ τὴν ἀληθειοφοβίαν.

Κ. Παλ.

Ἐφ. Ἀκρόπολις Ἑσπερινὴ, 16 Αὐγ. 1897.

Πηγή: athensreviewofbooks.com

Το άρθρο Αληθειοφοβία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η έπαρση και η αμετροέπεια που φαίνεται να διακρίνει τον Πρόεδρο της Τουρκίας και θα έλεγα ακόμα μια τάση υποτίμησης των Ελλήνων δεν συνάδει με την συμπεριφορά των αυθεντικών Σουλτάνων της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, οι οποίοι μετά το Χάτ-ι Χουμαγιούν του 1856, (μεταρρυθμιστικό διάταγμα) ανεγνώριζαν την μεγίστη συμβολή των Ελλήνων της αυτοκρατορίας στην κατεύθυνση να καταστή ένα σύγχρονο κράτος.

Έτσι όταν ο εκ Θράκης, μεγαλοτραπεζίτης της Κωνσταντινουπόλεως και εθνικός ευεργέτης της Ελλάδος και “εξαίρετος της εθνικής εκπαιδεύσεως χορηγός” (Ζαρίφεια διδασκαλεία), Γεώργιος Ζαρίφης (1807-1884), η τράπεζα του οποίου διεχειρίζετο το οθωμανικό χρέος, “επανακάμψας… εξ Ευρώπης, όπου διέμενεν επί τρία σχεδόν έτη, χάριν της υγείας του… ο Σουλτάνος (Αβδούλ Χαμίτ) εξεδήλωσε τας προς τον επιστρέψαντα άνδρα αισθήματά του, μεθ’ όλης της ανατολικής διαχύσεως…».

Τον επεσκέφθησαν ακόμα και οι αυτοκρατορικοί πρίγκιπες οι οποίοι, εις ένδειξιν βαθυτάτου σεβασμού “ησπάσθησαν την δεξιάν του”. Και κλείνει η αθηναϊκή εφημερίδα ΑΙΩΝ της 8.6.1882, με το σχόλιο:

«Υιοί Σουλτάνου ασπάζονται την δεξιάν έλληνος και να εκδίδεται επί τούτω αυτοκρατορικός ιραδές είναι βεβαίως εκ των γεγονότων άτινα ει τις προ τριάκοντα… ετών έλεγε ως γενησόμενα θα εξελαμβάνετο ως φρενοβλαβής. Αλλ’ όμως οπόσας και οποίαι αι περιστροφαί εν το κόσμω ημών»!

Το άρθρο Υπόμνηση στον Τ. Ερντογάν… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Στην «Κ» της 2/5/2026, ο αναγνώστης κ. Β. Πουλόπουλος από το Επιτάλιο Ηλείας, το οποίο είχα επισκεφθεί προ περίπου 60 ετών με τον αξέχαστο φίλο μου Μιχάλη Γουνελά, περιέγραψε ένα περιστατικό μιας Εσθονής, η οποία δραπέτευσε από τη χώρα της με την άφιξη του σοβιετικού στρατού, για να επιβάλει με τις λόγχες του τον… Σοσιαλισμό.

Ενα ανάλογο περιστατικό πιο κωμικοτραγικό, θα έλεγα, συνέβη κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Ετσι τον Νοέμβριο του 1947 οι αντάρτες του λεγόμενου ΔΣΕ εγκαταστάθηκαν στον ορεινό όγκο της ακριτικής Μουργκάνας και στα σκαρφαλωμένα σ’ αυτήν χωριά, μεταξύ των οποίων και το χωριό μου Λειά-φιλιατών. Ηττηθέντες από τον Εθνικό Στρατό τον Σεπτέμβριο του 1948, μετέφεραν βιαίως και συλλήβδην τους ανυποψίαστους πληθυσμούς της Μουργκάνας στη γειτονική Αλβανία. Μας έβλεπαν οι Βορειοηπειρώτες και μας οικτίριζαν: «Πού πάτε μωρέ φιδοφαωμένοι;».

Σε κάποιο σημείο της Αδριατικής Θάλασσας, στην κάτω Αλβανία, μας επιβίβασαν σε πλοία, μάλλον μαούνες, για να μας μεταφέρουν στη βόρειο Αλβανία, πιθανόν στους Αγίους Σαράντα. Κυριολεκτικά ήμασταν στοιβαγμένοι σαν σαρδέλες. Χώρος κενός δεν υπήρχε. Επιασε και φουρτούνα.
Μία χωριανή μας αισθάνθηκε ακατανίκητη τάση για σωματική της ανάγκη. «Ειδικός» χώρος δεν υπήρχε. Ετσι αφόδευσε σ’ ένα παπούτσι της και πέταξε το περιεχόμενο στη θάλασσα… Αρνηθήκαμε να συνεχίσουμε διά θαλάσσης και μας μετέφεραν στη Σκόδρα από ξηράς. Εκεί ένας εξάδελφος της μητέρας μου, ο Γρηγόρης Στράτης, 1314 χρόνων, πνίγηκε στη λίμνη της.

Η αφεντιά μου 4-5 χρόνων έπαθε κάρκαλο (κοκκύτης). Η ιατρική περίθαλψη πλήρως απούσα. Ετσι η μητέρα μου Ξάνθω Βενέτη-Mπαρτζώκη πούλησε μία χρυσή καρφίτσα. Δώρο στους γάμους της το 1935, του πατέρα της Γιάννη Μπαρτζώκη, χαλκουργός στο Αργυρόκαστρο, όπου πέθανε το 1942. Ετσι με την κατάλληλη τροφή και σε απομόνωση 40 ημερών, ο καρκαλέτζης* πέρασε.

* Κάρκαλος ή καρκαλέτζης: στη συλλογή ηπειρωτικών λέξεων του Κ. Βαρτζώκα, που δημοσιεύθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1891, στο «Ζωγράφειος Αγών» είναι «ο σπασμωσικός βηξ ο καταλαμβάνων ιδίων τα μικρά».

Η Καθημερινή
15 May 2026

Το άρθρο «Πού πάτε μωρέ φιδοφαωμένοι;»… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Οι θεοί αγαπούν τους καλούς ανθρώπους. Μια τέτοια ξεχωριστή προσωπικότητα είναι ο υπερεκατονταετής Διονύσιος Γκέργκης ή για χιλιάδες παιδιά που τον έζησαν από κοντά, απλώς «ο Νιόνιος». Παρότι τον Νιόνιο τον θυμόμαστε συχνά, τον θυμηθήκαμε και πρόσφατα από δημοσίευμα της ελληνόφωνης αυστραλέζικης εφημερίδας «Νέος Κόσμος», επειδή ο Νιόνιος συμπλήρωσε 102 χρόνια. Το κείμενο δεν ήταν φειδωλό στα θετικά της προσωπικότητας του Νιόνιου. Εμείς, μειράκια των 10-15 ετών που τον γνωρίσαμε από κοντά στις Παιδοπόλεις όπου υπήρχαν χιλιάδες παιδιά του Εμφυλίου, θα προσθέταμε πολλά περισσότερα.

Ο Νιόνιος δεν είχε βγάλει πανεπιστήμια ούτε ήταν απόφοιτος κάποιας παιδαγωγικής Ακαδημίας, ήταν όμως ένας πολυσύνθετος αθλητής, αξεπέραστος παιδαγωγός, δίκαιος ομαδάρχης και κριτής, αξέχαστος αυτοδίδακτος δάσκαλος που ορμήνευε ότι η άθληση και γενικά η σωματική δραστηριότητα είναι η πραγματική περιουσία. Δεν διαψεύστηκε. Γι’ αυτό γιόρτασε τα 102 χρόνια! Ιδωμένη η προσωπικότητα του Νιόνιου μετά, πάνω από 80 χρόνια στις δύσκολες μεταπολεμικές συνθήκες, μένει κανείς έκπληκτος πώς ένας νεανίας χωρίς πτυχία, χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση, είχε καθολική αναγνώριση στην παιδαγωγική του ικανότητα από τα ίδια τα παιδιά που θεωρούσαν προσόν ότι τον γνώριζαν ή ήταν στην ομάδα μπάσκετ ή ποδοσφαίρου ή βόλεϊ που προπονούσε ο Νιόνιος. Ο Νιόνιος ήταν ο μέντοράς μας.

Στην Παιδόπολη Ζηρού Φιλιππιάδος οι υπογράφοντες δεν συμπέσαμε αμφότεροι. Προηγήθηκε ο πρώτος εξ ημών, ο Χρήστος, στην «ομάδα» του Νιόνιου Γκέργκη, και ακολούθησε ο δεύτερος εξ ημών στην «ομάδα» της Αλεξάνδρας Ελεφάντη. Τα κτίρια της Παιδόπολης είχαν κατασκευαστεί από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό, ο οποίος προφανώς ανταποκρίθηκε στην έκκληση της αείμνηστης βασίλισσας Φρειδερίκης. Η Παιδόπολη ήταν πολύ πρωτοποριακή για τη μακρινή εκείνη εποχή της δεκαετίας του 1950, χτισμένη δίπλα στη γραφική λίμνη του Ζηρού.

Ταιριάζουν στην αναπόληση της ζωής μας στην Παιδόπολη οι στίχοι του Αλεξανδρινού «ήχοι από την πρώτη ποίηση της ζωής μας».

ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ
Ενεργός καρδιολόγος

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ
Επίτιμος δικηγόρος

Η Καθημερινή 5 Jun 2026

Το άρθρο Ο μέντοράς μας Νιόνιος Γκέργκης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Με αφορμή το κείμενο του κ. Νίκου Βατόπουλου στην «Κ» της 20/5/2026, αναφερόμενο στην εκκεντρική και ένθερμη φιλελληνίδα Δούκισσα της Πλακεντίας, Σοφία ντε Μαρμπουάλεμπρέν (1785-1854), θα ήθελα να προσθέσω πώς την «έβλεπε» ο ελληνικός Τύπος της εποχής. Η Δούκισσα εγκαταστάθηκε, μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Τούρκους, στο μικρό ελληνικό βασίλειο και κόσμησε την Αθήνα και τα περίχωρα αυτής με σημαντικά κτίσματα, μεταξύ των οποίων το νυν Βυζαντινό Μουσείο στη λεωφ. Βασ. Σοφίας και το Καστέλλο της Ροδοδάφνης στην Πεντέλη (βλ. «Νέα Εστία», 15/4/1930, Χρ. Αγγελομάτη, «Τα σπίτια της Δούκισσας της Πλακεντίας»).

Ξεφυλλίζοντας στην Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου την αθηναϊκή εφημερίδα «Αθηνά» βρήκα, στο φύλλο αυτής της 6/6/1849 την είδηση, κατά την οποίαν:

«Προχθές εκκινοποιήσαμεν εις τους αναγνώστας μας την εις τα περίχωρα της πόλεώς μας λήστευσιν της Κυρίας Δουκέσσης της Πλακεντίας, από την εντός της πόλεως διαμένουσαν συμμορίαν του αρχιληστού Μπίμπιση.
Η Κυρία Δούκισσα τω όντι είχε συμφωνήσει να δώση εις τους ληστάς χίλια δίστηλα διά να ελευθερωθή· αλλ’ εωσού να της φέρουν τα χρήματα ταύτα από την πόλιν, οι χωρικοί πληροφορηθέντες ωπλίσθησαν και ώρμησαν κατά των ληστών οίτινες αναγκασθέντες έφυγαν και άφησαν ελευθέραν την Κυρίαν Δούκισσαν και την συνοδείαν της και τοιουτοτρόπως ο φέρων κατόπι τα χίλια δίστηλα εις τους ληστάς άνθρωπος της Δουκέσσης απήντησεν αυτήν επιστρέφουσαν, και συνεπέστρεψε και αυτός μαζί της με τα δίστηλα».

Η αυθόρμητη επέμβαση των χωρικών της Αττικής για την απελευθέρωση της Δούκισσας από τον λήσταρχο Μπίμπιση ωφείλετο εις το ότι η Δούκισσα ήτο λίαν δημοφιλής εις αυτούς, δι’ όσους λόγους αναφέρονται εις την εφημερίδα «Αθηνά» της 5.5.1843, «είναι γνωσταί αι αγαθοεργίαι, τας οποίας η Κυρία Δούκισσα της Πλακεντίας επιδαψιλεύει καθεκάστην εις πολλούς Ελληνας και έτι πλέον τα χρήματα τα οποία εξοδεύει εις διαφόρους οικοδομάς και άλλα δημόσια πράγματα, τα οποία και τον τόπον στολίζουν και τους κατοίκους ευκολύνουν και εξοικονομούν (…)».

Τέλος, σημειώνω ότι η Δούκισσα της Πλακεντίας δεν ήτο δημοφιλής μόνον εις τους χωρικούς της Αττικής, αλλά και εις τους διανοούμενους της εποχής!
Ετσι, όταν ο εκδότης και δημοσιογράφος Κων. Ν. Λεβίδης μετατύπωσε, το 1840, τα «Ελληνικά Χρονικά», τα οποία εξεδίδοντο κατά τη διάρκεια του Αγώνος εις το Μεσολόγγι, με συντάκτη τον Ελβετό φιλέλληνα Ιάκωβο Μάγερ (+11.4.1826), αφιέρωσε την έκδοση «τη εκλαμπροτάτη Κυρία Δουκίσση της Πλακεντίας…».

Η Καθημερινή 30 May 2026

Το άρθρο Η Δούκισσα, οι χωρικοί και ο αρχιληστής… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο αειθαλής και αιωνόβιος επίτιμος αρεοπαγίτης, κ Ευάγγελος Ανδριανός, με επιστολή του στην «Κ» της 24.4.2026, επεσήμανε «τα υπέρ και τα κατά του συνδικαλισμού».

Βεβαίως δεν αμφισβητείται ότι ο συνδικαλισμός, ο οποίος προστατεύει τα συμφέροντα των εργατών, μεγάλως συμβάλλει εις την ειρηνική κοινωνική συμβίωση.

Αλλά, βεβαίως, και εδώ ισχύει το Δελφικό απόφθεγμα «μηδέν άγαν» (όχι υπερβολές).

Οι υπερβολές όμως του εν Ελλάδι συνδικαλιστικού κινήματος, παρετηρήθησαν ιδίως κατά την μεταπολίτευση, κατά την οποίαν, πρωτοστατούσης της δογματικής αριστεράς και της «προοδευτικής» αριστεράς, οι σχεδόν καθημερινές απεργίες και διαδηλώσεις «για ψύλλου πήδημα» συνέβαλλαν μάλλον στην απαξίωση του δικαιώματος της απεργίας από το κοινωνικό σύνολο, και έτσι απέβησαν αλυσιτελείς εν πολλοίς.

Μάλλον θα παρατηρούσα, όμως, ότι οι μόνοι ίσως ωφεληθέντες τελικά ήσαν οι «επαγγελματίες» συνδικαλιστές, αποκαλούμενοι και «εργατοπατέρες».

Η κατάχρηση όμως των απεργιών επεσημάνθηκε ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα.

Έτσι το 1907, μια απεργία των ηλεκτρολογων στο Παρίσι, που βύθισε την πόλη στο σκοτάδι, ο Πρωθυπουργός της Γαλλίας Ζωρζ Κλεμανσώ, αν και είχε προοδευτικές ιδέες, απήντησε στον Ζαν Ζωρές, που υπερασπίστηκε την απεργία:

«Είμαι υποχρεωμένος να παρατηρήσω ότι αυτή η μορφή ελευθερίας που σας ενθουσιάζει, είναι η καταπίεση της κοινωνίας από ορισμένα άτομα.»

Θα παρατηρούσα κάπως γενικότερα ότι η αύξηση της παραγωγής, αυτή είναι η μοναδική λύση που θα είχε αποτέλεσμα.

Αλλά η αύξηση της παραγωγής σκοντάφτει πάντοτε σχεδόν στην συνδικαλιστική αδιαλλαξία.

Τέλος, θα παραθέσω ένα ωραίο κείμενο του αθάνατου Πλούταρχου, αναφερόμενο σε μία λαϊκίστικη αντίληψη των πολιτικών που πρέπει να αποφεύγεται η να ασκείται με φειδώ.

«Οὐ γὰρ κακῶς ἔοικεν εἰπεῖν ὁ εἰπὼν ὅτι πρῶτος κατέλυσε τὸν δῆμον ὁ πρῶτος ἑστιάσας καὶ δεκάσας.»

(Δεν εσφάλλε ο ειπών ότι κύριος αίτιος της καταστροφής του Δήμου είναι ο δώσας εις τον λαόν διασκεδάσεις και διαφθείρας αυτόν διά φιλοδωρημάτων).

Το άρθρο Υπερβολές του συνδικαλισμού… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Η πρόσφατη αναφορά της «Κ» στους τελευταίους Ελληνες της Κορσικής, μου δίνει την αφορμή να αναφερθώ στον πάλαι ποτέ αξιόλογο Ελληνισμό της Κορσικής, όπως αυτός αναδεικνύεται από τις κιτρινισμένες σελίδες των ελληνικών εφημερίδων του 19ου αιώνα, που βρίσκονται στην Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου. Ετσι, κατά την «ΑΛΗΘΕΙΑ» της 4.2.1866:

«Είναι γνωστόν ότι εν Κορσική υπάρχει αρχαία τις ελληνική, κυρίως λακωνική αποικία, τιμώσα μετά της γλώσσης πάντα τα προγονικά έθη. Περί της αποικίας ταύτης γράφουσι τα εξής περίεργα εκ Παρισίων προς τον “Βόσπορον”. Εν Κορσική υπάρχει μικρά τις πόλις, κειμένη παρά τη δυτική όχθη της νήσου και κατοικουμένη σχεδόν υπό μόνον Ελλήνων. Η αποικία αυτή έλκει την καταγωγήν εκ χρόνων αρχαιοτάτων και ετήρησεν, ουχί μόνον τα πάτρια ήθη, αλλά και την θρησκείαν την ορθόδοξον.

Αλλ’ προ μικρού χρόνου ο Επίσκοπος της Κορσικής κατέστησεν αργόν τον ιερέα αυτής, ην’ θα διστάσετε μεν να πιστεύσητε αλλά δύναμαι να διαβεβαιώσω την αυθεντίαν. Ο ιερεύς της Κιρσόσου (ούτως ονομάζεται η περί ης ο λόγος κωμόπολις) κατέστη αργός, διότι εζήτησε και έλαβε παρά του υπουργού της εκπαιδεύσεως να διδάξη τα ελληνικά εις τα παιδία της πόλεως. Η πράξις αυτή διήγειρε μεγάλην συγκίνησιν παρά τοις κατοίκοις: εγένετο δε παραχρήμα επίδειξις τις υπέρ του αδικηθέντος ιερέως. Αι γυναίκες έπαυσαν να φοιτώσι εις τον ναόν, όστις κατέστη έρημος και επιτέλους εκλείσθη. Ο επίσκοπος Καζανέλη ονομάτι, δεν είναι άνθρωπος υποχωρητικός και αγνοώ ποίον τέλος θα λάβη η υπόθεσις».

Εις την πρωτεύουσαν της Κορσικής Αιάκιον (Αζάτιον), με πρωτοβουλία του διάσημου στην τότε Γαλλία Κεφαλλήνος οφθαλμιάτρου Στ. Μεταξά και με χρηματοδότησιν του μεγάλου ηπειρώτη ευεργέτη Χρηστάκη Ζωγράφου (1820-1896), ιδρύθηκε και λειτουργούσε ελληνική σχολή. Ετσι, κατά την «ΩΡΑ» της 12.2.1885: «Ο Χρηστάκης Ζωγράφος προσήνεγκεν εις την Κορσική ελληνική κοινότητα δωρεάν τρισχιλίων φράγκων κατ’ έτος προς διατήρησιν αυτόθι ελληνικής σχολής».

Κατά δε τον «Ανατολικόν Αστέρα» της Κων/πόλεως της 3.6.1887: «… Το σχολείον τούτο ου η διεύθυνσις ήτο ανετεθειμένη εις τον Σαμόθρακα ιατρόν κ. Ν. Β. Φραδυν… Δυστυχώς όμως πάντοτε κατά τον “Ανατολικόν Αστέρα” η αυλή της Ρώμης υπονοών την παπικήν εκκλησίαν, επέτυχε να κλείση την υφισταμένην και λειτουργούσαν ελληνική σχολήν».

Η Καθημερινή 22 May 2026

Το άρθρο Η ελληνική «αποικία» κάποτε στην Κορσική… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Καθημερινή 6 May 2026

Κύριε διευθυντά

Πρόσφατα η «Κ» φιλοξένησε δημοσίευμα αναφορικά με τα αρχεία του διατελέσαντος υπουργού των Εξωτερικών και πρωθυπουργού της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, Γεωργίου Κάνινγκ (1770 – 8.8.1827). Ούτως, ως γνωστόν, υπήρξε ένθερμος φιλέλληνας και συνετέλεσε τα μέγιστα εις την ίδρυση του ελευθέρου ελληνικού κράτους. Στο δημοσίευμα της «Κ» προσθέτω και τις παρακάτω «ειδήσεις» ελληνικών εφημερίδων του 19ου αιώνα. ΑΘΗΝΑ, 22.1.1841: «Κατ’ αυτάς επεσκέφθη την πόλιν μας ο εκλαμπρότατος Λόρδος Κάνινγκ μετά της Χαριτοβρύτου αυτού συζύγου. Το πάντοτε ευαίσθητον κοινόν της Ερμουπόλεως είδε με ανέκφραστον ευχαρίστησιν τον έντιμον υιόν του φιλανθρώπου εκείνου διπλωμάτου, εις τον οποίον οι Ελληνες χρεωστούν αιωνία ευγνωμοσύνην καθ’ όσον συνετέλεσε τα μέγιστα υπέρ της ελληνικής Ανεξαρτησίας».

Την ίδια εποχή, κατά την ίδια εφημερίδα ΑΘΗΝΑ της 21.5.1841, ο επίσης Αγγλος Ριχάρδος Κόβδεν έγραφε «…Οι Ελληνες εδείχθησαν άξιοι απόγονοι της δοξασάσης τους προγόνους των μεγαλοφυΐας […]. Εχοντες τον ορθόν νουν του Αγγλου, την ολιγάρκειαν του Σκώτου, την ζωηρότητα του Αγγλου και την τόλμην του Αμερικανού […] ο ζήλος τον οποίον η ελληνική νεολαία διώκει τας σπουδάς της είναι απαραδειγμάτιστος».

Κι ένας άλλος ένθερμος φιλέλλην, ο τετράκις πρωθυπουργός της Μ. Βρετανίας, Ουίλιαμ Γλάδστων, χρόνια μετά τον θάνατο του Γεωργίου Κάνινγκ, δήλωνε:

ΩΡΑ, 4.4.1880: «Ο κύριος Γλάδστων ομιλών εσχάτως είπεν τα επόμενα περί Ελλάδος. Είμαι οπαδός της θαυμαστής πολιτικής του Γεωργίου Κάνιγκος του μεγάλου εκείνου ανδρός όστις υπήρξεν ο πρώτος υπέρμαχος της Ελληνικής Παλιγγενεσίας, της αποτελεσθείσης διά της ιδρύσεως του ελευθέρου και προοδευτικού Βασιλείου της Ελλάδος, ότις ως ελπίζω και πέποιθα έχει λαμπρόν μέλλον».

Το άρθρο Υμνοι στους Ελληνες, ύμνοι και στον Κάνινγκ… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Kύριε διευθυντά

Mε αφορμή το ένθετο της «Κ», «Μεγάλες Mάχες του Ελληνισμού», στο φ. 24.3.2026, αναφερόμενο και στον Αθανάσιο Διάκο, θα ήθελα να αναφερθώ σε δύο περιστατικά που έχουν σχέση με τον μαρτυρικό θάνατό του.

Ετσι κατά την «είδηση» της αθηναϊκής εφημερίδος ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ της 3.1.1888:

«Τηλεγραφούσιν εξ Αμφίσσης. Συγκινητική σύμπτωσις εντός του Χανίου της Γραβιάς σήμερον ανεκαλύφθη ο τάφος του αιμοχαρούς Χαλήλ Βέη με ελληνικήν επιγραφήν: “ήρως Χαλήλ Βέης, 21 Μαΐου 1821”. Ο Βέης ούτος ήτο ο σουβλήσας ιδίαις χερσίν τον Αθανάσιον Διάκον […]».

Κατά την «είδηση» της ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑΣ της 15.4.1889: «Απεβίωσεν εν Λαμία εις ηλικίαν 94 ετών ο λεπτουργός Φίλιος Αλεξίου, ον κατά το 1821 οι εν Λαμία κρατούντες Οθωμανοί βία και ραβδισμοίς ηγγάρευσαν να λεπτύνη και παρασκευάση τον πάλον, δι’ ου ο ήρως Αθανάσιος Διάκος ανεσκολοπίσθη. Ο δυστυχής γέρων επί ήμισυ και πλέον έκτοτε αιώνα ζήσας, ουκ επαύετο ευχόμενος τω πανοικτίρμονι Θεώ ίνα συγχωρήσει το ακούσιον εκείνο αμάρτημα».

Αλλά δεν είναι επίσης πολύ γνωστό ένα θαυμάσιο λυρικό και σύντομο ποίημα του αυτόχειρα ποιητή Κώστα Καρυωτάκη, ο οποίος περιγράφει την έξαρση της εκθαμβωτικής άνοιξης της Ρούμελης, στο περιβάλλον της οποίας υπέστη το τρομερό μαρτύριο, που οδήγησε στον θάνατο τον Αθ. Διάκο.

Η προσέγγιση του ποιητή δεν έχει ηρωικό τόνο, αλλά παρά την έντονα απαισιόδοξη τάση που χαρακτήριζε τον Κ. Καρυωτάκη, έχει μια κατάφαση της ζωής: ΔΙΑΚΟΣ
Μέρα του Απρίλη. Πράσινο λάμπος, γελούσε ο κάμπος με το τριφύλλι.
Ως την εφίλει το πρωινό θάμπος, η φύση σάμπως γλυκά να ομίλει.
Εκελαδούσαν πουλιά, πετώντας όλο πιο πάνω.
Τ’ άνθη ευωδούσαν. Κι είπε απορώντας:
«Πώς να πεθάνω;»…

Η Καθημερινή 2 Μαϊου 2026

Το άρθρο Ο θάνατος του Διάκου και ο αιμοχαρής Χαλίλ… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το ρουσφέτι επανήλθε στην επικαιρότητα με, κατά κανόνα, αρνητική κριτική.

Φαίνεται όμως ότι υπάρχει στην κουλτούρα της και μια αντίληψη… θετική.

Την περιγράφει, λίαν σκωπτικά, η ελληνόφωνη Τεργεσταία εφημερίδα ΝΕΑ ΗΜΕΡΑ, εις την οποία η σχετική «είδηση» αναφέρεται σ’ ένα γιγαντιαίο… ρουσφέτι.

Την παραθέτω:

ΝΕΑ ΗΜΕΡΑ, 18/30.7.1897

«Μίαν αρετήν ουδείς εμπορεί ν’ αμφισβητήση εις τον κ. Δεληγιάννην, την διάπυρον αγάπην προς τους συντοπίτας του Γορτύνιους και ιδιαιτέρως προς τους ευδαίμονας εκλογείς των Λαγκαδίων. Εφημερίς της Τριπόλεως εδημοσίευσεν ονομαστικόν κατάλογον, εξ ού εξάγεται ότι κατά την τελευταίαν του πρωθυπουργίαν, εσιτίζοντο εκ του δημοσίου ταμείου πεντακόσιοι τρεις Γορτύνιοι. Και έπειτα απορούμεν πως επτωχεύσαμεν!»

Το άρθρο Η αρετή… του ρουσφετιού… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.