“Στις 10 και 11 Μαρτίου 1978, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, πρωθυπουργός της Ελλάδας, και ο Μπουλέντ Ετσεβίτ, πρωθυπουργός της Τουρκίας, συναντήθηκαν στο Μοντρέ της Ελβετίας και συζήτησαν τις ελληνοτουρκικές διαφορές.

Η συνάντηση γινόταν τέσσερα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Οι δύο άνθρωποι που κάθονταν απέναντι ο ένας στον άλλον, γνώριζαν ήδη, από θέσεις κορυφαίας πολιτικής ευθύνης, τι μπορεί να σημαίνει μια ελληνοτουρκική σύγκρουση.

Ο Ετσεβίτ ήταν πρωθυπουργός της Τουρκίας όταν έγινε η εισβολή. Ο Καραμανλής επέστρεψε στην Ελλάδα και ανέλαβε την πρωθυπουργία λίγες ημέρες αργότερα, ενώ η κρίση βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη.

Έχουμε το πρακτικό της συζήτησής τους.

Το μελέτησα, και αντί να γράψω τι κατάλαβα εγώ από αυτό, προτίμησα να φτιάξω μια όσο γίνεται πιστή, εκτενή περίληψη και να την αφήσω στη διάθεση όποιου θέλει να τη διαβάσει.

Δεν είναι εύκολο κείμενο, αλλά αξίζει τον κόπο. Ούτε το αυθεντικό πρακτικό είναι εύκολο κείμενο. Αλλά αυτό κι αν αξίζει τον κόπο.

Γιατί υπάρχουν πράγματα που, διαβάζοντάς τα σήμερα, μας ξενίζουν.

Ο Καραμανλής μιλά για «τουρκική μειονότητα» και «τουρκικά σχολεία» και λέει ότι «το Αιγαίο δεν είναι βέβαια ελληνική λίμνη».

Ο Ετσεβίτ δηλώνει ότι η Τουρκία δεν αμφισβητεί την κυριότητα των ελληνικών νησιών και ανησυχεί ότι όσο καθυστερεί η επίλυση του Κυπριακού τόσο δυσκολότερη θα γίνεται.

Γιατί μας ξενίζουν αυτές οι φράσεις σήμερα?

Αξίζει τον κόπο και για έναν ακόμη λόγο.

Γιατί, διαβάζοντας την περιγραφή των διαφορών που συζητούν οι δύο ηγέτες, γεννιούνται ερωτήματα.

Πόσο έχουν αλλάξει αυτές οι διαφορές στα σχεδόν πενήντα χρόνια που πέρασαν? Και τι είναι αυτό που εμπόδισε την επίλυσή τους τόσα χρόνια?

Τι είναι αυτό που επιτρέπει στους θιασώτες της έντασης, και στις δύο πλευρές του Αιγαίου, να μας πείθουν κάθε τόσο ότι γι’ αυτές τις διαφορές μπορεί να χρειαστεί ακόμη και να πολεμήσουμε?

Είναι αυτές διαφορές που «δικαιολογούν» έναν πόλεμο? Είναι διαφορές για τις οποίες αξίζει να χάσουν τη ζωή τους άνθρωποι?

Τι άλλαξε? Οι διαφορές? Οι θέσεις των δύο χωρών? Ο δημόσιος λόγος? Εμείς?

Δεν ξέρω αν έχω τις απαντήσεις. Ούτε αν ενδιαφέρεται κανείς για τις δικές μου.

Ξέρω όμως ότι θα ήθελα να τις αναζητήσουμε πάνω στα ίδια πραγματικά δεδομένα.

Έχω μια εμμονή: πριν διαφωνήσουμε για τις απαντήσεις, ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον να συμφωνήσουμε στην πραγματικότητα πάνω στην οποία θα διαφωνήσουμε.

Και γι’ αυτό επιμένω στις πρωτογενείς πηγές.

Στον σύνδεσμο που ακολουθεί υπάρχει η εκτενής περίληψη του πρακτικού και, για όποιον θέλει να πάει ακόμη πιο πίσω στην πηγή, σύνδεσμος για το ίδιο το πρακτικό. Όπου είναι αναγκαίο για την κατανόηση όσων λέγονται, προσθέτω σύντομες επεξηγήσεις, οι οποίες διακρίνονται καθαρά από την περίληψη και συνοδεύονται από τις πηγές τους.”

Εκτενή περίληψη του πρακτικού

Το άρθρο ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ ΚΑΙ ΕΤΣΕΒΙΤ ΣΤΟ ΜΟΝΤΡΕ ΤΟ 1978 – Εκτενής περίληψη του πρακτικού της συνάντησης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Στην «Κ» της 8.8.2026, ο επιστολογράφος κ. Εμμανουήλ Πλατσιδάκης προβληματίζεται, λίαν επιτυχώς θα έλεγα, όταν η δικαιοσύνη «κρίνει» την τέχνη. Αναφέρομαι, λοιπόν, σε μια τέτοια περίπτωση, προ 60 ετών, κατά την οποίαν το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών έκρινε ως «άσεμνο» το βιβλίο του αρχηγού του υπαρξισμού και φιλοσόφου Ζαν-πολ Σαρτρ (19051980) «Ο Τοίχος». (ΤΑ ΝΕΑ, 19.2.1962, Δικαστηριακά στιγμιότυπα του Δημ. Σαπρανίδη):

«Οι καταδικασθέντες (εκδότης, μεταφραστής) προσέφυγαν στο Τριμελές Εφετείο Αθηνών. Με σύμφωνη γνώμη του εισαγγελέως Χριστόπουλου, το εφετείο απεφάνθη ότι ο “ΤΟΙΧΟΣ” δεν ήταν άσεμνο βιβλίο και οι κατηγορούμενοι ηθωώθησαν.

Για την ιστορία, μάρτυρες υπερασπίσεως εξητάσθησαν ο βουλευτής Γ. Μαύρος, ο ακαδημαϊκός Γ. Αθανασιάδης Νόβας, ο συγγραφέας Λέων Κουκούλας, ο Αγγελος Τερζάκης κ.λπ. Ως συνήγοροι υπερασπίσεως των κατηγορουμένων παρέστησαν οι δικηγόροι Α. Φοίφας, Αλ. Λυκουρέζος, Β. Ζής και Μολφέτας».

Η Καθημερινή 14 Aug 2026

Το άρθρο Ο Σαρτρ, η δίκη και η αθώωση του «Τοίχου»… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Όλοι οι εχθροί της Δημοκρατίας, φασίστες, ναζί, κομμουνιστές, χριστιανοφασίστες  και τα παράγωγά τους, είναι αυτοί που πουλάνε θεωρίες συνωμοσίας.

Πυρήνας των οποίων είναι ότι είμαστε ανεύθυνοι για την ιστορία μας, αφού έχουν «στοιχεία» (απλώς δεν μας τα δείχνουν) ότι την ιστορία μας ορίζουν κάποιοι άλλοι!

Θυμίζω ότι το ΚΚΕ, ακόμα και για τη φαγούρα ή το βήχα, έχει τον υπεύθυνο: Τις ΗΠΑ. 

Αντίστοιχα φέρονται οι φασίστες και οι ναζί. 

Απλώς οι τελευταίοι, επειδή σκέφτονται με βιολογικούς όρους, μοιάζει να είναι (καταχρηστική η έκφραση) και «εκ φύσεως εγκληματίες».

Για όλον αυτόν τον φαιοκόκκινο συρφετό και το συνομοσιολογικό παραλήρημα με το οποίο μας πνίγει, το κείμενο του Καστοριάδη ίσως είναι ό, τι καλύτερο  ως «αντίδοτο».  

Αφού ευθέως μας  προκαλεί, λέγοντας ότι αν θεωρούμε ότι «ο ελληνικός λαός δεν είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, τότε, ας του ορίσουμε έναν κηδεμόνα». 

*****

Του Κορνήλιου Καστοριάδη

Γιατί οι Έλληνες, που σκοτώνονταν, για ν’ απελευθερωθούν από τους Τούρκους, θέλησαν αμέσως μετά έναν Βασιλιά;

Και γιατί, αφού έδιωξαν τον Όθωνα, έφεραν τον Γεώργιο; 

Και γιατί μετά ζητούσαν ‘»ελιά, ελιά και Κώτσο Βασιλιά»;

Σύμφωνα με την «αριστερή» άποψη, όλα αυτά τα επέβαλαν η Δεξιά, οι κυρίαρχες τάξεις και η μαύρη αντίδραση. 

Μπορούμε όμως σήμερα να πούμε ότι όλα αυτά τα επέβαλαν στον ελληνικό λαό ερήμην του ελληνικού λαού; 

Μπορούμε να πούμε ότι ο ελληνικός λαός δεν καταλάβαινε τι έκανε; 

Δεν ήξερε τι ήθελε, τι ψήφιζε, τι ανεχόταν; 

Σε μια τέτοια περίπτωση αυτός ο λαός θα ήταν ένα νήπιο. 

Εάν όμως είναι νήπιο, τότε ας μη μιλάμε για δημοκρατία. 

Εάν ο ελληνικός λαός δεν είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, τότε, ας του ορίσουμε έναν κηδεμόνα. 

Ο ελληνικός λαός -όπως και κάθε λαός- είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, συνεπώς είναι υπεύθυνος για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα.

Για όποιο κακό συνέβη στην ιστορία μας ο ελληνικός λαός δε φέρει καμία ευθύνη. 

Έτσι, μόλις έρθουν τα δύσκολα και πάρουμε λάθος αποφάσεις και ακολουθήσουν οι συνέπειες των δικών μας λαθών, τι κάνουμε; 

Ρίχνουμε τις ευθύνες στους άλλους. 

Πάντα φταίει κάποιος άλλος. 

Ποτέ εμείς. 

Για κάθε καταστροφή υπεύθυνοι είναι οι άλλοι, οι οποίοι εισέβαλλαν, οι οποίοι μας ξεγέλασαν, οι οποίοι μας εκμεταλλεύτηκαν. 

Ως πότε όμως; 

Ως πότε θα ρίχνουμε τις ευθύνες στους άλλους; 

Δεν δικάζουμε κανέναν. 

Μιλάμε για ιστορική και πολιτική ευθύνη. 

Ο ελληνικός λαός δε μπόρεσε ως τώρα να δημιουργήσει μια στοιχειώδη πολιτική κοινωνία. 

Μια πολιτική κοινωνία, στην οποία, ως ένα μίνιμουμ, θα θεσμισθούν και θα κατοχυρωθούν στην πράξη τα δημοκρατικά δικαιώματα τόσο των ατόμων όσο και των συλλογικοτήτων. 

Ο μακαρίτης ο Γιώργος Καρτάλης έλεγε κάνοντάς μου καζούρα στο Παρίσι το 1956: «Κορνήλιε, ξεχνάς ότι στην Ελλάδα δεν έγινε Γαλλική Επανάσταση».

Πράγματι, στην Ελλάδα δεν έχει υπάρξει εποχή που ο λαός να έχει επιβάλλει έστω και στοιχειωδώς, τα δικαιώματά του. Και η ευθύνη, για την οποία μίλησα, εκφράζεται με την ανευθυνότητα της παροιμιώδους φράσης: «Εγώ θα διορθώσω το ρωμέικο»; 

«Ναι κύριε, εσύ θα διορθώσεις το ρωμέικο, στο χώρο και στον τομέα που βρίσκεσαι! Οι λογαριασμοί που έχει κανείς με τον τόπο που γεννήθηκε, που μεγάλωσε, που τη γλώσσα του μιλάει, δεν κλείνουν ποτέ». 

Ξέρω ότι χρωστάω στην Ελλάδα ένα μεγάλο μέρος από αυτό που είμαι. 

Και πάντα πονάω απεριόριστα και τον τόπο και τον λαό, και είμαι ιδιαίτερα ευαίσθητος απέναντί τους. 

Όταν ένας Δανός ή ένας Ολλανδός πει μια ανοησία ή κάνει μια χυδαιότητα, γελάω ή σηκώνω τους ώμους. 

Αν όμως την πει ή την κάνει ένας Έλληνας, γίνομαι έξω φρενών.

Είναι ένα διασκεδαστικό υπόλοιπο εθνικισμού».

*****

Πηγή: epopteia.com.gr

Το άρθρο Κορνήλιος Καστοριάδης: Είμαστε ανεύθυνοι για την ιστορία μας; εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Με αφορμή τη διθυραμβική, θα έλεγα, κριτική στην «Κ» για το βιβλίο «Ο αγνοούμενος του Ματαρόα», παραθέτω πολύ συνοπτικά για τους εκατοντάδες αγνοούμενους του «Κοσιούσκο». Την περίοδο του εμφυλίου πολέμου, ο Γεώργιος Α. Βενέτης, μετανάστης στην Αμερική, εντόπισε στη Σκόδρα της Β. Αλβανίας τους απαχθέντες από τους αντάρτες του λεγομένου ΔΣΕ, ανυποψίαστους κατοίκους των χωριών της Μουργκάνας, Λεια, Βαβούρι, Τσαμαντά κ.λπ. Οι άνδρες των απαχθέντων οικογενειών με δημοσίευμά τους στην τοπική εφημερίδα «Θεσπρωτικά Νέα» της 15/6/1949, ευχαριστούν ενθέρμως τον ειρημένο χωριανό τους, ο οποίος τους πληροφόρησε πού ευρίσκονται οι απαχθείσες οικογένειές τους.

Σύντομα, όμως, οι εν Ελλάδι συγγενείς των απαχθέντων έχασαν πάλι τα ίχνη τους, αφού η ηγεσία του ΚΚΕ τους μετέφερε από το Δυρράχιο της Αλβανίας στο λιμάνι του Γκντανσκ στη Βαλτική Θάλασσα, με το πολωνικό φορτηγό πλοίο «Κοσιούσκο».

Μεταξύ των απαχθέντων ο υποσημειούμενος, ο Κώστας Γκάνιας, από το Βαβούρι, που έγραψε το αυτοβιογραφικό βιβλίο «Κώστας: Η ιστορία μου», Εναλλακτικές Εκδόσεις, και ο αείμνηστος ποιητής Μιχάλης Γκανάς, από τον Τσαμαντά. Ηλικίας όλοι 5-6 χρόνων. Η διάρκεια του ταξιδιού ήταν 12 μερόνυχτα με «συντροφιά» πείνα και δίψα, ζάλη, βρώμα και δυσωδία.
Τελικά, με την απόβιβασή μας στην Πολωνία, μας μετέφεραν στους κάμπους της «Λαϊκής Δημοκρατίας» της Ουγγαρίας.

Η μοναδική αυτή οδύσσεια των πληθυσμών της Μουργκάνας, ίσως πρωτοφανής στα παγκόσμια χρονικά, που μπροστά της ωχριά η κινηματογραφική ταινία «Το ταξίδι των καταραμένων» με τον Οσκαρ Βέρνερ, ουδόλως απασχόλησε την τόσο «ευαίσθητη» αριστερή ελίτ.
Ανήκει και αυτή με δεκάδες περιπτώσεις στις «κρύπτες της Ιστορίας» του εμφυλίου πολέμου, που βρίσκονται όλες στην αριστερή όχθη της Ιστορίας.
Αντίθετα, η αριστερή κουλτούρα αποθεώνει ασήμαντα περιστατικά αριστερής προέλευσης, όπως η διαφυγή από την Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 1945 με το γαλλικό πλοίο «Ματαρόα» 125 διανοουμένων, οι πλείστοι των οποίων αριστεροί, και παροικούντες το Κολωνάκι και τα πέριξ, κατέφυγαν στη Γαλλία.

Κοινώς την «κοπάνησαν» από τη σπαρασσόμενη Ελλάδα.
Ετσι, προφανές, για την Αριστερά, οι εκατοντάδες χωριάτες της Μουργκάνας είναι, ποιοτικά και ποσοτικά, αμελητέα ποσότητα.

Και, θα έλεγα, επαληθεύεται η ρήση των Γάλλων «οι κομμουνιστές δεν αγαπούν παρά μόνον ό,τι ελέγχουν».

Η Καθημερινή 4 Jul 2026

Το άρθρο Οι απαχθέντες και το «Κοσιούσκο»… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Προτάσονται κείμενα Ελλήνων συγγραφέων και ιστορικών του 19ου αιώνος περί του χαρακτήρος των Τσάμηδων εν γένει, και περαιτέρω της διαφοράς μεταξύ των Τσάμηδων των Φιλιατών και των 16 χωριών της Μουργκάνας:

-Των Τσάμιδων εν γένει ο Φανατισμός προς τον Ισλαμισμόν υπάρχει βαθύτατος, και ο χαρακτήρ αυτών γλίσχρος και ψευδής. Περιεργείας άξιος εστίν ο όρκος, ή το Σάρτι λεγόμενον, ον οι Τσάμιδες προσφέρουσιν, όταν προτίθενται το μη παραβήναι τας συμφωνίας ή υποσχέσεις των, καθότι οιονδήποτε άλλον, όρκον εκφέροντες, τον παραβαίνουσιν ευκόλως και άνευ της ελαχίστης εντροπής και συναισθήσεως… Οι Τσάμιδες εισίν ευφυείς και μάχιμοι, αλλά λίαν πλεονέκται και δυσυπόληπτοι, ώστε ουδέ παρά τοις ομοθρήσκοις και ομοφύλοις αυτών χαίρουσι τα πιστά, διά του γλίσχρον και δόλιον αυτών χαρακτήρα».

«Χρονογραφία της Ηπείρου» Π. Αραβαντινού, 1856
-Ο χαρακτήρ αυτών κατά το πλείστον υπάρχει γλίσχρος, και κατά τους λόγους και τα υποσχεσεις των ουκ εισίν ειλικρινείς και σταθεροί, κρυψίνοες δε και δύσπιστοι, και φειδωλοί και πλεονέκτα, δεικνύονται, και θεωρούνται, αλλά και μάχιμοι και δυσανάγωγοι… Κατά την δίαιταν ουκ εισί λιτόβιοι και απειρόκαλοι, προς δε τας γυναίκας υπάρχουσι λίαν αυστηροί και ζηλότυποι, περιορίζοντας, αυτάς εκ ζηλοτυπίας, και φιλέκδικοι κατά πάσης περιφρονήσεως και προσβολής όντες, ουχί σπανίως μετέρχονται την δολοφονίαν καθ’ οιουδήποτε εχθρού».

Παναγιώτης Αραβαντινός (1809 – 1870) Ιωάννινα 1866
-Οι Τσάμηδες εισίν ωραίοι άνδρες, υψηλού αναστήματος, επιδεικτικοί, λίαν, δειλοί όμως και πως ανειλικρινείς εν τη φιλία και τη δοσοληψία, ως εκ τούτου δεν νομίζω έμεινε και το παροιμιώδες «είναι άπιστος σαν Τσιάμης» και εν γένει η λέξις άπιστος, ήτις αποδίδεται εις αυτούς αδιακρίτως θρησκεύματος παρ’ όλων των γειτόνων λαών της Ηπείρου».

Δ.Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗΣ, Ηπειρωτικόν ημερολόγιον Δωδώνη, 1896
-Εις την περιοχή Φιλιατών κυριαρχούσαν δύο φατρίες Τσάμηδων, οι Ντεμάτες και οι Σεϊκάτες. Γράφει περί αυτών ο Π. Αραβαντινός στη «Χρονογραφία της Ηπείρου» 1856.

– «Ντεμάται. Όνομα Φατρίας ής το αντίθετον και πολέμιον ήσαν οι Σεϊκάται. Υπό τα ονόματα ταύτα εστρατοπέδευον ούτως ειπείν πάντες οι Οθωμανοί της Θεσπρωτίας και Χαονίας. Ντέμος και Σέϊκος δύο αδελφοί διαπρέποντες μεταξύ των Οθωμανών της επαρχίας Φιλιατών, επειδή ενέπεσον εις έριδας και έχθρας βαθείαν διηρέθησαν και οι φίλοι αυτών αλληλοδιαδόχως οι μεν υπέρ τούτου, οι δε υπέρ του ετέρου[…] Το φατριαστικόν αυτό όνομα, όπερ συστηματικώς διετηρήθη και επήνεγκε χύσιν πολλών αιμάτων συνεχώς, διατηρείται εισέτι, αλλ’ άνευ αιματοχυσίας, […]»

Οι Ντεμάτες και οι Σεϊκάτες, των Φιλιατών προέβαλλον επί των 16 χωριών της Μουργκάνας, άπαντα ελληνοχώρια, ιδιοκτησιακά…, δικαιώματα, τα οποία ήσαν ανύπαρκτα, πλην η Τουρκική διοίκηση ευνοούσε σκανδαλωδώς τούτους εις βάρος των Ελλήνων. Τελικώς νομικά η διαφορά ελύθη από τα ελληνικά δικαστήρια, μετά την απελευθέρωση της Ηπείρου το 1913, τα οποία και απέρριψαν τους αβασίμους ισχυρισμούς των Τσάμηδων, περί όλων αυτών ανεύρον εις την εφημερίδα «Ηπειρωτικός Αγών» της 24.2.1935 λίαν ενδιαφέρον κείμενο με τον τίτλον Ο ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΣ των 16 χωριών των Φιλιατών, το οποίο και παραθέτω:

– «Φιλιάτες (έκτακτος ανταπόκρισις), Είναι ασφαλώς γνωστή και υπόθεσις των 16 χωριών της περιφέρειας Φιλιατών. Επειδή όμως πιθανόν να υπάρχουν και μερικοί οι οποίοι να μη γνωρίζουν την πολυθρύλλητον αυτήν υπόθεσιν ή να την ελησμόνησαν, λόγω του χρόνου, θα επαναλάβωμεν ταύτην δι’ ολίγων.

Επί 16 χωριών ελληνορθοδόξων κατοίκων οι αγάδες Ντεμάτες και Σεΐκάτες είχον εγείρει αξιώσεις ιδιοκτησίας. Σημειωτέον ότι επί των χωριών αυτών επί αιώνα περίπου εισέπραττον γεώμορον επιβαλλόμενοι διά του κύρους και της βίας των. Επικολούθησεν μακρά διαδικασία κατά την οποίαν εσχάτως εξεδόθη απόφασις, η οποία αναγνωρίζει το δίκαιον των χριστιανών κατοίκων και αποφαίνεται ότι, όχι μόνον ουδέν κυριαρχικόν δικαίωμα έχουν οι δήθεν τέως ιδιοκτήται επί των εν λόγω χωρίων, αλλ’ ότι μάλιστα κακώς ελάμβανον και το γεώμορον επί τόσα έτη.

Το ελληνικόν όμως δημόσιον επειδή δεν ήθελεν να εγκαταλείψη του Ντεμάτες και Σεϊκάτες άνευ οιαδήποτε περιουσίας, δι’ ειδικού Νόμου, επί Κυβερνήσεως φελελευθέρων, απέμεινε ένεκεν χάριτος, εξ ολόκληρα εκατομμύρια δραχμών εις τους εν λόγω ιδιοκτήτας, ενώ παραλλήλως ουδεμία μέριμνα ελαμβάνετο διά τους χριστιανούς κατοίκους, οι οποίοι και αυτοί εκ του πολυετούς δικαστικού αγώνος είχον εξέλθη οικονομικά ράκη.

Ούτω λοιπόν διά πρώτην φοράν εις τα δικαστικά χρονικά αμοίβονται ηγεμονικώτατα διάδικοι εις τους οποίους δι’ αποφάσεως του Δ/ρίου ουδέν δικαίωμα ανεγνωρίσθη. Αλλά διά τους χριστιανούς η υπόθεσις αυτή δεν ετελείωσεν ακόμη.

Οι δικηγόροι των, οι οποίοι είχον διαχειρισθή την τόσον σοβαράν υπόθεσίν των, δεν είχον πληρωθή. Και επειδή οι κεκμηκότες χωρικοί δεν είχον να τους πληρώσουν ενήγαγον και διά πίνακος ζητούν την αμοιβήν των, ανερχόμενη εις αρκετών χιλιάδων δραχ. χρηματικόν ποσόν.

Ιδού λοιπόν η κρατική αδιαφορία. Τους καταδικασθέντας διαδίκους το κράτος μας υπεστήριξεν διά της παροχής πλουσιοπάροχον αμοιβής, ενώ εγκατέλειψεν εις την τύχην των τους χωρικούς, οι οποίοι, ως μη ώφειλον, επλήρωνον επί τόσα έτη γεώμορον. Και ως επίλογος της ιλαροτραγωδίας αυτής θα ακολουθήσουν καταστάσεις κατ’ εκείνων εις τους οποίους ανεγνωρίσθη το δίκαιον».

Το άρθρο Περί του χαρακτήρος των Τσάμηδων και η υπόθεση των 16 χωριών της Μουργκάνας… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά από την «Κ» (φ. 16/6) πληροφορηθήκαμε ότι η Πολωνία αναγνώρισε τη μικρή ελληνική κοινότητα της Πολωνικής Δημοκρατίας ως εθνική μειονότητα. Με την ευκαιρία αυτή θα ήθελα να αναφερθώ σ’ έναν ένθερμο φιλέλληνα Πολωνό, ο οποίος εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα και οι απόγονοί του διεκρίθησαν ιδιαιτέρως στους πολέμους του ελληνικού έθνους.
Ενας απ’ αυτούς ήταν ο θρυλικός αξιωματικός του ελληνικού στρατού, ο απόγονός του Ανδρέας, επίσης, Καλλίνσκι (1895-1956).

Παραθέτω λοιπόν την «είδηση»: «NEA ΕΦΗΜΕΡΙΣ, 17-7-1893. Ο Ανδρέας Καλλίνσκης απέθανεν εν γήρατι 93 ετών, έζησεν δε εν Ελλάδι από του έτους 1832. Κατήγετο εκ Πολωνίας, γεννηθείς τω 1812, αλλά κατέλιπε την Πατρίδα αυτού, καταδικασθείς εις θάνατον επειδή είχε λάβει ενεργόν ρόλο κατά την εκραγείσαν επανάστασιν. Εφυγεν εις Βιέννην. Εκείθεν προτροπή οικογενειακού φίλου εξέλεξε την Ελλάδα ως τόπον διαμονής, όπου και αφίκετο, μικρόν προ της αφίξεως του αειμνήστου Οθωνος. […] Ελαβεν ως σύζυγον την αδελφήν του Συνταγματάρχου του μηχανικού Σέκκερη. […] Μετά δε την έξωσιν του Οθωνος ο Βασιλεύς Γεώργιος διώρισε αυτόν ταμίαν του, και όταν το 1885 ο μακαρίτης Αφθονίδης, διευθυντής του ιδιαιτέρου γραφείου του Βασιλέως, απεχώρησε της υπηρεσίας ταύτης, διάδοχος αυτού εκλήθη ο Καλλίνσκης, έκτοτε μέχρι του θανάτου του κατέχων την θέσιν ταύτην […]

Αμα τη αγγελία της θλιβεράς ειδήσεως, η Α.Μ. ο βασιλεύς απέστειλε τους υπασπιστάς του, όπως συλλυπηθώσι τους οικείους του μεταστάντος… εν οις ο εγγονός αυτού κ. Α. Ροΐδης Καλλίνσκης ανθυπίλαρχος και ο γνωστός συγγραφεύς κ. Εμμ. Ροΐδης».

Το άρθρο Εμμανουήλ Ροΐδης και Ανδρέας Καλλίνσκι… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ἡνεοφοβία εἶναι γνώρισμα χαρακτηριστικόν, καθὼς λέγει ἕνας Ἰταλὸς ψυχολόγος, τῶν παιδίων, τῶν ἀγρίων, τῶν ἀπαιδεύτων, πάντων τῶν περιορισμένων καὶ εὐτελῶν πνευμάτων. Διὰ τοῦτο οἱ νεόφοβοι ἀποφεύγουν εἰς τὰ ἔργα τῆς τέχνης τὴν πρωτοτυπίαν καὶ τὴν ἰσχυρὰν ἰδιορρυθμίαν, ὡς ὁ διάβολος τὸ λιβάνι.

Ἀλλ’ ὑπάρχει ἓν ἄλλο φαινόμενον, ἀνάλογον κάπως πρὸς τὴν νεοφοβίαν· καὶ θὰ τὸ ἀποκαλέσω αὐτὸ ἀληθειοφοβίαν· δὲν μοῦ φαίνεται νὰ εἶναι αὐτὸ χαρακτηριστικὸν γνώρισμα τῶν πνευμάτων τῶν εὐρέως ἀντιλαμβανομένων τὰ πράγματα, τῶν ἐχόντων ἀνδρικὸν τὸ ἦθος, καὶ φωτεινὴν τὴν διάνοιαν.

Οἱ τρέμοντες τὴν ἀλήθειαν δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑποφέρουν τὴν παρρησίαν καὶ τὴν εἰλικρίνειαν. Σᾶς παρατηροῦν αὐτὸ ποὺ λέγετε εἶναι σωστόν, ἀλλά… δὲν πρέπει νὰ τὸ λέγετε.

Δὲν ἠμποροῦν ἢ δὲν θέλουν νὰ ἐννοήσουν, νὰ παραδεχθοῦν, νὰ ἀγαπήσουν τὴν ἀλήθειαν, ὡς τὸν ἱερότατον τῶν σκοπῶν. Τὴν ἀνέχονται μόνον, ὁσάκις συνεισφέρει καὶ αὐτή, μὲ τὸν ὄγκον της καὶ μὲ τὴν ἐπιβολήν της ὡς τὸ ἄριστον τῶν μέσων, εἰς τὸ νὰ ἐξαίρεται μία ἄλλη πλάνη, νὰ θεραπεύεται ἓν συμφέρον ἀπώτερον. Ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια διὰ μόνην τὴν ἀλήθειαν, ὅσον καὶ ἂν πλήττῃ διὰ νὰ θεραπεύσῃ, ὅσον καὶ ἂν στιγματίζῃ διὰ νὰ ἐξαγνίσῃ, εἶναι δι’ αὐτοὺς ὁ ἐπικινδυνωδέστατος ἐχθρός.

Δὲν λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχουν ζωτικὰ ψεύδη· ὅσοι ἀνέγνωσαν τὴν Ἀγριόπαπιαν τοῦ Ἴψεν, τὸ ἀριστούργημα τὸ ὑγραῖνον τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν αἰσθανομένων τὰς ὑψηλὰς πνευματικὰς συγκινήσεις, εἶδαν μὲ ποίαν συναρπάζουσαν τέχνην ὁ ποιητὴς συνηγορεῖ ἐκεῖ καὶ διὰ τὸ ψεῦδος ἀκόμη, ἀναγκαῖον κακὸν κάποτε, σεβάσμιον, ἂν θέλετε.

Ἀλλ’ ὁ ἴδιος Ἴψεν ἔγραψε τὸν Ἐχθρὸν τοῦ Λαοῦ, περιφανῆ ἀπολογίαν τῆς ἀπολύτου ἀληθείας, ἐν τῇ ὁποίᾳ μόνῃ, παντοῦ καὶ πάντοτε, ἔγκειται ἡ σωτηρία. Ἂν ὑπάρχουν ζωτικὰ ψεύδη, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀλήθεια ἀπονεκρώνουσα, παρὰ μόνον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δι’ αὐτῆς ἀποκαλύπτονται ἔνοχοι καὶ πταῖσται.

Καὶ ὅμως ἡ ἀλήθεια νομίζει κανεὶς ὅτι ἐπενεργεῖ ἐπὶ πολλῶν ὡς κεφαλὴ Μεδούσης. Ἕνας βουλευτὴς ἀνεβαίνει μίαν φορὰν εἰς τὸ βῆμα καὶ μεγαλοφωνεῖ: Δὲν εἶμεθα διὰ πόλεμον· δὲν ἔχομεν στρατόν· ὁ στρατός μας εἶναι ἀγέλη.

Ἕκαστος ἐκ τῶν ἀκουόντων τρέφει τὴν συνείδησιν ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶπε μίαν ἀναμφισβήτητον, μίαν παλαιὰν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν ὅλοι παραδεχόμεθα καὶ ἀναμασῶμεν καὶ ἐλεεινολογοῦμεν εἰς τὲς κουβέντες μας. Δὲν ὑπολείπεται ἢ νὰ τελέσωμεν ἓν βῆμα γενναιότερον, νὰ τὴν φωνάξωμεν αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀντὶ νὰ ἀνεχώμεθα σιωπηλῶς τὸ κακόν, νὰ ἀρχίσωμεν κατ’ αὐτοῦ τὸν φοβερὸν ἀγῶνα τοῦ ξεφορτώματος καὶ τῆς ἀπαλλαγῆς, πράγματα ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ γίνουν μὲ μυστικὰ κρυφοψιθυρίσματα, ἀλλὰ μὲ παταγώδη πελέκεων κτυπήματα.

Τί ἔγινεν ὁ βουλευτὴς^[1] ὁ μεγαλοφωνήσας τὴν ἀλήθειαν; Ἐπῃνέθη διὰ τὴν παρρησίαν του; ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς εὐτολμοτέρας ἀκόμη ὁμολογίας; Τίποτε. Ἐκίνησε τὴν ἱερὰν φρίκην τοῦ κόσμου· κατηγγέλθη ὡς προδότης, ἐβρίσθη, ἐμισήθη, κατεφρονήθη. Ἀλλ’ ὁ στρατὸς ἀπέμεινεν ἀγέλη καί… εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ξαναλέγωμεν.

Ἕνας ἄλλος, δικαστικὸς αὐτός, κατέφυγεν εἰς τὴν δημοσιότητα διὰ νὰ ἐκθέσῃ μὲ ὅλον τὸ κῦρος ποὺ τοῦ παρέχει τὸ ἀξίωμά του τὰ χάλια τῆς Δικαιοσύνης· καὶ τὰ εἶπεν ἓν πρὸς ἓν ὅλα, μὲ παραδείγματα, μὲ ἀνέκδοτα, μὲ γεγονότα, καὶ κατέδειξεν ὅλας τὰς ἀθλιότητας καὶ κατήγγειλεν ὅλα τὰ ἄσχημα τῆς Δικαιοσύνης αὐτῆς.

Ὅλοι, καὶ περισσότερον καὶ ἁρμοδιώτερον ἀπὸ ὅλους, οἱ συνάδελφοι τοῦ δικαστικοῦ γνωρίζουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶπε πράγματα σωστά, ἀναντίρρητα, φῶς φανερά. Καὶ ὅμως πόσοι δὲν τὸν κακίζουν τὸν εἰλικρινῆ καταγγελέα, μὲ ἀξιώματα γελοῖα καὶ δόγματα ἀνόητα, ὡς τὸ ἑξῆς:

«Αὐτὰ εἶναι ἀληθινά· ἀλλ’ αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ λέγωνται· διότι ὑποσκάπτουν τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης».

Βρὲ ἀδελφέ, ποῖον γόητρον; Ὑπάρχει γόητρον διὰ τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου ὅλος ὁ κόσμος χωριστὰ καὶ ἰδιαιτέρως ἀνομολογεῖ τὴν μηδαμινότητα καὶ τὴν φαυλότητα, ἀλλὰ συμφωνεῖ ὅμως διὰ νὰ τοῦ κάμνῃ τεμενάδες ἐπισήμους καὶ κατὰ σύμβασιν, διότι ἔτσι τὸ θέλει ἡ δύναμις τῆς ἐθιμοτυπίας καὶ ὁ τρόμος τῆς ἀληθείας; Δὲν ὑπάρχει πλέον γόητρον διὰ τοιούτου εἴδους ὑποκείμενα, ἀλλὰ μόνον φάρμακα ἔντονα καὶ δραστήρια, μὲ κραυγάς, μὲ διαμαρτυρήσεις, μὲ ἐμπτυσμούς, μὲ μαστιγώσεις. Ἡ χρῆσις τοῦ λεγομένου κώδωνος τοῦ κινδύνου ἔχει τὸν τόπον της πολὺ περισσότερον ἐδῶ.

Κάποιος ἄλλος, δημοσιογράφος αὐτός, παρέχει εἰς ἐφημερίδα τῆς ἀλλοδαπῆς, εἰς ἓν ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς εὐρυτάτης δημοσιότητος συνοπτικήν, ἀλλ’ ἀκριβῆ καὶ ἔμψυχον εἰκόνα τῆς μαύρης μας καταστάσεως. Συνεκέντρωσε συνθετικώτατα εἰς τὴν εἰκόνα αὐτὴν ὅσα καθ’ ἑκάστην διαμείβομεν εἰς τὴν δημοσιότητα μεταξύ μας πρὸς ἰδίαν γνῶσιν καὶ τέρψιν.

Νομίζω ὅτι μία ἀπὸ τὰς μεγίστας ἐκδουλεύσεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ προσφέρῃ ὁ τύπος εἰς τὴν πατρίδα του, εἶναι ἡ εὔτολμος ἀνομολογία καὶ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς πατρίδος ταύτης, ὄχι μόνον τῶν ἀρετῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν κακιῶν, αἱ ὁποῖαι διακρίνουν αὐτήν. Τότε δείχνομεν ὅτι οἱ ἄριστοι ἐξ ἡμῶν ἔχουν τὴν συναίσθησιν τοῦ κακοῦ, καὶ τὸ κακὸν τοῦτο δὲν τὸ κρύπτουν ἀπὸ κανένα· πρᾶγμα τὸ ὁποῖον φανερώνει πὼς τὸ κακὸν δὲν εἶναι ἀθεράπευτον. Τίποτε ἄλλο δὲν μᾶς ἔβλαψε τόσον ἀπέναντι τῶν ξένων, τίποτε ἄλλο δὲν μᾶς ὑπεβίβασεν εἰς τὴν ὑπόληψίν των ὅσον ἡ πεποίθησις ὅτι θέλομεν νὰ φαινώμεθα ἄλλοι ἢ ὅτι πράγματι εἴμεθα, ὅσον ἡ ἰδέα ὅτι ζητοῦμεν νὰ τοὺς παραπείσωμεν καὶ νὰ τοὺς ἀπατήσωμεν.

Καὶ ὅμως εὑρίσκονται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζουν ὅτι ὁ δημοσιογράφος εἶπε τὴν ἀλήθειαν, τὸν καταγγέλλουν ὅμως διότι τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν τὴν εἶπε γαλλικὰ ἢ γερμανικὰ ἢ ρωσσικά, καὶ ὄχι ἑλληνικά!

Ἡ ἀποτέφρωσις τοῦ μεγάρου τοῦ Μελᾶ δὲν ἔδειξε μόνον ὅτι στερούμεθα ἐντελῶς πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ κάτι ἄλλο χειρότερον ἀκόμη: ὅτι τὰ ὄργανα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ἐμπιστεύεται τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τάξεως καὶ τὴν φρούρησιν τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου, τὰ ὄργανα αὐτὰ ἀσεβοῦσι πρώτιστα πάντων κατὰ τῆς τάξεως καὶ τῆς ἰδιοκτησίας.

Οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ζώνην τῆς καιομένης οἰκίας στρατιῶται καὶ ἀστυφύλακες δὲν κατώρθωσαν νὰ παρακωλύσουν ἀπὸ τοῦ νὰ κάμνουν πτερὰ καὶ νὰ γίνουν ἄφαντα τὴν ἐπαύριον ὅλα σχεδὸν τὰ μετὰ σπουδῆς μετακομιζόμενα ἀντικείμενα καὶ ἔπιπλα τῶν ἐνοίκων, ἀπὸ τῶν διαμαντικῶν τοῦ δικηγόρου κ. Βερενίκη μέχρι τῶν ἐγγράφων τοῦ μηχανικοῦ κ. Βουγιουκλάκη. Ἀλλ’ ἐφρόντιζον ὅμως ἐπιμελῶς νὰ ἀποδιώξουν τοὺς ἰδιοκτήτας μὲ κοντακιές, ἀγωνιζομένους νὰ σώσουν κανένα πρᾶγμα των, ἢ νὰ τοὺς ἁρπάζουν ἀπὸ τὰ χέρια των τὰ πράγματά των, διὰ νὰ μὴ τὰ ξανάβρουν.

Τώρα κοπιάστε νὰ τὰ γράψετε αὐτὰ παστρικώτερα καὶ χωρὶς περιφράσεις· θὰ ὑποστῆτε τὴν ἔφοδον τῶν ἀληθειοφόβων· καὶ τὸ αἰώνιον γόητρον δὲν ἠξεύρω τίνος ἐξουσίας καὶ τίνος πολιτείας θὰ προβάλῃ καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν διὰ νὰ σᾶς ἀποστομώσῃ.

Ἴσως παρατηρήσῃ κανεὶς εἰς τ’ ἀνωτέρω: Ἀλλ’ εἶναι τόσον εὔκολος ἡ εὕρεσις τῆς ἀληθείας διὰ νὰ ἀφοσιωθῇ κανεὶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν της; Ὄχι βέβαια. Τί ἐστὶν ἀλήθεια; ἠρώτησε τὸν Ἰησοῦν ὁ Πιλάτος, καὶ ἀκόμη περιμένομεν τὴν ἀπάντησιν, εἶπε κάποιος. Ἀλλ’ ἂν εἶναι δυσεξιχνίαστος ἡ ἀλήθεια, ὑπάρχει ἀντ’ αὐτῆς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάθε εὐσυνείδητος ἄνθρωπος πιστεύει ὡς ἀλήθειαν· ὑπάρχει ἡ εἰλικρίνεια· καὶ φθάνει ἡ λατρεία τῆς εἰλικρίνειας διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν ὄψιν τοῦ κόσμου. Τίποτε καταστρεπτικώτερον ἀπὸ τὴν ἀληθειοφοβίαν.

Κ. Παλ.

Ἐφ. Ἀκρόπολις Ἑσπερινὴ, 16 Αὐγ. 1897.

Πηγή: athensreviewofbooks.com

Το άρθρο Αληθειοφοβία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η έπαρση και η αμετροέπεια που φαίνεται να διακρίνει τον Πρόεδρο της Τουρκίας και θα έλεγα ακόμα μια τάση υποτίμησης των Ελλήνων δεν συνάδει με την συμπεριφορά των αυθεντικών Σουλτάνων της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, οι οποίοι μετά το Χάτ-ι Χουμαγιούν του 1856, (μεταρρυθμιστικό διάταγμα) ανεγνώριζαν την μεγίστη συμβολή των Ελλήνων της αυτοκρατορίας στην κατεύθυνση να καταστή ένα σύγχρονο κράτος.

Έτσι όταν ο εκ Θράκης, μεγαλοτραπεζίτης της Κωνσταντινουπόλεως και εθνικός ευεργέτης της Ελλάδος και “εξαίρετος της εθνικής εκπαιδεύσεως χορηγός” (Ζαρίφεια διδασκαλεία), Γεώργιος Ζαρίφης (1807-1884), η τράπεζα του οποίου διεχειρίζετο το οθωμανικό χρέος, “επανακάμψας… εξ Ευρώπης, όπου διέμενεν επί τρία σχεδόν έτη, χάριν της υγείας του… ο Σουλτάνος (Αβδούλ Χαμίτ) εξεδήλωσε τας προς τον επιστρέψαντα άνδρα αισθήματά του, μεθ’ όλης της ανατολικής διαχύσεως…».

Τον επεσκέφθησαν ακόμα και οι αυτοκρατορικοί πρίγκιπες οι οποίοι, εις ένδειξιν βαθυτάτου σεβασμού “ησπάσθησαν την δεξιάν του”. Και κλείνει η αθηναϊκή εφημερίδα ΑΙΩΝ της 8.6.1882, με το σχόλιο:

«Υιοί Σουλτάνου ασπάζονται την δεξιάν έλληνος και να εκδίδεται επί τούτω αυτοκρατορικός ιραδές είναι βεβαίως εκ των γεγονότων άτινα ει τις προ τριάκοντα… ετών έλεγε ως γενησόμενα θα εξελαμβάνετο ως φρενοβλαβής. Αλλ’ όμως οπόσας και οποίαι αι περιστροφαί εν το κόσμω ημών»!

Το άρθρο Υπόμνηση στον Τ. Ερντογάν… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Στην «Κ» της 2/5/2026, ο αναγνώστης κ. Β. Πουλόπουλος από το Επιτάλιο Ηλείας, το οποίο είχα επισκεφθεί προ περίπου 60 ετών με τον αξέχαστο φίλο μου Μιχάλη Γουνελά, περιέγραψε ένα περιστατικό μιας Εσθονής, η οποία δραπέτευσε από τη χώρα της με την άφιξη του σοβιετικού στρατού, για να επιβάλει με τις λόγχες του τον… Σοσιαλισμό.

Ενα ανάλογο περιστατικό πιο κωμικοτραγικό, θα έλεγα, συνέβη κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Ετσι τον Νοέμβριο του 1947 οι αντάρτες του λεγόμενου ΔΣΕ εγκαταστάθηκαν στον ορεινό όγκο της ακριτικής Μουργκάνας και στα σκαρφαλωμένα σ’ αυτήν χωριά, μεταξύ των οποίων και το χωριό μου Λειά-φιλιατών. Ηττηθέντες από τον Εθνικό Στρατό τον Σεπτέμβριο του 1948, μετέφεραν βιαίως και συλλήβδην τους ανυποψίαστους πληθυσμούς της Μουργκάνας στη γειτονική Αλβανία. Μας έβλεπαν οι Βορειοηπειρώτες και μας οικτίριζαν: «Πού πάτε μωρέ φιδοφαωμένοι;».

Σε κάποιο σημείο της Αδριατικής Θάλασσας, στην κάτω Αλβανία, μας επιβίβασαν σε πλοία, μάλλον μαούνες, για να μας μεταφέρουν στη βόρειο Αλβανία, πιθανόν στους Αγίους Σαράντα. Κυριολεκτικά ήμασταν στοιβαγμένοι σαν σαρδέλες. Χώρος κενός δεν υπήρχε. Επιασε και φουρτούνα.
Μία χωριανή μας αισθάνθηκε ακατανίκητη τάση για σωματική της ανάγκη. «Ειδικός» χώρος δεν υπήρχε. Ετσι αφόδευσε σ’ ένα παπούτσι της και πέταξε το περιεχόμενο στη θάλασσα… Αρνηθήκαμε να συνεχίσουμε διά θαλάσσης και μας μετέφεραν στη Σκόδρα από ξηράς. Εκεί ένας εξάδελφος της μητέρας μου, ο Γρηγόρης Στράτης, 1314 χρόνων, πνίγηκε στη λίμνη της.

Η αφεντιά μου 4-5 χρόνων έπαθε κάρκαλο (κοκκύτης). Η ιατρική περίθαλψη πλήρως απούσα. Ετσι η μητέρα μου Ξάνθω Βενέτη-Mπαρτζώκη πούλησε μία χρυσή καρφίτσα. Δώρο στους γάμους της το 1935, του πατέρα της Γιάννη Μπαρτζώκη, χαλκουργός στο Αργυρόκαστρο, όπου πέθανε το 1942. Ετσι με την κατάλληλη τροφή και σε απομόνωση 40 ημερών, ο καρκαλέτζης* πέρασε.

* Κάρκαλος ή καρκαλέτζης: στη συλλογή ηπειρωτικών λέξεων του Κ. Βαρτζώκα, που δημοσιεύθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1891, στο «Ζωγράφειος Αγών» είναι «ο σπασμωσικός βηξ ο καταλαμβάνων ιδίων τα μικρά».

Η Καθημερινή
15 May 2026

Το άρθρο «Πού πάτε μωρέ φιδοφαωμένοι;»… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Οι θεοί αγαπούν τους καλούς ανθρώπους. Μια τέτοια ξεχωριστή προσωπικότητα είναι ο υπερεκατονταετής Διονύσιος Γκέργκης ή για χιλιάδες παιδιά που τον έζησαν από κοντά, απλώς «ο Νιόνιος». Παρότι τον Νιόνιο τον θυμόμαστε συχνά, τον θυμηθήκαμε και πρόσφατα από δημοσίευμα της ελληνόφωνης αυστραλέζικης εφημερίδας «Νέος Κόσμος», επειδή ο Νιόνιος συμπλήρωσε 102 χρόνια. Το κείμενο δεν ήταν φειδωλό στα θετικά της προσωπικότητας του Νιόνιου. Εμείς, μειράκια των 10-15 ετών που τον γνωρίσαμε από κοντά στις Παιδοπόλεις όπου υπήρχαν χιλιάδες παιδιά του Εμφυλίου, θα προσθέταμε πολλά περισσότερα.

Ο Νιόνιος δεν είχε βγάλει πανεπιστήμια ούτε ήταν απόφοιτος κάποιας παιδαγωγικής Ακαδημίας, ήταν όμως ένας πολυσύνθετος αθλητής, αξεπέραστος παιδαγωγός, δίκαιος ομαδάρχης και κριτής, αξέχαστος αυτοδίδακτος δάσκαλος που ορμήνευε ότι η άθληση και γενικά η σωματική δραστηριότητα είναι η πραγματική περιουσία. Δεν διαψεύστηκε. Γι’ αυτό γιόρτασε τα 102 χρόνια! Ιδωμένη η προσωπικότητα του Νιόνιου μετά, πάνω από 80 χρόνια στις δύσκολες μεταπολεμικές συνθήκες, μένει κανείς έκπληκτος πώς ένας νεανίας χωρίς πτυχία, χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση, είχε καθολική αναγνώριση στην παιδαγωγική του ικανότητα από τα ίδια τα παιδιά που θεωρούσαν προσόν ότι τον γνώριζαν ή ήταν στην ομάδα μπάσκετ ή ποδοσφαίρου ή βόλεϊ που προπονούσε ο Νιόνιος. Ο Νιόνιος ήταν ο μέντοράς μας.

Στην Παιδόπολη Ζηρού Φιλιππιάδος οι υπογράφοντες δεν συμπέσαμε αμφότεροι. Προηγήθηκε ο πρώτος εξ ημών, ο Χρήστος, στην «ομάδα» του Νιόνιου Γκέργκη, και ακολούθησε ο δεύτερος εξ ημών στην «ομάδα» της Αλεξάνδρας Ελεφάντη. Τα κτίρια της Παιδόπολης είχαν κατασκευαστεί από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό, ο οποίος προφανώς ανταποκρίθηκε στην έκκληση της αείμνηστης βασίλισσας Φρειδερίκης. Η Παιδόπολη ήταν πολύ πρωτοποριακή για τη μακρινή εκείνη εποχή της δεκαετίας του 1950, χτισμένη δίπλα στη γραφική λίμνη του Ζηρού.

Ταιριάζουν στην αναπόληση της ζωής μας στην Παιδόπολη οι στίχοι του Αλεξανδρινού «ήχοι από την πρώτη ποίηση της ζωής μας».

ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ
Ενεργός καρδιολόγος

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ
Επίτιμος δικηγόρος

Η Καθημερινή 5 Jun 2026

Το άρθρο Ο μέντοράς μας Νιόνιος Γκέργκης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.