Κύριε διευθυντά

Στην «Κ» της 2/5/2026, ο αναγνώστης κ. Β. Πουλόπουλος από το Επιτάλιο Ηλείας, το οποίο είχα επισκεφθεί προ περίπου 60 ετών με τον αξέχαστο φίλο μου Μιχάλη Γουνελά, περιέγραψε ένα περιστατικό μιας Εσθονής, η οποία δραπέτευσε από τη χώρα της με την άφιξη του σοβιετικού στρατού, για να επιβάλει με τις λόγχες του τον… Σοσιαλισμό.

Ενα ανάλογο περιστατικό πιο κωμικοτραγικό, θα έλεγα, συνέβη κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Ετσι τον Νοέμβριο του 1947 οι αντάρτες του λεγόμενου ΔΣΕ εγκαταστάθηκαν στον ορεινό όγκο της ακριτικής Μουργκάνας και στα σκαρφαλωμένα σ’ αυτήν χωριά, μεταξύ των οποίων και το χωριό μου Λειά-φιλιατών. Ηττηθέντες από τον Εθνικό Στρατό τον Σεπτέμβριο του 1948, μετέφεραν βιαίως και συλλήβδην τους ανυποψίαστους πληθυσμούς της Μουργκάνας στη γειτονική Αλβανία. Μας έβλεπαν οι Βορειοηπειρώτες και μας οικτίριζαν: «Πού πάτε μωρέ φιδοφαωμένοι;».

Σε κάποιο σημείο της Αδριατικής Θάλασσας, στην κάτω Αλβανία, μας επιβίβασαν σε πλοία, μάλλον μαούνες, για να μας μεταφέρουν στη βόρειο Αλβανία, πιθανόν στους Αγίους Σαράντα. Κυριολεκτικά ήμασταν στοιβαγμένοι σαν σαρδέλες. Χώρος κενός δεν υπήρχε. Επιασε και φουρτούνα.
Μία χωριανή μας αισθάνθηκε ακατανίκητη τάση για σωματική της ανάγκη. «Ειδικός» χώρος δεν υπήρχε. Ετσι αφόδευσε σ’ ένα παπούτσι της και πέταξε το περιεχόμενο στη θάλασσα… Αρνηθήκαμε να συνεχίσουμε διά θαλάσσης και μας μετέφεραν στη Σκόδρα από ξηράς. Εκεί ένας εξάδελφος της μητέρας μου, ο Γρηγόρης Στράτης, 1314 χρόνων, πνίγηκε στη λίμνη της.

Η αφεντιά μου 4-5 χρόνων έπαθε κάρκαλο (κοκκύτης). Η ιατρική περίθαλψη πλήρως απούσα. Ετσι η μητέρα μου Ξάνθω Βενέτη-Mπαρτζώκη πούλησε μία χρυσή καρφίτσα. Δώρο στους γάμους της το 1935, του πατέρα της Γιάννη Μπαρτζώκη, χαλκουργός στο Αργυρόκαστρο, όπου πέθανε το 1942. Ετσι με την κατάλληλη τροφή και σε απομόνωση 40 ημερών, ο καρκαλέτζης* πέρασε.

* Κάρκαλος ή καρκαλέτζης: στη συλλογή ηπειρωτικών λέξεων του Κ. Βαρτζώκα, που δημοσιεύθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1891, στο «Ζωγράφειος Αγών» είναι «ο σπασμωσικός βηξ ο καταλαμβάνων ιδίων τα μικρά».

Η Καθημερινή
15 May 2026

Το άρθρο «Πού πάτε μωρέ φιδοφαωμένοι;»… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Οι θεοί αγαπούν τους καλούς ανθρώπους. Μια τέτοια ξεχωριστή προσωπικότητα είναι ο υπερεκατονταετής Διονύσιος Γκέργκης ή για χιλιάδες παιδιά που τον έζησαν από κοντά, απλώς «ο Νιόνιος». Παρότι τον Νιόνιο τον θυμόμαστε συχνά, τον θυμηθήκαμε και πρόσφατα από δημοσίευμα της ελληνόφωνης αυστραλέζικης εφημερίδας «Νέος Κόσμος», επειδή ο Νιόνιος συμπλήρωσε 102 χρόνια. Το κείμενο δεν ήταν φειδωλό στα θετικά της προσωπικότητας του Νιόνιου. Εμείς, μειράκια των 10-15 ετών που τον γνωρίσαμε από κοντά στις Παιδοπόλεις όπου υπήρχαν χιλιάδες παιδιά του Εμφυλίου, θα προσθέταμε πολλά περισσότερα.

Ο Νιόνιος δεν είχε βγάλει πανεπιστήμια ούτε ήταν απόφοιτος κάποιας παιδαγωγικής Ακαδημίας, ήταν όμως ένας πολυσύνθετος αθλητής, αξεπέραστος παιδαγωγός, δίκαιος ομαδάρχης και κριτής, αξέχαστος αυτοδίδακτος δάσκαλος που ορμήνευε ότι η άθληση και γενικά η σωματική δραστηριότητα είναι η πραγματική περιουσία. Δεν διαψεύστηκε. Γι’ αυτό γιόρτασε τα 102 χρόνια! Ιδωμένη η προσωπικότητα του Νιόνιου μετά, πάνω από 80 χρόνια στις δύσκολες μεταπολεμικές συνθήκες, μένει κανείς έκπληκτος πώς ένας νεανίας χωρίς πτυχία, χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση, είχε καθολική αναγνώριση στην παιδαγωγική του ικανότητα από τα ίδια τα παιδιά που θεωρούσαν προσόν ότι τον γνώριζαν ή ήταν στην ομάδα μπάσκετ ή ποδοσφαίρου ή βόλεϊ που προπονούσε ο Νιόνιος. Ο Νιόνιος ήταν ο μέντοράς μας.

Στην Παιδόπολη Ζηρού Φιλιππιάδος οι υπογράφοντες δεν συμπέσαμε αμφότεροι. Προηγήθηκε ο πρώτος εξ ημών, ο Χρήστος, στην «ομάδα» του Νιόνιου Γκέργκη, και ακολούθησε ο δεύτερος εξ ημών στην «ομάδα» της Αλεξάνδρας Ελεφάντη. Τα κτίρια της Παιδόπολης είχαν κατασκευαστεί από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό, ο οποίος προφανώς ανταποκρίθηκε στην έκκληση της αείμνηστης βασίλισσας Φρειδερίκης. Η Παιδόπολη ήταν πολύ πρωτοποριακή για τη μακρινή εκείνη εποχή της δεκαετίας του 1950, χτισμένη δίπλα στη γραφική λίμνη του Ζηρού.

Ταιριάζουν στην αναπόληση της ζωής μας στην Παιδόπολη οι στίχοι του Αλεξανδρινού «ήχοι από την πρώτη ποίηση της ζωής μας».

ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ. ΒΕΝΕΤΗΣ
Ενεργός καρδιολόγος

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΒΕΝΕΤΗΣ
Επίτιμος δικηγόρος

Η Καθημερινή 5 Jun 2026

Το άρθρο Ο μέντοράς μας Νιόνιος Γκέργκης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Με αφορμή το κείμενο του κ. Νίκου Βατόπουλου στην «Κ» της 20/5/2026, αναφερόμενο στην εκκεντρική και ένθερμη φιλελληνίδα Δούκισσα της Πλακεντίας, Σοφία ντε Μαρμπουάλεμπρέν (1785-1854), θα ήθελα να προσθέσω πώς την «έβλεπε» ο ελληνικός Τύπος της εποχής. Η Δούκισσα εγκαταστάθηκε, μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Τούρκους, στο μικρό ελληνικό βασίλειο και κόσμησε την Αθήνα και τα περίχωρα αυτής με σημαντικά κτίσματα, μεταξύ των οποίων το νυν Βυζαντινό Μουσείο στη λεωφ. Βασ. Σοφίας και το Καστέλλο της Ροδοδάφνης στην Πεντέλη (βλ. «Νέα Εστία», 15/4/1930, Χρ. Αγγελομάτη, «Τα σπίτια της Δούκισσας της Πλακεντίας»).

Ξεφυλλίζοντας στην Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου την αθηναϊκή εφημερίδα «Αθηνά» βρήκα, στο φύλλο αυτής της 6/6/1849 την είδηση, κατά την οποίαν:

«Προχθές εκκινοποιήσαμεν εις τους αναγνώστας μας την εις τα περίχωρα της πόλεώς μας λήστευσιν της Κυρίας Δουκέσσης της Πλακεντίας, από την εντός της πόλεως διαμένουσαν συμμορίαν του αρχιληστού Μπίμπιση.
Η Κυρία Δούκισσα τω όντι είχε συμφωνήσει να δώση εις τους ληστάς χίλια δίστηλα διά να ελευθερωθή· αλλ’ εωσού να της φέρουν τα χρήματα ταύτα από την πόλιν, οι χωρικοί πληροφορηθέντες ωπλίσθησαν και ώρμησαν κατά των ληστών οίτινες αναγκασθέντες έφυγαν και άφησαν ελευθέραν την Κυρίαν Δούκισσαν και την συνοδείαν της και τοιουτοτρόπως ο φέρων κατόπι τα χίλια δίστηλα εις τους ληστάς άνθρωπος της Δουκέσσης απήντησεν αυτήν επιστρέφουσαν, και συνεπέστρεψε και αυτός μαζί της με τα δίστηλα».

Η αυθόρμητη επέμβαση των χωρικών της Αττικής για την απελευθέρωση της Δούκισσας από τον λήσταρχο Μπίμπιση ωφείλετο εις το ότι η Δούκισσα ήτο λίαν δημοφιλής εις αυτούς, δι’ όσους λόγους αναφέρονται εις την εφημερίδα «Αθηνά» της 5.5.1843, «είναι γνωσταί αι αγαθοεργίαι, τας οποίας η Κυρία Δούκισσα της Πλακεντίας επιδαψιλεύει καθεκάστην εις πολλούς Ελληνας και έτι πλέον τα χρήματα τα οποία εξοδεύει εις διαφόρους οικοδομάς και άλλα δημόσια πράγματα, τα οποία και τον τόπον στολίζουν και τους κατοίκους ευκολύνουν και εξοικονομούν (…)».

Τέλος, σημειώνω ότι η Δούκισσα της Πλακεντίας δεν ήτο δημοφιλής μόνον εις τους χωρικούς της Αττικής, αλλά και εις τους διανοούμενους της εποχής!
Ετσι, όταν ο εκδότης και δημοσιογράφος Κων. Ν. Λεβίδης μετατύπωσε, το 1840, τα «Ελληνικά Χρονικά», τα οποία εξεδίδοντο κατά τη διάρκεια του Αγώνος εις το Μεσολόγγι, με συντάκτη τον Ελβετό φιλέλληνα Ιάκωβο Μάγερ (+11.4.1826), αφιέρωσε την έκδοση «τη εκλαμπροτάτη Κυρία Δουκίσση της Πλακεντίας…».

Η Καθημερινή 30 May 2026

Το άρθρο Η Δούκισσα, οι χωρικοί και ο αρχιληστής… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο αειθαλής και αιωνόβιος επίτιμος αρεοπαγίτης, κ Ευάγγελος Ανδριανός, με επιστολή του στην «Κ» της 24.4.2026, επεσήμανε «τα υπέρ και τα κατά του συνδικαλισμού».

Βεβαίως δεν αμφισβητείται ότι ο συνδικαλισμός, ο οποίος προστατεύει τα συμφέροντα των εργατών, μεγάλως συμβάλλει εις την ειρηνική κοινωνική συμβίωση.

Αλλά, βεβαίως, και εδώ ισχύει το Δελφικό απόφθεγμα «μηδέν άγαν» (όχι υπερβολές).

Οι υπερβολές όμως του εν Ελλάδι συνδικαλιστικού κινήματος, παρετηρήθησαν ιδίως κατά την μεταπολίτευση, κατά την οποίαν, πρωτοστατούσης της δογματικής αριστεράς και της «προοδευτικής» αριστεράς, οι σχεδόν καθημερινές απεργίες και διαδηλώσεις «για ψύλλου πήδημα» συνέβαλλαν μάλλον στην απαξίωση του δικαιώματος της απεργίας από το κοινωνικό σύνολο, και έτσι απέβησαν αλυσιτελείς εν πολλοίς.

Μάλλον θα παρατηρούσα, όμως, ότι οι μόνοι ίσως ωφεληθέντες τελικά ήσαν οι «επαγγελματίες» συνδικαλιστές, αποκαλούμενοι και «εργατοπατέρες».

Η κατάχρηση όμως των απεργιών επεσημάνθηκε ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα.

Έτσι το 1907, μια απεργία των ηλεκτρολογων στο Παρίσι, που βύθισε την πόλη στο σκοτάδι, ο Πρωθυπουργός της Γαλλίας Ζωρζ Κλεμανσώ, αν και είχε προοδευτικές ιδέες, απήντησε στον Ζαν Ζωρές, που υπερασπίστηκε την απεργία:

«Είμαι υποχρεωμένος να παρατηρήσω ότι αυτή η μορφή ελευθερίας που σας ενθουσιάζει, είναι η καταπίεση της κοινωνίας από ορισμένα άτομα.»

Θα παρατηρούσα κάπως γενικότερα ότι η αύξηση της παραγωγής, αυτή είναι η μοναδική λύση που θα είχε αποτέλεσμα.

Αλλά η αύξηση της παραγωγής σκοντάφτει πάντοτε σχεδόν στην συνδικαλιστική αδιαλλαξία.

Τέλος, θα παραθέσω ένα ωραίο κείμενο του αθάνατου Πλούταρχου, αναφερόμενο σε μία λαϊκίστικη αντίληψη των πολιτικών που πρέπει να αποφεύγεται η να ασκείται με φειδώ.

«Οὐ γὰρ κακῶς ἔοικεν εἰπεῖν ὁ εἰπὼν ὅτι πρῶτος κατέλυσε τὸν δῆμον ὁ πρῶτος ἑστιάσας καὶ δεκάσας.»

(Δεν εσφάλλε ο ειπών ότι κύριος αίτιος της καταστροφής του Δήμου είναι ο δώσας εις τον λαόν διασκεδάσεις και διαφθείρας αυτόν διά φιλοδωρημάτων).

Το άρθρο Υπερβολές του συνδικαλισμού… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κύριε διευθυντά

Η πρόσφατη αναφορά της «Κ» στους τελευταίους Ελληνες της Κορσικής, μου δίνει την αφορμή να αναφερθώ στον πάλαι ποτέ αξιόλογο Ελληνισμό της Κορσικής, όπως αυτός αναδεικνύεται από τις κιτρινισμένες σελίδες των ελληνικών εφημερίδων του 19ου αιώνα, που βρίσκονται στην Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου. Ετσι, κατά την «ΑΛΗΘΕΙΑ» της 4.2.1866:

«Είναι γνωστόν ότι εν Κορσική υπάρχει αρχαία τις ελληνική, κυρίως λακωνική αποικία, τιμώσα μετά της γλώσσης πάντα τα προγονικά έθη. Περί της αποικίας ταύτης γράφουσι τα εξής περίεργα εκ Παρισίων προς τον “Βόσπορον”. Εν Κορσική υπάρχει μικρά τις πόλις, κειμένη παρά τη δυτική όχθη της νήσου και κατοικουμένη σχεδόν υπό μόνον Ελλήνων. Η αποικία αυτή έλκει την καταγωγήν εκ χρόνων αρχαιοτάτων και ετήρησεν, ουχί μόνον τα πάτρια ήθη, αλλά και την θρησκείαν την ορθόδοξον.

Αλλ’ προ μικρού χρόνου ο Επίσκοπος της Κορσικής κατέστησεν αργόν τον ιερέα αυτής, ην’ θα διστάσετε μεν να πιστεύσητε αλλά δύναμαι να διαβεβαιώσω την αυθεντίαν. Ο ιερεύς της Κιρσόσου (ούτως ονομάζεται η περί ης ο λόγος κωμόπολις) κατέστη αργός, διότι εζήτησε και έλαβε παρά του υπουργού της εκπαιδεύσεως να διδάξη τα ελληνικά εις τα παιδία της πόλεως. Η πράξις αυτή διήγειρε μεγάλην συγκίνησιν παρά τοις κατοίκοις: εγένετο δε παραχρήμα επίδειξις τις υπέρ του αδικηθέντος ιερέως. Αι γυναίκες έπαυσαν να φοιτώσι εις τον ναόν, όστις κατέστη έρημος και επιτέλους εκλείσθη. Ο επίσκοπος Καζανέλη ονομάτι, δεν είναι άνθρωπος υποχωρητικός και αγνοώ ποίον τέλος θα λάβη η υπόθεσις».

Εις την πρωτεύουσαν της Κορσικής Αιάκιον (Αζάτιον), με πρωτοβουλία του διάσημου στην τότε Γαλλία Κεφαλλήνος οφθαλμιάτρου Στ. Μεταξά και με χρηματοδότησιν του μεγάλου ηπειρώτη ευεργέτη Χρηστάκη Ζωγράφου (1820-1896), ιδρύθηκε και λειτουργούσε ελληνική σχολή. Ετσι, κατά την «ΩΡΑ» της 12.2.1885: «Ο Χρηστάκης Ζωγράφος προσήνεγκεν εις την Κορσική ελληνική κοινότητα δωρεάν τρισχιλίων φράγκων κατ’ έτος προς διατήρησιν αυτόθι ελληνικής σχολής».

Κατά δε τον «Ανατολικόν Αστέρα» της Κων/πόλεως της 3.6.1887: «… Το σχολείον τούτο ου η διεύθυνσις ήτο ανετεθειμένη εις τον Σαμόθρακα ιατρόν κ. Ν. Β. Φραδυν… Δυστυχώς όμως πάντοτε κατά τον “Ανατολικόν Αστέρα” η αυλή της Ρώμης υπονοών την παπικήν εκκλησίαν, επέτυχε να κλείση την υφισταμένην και λειτουργούσαν ελληνική σχολήν».

Η Καθημερινή 22 May 2026

Το άρθρο Η ελληνική «αποικία» κάποτε στην Κορσική… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Καθημερινή 6 May 2026

Κύριε διευθυντά

Πρόσφατα η «Κ» φιλοξένησε δημοσίευμα αναφορικά με τα αρχεία του διατελέσαντος υπουργού των Εξωτερικών και πρωθυπουργού της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, Γεωργίου Κάνινγκ (1770 – 8.8.1827). Ούτως, ως γνωστόν, υπήρξε ένθερμος φιλέλληνας και συνετέλεσε τα μέγιστα εις την ίδρυση του ελευθέρου ελληνικού κράτους. Στο δημοσίευμα της «Κ» προσθέτω και τις παρακάτω «ειδήσεις» ελληνικών εφημερίδων του 19ου αιώνα. ΑΘΗΝΑ, 22.1.1841: «Κατ’ αυτάς επεσκέφθη την πόλιν μας ο εκλαμπρότατος Λόρδος Κάνινγκ μετά της Χαριτοβρύτου αυτού συζύγου. Το πάντοτε ευαίσθητον κοινόν της Ερμουπόλεως είδε με ανέκφραστον ευχαρίστησιν τον έντιμον υιόν του φιλανθρώπου εκείνου διπλωμάτου, εις τον οποίον οι Ελληνες χρεωστούν αιωνία ευγνωμοσύνην καθ’ όσον συνετέλεσε τα μέγιστα υπέρ της ελληνικής Ανεξαρτησίας».

Την ίδια εποχή, κατά την ίδια εφημερίδα ΑΘΗΝΑ της 21.5.1841, ο επίσης Αγγλος Ριχάρδος Κόβδεν έγραφε «…Οι Ελληνες εδείχθησαν άξιοι απόγονοι της δοξασάσης τους προγόνους των μεγαλοφυΐας […]. Εχοντες τον ορθόν νουν του Αγγλου, την ολιγάρκειαν του Σκώτου, την ζωηρότητα του Αγγλου και την τόλμην του Αμερικανού […] ο ζήλος τον οποίον η ελληνική νεολαία διώκει τας σπουδάς της είναι απαραδειγμάτιστος».

Κι ένας άλλος ένθερμος φιλέλλην, ο τετράκις πρωθυπουργός της Μ. Βρετανίας, Ουίλιαμ Γλάδστων, χρόνια μετά τον θάνατο του Γεωργίου Κάνινγκ, δήλωνε:

ΩΡΑ, 4.4.1880: «Ο κύριος Γλάδστων ομιλών εσχάτως είπεν τα επόμενα περί Ελλάδος. Είμαι οπαδός της θαυμαστής πολιτικής του Γεωργίου Κάνιγκος του μεγάλου εκείνου ανδρός όστις υπήρξεν ο πρώτος υπέρμαχος της Ελληνικής Παλιγγενεσίας, της αποτελεσθείσης διά της ιδρύσεως του ελευθέρου και προοδευτικού Βασιλείου της Ελλάδος, ότις ως ελπίζω και πέποιθα έχει λαμπρόν μέλλον».

Το άρθρο Υμνοι στους Ελληνες, ύμνοι και στον Κάνινγκ… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Kύριε διευθυντά

Mε αφορμή το ένθετο της «Κ», «Μεγάλες Mάχες του Ελληνισμού», στο φ. 24.3.2026, αναφερόμενο και στον Αθανάσιο Διάκο, θα ήθελα να αναφερθώ σε δύο περιστατικά που έχουν σχέση με τον μαρτυρικό θάνατό του.

Ετσι κατά την «είδηση» της αθηναϊκής εφημερίδος ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ της 3.1.1888:

«Τηλεγραφούσιν εξ Αμφίσσης. Συγκινητική σύμπτωσις εντός του Χανίου της Γραβιάς σήμερον ανεκαλύφθη ο τάφος του αιμοχαρούς Χαλήλ Βέη με ελληνικήν επιγραφήν: “ήρως Χαλήλ Βέης, 21 Μαΐου 1821”. Ο Βέης ούτος ήτο ο σουβλήσας ιδίαις χερσίν τον Αθανάσιον Διάκον […]».

Κατά την «είδηση» της ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑΣ της 15.4.1889: «Απεβίωσεν εν Λαμία εις ηλικίαν 94 ετών ο λεπτουργός Φίλιος Αλεξίου, ον κατά το 1821 οι εν Λαμία κρατούντες Οθωμανοί βία και ραβδισμοίς ηγγάρευσαν να λεπτύνη και παρασκευάση τον πάλον, δι’ ου ο ήρως Αθανάσιος Διάκος ανεσκολοπίσθη. Ο δυστυχής γέρων επί ήμισυ και πλέον έκτοτε αιώνα ζήσας, ουκ επαύετο ευχόμενος τω πανοικτίρμονι Θεώ ίνα συγχωρήσει το ακούσιον εκείνο αμάρτημα».

Αλλά δεν είναι επίσης πολύ γνωστό ένα θαυμάσιο λυρικό και σύντομο ποίημα του αυτόχειρα ποιητή Κώστα Καρυωτάκη, ο οποίος περιγράφει την έξαρση της εκθαμβωτικής άνοιξης της Ρούμελης, στο περιβάλλον της οποίας υπέστη το τρομερό μαρτύριο, που οδήγησε στον θάνατο τον Αθ. Διάκο.

Η προσέγγιση του ποιητή δεν έχει ηρωικό τόνο, αλλά παρά την έντονα απαισιόδοξη τάση που χαρακτήριζε τον Κ. Καρυωτάκη, έχει μια κατάφαση της ζωής: ΔΙΑΚΟΣ
Μέρα του Απρίλη. Πράσινο λάμπος, γελούσε ο κάμπος με το τριφύλλι.
Ως την εφίλει το πρωινό θάμπος, η φύση σάμπως γλυκά να ομίλει.
Εκελαδούσαν πουλιά, πετώντας όλο πιο πάνω.
Τ’ άνθη ευωδούσαν. Κι είπε απορώντας:
«Πώς να πεθάνω;»…

Η Καθημερινή 2 Μαϊου 2026

Το άρθρο Ο θάνατος του Διάκου και ο αιμοχαρής Χαλίλ… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το ρουσφέτι επανήλθε στην επικαιρότητα με, κατά κανόνα, αρνητική κριτική.

Φαίνεται όμως ότι υπάρχει στην κουλτούρα της και μια αντίληψη… θετική.

Την περιγράφει, λίαν σκωπτικά, η ελληνόφωνη Τεργεσταία εφημερίδα ΝΕΑ ΗΜΕΡΑ, εις την οποία η σχετική «είδηση» αναφέρεται σ’ ένα γιγαντιαίο… ρουσφέτι.

Την παραθέτω:

ΝΕΑ ΗΜΕΡΑ, 18/30.7.1897

«Μίαν αρετήν ουδείς εμπορεί ν’ αμφισβητήση εις τον κ. Δεληγιάννην, την διάπυρον αγάπην προς τους συντοπίτας του Γορτύνιους και ιδιαιτέρως προς τους ευδαίμονας εκλογείς των Λαγκαδίων. Εφημερίς της Τριπόλεως εδημοσίευσεν ονομαστικόν κατάλογον, εξ ού εξάγεται ότι κατά την τελευταίαν του πρωθυπουργίαν, εσιτίζοντο εκ του δημοσίου ταμείου πεντακόσιοι τρεις Γορτύνιοι. Και έπειτα απορούμεν πως επτωχεύσαμεν!»

Το άρθρο Η αρετή… του ρουσφετιού… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η επέτειος των 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου, μου δίνει την αφορμή ν’ αναφερθώ σ’ ένα περιστατικό της εξόδου, ουχί ευρέως γνωστού, ως παρατίθεται στις δύο «ειδήσεις» του 19^ου αιώνα, τις οποίεςς και παραθέτω.

ΕΘΝΟΦΥΛΑΞ, 1.6.1864 Εκ των «Ελληνικών Χρονικών» του Μεσολογγίου ερανιζόμεθα τα επόμενα.

«Ο εν Αιγύπτω αποκατασταθείς πατριώτης ημών Ζουλεφκάρ Πασάς, (Μεσολογγίτης αιχμαλωτισθείς κατά την έξοδον και προαχθείς εις εξουσίας και πλούτου) προτίθεται ν’ ανορύξη τον λιμένα της πόλεώς μας. Ζητεί δε πληροφορίας περί της απαιτουμένης δαπάνης παρ’ ανδρών τιμίων, εις τους οποίους να εμπιστευθή την διαχείρησιν του σπουδαίου και δαπανηρού τούτου έργου».

ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ, 24.6.1882 Και ο νέος διοικητής της Αλεξάνδρειας, ο Πασάς Ζουλφικάρ, αναγράφεται υπό των εφημερίδων ως ελληνικής καταγωγής, εκ της εν Μεσολογγίω οικογένειαι των Γαλανών. Μεταξύ των προσφύγων λέγει η «Σφαίρα», φιλοξενούμεν ενταύθα δύο ανεψιούς του Έλληνας μετά της οικογενείας των υπαλλήλους εν ταις υπουργίοις της Αιγύπτου.

Να σημειώσω ότι το καλοκαίρι του 1882 ξέσπασε στην Αίγυπτο εθνικιστική εξέγερση των Αιγυπτίων κατά των Ευρωπαίων της Αιγύπτου, κατά την οποίαν (εξέγερση) προέβησαν σε λεηλασίες περιουσιών αλλά και σφαγές Ευρωπαίων, μεταξύ των οποίων και Ελλήνων.

Τότε ο έφηβος Κ. Καβάφης και η οικογένειά του, κατέφυγαν στον παππού τους, στην Κωνσταντινούπολη.

Επέστρεψαν στην Αλεξάνδρεια, μετά την καταστολή της εξέγερσης, από τους Άγγλους.

Ο Μεσολογγίτης Ζουλφικάρ Πασάς, εκπροσωπούσε ως Διοικητής της Αλεξάνδρειας, τη νομιμότητα του χεδίβη της Αιγύπτου.

Το άρθρο Ο Μεσολογγίτης… Ζουλφικάρ Πασάς… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Καθημερινή 8 Apr 2026

Κύριε διευθυντά

Με αφορμή πρόσφατη αναφορά της «Κ» στην ποιήτρια Μάτση Χατζηλαζάρου, θα ήθελα να προσθέσω ότι η καταγωγή της οικογενείας της, κατά τον Εδεσσαίο ιστορικό Νίκο Καραμανάβη, ήταν από την περιοχή της Εδεσσας και τελικώς εγκαταστάθηκε πριν από τα μέσα του 19ου αιώνα στη Θεσσαλονίκη.

Ετσι ξεφυλλίζοντας, στη φιλόξενη Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου, την αθηναϊκή εφημερίδα «ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ», της 11/1/1886, διαβάζω: «Διήλθον εξ Αθηνών ερχόμενος εκ Δρέσδης, όπου κατέλιπε τα τέκνα του προς εκπαίδευσιν και αμέσως αναχώρησε μετά της κυρίας του εις Θεσσαλονίκην ο έγκριτος πολίτης της Ελληνίδος ταύτης πόλεως κ. Περικλής Χατζηλαζάρου».

Την ίδια χρονιά και τον ίδιο μήνα, στην επίσης αθηναϊκή εφημερίδα «ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ», της 28/1/1886, αναγράφεται: «Εδόθη εν τη οικία του εν Βραϊλα κ. Λ. Εμπειρίκου συναυλία υπέρ του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού». Είναι προφανές ότι η Μάτση Χατζηλαζάρου, γεννημένη στη Θεσσαλονίκη το 1914, είναι εγγονή του Περικλή Χατζηλαζάρου και ο Λεωνίδας Εμπειρίκος, πατέρας του κορυφαίου Ελληνα σουρεαλιστή ποιητή Ανδρέα Εμπειρίκου. Πολύ αργότερα, από το 1940 μέχρι το 1944, η Μάτση Χατζηλαζάρου υπήρξε σύζυγος του Ανδριου ποιητή Ανδρέα Εμπειρίκου, και κατά τον Θανάση Νιάρχο, αυτή η, κατά κάποιο τρόπο «προαναγγελθείσα», συνάντησή τους, από τον Ιανουάριο του 1886, «αποκτά την προοπτική μιας μαγικής συγκυρίας».

Αλλά για τη Μάτση Χατζηλαζάρου βρήκα στο βιβλίο του αειμνήστου Μάνου Χατζιδάκι «Το μαχαίρι και ο καθρέφτης», εκδ. Ικαρος, έναν ποιητικό και λυρικό αποχαιρετισμό προς την αποβιώσασα το 1987 ποιήτρια…

«Τι κρίμα Μάτση που δεν σε πλησίασα, έστω στο τέλος, λίγο πριν φύγεις, πριν χαθείς. Το ’χα στο νου, μα άργησα ή βιάστηκες. Ετσι θα μείνεις για πάντα η Μάτση των ονείρων μου».

Το άρθρο Ο Μάνος Χατζιδάκις για τη Μάτση Χατζηλαζάρου… Του Αντώνη Βενέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.