Τα Βελεσά είναι μια πόλη 45000 περίπου κατοίκων στο κεντρικό τμήμα της ΠΓΔΜ. Στα τέλη του 2016 έγινε διεθνώς γνωστή συνδέοντας το όνομά της με την εκλογική αναμέτρηση των ΗΠΑ. Σε αυτή την μικρή και ιστορική πόλη ορισμένοι φοιτητές έφτιαξαν περισσότερες από εκατό ιστοσελίδες με θέμα τις αμερικανικές εκλογές, αντέγραφαν ειδήσεις από διάφορες αναξιόπιστες ιστοσελίδες, κατασκεύαζαν μια συνοπτική και αποσπασματική ιστορία, πρόσθεταν στοιχεία δραματοποίησης, διέσπειραν το τελικό προϊόν σε όλα τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και εν τέλει αποκόμιζαν περισσότερα από €4500 μηνιαίως. Κάθε κλικ που δέχονταν οι ιστορίες που κατασκεύαζαν μεταφραζόταν σε διαφημιστικά έσοδα. Τα κίνητρά τους ήταν καθαρά οικονομικά, ωστόσο η δράση τους είχε αντίκτυπο στην πολιτική διαδικασία των ΗΠΑ. Το θέμα των ψευδών ειδήσεων και το κατά πόσο επηρέασαν το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα έλαβε τεράστια έκταση στην Αμερική και ξεκίνησε διάλογο σε παγκόσμιο επίπεδο για τον τρόπο που μπορεί το φαινόμενο να αναχαιτιστεί.

Τι είναι οι ψευδείς ειδήσεις;

Οι ψευδείς ειδήσεις (fake news) είναι ιστορίες που κατασκευάζονται με σκοπό να παραπλανήσουν ή να εξαπατήσουν. Εμφανίζονται σε ιστοσελίδες που φαινομενικά μοιάζουν με αυτές των μεγάλων ειδησεογραφικών οργανισμών, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα παραπλήσιες διευθύνσεις για να προσδώσουν μια αίσθηση αληθοφάνειας και να ξεγελάσουν το κοινό (π.χ. abc.com.co). Περιέχουν αρκετά οπτικοακουστικά στοιχεία (εικόνες, γραφήματα, μιμίδια, βίντεο κ.λπ.), ώστε να τραβήξουν την προσοχή, να καταναλωθούν γρήγορα και να διαμοιραστούν με ευκολία. Οι ιστορίες που παράγουν βασίζονται, συνήθως, σε αυθεντικά περιεχόμενα, τα οποία τοποθετούνται σε λάθος πλαίσια, συναρμολογώντας έτσι ένα μεγάλο ψέμα πάνω σε μικρές αλήθειες.

Πάντοτε υπήρχαν και πάντοτε θα υπάρχουν ψευδείς ειδήσεις. Στον σημερινό, όμως, υπερεπικοινωνιακό κόσμο, όπου η δημοκρατική διαδικασία βασίζεται στην υποδομή των Μέσων και εξαρτάται από την κυκλοφορία έγκυρων και αξιόπιστων πληροφοριών, οι επιπτώσεις του φαινομένου διογκώνονται δραματικά. Πλέον, οι ψευδείς ειδήσεις αποτελούν απειλή για την ίδια τη δημοκρατία, τόνισε ο Μπάρακ Ομπάμα τον Νοέμβριο του 2016 καταδεικνύοντας το μέγεθος και τη σοβαρότητα του προβλήματος.

Τι είναι ο γραμματισμός στα Μέσα;

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, κάθε πολίτης ανεξαρτήτως ηλικίας χρειάζεται να εφοδιαστεί με τις κατάλληλες δεξιότητες που θα τον βοηθήσουν να ατενίζει κριτικά τα μηνύματα των Μέσων και να κινείται έξυπνα στον χαοτικό μηντιακό ωκεανό. Ο νέος γραμματισμός του 21ουαιώνα είναι αναπόφευκτα και αναγκαστικά γραμματισμός στα Μέσα (Media Literacy). Ο γραμματισμός στα Μέσα είναι η ικανότητα αποκωδικοποίησης, αξιολόγησης, ανάλυσης και παραγωγής έντυπων και ηλεκτρονικών Μέσων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ατομική καλλιέργεια κριτικής και αναστοχαστικής στάσης έναντι των μηντιακών κειμένων όλων των ειδών (άρθρα, εικόνες, βίντεο, ηχητικά κ.λπ.), ενώ στο μακροεπίπεδο της κοινωνίας, η διαμόρφωση ενημερωμένων, δημιουργικών και κριτικών πολιτών, οι οποίοι γνωρίζουν πώς δουλεύει το σύστημα και η γλώσσα των Μέσων, χρησιμοποιούν αποδοτικά τις διαθέσιμες τεχνολογίες, αναστοχάζονται τις μηντιακές τους πρακτικές και ασκούν κριτική σε καθετί θεωρείται αυταπόδεικτο ή γίνεται αντικείμενο εξύμνησης.

Σημαντικοί διεθνείς οργανισμοί αναγνωρίζουν επισήμως την κρισιμότητα του γραμματισμού στα Μέσα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συγκεκριμένα, με έκθεση του 2009 ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να τον συμπεριλάβουν σε δράσεις της κοινωνίας, ενώ η ΟΥΝΕΣΚΟ υπογραμμίζει ότι η Παιδεία στα Μέσα είναι ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα που βελτιώνει την ποιότητα ζωής και συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη, αλλά και στην ενεργό ανάμειξη των πολιτών στα κοινά. Με βάση τα παραπάνω, ο γραμματισμός στα Μέσα αποτελεί βασική δεξιότητα ζωής σ’ έναν κόσμο εκρηκτικής αύξησης και διακίνησης πληροφοριών και ως εκ τούτου είναι καθοριστικό να διδάσκεται από το πρώτο στάδιο της εκπαίδευσης.

Τι μπορεί να κάνει η εκπαίδευση;

Η επίσημη εκπαίδευση οφείλει να προσαρμοστεί στη σύγχρονη εποχή και τις ανάγκες της κοινωνίας εντάσσοντας στα Αναλυτικά Προγράμματα τον γραμματισμό στα Μέσα. Τα παιδιά είναι σημαντικό από το Νηπιαγωγείο να αντιληφθούν τις οικονομικές σκοπιμότητες που επηρεάζουν τα Μέσα και δη τον ρόλο των διαφημίσεων. Μια απλή δραστηριότητα με πολύτιμα οφέλη είναι να διδαχθούν να διαχωρίζουν το περιεχόμενο από τις διαφημίσεις. Να εντοπίζουν, δηλαδή, τις διαφημίσεις και να προβληματίζονται για τον λόγο που εμφιλοχωρούν στα μηντιακά προϊόντα. Στο Δημοτικό, τα παιδιά μπορούν να μελετήσουν συγκεκριμένες ειδήσεις συγκρίνοντας τον τρόπο που παρουσιάζονται στους μεγάλους ειδησεογραφικούς οργανισμούς σε αντιδιαστολή με τις αναξιόπιστες ιστοσελίδες. Για τον σκοπό αυτό, τα παιδιά αξιοποιούν λίστα ελέγχου σημειώνοντας τις παρατηρήσεις τους στα πιο κάτω ενδεικτικά ερωτήματα που καταπιάνονται με την εγκυρότητα, αξιοπιστία, ιδιοκτησία και σκοπιμότητα:

• Ποιο είναι το Μέσο;
• Ποιος είναι ο συγγραφέας;
• Οι πληροφορίες για το θέμα είναι αρκετές;
• Πρόκειται για ισορροπημένο άρθρο ή για άρθρο άποψης;
• Πότε δημοσιεύθηκε η είδηση;
• Πότε ανανεώθηκε για τελευταία φορά η ιστοσελίδα;
• Τι πηγές χρησιμοποιούνται;
• Υπάρχουν παραπομπές;
• Υπάρχουν διαφημίσεις και τι είδους είναι;
• Για ποιο σκοπό δημιουργήθηκε το άρθρο;

Αφού απαντήσουν στα ερωτήματα αποφασίζουν ποιαν πηγή θα εμπιστευθούν και γιατί. Στο Γυμνάσιο και Λύκειο, οι μαθητές είναι σε θέση να προχωρήσουν σε ανεξάρτητη έρευνα διερευνώντας εις βάθος ένα θέμα της επιλογής τους. Συγκεντρώνουν, λοιπόν, υλικό από διάφορα Μέσα γύρω από το συγκεκριμένο θέμα, το ταξινομήσουν και ελέγχουν την εγκυρότητα κάθε πηγής ξεχωριστά. Σε κάθε περίπτωση, οι μαθητές απευθύνουν ερωτήσεις παρόμοιες με τις πιο πάνω. Η κριτική στάση, εξάλλου, δεν καλλιεργείται με τη στείρα επίκριση των πάντων, αλλά με την ενθάρρυνση των μαθητών να ρωτούν γι’ αυτά που βλέπουν, ακούν, διαβάζουν, ακόμα και για τα δικά τους συστήματα πεποιθήσεων.

Η βιβλιογραφία και η παιδαγωγική ευρηματικότητα προσφέρουν πληθώρα δημιουργικών διδακτικών πρακτικών, τις οποίες κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να αξιοποιήσει στην τάξη του. Αυτό όμως που είναι επείγουσας σημασίας είναι να εισαχθεί και επισήμως ο γραμματισμός στα Μέσα στην εκπαίδευση διαμέσου ενός στρατηγικού πλάνου πνοής. Σε έναν πλήρως μεσοποιημένο κόσμο όπου οι ψευδείς ειδήσεις καθορίζουν εν πολλοίς τη δημοκρατική διαδικασία, η κριτική αντιμετώπιση των ποικίλων μηντιακών μηνυμάτων είναι απαραίτητη όσο ποτέ άλλοτε. 

e-δημοσιογραφία

*Δάσκαλος

Πηγή: paideia-news.com

Το άρθρο Οι ψευδείς ειδήσεις και ο ρόλος της εκπαίδευσης… Του Αντώνη Ζαρίντα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο ανεξάρτητος μη κερδοσκοπικός οργανισμός Shanghai Ranking Consultancy, το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ πρώτευσε στη σχετική κατάταξη, συγκεντρώνοντας το απόλυτο της βαθμολογίας. 

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ακόμη ένα αμερικανικό πανεπιστήμιο, το Στάνφορντ, ενώ την τριάδα συμπληρώνει ακόμη ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα των ΗΠΑ, το περίφημο MIT. Στην τέταρτη θέση (και πρώτο ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο) είναι το Cambridge.

Τα 20 καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο:

1. Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ
2. Πανεπιστήμιο Στάνφορντ
3. Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT)
4. Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ
5. Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Μπέρκλεϋ
6. Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης
7. Πανεπιστήμιο Πρίνστον
8. Πανεπιστήμιο Κολούμπια
9. Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνια (Caltech)
10. Πανεπιστήμιο του Σικάγο
11. Πανεπιστήμιο Γέιλ
12. Πανεπιστήμιο Κορνέλ
13. Πανεπιστήμιο Paris-Saclay
14. Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια
15. Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Λος Άντζελες (UCLA)
16. University College του Λονδίνου
17. Πανεπιστήμιο Johns Hopkins
18. Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σαν Ντιέγκο
19. Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον
20. Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σαν Φρανσίσκο

Σε ποια θέση βρίσκονται τα ελληνικά πανεπιστήμια

Μια θέση ανάμεσα στα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου καταλαμβάνει το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), με βάση την «κατάταξη της Σαγκάης» για το 2024.

Παράλληλα, το ΕΚΠΑ αναδείχθηκε για ακόμη μία φορά κορυφαίο Πανεπιστήμιο στη νοτιοανατολική Ευρώπη, ενώ επιπροσθέτως βρίσκεται:

• στην 1η θέση στην Ελλάδα μεταξύ των έξι Πανεπιστημίων που βρίσκονται στο top 1000, και μάλιστα συγκεντρώνοντας τον υψηλότερο βαθμό σε όλα τα επιμέρους κριτήρια στα οποία έλαβαν βαθμό τα Ελληνικά Πανεπιστήμια.

• στην 1η θέση μεταξύ των Πανεπιστημίων της Βαλκανικής χερσονήσου και της Κύπρου.

• στο top 25 των Πανεπιστημίων της Μεσογείου ξεπερνώντας σημαντικά Πανεπιστήμια από χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία.

• στο 1,3% των καλύτερων Πανεπιστημίων παγκοσμίως, αν λάβουμε υπόψη ότι λειτουργούν 32.000 Πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο.

Ακολουθούν στις θέσεις 501-600 το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στις θέσεις 801-900 τo Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, και στις θέσεις 901-1000 το Πανεπιστήμιο Πατρών.

Ο Πρύτανης του Ιδρύματος καθηγητής κ. Γεράσιμος Σιάσος με αφορμή τη νέα διάκριση του Ιδρύματος δήλωσε:

«Άλλη μία διάκριση για το πρώτο και μεγαλύτερο Πανεπιστήμιο της Ελλάδας που μας γεμίζει περηφάνεια και ευθύνη για τη συνέχεια. Οφείλεται αποκλειστικά στο ακαδημαϊκό προσωπικό του Ιδρύματος, το οποίο παρά τις δυσκολίες παραμένει προσηλωμένο στην παραγωγή υψηλής ποιότητας και επίδρασης ερευνητικού και επιστημονικού έργου. Το εν λόγω έργο αναγνωρίζεται διεθνώς και κατατάσσει το Ίδρυμα μας στα πλέον εδραιωμένα και καταξιωμένα Πανεπιστήμια παγκοσμίως. Θερμά συγχαρητήρια σε όλα τα μέλη του ακαδημαϊκού προσωπικού του Πανεπιστημίου μας για την εν λόγω διάκριση. Αποτελεί δέσμευση της Ηγεσίας του Ιδρύματος η εντατικοποίηση της προσπάθειας για να συνεχίσουμε να παράγουμε έργο που θα μας οδηγήσει στην κατάκτηση νέων κορυφών».

Πώς βγαίνει η βαθμολογία της Σαγκάης

Η εν λόγω κατάταξη θεωρείται ως μία από τις τρεις σημαντικότερες παγκόσμιες κατατάξεις. Μεθοδολογικά αξιολογείται κάθε Πανεπιστήμιο που διαθέτει

α) αποφοίτους/ες και μέλη ΔΕΠ βραβευμένους/ες με Νόμπελ ή άλλα σημαντικά βραβεία,

β) ερευνητές / ερευνήτριες των οποίων τα άρθρα έχουν υψηλή επιστημονική απήχηση και παραπέμπονται συστηματικά, και

γ) ερευνητές / ερευνήτριες με δημοσιευμένο έργο στα σημαντικά περιοδικά Nature και Science. Επιπλέον, στον πίνακα βρίσκονται Πανεπιστήμια με σημαντικό αριθμό δημοσιεύσεων που έχουν συμπεριληφθεί στη βάση Science-Citation Index- Expanded (SCIE) και στη βάση Social Science Index Citation Index (SSCI).

Από το 2003 που ξεκίνησε η δημοσίευση της κατάταξης περισσότερα από 2000 πανεπιστήμια αξιολογούνται κατατάσσονται και από αυτά δημιουργείται ο πίνακας με τα καλύτερα 500. Από την κατάταξη του 2019 και πέρα, αξιολογούνται συνολικά 2500 Πανεπιστήμια που συγκεντρώνουν την υψηλότερη βαθμολογία και δημοσιεύεται πίνακας με τα 1000 καλύτερα Πανεπιστήμια παγκοσμίως.

Τα Πανεπιστήμια κατατάσσονται με βάση έξι (6) δείκτες ακαδημαϊκής και ερευνητικής επίδοσης. Για κάθε δείκτη το “καλύτερο” ίδρυμα βαθμολογείται με 100, οπότε κάθε άλλο ίδρυμα βαθμολογείται με το ποσοστό που υπολείπεται της βαθμολογίας του πρώτου. Οι δείκτες αυτοί είναι οι εξής:

Δείκτης ALUMNI: Ο αριθμός αποφοίτων που έχουν λάβει βραβεία (Nobel Prize, Fields Medal) με βάρος 10%,

Δείκτης AWARD: Ο αριθμός μελών ΔΕΠ που έχουν λάβει βραβεία (Nobel Prize, Fields Medal) με βάρος 20%,

Δείκτης HiCi: Ο αριθμός μελών ΔΕΠ που συμπεριλαμβάνονται σε λίστες ερευνητών με πολύ μεγάλο αριθμό ετερο-αναφορών με βάρος 20%,

Δείκτης Ν&S:Ο αριθμός δημοσιεύσεων στα περιοδικά Nature και Science από το 2018 έως το 2022 με βάρος 20%,

Δείκτης PUB: Ο αριθμός δημοσιεύσεων που συμπεριλαμβάνονται στις βάσεις δεδομένων Science Citation Index and Social Sciences Citation Index με βάρος 20%,

Δείκτης PCP: Η Κανονικοποιημένη κατά κεφαλή ακαδημαϊκή επίδοση, η οποία προκύπτει από το σταθμισμένο άθροισμα των παραπάνω δεικτών διά του αριθμού των μελών ΔΕΠ, με βάρος 10%.

θα πρέπει να τονιστεί ότι αποτελεί ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία τόσο για το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών όσο και για τα υπόλοιπα πέντε ελληνικά Πανεπιστήμια η συμπερίληψη τους στον πίνακα κατάταξης της Σανγκάης (ARWU). Στη συγκεκριμένη κατάταξη το 30% της συνολικής βαθμολογίας προκύπτει από απόφοιτους και καθηγητές που έχουν κερδίσει βραβείο Νόμπελ ή και Fields Metal στο πεδίο των μαθηματικών, ενώ δεν λαμβάνονται υπόψη άλλα σημαντικά βραβεία, μετάλλια και προσωπικές τιμές. Συνεπώς τα ελληνικά Πανεπιστήμια στα συγκεκριμένα κριτήρια κάθε χρόνο παίρνουν μηδέν.

Πηγή: flash.gr

Το άρθρο Η δεκάδα με τα καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο – Σε ποια θέση βρίσκονται τα ελληνικά πανεπιστήμια εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Για το «Μετασύμπαν», το εκπαιδευτικό σύστημα και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μίλησε μεταξύ άλλων ο Μιχάλης Μπλέτσας, διευθυντής πληροφορικής στο Media Lab του ΜΙΤ και ένας από τους εφευρέτες του «Υπολογιστή των Εκατό Δολαρίων».

Το άρθρο Μ. Μπλέτσας: Χρειάζεται ρυθμιστική αρχή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης | 13/12/2022 | ΕΡΤ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στο πρωινό υπουργικό συμβούλιο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε πως μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα θα μπορούν να λειτουργούν ως παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων, και τα προγράμματα σπουδών τους θα εγκρίνονται «με βάση αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια», ενώ και οι εγκαταστάσεις τους θα πρέπει να πληρούν «πολύ συγκεκριμένες, αυστηρές προϋποθέσεις».

1. Τι σηματοδοτεί το «Eλεύθερο Πανεπιστήμιο» όπως τιτλοφορείται το σχέδιο νόμου;

Με τον όρο «ελεύθερο πανεπιστήμιο» περιγράφεται η διπλή «απελευθέρωση» που επιδιώκουμε για το ελληνικό πανεπιστήμιο: Αφενός, η ενίσχυση και πρόσθετη αυτονομία των δημόσιων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και αφετέρου η αποδέσμευση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από ένα αναχρονιστικό κρατικό μονοπώλιο.

2. Τι αλλάζει στο δημόσιο πανεπιστήμιο ;

Αλλάζουν πάρα πολλά: Από τη διευκόλυνση ενός πανεπιστημίου να ιδρύει νέα τμήματα έως τη δημιουργία μηχανισμού χρηματοδότησης καινοτόμων ιδεών. Η δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση απαλλάσσεται από τη γραφειοκρατία που λειτουργεί ως τροχοπέδη για εκπαιδευτικούς και φοιτητές. 

3. Ποιες παρεμβάσεις θα γίνουν για τη μείωση της γραφειοκρατίας;

Απλουστεύονται όλες οι διαδικασίες που επιβαρύνουν την καθημερινή λειτουργία των ιδρυμάτων. Για παράδειγμα, καταργείται η μέχρι σήμερα απαραίτητη υπογραφή του υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ακόμη και σε μικρής κλίμακας αναθεωρήσεις των προϋπολογισμών. Επίσης απλοποιούνται οι διαδικασίες όσον αφορά στους Ειδικούς Λογαριασμούς Καινοτομίας και Ερευνας. 

4. Προβλέπονται ψηφιακές δράσεις στα πανεπιστήμια;

Ο στόχος είναι όσο το δυνατόν γρηγορότερα τα πανεπιστήμια να είναι πλήρως ψηφιακά σε ό,τι αφορά στη διοικητική τους λειτουργία. Ανάμεσα σε πολλά άλλα, προβλέπεται ο ανασχεδιασμός των διαδικασιών και πλήρης ψηφιοποίηση των ΕΛΚΕ των ΑΕΙ. Επίσης η οργάνωση ψηφιακού συστήματος για τη διασύνδεση των Πληροφοριακών Συστημάτων των ΕΛΚΕ με τις ψηφιακές πλατφόρμες αναφορών και πιστοποίησης των δαπανών των διαχειριστικών αρχών ΕΣΠΑ, ΕΛΙΔΕΚ και Ταμείου Ανάκαμψης. Στόχος είναι η απόλυτη διαφάνεια στις δαπάνες. 

5. Θα υπάρξουν αλλαγές στον τρόπο εκλογής των διοικήσεων;

Εισάγονται πρόνοιες ώστε να αποφεύγεται η προσφυγή σε δεύτερη εκλογική διαδικασία. Μία εξ αυτών είναι πως σε περίπτωση αδυναμίας , λόγω ισοψηφίας, των έξι εσωτερικών μελών να εκλέξουν τα πέντε εξωτερικά , η ψήφος του πρώτου σε σειρά εκλογής θα μετράει διπλή.

6. Τι αλλάζει ως προς τη δυνατότητα και τη διαδικασία ίδρυσης νέων τμημάτων;

Τα πανεπιστήμια αποκτούν μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την ίδρυση, συγχώνευση και κατάργηση τμημάτων με τη σύμφωνη γνώμη της ΕΘΑΑΕ. Τα ΑΕΙ θα εισηγούνται στην ΕΘΑΑΕ, παρουσιάζοντας πλήρη ακαδημαϊκό και επιχειρησιακό φάκελο. Η ΕΘΑΑΕ θα αξιολογεί την πρόταση με κριτήρια ποιότητας και βιωσιμότητας. Το υπουργείο Παιδείας διατηρεί τον εποπτικό του ρόλο, ωστόσο τα πανεπιστήμια κερδίζουν μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας. 

7. Πώς ενισχύεται η διεθνοποίηση των πανεπιστημίων;

Περισσότερα από 60 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης θα κατευθυνθούν στην περαιτέρω ενίσχυση της διεθνοποίησης των πανεπιστημίων. Στην κατεύθυνση αυτή θεσμοθετούνται:

• Η δυνατότητα των δημόσιων πανεπιστημίων να συνάπτουν συμφωνίες δικαιόχρησης (franchise), επικύρωσης (validation) και πιστοποίησης (accreditation) με αναγνωρισμένα πανεπιστήμια του εξωτερικού.
• Η δημιουργία και χρηματοδότηση κοινών προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων. 

Η Ελλάδα μπορεί να γίνει πόλος έλξης για χιλιάδες φοιτητές που μπορούν να εγγραφούν στα αγγλόφωνα ή ελληνόγλωσσα προπτυχιακά ή μεταπτυχιακά προγράμματα. Για την προσέλκυσή τους απλουστεύεται το σύστημα χορήγησης άδειας εισόδου και διαμονής. 
Η σύμπλευση των ελληνικών ΑΕΙ με καταξιωμένα διεθνή πανεπιστήμια θα αναβαθμίσει το ακαδημαϊκό τους έργο και θα ανοίξει νέους ορίζοντες.

8. Ποιους αφορά η δημιουργία μηχανισμού χρηματοδότησης νεοφυών επιχειρήσεων στα ΑΕΙ;

Αφορά αποκλειστικά φοιτητές ή ερευνητές. Το κονδύλι που έχει προβλεφθεί αγγίζει τα 50 εκατ. ευρώ.
Οι δικαιούχοι ανήκουν σε δύο κατηγορίες:

• Η 1η αφορά φοιτητικές ομάδες, κατά προτίμηση διατμηματικές ή διαπανεπιστημιακές, που έχουν αναπτύξει μία καινοτόμα επιχειρηματική ιδέα (business concept), και έχουν κάνει τα πρώτα βήματα ελέγχου και έρευνας αγοράς (business validation).
• Η 2η αφορά μεμονωμένους ερευνητές ή ερευνητικές ομάδες που έρχονται με μία ιδέα για την επιχειρηματική αξιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων (research commercialization concept).

9. Σε τι ωφελούνται οι φοιτητές των δημόσιων πανεπιστημίων από τις αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση;

Τα οφέλη είναι πολλαπλά. Πρώτα από όλα οι ακαδημαϊκοί αποδεσμεύονται από τη γραφειοκρατία και μπορούν να αφιερώσουν πλέον τον χρόνο τους στη βασική τους προτεραιότητα που είναι η διδασκαλία και η πρόοδος των φοιτητών. Τα κονδύλια για έρευνα και λειτουργία του πανεπιστημίου θα εκταμιεύονται πολύ πιο γρήγορα προς όφελος των φοιτητών. Η διεθνοποίηση των δημόσιων πανεπιστημίων και η όσμωσή τους με τα ξένα ακαδημαϊκά ιδρύματα θα ενισχύσουν τη θέση τους στον παγκόσμιο εκπαιδευτικό χάρτη.

10. Θα αυξηθούν οι τακτικές δαπάνες για την τριτοβάθμια εκπαίδευση;

Το δημόσιο πανεπιστήμιο θα ωφεληθεί αθροιστικά με περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο ευρώ από τον Τακτικό Προϋπολογισμό, το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ. Την ίδια ώρα βρίσκονται σε εξέλιξη προγράμματα ύψους περίπου 700 εκατ. ευρώ για κατασκευή και συντήρηση φοιτητικών εστιών. Ακολουθεί πλήρης ανάλυση των ποσών:

• Η τακτική χρηματοδότηση για το 2024 θα είναι αυξημένη κατά 11 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με φέτος, δηλαδή από τα 116 εκατομμύρια το 2023 θα πάμε στα 127 εκατομμύρια ευρώ. Προβλέπεται, επιπλέον, ένα εκατομμύριο ευρώ για την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.
• Ο σχεδιασμός του ΥΠΑΙΘΑ προβλέπει μια σειρά από επιπλέον χρηματοδοτικά εργαλεία για τα πανεπιστήμια.

Ειδικότερα:

Εκτακτη χρηματοδότηση για το 2023: 16.100.000 ευρώ, αυξημένο σε σύγκριση με το αντίστοιχο κονδύλι του 2022, που (αφαιρουμένου του ενεργειακού σκέλους) ανερχόταν στα 7,5 εκατομμύρια ευρώ. Σημειώνεται ότι η έκτακτη χρηματοδότηση για το 2023 αντιστοιχεί σχεδόν στο σύνολο του ταμειακού αποθέματος του ΥΠΑΙΘΑ

Εργο «Πανεπιστήμια Αριστείας»: χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και θα ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες. Τα 132 εκατομμύρια ευρώ του έργου θα κατανεμηθούν σε όλα τα πανεπιστήμια με κριτήρια που θα διαμορφωθούν σε συνεργασία με την ΕΘΑΑΕ. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν «δεύτερο προϋπολογισμό», που θα μπορεί να κατευθυνθεί κυρίως σε ερευνητικό εξοπλισμό, αλλά και σε ένα όσο το δυνατόν ευρύτερο φάσμα δράσεων και έργων.

Πρόγραμμα «Εμπιστοσύνη στα αστέρια»: έχει εκδοθεί η προδημοσίευση του έργου, που ανέρχεται σε 93 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για νέους ερευνητές και συμπράξεις ερευνητών από διαφορετικά ΑΕΙ.

Πρόγραμμα «Συμπράξεις ερευνητικής αριστείας»: από το Ταμείο Ανάκαμψης θα κατευθυνθούν 90.700.000 ευρώ για 70 συνεργατικές δράσεις.

«Ερευνώ – Καινοτομώ»: για σκοπούς έρευνας και καινοτομίας θα κατευθυνθούν από τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Καινοτομίας 182 εκατομμύρια ευρώ + επιπλέον 60 εκατομμύρια ευρώ από το ΕΛΙΔΕΚ (ακόμα υπό διαπραγμάτευση).

Νέο ερευνητικό πρόγραμμα: συνεργασία με Γενική Γραμματεία Ερευνας και Καινοτομίας για ένα επιπλέον ερευνητικό πρόγραμμα με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ συνολικού ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ.

Clusters για Competence Centers (Κέντρα Ικανοτήτων).

Τακτικός προϋπολογισμός 2024: 127.030.000 ευρώ αυξημένος κατά 10.910.000 ευρώ
Εκτακτη Χρηματοδότηση 2023: 16.100.000,00 ευρώ αυξημένη κατά 8.600.000,00 ευρώ.

Εργα ΤΑΑ (475 εκατ.):

Πανεπιστήμια Αριστείας: 132 εκατ. για αγορά ερευνητικού εξοπλισμού και ενίσχυση καινοτόμου δραστηριότητας

Διεθνοποίηση ΑΕΙ: 60 εκατ. για joint μεταπτυχιακά με ξένα πανεπιστήμια 
Εμπιστοσύνη στα αστέρια: 97 εκατ. (Ερευνητικά έργα σε μεταδιδακτορικούς φοιτητές και ερευνητές) 
Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας: 90,7 εκατ. (Συμπράξεις ΑΕΙ με επιχειρήσεις για εκπόνηση ερευνητικών έργων) 

Βιομηχανικά Διδακτορικά: 21,5 εκατ.

Επισκέπτες καθηγητές: 59,7 εκατ.

e-University  – Ψηφιακές υπηρεσίες Ακαδημαϊκών Ιδρυμάτων: 13,5 εκατ.

Εργα ΕΣΠΑ:

Ενταγμένα (193 εκατ.): 
Μονάδες Στρατηγικού Σχεδιασμού Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και Κέντρα Υποστήριξης της Διδασκαλίας και Μάθησης στα ΑΕΙ –  7 εκατ. ευρώ
Δράσεις Διεθνοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης – Υποστήριξη δράσεων Διεθνοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης – 11,36 εκατ. ευρώ
Απόκτηση Ακαδημαϊκής Διδακτικής Εμπειρίας σε Νέους Επιστήμονες Κατόχους Διδακτορικού –  25 εκατ. ευρώ
Πρακτική άσκηση Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης –  150 εκατ. €
Υπο-εξειδίκευση (45,9 εκατ.): 
Αναβάθμιση της ποιότητας των ΑΕΙ, για την αποτελεσματικότερη και αποδοτικότερη λειτουργία τους – Υποστήριξη των ΜΟΔΙΠ – 13,5 εκατ. ευρώ
Υποστήριξη Δράσεων Στήριξης της Επιχειρηματικότητας, Καινοτομίας και Ωρίμανσης για την Αξιοποίηση της Ερευνητικής Δραστηριότητας και των Νέων Προϊόντων και Υπηρεσιών που αναπτύσσονται στα Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης – 15 εκατ. ευρώ
Υποστήριξη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης – Εφαρμογή του Συστήματος Διασφάλισης της Ποιότητας στα ΑΕΙ – 10,9 εκατ. ευρώ
Στέγαση των φοιτητών των ΑΕΙ ΠΑΔΑ, ΕΚΠΑ και Δυτικής Μακεδονίας — 6,5 εκατ. ευρώ
Υπό εξειδίκευση στα Περιφερειακά Προγράμματα ΠΕΠ (34,5 εκατ.)
Υποστήριξη παρεμβάσεων ισότιμης πρόσβασης ΑμεΑ και άλλες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στην ανώτατη εκπαίδευση — 34,5 εκατ.
Υπό εξειδίκευση στο Πρόγραμμα «Ψηφιακός Μετασχηματισμός» (5,9 εκατ.) – 
Ενιαίος Κόμβος Παροχής Ψηφιακών  Υπηρεσιών στα μέλη της ακαδημαϊκής  κοινότητας– 5,9 εκατ. ευρώ
ΣΔΙΤ Εστιών: 
Πανεπιστήμιο Κρήτης – 255 εκατ.
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο – 105,4 εκατ.
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας – 116 εκατ.
Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας – 87,7 εκατ.
Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής –  64,2 εκατ.
Μετσόβιο – 40 εκατ.
Επιπλέον αιτήματα για συντήρηση και κατασκευή/ αγορά Εστιών από Ιούλιο του 2023 έως σήμερα από εθνικούς πόρους:
Πολυτεχνείο Κρήτης: 7,5 εκατ.
Πανεπιστήμιο Πατρών: 4 εκατ.
Πάντειο Πανεπιστήμιο: 12 εκατ.
Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου: 2,5 εκατ.

Αιτήματα για κτιριακά θέματα από Ιούλιο 2023 έως σήμερα από εθνικούς πόρους:
ΔΙΠΑΕ: 7 εκατ.
ΠΑΔΑ: 7,2 εκατ.
Παν. Θεσσαλίας: 1,9 εκατ.
Δημοκρίτειο: 50.000 ευρώ
ΑΠΘ βιβλιοθήκη: 140.000 ευρώ
ΕΑΠ μετεγκατάσταση εργαστηρίων: 240.000 ευρώ

Μη κρατικά πανεπιστήμια

Σχετικά με την εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα 

11. Ποια είναι η νομική λογική της προτεινόμενης ρύθμισης ενόψει των δεδομένων συνταγματικών απαγορεύσεων των παρ. 5 και 8 του άρθρου 16 του Συντάγματος

Η Σύγχρονη συνταγματική προσέγγιση υποδεικνύει ότι το Σύνταγμα δεν μπορεί να είναι ένα απολιθωμένο σύνολο διατάξεων που ερμηνεύονται στατικά μέσα στον χρόνο. Αλλωστε, η τελολογική ερμηνεία του Συντάγματος προκύπτει από σειρά αποφάσεων των δικαστηρίων μας (όπως λ.χ. η υπ΄ αριθ. 2411/2012 απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ, η οποία έκρινε ως σύμφωνη με το Σύνταγμα την επιβολή διδάκτρων στα μεταπτυχιακά προγράμματα των δημοσίων πανεπιστημίων παρά την πρόβλεψη της παρ. 4 του άρθρου 16 για δωρεάν εκπαίδευση από τα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα όλων των βαθμίδων ή η υπ΄ αριθ. 705/2010 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, η οποία έκρινε ως σύμφωνη με το Σύνταγμα την επιβολή διδάκτρων σε προπτυχιακό επίπεδο από το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο). Με βάση τα παραπάνω μια σύγχρονη και επίκαιρη ανάγνωση του άρθρου 16 του Συντάγματος, υπό το φως του ενωσιακού δικαίου επιτρέπει τη λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων με την εγγύηση και εποπτεία του κράτους. Η ορθότητα δε της προτεινόμενης προσέγγισης προκύπτει από γνωμοδοτήσεις έγκριτων καθηγητών Συνταγματικού Δικαίου (ενδ. Σκουρής/Βενιζέλος, Αλιβιζάτος, Μανιτάκης, Σπυρόπουλος κ.ά.).

12. Γιατί μπορούν να εγκατασταθούν στην Ελλάδα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων;

Οι απαγορευτικές εκ πρώτης όψεως διατάξεις του Συντάγματος εισάγουν ρητή εξαίρεση από τον γενικό κανόνα της διάταξης του άρθρου 16 παρ.1 Σ., που καθιερώνει «την ελευθερία της τέχνης, της επιστήμης, της έρευνας και της διδασκαλίας». Και ως εξαιρετικές επιβάλλεται να ερμηνεύονται τελολογικά. Οι διατάξεις αυτές που καθιερώνουν το κρατικό μονοπώλιο στην ανώτατη εκπαίδευση αποτελούν παγκόσμιο νομικό κατάλοιπο καθώς σε καμία απολύτως προηγμένη χώρα δεν απαγορεύεται η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων.

Η σωστή ερμηνευτική προσέγγιση των επίμαχων συνταγματικών διατάξεων επιβάλλεται να είναι, κατά πρώτον, εναρμονισμένη με το ενωσιακό δίκαιο και, κατά δεύτερον, τελολογική, να οδηγεί δηλαδή στην παραδοχή ότι η απαγόρευση που προβλέπεται από αυτές αφορά μόνο «τη σύσταση» σχολών από ιδιώτες και όχι την εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων άλλης χώρας. Ομοίως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου πρέπει να είναι σύμφωνα με το Σύνταγμα όσα πανεπιστήμια ιδρύονται αυτοτελώς στην Ελλάδα.

Μια διαφορετική ερμηνεία που θα επεξέτεινε το εύρος της απαγόρευσης και στην εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα θα ερχόταν σε ευθεία αντίθεση με τις θεμελιώδεις ελευθερίες της ευρωπαϊκής ένωσης, την ελεύθερη εγκατάσταση και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, τις διατάξεις του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. (ιδίως του άρθρου 14 «ελευθερία ίδρυσης ακαδημαϊκών ιδρυμάτων») αλλά και διατάξεις διεθνών συμβάσεων, τις οποίες έχει επικυρώσει η Ελλάδα, όπως της Γενικής Συμφωνίας για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών, που περιλαμβάνεται στο παράρτημα 1 B της Συμφωνίας για την ίδρυση του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου (General Agreement on Trade in Services – εφεξής «GATS»).

Το Σύνταγμα δεν είναι λοιπόν ένα απολιθωμένο σύνολο διατάξεων, η ερμηνεία των οποίων γίνεται με μια στατική προσέγγιση που ίσχυε πριν από 50 σχεδόν χρόνια, τη στιγμή μάλιστα κατά την οποία η Ε.Ε. προωθεί με ταχύτατους ρυθμούς την οικοδόμηση ενός ενιαίου ακαδημαϊκού χάρτη.

Οι συνταγματικές διατάξεις, όπως αυτές που μας απασχολούν, πρέπει να ερμηνεύονται με το νόημα που αποκτούν κατά τη συνδυαστική εφαρμογή τους με το ενωσιακό δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες τις οποίες έχει επικυρώσει η χώρα μας. Επομένως, καλούμαστε να ερμηνεύσουμε τις εθνικές διατάξεις υπό το πρίσμα του ενωσιακού δικαίου, επιδιώκοντας την εναρμονισμένη με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία των εθνικών κανόνων.

Θα πρέπει να σημειωθεί ακόμη ότι η χώρα μας έχει στον πρόσφατο νόμο για την ανώτατη εκπαίδευση (ν.4957/2022) προβλέψει στο άρθρο 6 τη δυνατότητα ίδρυσης στην αλλοδαπή παραρτήματος ελληνικού πανεπιστημίου. Εάν η Ελλάδα επιτρέπει την ίδρυση παραρτημάτων των πανεπιστημίων της στην αλλοδαπή πώς μπορεί να αρνείται κατά παράβαση της αρχής της αμοιβαιότητας την εγκατάσταση στην Ελλάδα αλλοδαπών  πανεπιστημιακών ιδρυμάτων;   

13. Γιατί επιλέγετε το μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των παραρτημάτων;

Οι διαδοχικές προτάσεις συνταγματικής αναθεώρησης του άρθρου 16 της Νέας Δημοκρατίας προέβλεπαν την άρση του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση με την ίδρυση μη κερδοσκοπικών μη κρατικών πανεπιστημίων. Θεωρούμε ότι αυτό το θεμελιώδες βήμα συνιστά μια ασφαλή ερμηνεία του άρθρου 16 υπό το φως του ενωσιακού δικαίου.

14. Ποια διαδικασία θα πρέπει να ακολουθήσει η χώρα για να επιτραπεί η εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων;

Θα προχωρήσουμε στην ψήφιση νόμου, με τον οποίο θα ρυθμίζεται η εγκατάσταση και λειτουργία αναγνωρισμένων αλλοδαπών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Ο νόμος θα προβλέπει ακόμη ότι η εγκατάσταση στην επικράτεια της Ελλάδας παραρτήματος πανεπιστημίου άλλης χώρας θα υπόκειται σε ιδρυματική και τμηματική αξιολόγηση καθώς και σε πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών του. Η πιστοποίηση των παραρτημάτων των αλλοδαπών πανεπιστημίων θα γίνεται από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης σύμφωνα με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια εναρμονισμένα με τις Αρχές και τις κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διασφάλιση της Ποιότητας στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕSG 2015).

15. Θα υπάρχουν προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες θα γίνεται η εγκατάσταση των παραρτημάτων των ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα;

Μια σειρά προϋποθέσεων θα ρυθμίζει την αδειοδότηση των παραρτημάτων των ξένων πανεπιστημίων προκειμένου να επιτευχθεί η υψηλότερη δυνατή ποιότητα των παρεχόμενων εκπαιδευτικών υπηρεσιών και η βέλτιστη αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών οικονομικών και κοινωνικών αναγκών της χώρας. Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) θα είναι αρμόδια για τον έλεγχο των προϋποθέσεων εγκατάστασης και αδειοδότησης των ξένων παραρτημάτων, για την αξιολόγηση αυτών και την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών τους.
Για την αδειοδότηση παραρτήματος ξένου πανεπιστημίου θα πρέπει να αποτελείται από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας από τρεις τουλάχιστον πανεπιστημιακές σχολές. Επιπροσθέτως το παράρτημα του ξένου πανεπιστημίου θα πρέπει μεταξύ άλλων:

1. να είναι αναγνωρισμένο στη χώρα από την οποία προέρχεται, πιστοποιημένο από την αντίστοιχη της ΕΘΑΑΕ διαπιστευμένη Αρχή για την παροχή προγραμμάτων ανώτατης εκπαίδευσης και τη χορήγηση τίτλων σπουδών
2. τα επιμέρους προγράμματα σπουδών που οδηγούν στην απονομή τίτλων σπουδών θα πρέπει επίσης να έχουν πιστοποιηθεί από τη διαπιστευμένη Αρχή του κράτους προέλευσης
3. οι τίτλοι σπουδών που θα εκδίδονται στην Ελλάδα θα είναι οι ίδιοι με τους τίτλους σπουδών που θα είχαν χορηγηθεί εάν η εκπαίδευση των φοιτητών είχε πραγματοποιηθεί εξ ολοκλήρου στο κράτος προέλευσης του πανεπιστημίου
4. οι τίτλοι σπουδών που θα εκδίδονται στην Ελλάδα θα προσδίδουν τα ίδια ακαδημαϊκά και επαγγελματικά δικαιώματα με αυτά που ισχύουν στο κράτος προέλευσης
5. τα μέλη του διδακτικού και εκπαιδευτικού προσωπικού του να έχουν διδακτορικό τίτλο ενώ το ειδικό διδακτικό προσωπικό του δεν μπορεί να ξεπερνά σε ποσοστό το 20% του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού του
6. σε περίπτωση ανάκλησης για οποιονδήποτε λόγο της άδειας του παραρτήματος το μητρικό ίδρυμα θα είναι από κοινού υπεύθυνο με το παράρτημά του για την ολοκλήρωση των σπουδών των φοιτητών του τελευταίου και την απονομή σε αυτών τίτλων σπουδών,
7. να διαθέτει άδεια εκπαιδευτηρίου σύμφωνα με τον Κτιριοδομικό Κανονισμό που ισχύει σήμερα, οι δε κτιριακές υποδομές του θα πρέπει να είναι αυτοτελείς, να διαθέτει βιβλιοθήκη, χώρους εργαστηρίων, αίθουσες πολυμέσων, επαρκή υλικοτεχνικό εξοπλισμό κ.ο.κ.,
8. να διαθέτει οικονομική αξιοπιστία και ευρωστία, η οποία θα προκύπτει και από πενταετή οικονομοτεχνική μελέτη βιωσιμότητας, την οποία θα βεβαιώνει αξιόπιστη ελεγκτική-συμβουλευτική εταιρεία,
9. να προσκομίζει εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης αξιόχρεης τράπεζας ύψους 500.000 ευρώ για κάθε σχολή και να πληρώνει παράβολο ύψους 500.000 ευρώ για τη χορήγηση της άδειας λειτουργίας και εγκατάστασης.

16. Και τι θα κερδίσει επιτέλους η Ελλάδα από την εγκατάσταση των παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στο έδαφός της;

Πρώτον, θα προσελκύσει ένα μέρος της υπερχειλίζουσας παγκόσμιας ζήτησης για πανεπιστημιακές σπουδές σε άλλη χώρα από αυτή που κατοικεί ο ενδιαφερόμενος. Προηγμένες χώρες όπως, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Ολλανδία, ο Καναδάς, η Γερμανία, η Δανία, η Ελβετία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Αυστραλία κ.λπ. προσελκύουν εκατοντάδες χιλιάδες αλλοδαπών φοιτητών στα πανεπιστήμιά τους. Πρόκειται για εξαγωγικές χώρες εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Τέτοιες στην Ευρώπη είναι ακόμη η Ιρλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Τσεχία, η Εσθονία και η Λετονία και η Κύπρος. Σε όλες αυτές τις χώρες κατευθύνεται η παγκόσμια ζήτηση και ο ανταγωνισμός μεταξύ τους για την προσέλκυση φοιτητών είναι πολύ έντονος. Στον έντονο αυτό ανταγωνιστικό αγώνα έχουν μπει με αξιώσεις η Κίνα και η Ινδία. Στα πανεπιστήμια της Κύπρου φοιτούν 40.000 περίπου ξένοι φοιτητές ενώ ακόμη και στη γειτονική μας Βουλγαρία 15.000 περίπου ξένοι φοιτητές φοιτούν στα πανεπιστήμιά της.

Δεύτερον, θα καλύψει και τη μεγάλη διαρκώς αυξανόμενη εγχώρια ζήτηση για πανεπιστημιακές σπουδές. Το έλλειμμα στην αγορά ανώτατης εκπαίδευσης καλύπτεται σε μεγάλο ποσοστό από τα πανεπιστήμια του εξωτερικού ή τα κολέγια. Στην περίπτωση των πανεπιστημίων του εξωτερικού οι επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία, το δημογραφικό ζήτημα κ.λπ. είναι προφανείς. Ειδικότερα, σε πανεπιστήμια του εξωτερικού σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία φοιτούν περίπου 40.000 Ελληνες. Το κόστος για το ισοζύγιο πληρωμών της χώρας ανερχόταν περίπου σε 1 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα των 10 εκατ. κατοίκων έχει περισσότερους σε απόλυτο νούμερο και ως ποσοστό του πληθυσμού φοιτητές στο εξωτερικό από την Ισπανία (35.348) των 46 εκατ. κατοίκων, το Ηνωμένο Βασίλειο (33.109) των 66 εκατ. κατοίκων, την Αυστρία (17.501) των 9 εκατ. κατοίκων ή την Πορτογαλία (12.951) των 10 εκατ. κατοίκων. 
Εκτός από τις άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και στον προϋπολογισμό των οικογενειών των φοιτητών, η κατάσταση αυτή επηρεάζει αρνητικά και την καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας. Στο μέτρο δηλαδή που οι απόφοιτοι των ξένων πανεπιστημίων παραμείνουν στο εξωτερικό η επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο, καινούργιες γνώσεις, ιδέες, τεχνολογίες θα παραμείνουν στις χώρες υποδοχής και δεν θα επιστρέψουν στην Ελλάδα. 

17. Αλλες θετικές επιπτώσεις για τη χώρα θα υπάρξουν;

Είναι σίγουρο. Οι χώρες που μέχρι σήμερα έχουν αντιληφθεί τη σημασία της διεύρυνσης των διεθνών αγορών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, της εξαγωγής υπηρεσιών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και την ενισχύουν, βελτιώνουν συνεχώς τους δείκτες της οικονομικής τους ανάπτυξης. 
Τα άμεσα και ορατά οφέλη για την οικονομία των χωρών αυτών προέρχεται κυρίως:

1. από τις δαπάνες διαβίωσης των ξένων φοιτητών στη χώρα υποδοχής
2. από τη δημιουργία χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας, εκπαιδευτικού και διοικητικού προσωπικού, αλλά και πολλών ακόμη συναφών επιστημονικού-ερευνητικού χαρακτήρα επαγγελμάτων
3. από την ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων και συνακόλουθα της κατασκευαστικής αγοράς
4. από τον εκπαιδευτικό τουρισμό των ίδιων των φοιτητών, καθώς και συγγενών και φίλων τους, που συνοδεύει σχεδόν πάντοτε την εξαγωγή υπηρεσιών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης
5. από τους φόρους που επιβάλλουν τα κράτη αυτά στο παραγόμενο εισόδημα και στις πάσης φύσεως συναφείς συναλλαγές
6. από την ανάσχεση σε μεγάλο βαθμό της τάσης εκπατρισμού των δικών τους νέων για προπτυχιακές ή μεταπτυχιακές σπουδές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού με άμεσες επιπτώσεις στο ισοζύγιο πληρωμών τους
7. από τις επενδύσεις στην εκπαίδευση και στην έρευνα, οι οποίες σε πολλές χώρες συναγωνίζονται ή και ξεπερνούν τις επενδύσεις στη βιομηχανία, στις νέες τεχνολογίες, στην ενέργεια, στον τουρισμό κ.λπ.
8. από τον επαναπατρισμό Ελλήνων ακαδημαϊκών και επιστημόνων που θα έχουν την ευκαιρία να εργαστούν σε αξιοπρεπές πανεπιστημιακό περιβάλλον στη χώρα τους.

18. Μήπως όμως τα ξένα πανεπιστήμια οδηγήσουν σε υποβάθμιση τα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας; 

Αντιθέτως, τα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας μόνο να κερδίσουν μπορούν. Το «επιχείρημα», ότι η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα μπορεί μεν να οδηγήσει σε οικονομική ανάπτυξη, σε σημαντική ανάσχεση του ρεύματος εξόδου Ελλήνων σε πανεπιστήμια του εξωτερικού και να καταστήσει την Ελλάδα διεθνή εκπαιδευτικό προορισμό αλλά θα υποβαθμίσει τα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας, δεν ευσταθεί και δεν έχει συμβεί σε κανένα άλλο κράτος του κόσμου. Παντού η συνύπαρξη δημόσιων και μη κρατικών πανεπιστημίων ωφελεί και τα δημόσια και αμβλύνει σημαντικά τις ανισότητες και ενισχύει τον ανταγωνισμό. Σε πολλές χώρες άλλωστε η ίδρυση ή η περαιτέρω ανάπτυξη μη κρατικών πανεπιστημίων συνετέλεσε σημαντικά στην αύξηση τόσο της πρόσβασης των παιδιών των ασθενέστερων οικονομικά οικογενειών στην ανώτατη εκπαίδευση όσο και της κοινωνικής κινητικότητας. 

19. Τα κολέγια που λειτουργούν σήμερα στη χώρα θίγονται από την εξέλιξη αυτή;

Τα κολέγια είναι εκπαιδευτικοί φορείς μη τυπικής μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Λειτουργούν στην Ελλάδα βάσει συμφωνιών πιστοποίησης, επικύρωσης ή δικαιόχρησης που έχουν συνάψει με πανεπιστήμια του εξωτερικού. Οι τίτλοι σπουδών των συνεργαζόμενων ξένων πανεπιστημίων που χορηγούν τα κολέγια οδηγούν στην αναγνώριση μόνο επαγγελματικής ισοδυναμίας με τα πτυχία των ελληνικών πανεπιστημίων.

Στα κολέγια που συνεργάζονται με ξένα πανεπιστήμια και παρέχουν πτυχία που αναγνωρίζονται από τον νόμο και οδηγούν σε επαγγελματική αναγνώριση έχει διοχετευτεί όλα αυτά τα χρόνια ένα σημαντικό μέρος της ζήτησης για σπουδές ανώτατης εκπαίδευσης. Σ΄ αυτά φοιτούν σήμερα χιλιάδες Ελληνες σπουδαστές, οι οποίοι επιλέγουν ένα διαρκώς αυξανόμενο αριθμό ειδικοτήτων.

Το καθεστώς λειτουργίας των κολεγίων δεν μεταβάλλεται από την εισαγωγή του νέου θεσμικού πλαισίου, ούτε αποκλείεται κανένας υπό την προϋπόθεση ότι θα πληροί τις προϋποθέσεις που θα ισχύουν για τα μη κερδοσκοπικά παραρτήματα των ξένων πανεπιστημίων.

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Μη κρατικά ΑΕΙ: Οι προϋποθέσεις εγκατάστασης και οι όροι λειτουργίας, τι αλλάζει για το δημόσιο πανεπιστήμιο εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το άρθρο Πάτωσε το ελληνικό Σχολείο – δε φταίνε οι μαθητές… Του Γρηγόρη Νικολακόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Με πιο έντονο ψηφιακό προσανατολισμό θέλουν τα σχολεία οι γονείς στην Ελλάδα, με το ψηφιακό επίπεδο, ωστόσο, των ίδιων των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στη χώρα να υστερεί επί του παρόντος.

Για παράδειγμα, μόνο τα μισά ελληνικά σχολεία (49%) παρέχουν πρόσβαση σε ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό για χρήση στο σπίτι. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι το 80% των γονέων θεωρεί ότι ο ψηφιακός αλφαβητισμός θα έπρεπε να είναι βασικός μαθησιακός στόχος στα σχολεία, με την ψηφιακή τεχνολογία να χρησιμοποιείται ευρέως στο σύνολο του σχολικού προγράμματος σπουδών.

Σχετικά με το επίπεδο δεξιοτήτων των ίδιων των γονιών, μόλις το 46% θεωρεί ότι διαθέτει επαρκή εμπειρία στη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας. Ταυτόχρονα, οι γονείς θεωρούν ότι οι ίδιοι και τα σχολεία είναι οι πιο σημαντικοί θεσμοί για την υποστήριξη των νέων σε μια καλά ισορροπημένη χρήση των ψηφιακών συσκευών.

Την παραπάνω εικόνα αποτυπώνει έρευνα του Ιδρύματος Vodafone, η οποία αποτυπώνει τις απόψεις των γονιών για την εκπαίδευση στη Ελλάδα. Σύμφωνα με τα ευρήματα της σχετικής μελέτης, οι 9 στους 10 γονείς δηλώνουν ότι η εκμάθηση ψηφιακών δεξιοτήτων θεωρείται πολύ σημαντική για το επαγγελματικό μέλλον των παιδιών τους.

Αναφορικά με τις δυνατότητες που προσφέρει η ψηφιακή τεχνολογία, το 80% των Ελλήνων γονέων θεωρεί ότι βελτιώνει τις ακαδημαϊκές επιδόσεις των μαθητών, δημιουργώντας μεγαλύτερο ενδιαφέρον για μάθηση.

Στήριξη στα σχολεία

Στο μεταξύ, ενώ σχεδόν όλοι οι γονείς περιμένουν τη στήριξη των σχολείων, το 47% των Ελλήνων γονέων περιμένει μεγαλύτερη στήριξη από τα σχολεία, θεωρώντας ότι χρειάζεται περισσότερη εκπαίδευση των καθηγητών στη χρήση ψηφιακών εργαλείων στην τάξη.

Από την ίδια έρευνα προκύπτει ότι περισσότεροι από τα 2/3 των εκπαιδευτικών δηλώνουν ότι παρακολούθησαν κάποιο σεμινάριο κατάρτισης, με την πλειοψηφία να επισημαίνει ότι έγινε με δική τους πρωτοβουλία και διοργανώθηκε από επίσημο φορέα.

Ανάγκη για επενδύσεις στην παιδεία

Είναι αξιοσημείωτο ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων γονέων θεωρεί τα σχολεία υπεύθυνα για τις πιο σημαντικές δεξιότητες του 21ου αιώνα και εκφράζει την ανάγκη για μεγαλύτερη επένδυση από την εκπαιδευτική κοινότητα, με βαθμό συμφωνίας σημαντικά πιο υψηλό από τις άλλες χώρες.

“Οι κοινωνικές και τεχνολογικές απαιτήσεις του 21ου αιώνα αλλάζουν τον τρόπο, που οι γονείς αντιλαμβάνονται τη διδασκαλία και την εκπαίδευση. Η ψηφιακή εποχή έχει φέρει ανατροπές σε κάθε πτυχή της ζωής μας και αναπόφευκτα δημιουργεί την ανάγκη αναθεώρησης και εκσυγχρονισμού του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε πλέον τη διδασκαλία και την εκπαίδευση στα σχολεία”, αναφέρει η Vodafone.

Το Ίδρυμα Vodafone, σε συνεργασία με την IPSOS Γερμανίας, πραγματοποίησε την έρευνα με τη συμμετοχή 10.000 γονέων από 10 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, με επίκεντρο αυτήν τη φορά τους γονείς, με στόχο να διαπιστώσει πώς οι ίδιοι αντιλαμβάνονται τη διδασκαλία των παιδιών τους και τη νέα σχολική πραγματικότητα στον 21ο αιώνα.

Πηγή: sepe.gr

Το άρθρο Πιο ψηφιακή θέλουν την εκπαίδευση οι γονείς στην Ελλάδα… Της Νατάσας Φραγκούλη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

The Hellenic American University provides the highest quality American education which is interculturally-informed, interdisciplinary in nature, and career relevant. It educates its students to be global citizens who are solidly grounded in the liberal arts and equipped to contribute to the economic and social development of their communities. The University’s research initiatives advance the creation and dissemination of knowledge in the arts and humanities, social and natural sciences, business, and technology.

Το άρθρο Hellenic American University εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Γιατί οι Έλληνες μαθητές τα πηγαίνουν τόσο χειρότερα από τους μαθητές άλλων ευρωπαϊκών χωρών; Πώς γίνεται να υπάρχουν τόσα εμπόδια και τόσες δυσλειτουργίες στην εκπαιδευτική διαδικασία -σε όλες τις βαθμίδες; Και γιατί απαγορεύεται από το Σύνταγμα η λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων;

Στο 8ο (και τελευταίο για την πρώτη “σεζόν”) επεισόδιο της σειράς podcast “Με Απλά Λόγια” η Πρόεδρος του Δικτύου για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη Άννα Διαμαντοπούλου συζητά με τον Θοδωρή Γεωργακόπουλο για τα βασικά προβλήματα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα, για την εμπειρία της στο Υπουργείο Παιδείας και για μερικούς δημοφιλείς μύθους για την παιδεία.

Η μελέτη για τα επαγγέλματα του μέλλοντος που αναφέρει η κ. Διαμαντοπούλου στη συζήτηση είναι αυτή: https://www.cognizant.com/us/en/white…

Το άρθρο Η Εκπαίδευση Με Απλά Λόγια – Άννα Διαμαντοπούλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η μεγαλύτερη αντιπροσωπεία πανεπιστημίων από τις Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να φτάσει στην Ελλάδα στις αρχές Νοεμβρίου, προκειμένου να δημιουργηθούν νέες συνεργασίες με τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια και να επισημοποιηθούν οι ήδη υπάρχουσες. Μία επίσκεψη που έχει χαρακτηριστεί και από τις δύο πλευρές ως ορόσημο στην επιβεβαίωση της συνεργασίας των δύο χωρών, με την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας-ΗΠΑ αυτή τη φορά στον τομέα της Εκπαίδευσης.

Συγκεκριμένα, αναμένεται να έρθουν στην Ελλάδα περισσότεροι από 70 πρυτάνεις, κοσμήτορες και καθηγητές, εκπροσωπώντας 30 πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών. Αν και οι αριθμοί υποδηλώνουν από μόνοι τους το μέγεθος της αμερικανικής αντιπροσωπείας, η πολυαναμενόμενη επίσκεψη συμβολίζει κάτι περισσότερο από αυτό. «Είναι μία πραγματικά ιστορική επίσκεψη. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αντιπροσωπεία πανεπιστημίων των ΗΠΑ σε άλλη χώρα και αυτό είναι πολύ σημαντικό», τόνισε, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η μορφωτική ακόλουθος της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Shanna Dietz Surendra. Υπογράμμισε, μάλιστα, το γεγονός ότι πρόκειται για συνεργασίες με όλα τα δημόσια ελληνικά πανεπιστήμια και άρα ότι διευρύνεται ο κύκλος όσων θα μπορούν να επωφεληθούν από τις σχέσεις των Ιδρυμάτων μεταξύ των δύο χωρών.

Τι σημαίνει στην πράξη αυτή η επίσκεψη; Ότι στο εγγύς μέλλον οι φοιτητές, ερευνητές και καθηγητές από τα ελληνικά πανεπιστήμια θα έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με συναδέλφους τους από τα πανεπιστήμια Yale, Columbia, Harvard, Princeton, Johns Hopkins- μεταξύ άλλων-, να κάνουν από κοινού έρευνα, να ανταλλάξουν τεχνογνωσία ή/και να πάρουν κοινά ή διπλά πτυχία.

Τόσο διαφορετικοί, αλλά τόσο όμοιοι

Το εγχείρημα συνδυασμού δύο εκπαιδευτικών συστημάτων δύο διαφορετικών χωρών είναι σίγουρα μία πρόκληση. Η κ. Dietz Surendra το γνωρίζει αυτό, αλλά τονίζει ότι δεν είμαστε και τόσο διαφορετικοί εν τέλει. «Σίγουρα, το εκπαιδευτικό σύστημα και οι δομές είναι διαφορετικές στις δύο χώρες, αλλά νομίζω ότι η βασική μας ομοιότητα υπερτερεί των διαφορών μας, και αφορά στον τρόπο που συνολικά αντιλαμβανόμαστε την Εκπαίδευση», επεσήμανε και εξήγησε: «και για τις δύο πλευρές, ο βασικός στόχος της Εκπαίδευσης είναι η ανάδειξη και η διαφύλαξη των αξιών της ακαδημαϊκής ελευθερίας του λόγου και ακεραιότητας».

Επιπλέον, όπως σημείωσε η μορφωτική ακόλουθος, για αμφότερες τις κυβερνήσεις των δύο χωρών η Εκπαίδευση αποτελεί μία από τις πρώτες προτεραιότητες και παράλληλα, έχουν επίγνωση της σημασίας της στην οικονομική ανάπτυξη. Για αυτόν τον λόγο, στο πλάνο της αμερικανικής πλευράς είναι πολύ σημαντική και η διασύνδεση με τα ελληνικά περιφερειακά πανεπιστήμια.

Εξωστρέφεια, κινητικότητα, οι έννοιες-κλειδιά

Η εξωστρέφεια είναι βασική προτεραιότητα των αμερικανικών πανεπιστημίων και είναι ένας τομέας στον οποίο «παίρνουν άριστα». Σε αυτόν τον τομέα αναμένεται να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα από ελληνικής πλευράς. Το «άνοιγμα» στη διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα είναι ζητούμενο και δυσεπίλυτος γρίφος, εξ αιτίας και νομοθετικών περιορισμών, μεταξύ άλλων.

Παράλληλα, άλλη μία βασική προτεραιότητα είναι η κινητικότητα των φοιτητών. Στο modus operandi του αμερικανικού εκπαιδευτικού συστήματος, η κινητικότητα και η ευελιξία έχει περίοπτη θέση. Γι’ αυτό και σε αυτόν τον τομέα τα ελληνικά πανεπιστήμια μπορούν να γίνουν δέκτες τεχνογνωσίας.

Από την άλλη, τα ελληνικά ΑΕΙ έχουν ένα μοναδικό χαρακτηριστικό και αυτό δεν αφορά μόνο στην «τεχνογνωσία» σε ακαδημαϊκά αντικείμενα, όπως είναι η Ιστορία και η Φιλοσοφία, αλλά στην εντοπιότητα της γένεσης των επιστημών, κάτι που είναι πολύ σημαντικό για τους φοιτητές των αμερικανικών πανεπιστημίων. Για παράδειγμα, είναι ανεκτίμητη η δυνατότητα για έναν φοιτητή αρχαιολογίας να περάσει μέρος των σπουδών του στην Ελλάδα, βλέποντας και παρακολουθώντας στην πράξη ανασκαφές.

Η εξωστρέφεια και η κινητικότητα, όμως, συνεπάγονται και κάτι πολύ πιο σημαντικό: συμβάλλουν στην αίσθηση του ανήκειν σε μία παγκόσμια κοινότητα. Όπως εξήγησε η κ. Dietz Surendra στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η διασύνδεση εκπαιδευτικών δομών, όπως είναι τα πανεπιστήμια, φέρνει τους νέους σε επαφή. Έτσι, οι ίδιοι γνωρίζουν όχι μόνο διαφορετικούς ανθρώπους, αλλά και διαφορετικούς τόπους και πολιτισμούς, δημιουργώντας έτσι μία κουλτούρα κατανόησης. Και αυτό, οδηγεί βήμα-βήμα, σε έναν κόσμο με λιγότερους αποκλεισμούς, φυλετικά εμπόδια ή προκαταλήψεις και κατ’ επέκταση διενέξεις και προστριβές.

Από τη θεωρία στην πράξη

Όλα τα παραπάνω δημιουργούν εύλογα το ερώτημα: Πώς όλα αυτά θα γίνουν πράξη;

Το βασικό είναι, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά η κ. Dietz Surendra, ότι υπάρχει η καλή θέληση από όλες τις πλευρές να ξεπεραστούν όλα τα προβλήματα που θα ανακύψουν. «Είναι μία πρόκληση το να γεφυρωθούν τα δύο εκπαιδευτικά συστήματα, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι υπάρχει η θέληση και από πολιτικής πλευράς και από πλευράς ακαδημαϊκών», είπε.

Συγκεκριμένα, ειδικοί σύμβουλοι, που θα επισκεφθούν επίσης την Ελλάδα, αναμένεται να επωμιστούν το βάρος της υπερκέρασης των όποιον δομικών εμποδίων ανακύψουν.

Από την ανανέωση συνεργασιών, στη δημιουργία νέων

Στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μίλησαν εκπρόσωποι των πανεπιστημίων Johns Hopkins, Michigan, Cincinnati και Kentucky, που αναμένεται να έρθουν τον ερχόμενο μήνα στην Ελλάδα. Κοινός παρονομαστής στα όσα ανέφεραν σχετικά με την επίσκεψή τους, είναι η επίγνωση της σημασίας και του συμβολισμού της επίσκεψης. Παράλληλα, τονίζουν τους στόχους που το κάθε πανεπιστήμιο προσδοκά να επιτύχει μέσα από τη διασύνδεσή του με ελληνικά ΑΕΙ.

Αρχικά, μέσα από τη διασύνδεση αυτή, θα υπάρξει μία ευκαιρία να ανανεωθεί μία συνεργασία δεκαετιών, που άρχισε ήδη από τη δεκαετία του 1960, μεταξύ του πανεπιστημίου του Cincinnati και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Μία συνεργασία που, όπως ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Jack Davis, καθηγητής του τμήματος Κλασικών Σπουδών του πανεπιστημίου του Cincinnati, μετρά ήδη πολλούς φοιτητές που έχουν συμμετάσχει σε ανασκαφές στην Τούμπα, και αντίστροφα φοιτητές που έχουν συμμετάσχει στο προπτυχιακό πρόγραμμα του πανεπιστημίου του Cincinnati, που είναι ένα από τα παλαιότερα προγράμματα στις κλασικές σπουδές στις ΗΠΑ. Επιπλέον, ήδη υπάρχει συμφωνία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) για συμμετοχή των φοιτητών του Cincinnati στο αγγλόφωνο προπτυχιακό της Φιλοσοφικής. Αυτή την περίοδο, είναι «στα σκαριά» συμφωνία μεταξύ του τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ και του αντίστοιχου του πανεπιστημίου του Cincinnati.

Την ανάπτυξη προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών προγραμμάτων σε διάφορους τομείς αναζητά, επίσης και το πανεπιστήμιο Johns Hopkins, όπως ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κώστας Λυκέτσος, καθηγητής, πρόεδρος του τμήματος Ψυχιατρικής και Επιστημών Συμπεριφοράς, του πανεπιστημίου. Το πανεπιστήμιο έχει ήδη κάποιες συνεργασίες, με πιο αξιόλογη ίσως εκείνη που αφορά την έρευνα σχετικά με τη νόσο Αλτσχάιμερ (Richman Family Precision Medicine Center of Excellence in Alzheimer’s disease, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, ΕΚΠΑ, πανεπιστήμια Πατρών, Κρήτης, Θεσσαλίας και ΙΤΕ). Η επίσκεψη στην Ελλάδα, όπως ανέφερε, «κινείται στην κατεύθυνση της ενδυνάμωσης των δεσμών, του ανοίγματος νέων θυρών και την ώθηση δημιουργικών ιδεών για συνεργασίες».

Στην κινητικότητα των φοιτητών και τη διεύρυνση του ερευνητικού πεδίου σε τομείς που δεν θεραπεύονται επί του παρόντος, καθώς και σε ερευνητικές συνεργασίες αποσκοπεί το πανεπιστήμιο του Kentucky, όπως σημείωσε ο Νικηφόρος Σταματιάδης, καθηγητής Πολιτικής Μηχανικής του πανεπιστημίου. Το πανεπιστήμιο, με αφορμή τη συνεργασία Ελλάδας-ΗΠΑ στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση έχει συνάψει ήδη μνημόνια συνεργασίας με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το ΑΠΘ και το πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον κ. Σταματιάδη, ο εντοπισμός τομέων όπου θα μπορούσαν να επεκταθούν οι συνεργασίες. «Το να έχουμε την ευκαιρία να συναντήσουμε τους συναδέλφους μας πρόσωπο με πρόσωπο και να αλληλεπιδράσουμε μαζί τους είναι μια ανεκτίμητη εμπειρία και θεωρούμε τους εαυτούς μας τυχερούς που είμαστε μέρος αυτής της προσπάθειας», ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Από την πλευρά του Michigan State University, ήδη υπάρχει κοινό διδακτορικό πρόγραμμα μαζί με το ΕΜΠ. Όπως σημείωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο John Papapolmerou, καθηγητής και πρόεδρος του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, «στόχος είναι να δημιουργηθούν οι επόμενοι ηγέτες τεχνολογίας και στις δύο χώρες που θα αντιμετωπίσουν και θα λύσουν τις μεγάλες προκλήσεις της κοινωνίας για τη μηχανική που επηρεάζουν την καθημερινή μας ζωή. Θα θέλαμε επίσης οι μεταπτυχιακοί φοιτητές μας να βιώσουν μια διαφορετική κουλτούρα περνώντας χρόνο στην Ελλάδα για τις μεταπτυχιακές τους σπουδές ως μέσο ανάπτυξης υπηρετών ηγετών με παγκόσμια κατανόηση και προοπτική».

«Νέα εποχή για τα ΑΕΙ»

Η πρωτοβουλία για τη σύνδεση ελληνικών και αμερικανικών πανεπιστημίων ανήκει στο ελληνικό υπουργείο Παιδείας, το οποίο από το 2019 άρχισε να κάνει τις πρώτες διερευνητικές επαφές, ωστόσο η πανδημία καθυστέρησε την επίσκεψη και τη δια ζώσης «ζύμωση» μεταξύ των δύο πλευρών και των εκπροσώπων τους. Παρ’ όλα αυτά, πλησιάζει ο καιρός που θα σηματοδοτηθεί η επίσημη έναρξη των συνεργασιών. «Μία νέα εποχή για τα ΑΕΙ μας ξεκίνησε», ανέφερε χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, Νίκη Κεραμέως.

Η κ. Κεραμέως χαρακτήρισε την έλευση της αμερικανικής αντιπροσωπείας «εξαιρετική ευκαιρία για την πανεπιστημιακή κοινότητα να διευρύνει τους ορίζοντές της».

«Αναμένουμε με ενθουσιασμό τους εκπροσώπους 30 κορυφαίων αμερικανικών πανεπιστημίων, που θα έρθουν στη χώρα μας», σημείωσε.

Τα 30 πανεπιστήμια των ΗΠΑ

Αναλυτικά, η αντιπροσωπεία των αμερικανικών πανεπιστημίων που θα έρθει στην Ελλάδα θα αποτελείται από εκπροσώπους των εξής πανεπιστημίων:

1. California Polytechnic State University
2. Carnegie Mellon University
3. Columbia University
4. George Mason University
5. Harvard University
6. Indiana University
7. Johns Hopkins University
8. Joliet Junior College
9. Lehigh University
10. Michigan State University
11. Ohio Northern University
12. Princeton University
13. Roger Williams University
14. Rutgers University
15. Stockton University
16. Tufts University
17. University of Alabama
18. University of California, Berkeley
19. University of Cincinnati
20. University of Delaware
21. University of Illinois at Urbana-Champaign
22. University of Kentucky
23. University of South Alabama
24. University of Southern California, Viterbi School of Engineering
25. University of Texas – Health Science Center
26. Wayne State University
27. Widener University
28. William & Mary
29. Yale University
30. York College of Pennsylvania

Πηγή: newsbeast.gr

Το άρθρο Ιστορική συμφωνία: 30 αμερικανικά πανεπιστήμια έρχονται για να συνεργαστούν με ελληνικά εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σε μια εποχή αλλεπάλληλων οικονομικών κρίσεων, υψηλού πληθωρισμού, ραγδαίων κοινωνικών και τεχνολογικών αλλαγών, ένα από τα θέματα που βρίσκονται σταθερά ψηλά στην ατζέντα κυβερνήσεων, φορέων και επιχειρήσεων είναι το θέμα της εκπαίδευσης. Και μάλιστα, το ειδικότερο θέμα της κατάρτισης των εργαζομένων με τις δεξιότητες που χρειάζεται η αγορά σήμερα και τις δεξιότητες που θα χρειαστεί στο κοντινό μέλλον. Αυτό είναι ένα θέμα που απασχολεί και τη δική μας χώρα, μια χώρα με πολύ υψηλή ανεργία -ειδικά στους νέους- και ταυτόχρονα μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο εκπαιδευτικό σύστημα και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

­
Διαβάστε Ολόκληρη Τη Μελέτη (PDF)

Μια ομάδα ερευνητών, υπό τον συντονισμό του καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιλτιάδη Νεκτάριου, εκπόνησε μια εκτενή μελέτη για το σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ για τις ανάγκες αυτού του άρθρου) στην Ελλάδα. Η έρευνα, την οποία μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη εδώ, αναλύει το σύστημα ΕΕΚ που λειτουργεί στη δική μας χώρα, αναλύει και τα συστήματα που διαθέτουν τέσσερις άλλες χώρες, επισημαίνει τα προβλήματα και τις αστοχίες, και προτείνει μια σειρά από 16 λύσεις για την καλύτερη αντιμετώπισή τους.

Παρακάτω θα δούμε μια σύντομη καταγραφή των συμπερασμάτων των ερευνητών.

1. Τα βασικά

Ορόλος της ΕΕΚ είναι να προετοιμάζει τους μαθητές κατευθείαν για την αγορά εργασίας, αντίθετα με τη γενική παιδεία, που τους προετοιμάζει για την ανώτερη εκπαίδευση. Ως εκ τούτου, η ΕΕΚ έχει διεθνώς κάποιες βασικές διαφορές ως εκπαιδευτική διαδικασία.

Την ΕΕΚ την παρέχει το κράτος, βεβαίως (διάφορα υπουργεία -όχι μόνο το Παιδείας), αλλά και κοινωνικοί εταίροι και, φυσικά, οι επιχειρήσεις. Η δημόσια τεχνική κατάρτιση μπορεί να γίνεται από διάφορες εκπαιδευτικές δομές: σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, επαγγελματικές σχολές, μεταδευτεροβάθμιες δομές (που περιλαμβάνουν και τα κέντρα διά βίου μάθησης), ινστιτούτα αλλά και δομές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Ο σκοπός ενός σύγχρονου συστήματος κατάρτισης είναι να προσφέρει υψηλού επιπέδου εξειδικευμένα προγράμματα, όσο πιο κοντά στην ηλικία εισόδου των νέων στην αγορά εργασίας. Τα προγράμματα αυτά πρέπει να είναι σύντομα σε διάρκεια (ώστε οι γνώσεις που προσφέρουν να μην γίνονται παρωχημένες μέχρι να μπει ο μαθητής στην αγορά εργασίας) και να επεκτείνονται στη συνέχεια με την επικαιροποίηση των δεξιοτήτων των μαθητών. Πρέπει, επίσης να είναι ευέλικτα, τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και προς τον τρόπο λειτουργίας -από τον τρόπο απασχόλησης εκπαιδευτών και την ενοικίαση του απαραίτητου εξοπλισμού, μέχρι τη διοίκηση και τη χρηματοδότηση. Αυτές οι προκλήσεις κάνουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση τέτοιων προγραμμάτων εξαιρετικά περίπλοκη υπόθεση διεθνώς. Μέρος της πρόκλησης είναι το ότι η τεχνολογία εξελίσσεται, οι μέθοδοι και οι τεχνικές αλλάζουν, και το γνωστικό αντικείμενο στα περισσότερα τεχνικά επαγγέλματα μεταμορφώνεται πολύ πιο γρήγορα από τη συνήθη ταχύτητα επανασχεδιασμού εκπαιδευτικών προγραμμάτων και επανεκπαίδευσης εκπαιδευτών.

Συνοπτική Παρουσίαση Των Αποτελεσμάτων Της Έρευνας (PDF)

Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, το κόστος της παρεχόμενης εκπαίδευσης είναι κατά κανόνα μεγαλύτερο από ό,τι της γενικής παιδείας. Οι τάξεις είναι μικρότερες, χρειάζονται περισσότερα εργαστήρια και εργαστηριακός εξοπλισμός, αλλά και εξειδικευμένοι εκπαιδευτές. Στη Γερμανία κάθε μαθητής ή μαθήτρια της τεχνικής εκπαίδευσης κοστίζει 10.800 ετησίως -σχεδόν τα διπλάσια από τον μέσο φοιτητή ή φοιτήτρια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η χρηματοδότηση αυτών των προγραμμάτων γίνεται εν μέρει από τα κράτη (με τη μορφή απευθείας χρηματοδότησης ή επιδοτήσεων και κινήτρων από τις επιχειρήσεις) και από τις ίδιες τις επιχειρήσεις (είτε απευθείας, είτε μέσω συλλογικών Ταμείων) που με αυτό τον τρόπο επενδύουν στην εξασφάλιση του καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού που χρειάζονται. Συμπληρωματικά για τη χρηματοδότηση διατίθενται και άλλα κεφάλαια από άλλες πηγές, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ.

Πολύ σημαντικό κομμάτι των προγραμμάτων τεχνικής εκπαίδευσης είναι τα επονομαζόμενα “επαγγελματικά περιγράμματα“. Είναι στην πράξη όλο το υλικό που περιγράφει τις προδιαγραφές και τις αναγκαίες δεξιότητες, ικανότητες και γνώσεις που χρειάζονται για κάθε ξεχωριστό επάγγελμα. Τα περιγράμματα αυτά αποτελούν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο χτίζονται τα προγράμματα σπουδών. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, υπάρχουν 330 αναγνωρισμένα επαγγέλματα με τα αντίστοιχα περιγράμματά τους. Στην Ελλάδα ο ΕΟΠΠΕΠ έχει πιστοποιήσει 204 περιγράμματα (καταγράφονται στο Παράρτημα 4 της έρευνας) τα οποία ωστόσο κρίνονται από τους ερευνητές αρκετά παρωχημένα και χρειάζονται διαρκή επικαιροποίηση.

Πολύ σημαντικό, δε, είναι το θέμα της πιστοποίησης. Της αντικειμενικής εξακρίβωσης, δηλαδή, ότι οι μαθητευόμενοι έχουν όντως λάβει τις δεξιότητες και τις γνώσεις που χρειάζονται για να εξασκήσουν ένα επάγγελμα. Αυτό γίνεται με εξετάσεις που, στα πιο επιτυχημένα παραδείγματα τέτοιων προγραμμάτων (Γερμανία, Ελβετία), γίνονται και με τη συμμετοχή των επιχειρήσεων και των επιμελητηρίων. Υπάρχουν, δε, πανευρωπαϊκά πρότυπα για τη διασφάλιση της ποιότητας της παρεχόμενης κατάρτισης (ένα πλαίσιο που ονομάζεται EQAVET) τα οποία υιοθετούν οι επιμέρους χώρες και υλοποιούν μέσω των εγχώριων αρμόδιων οργανισμών (στην Ελλάδα ο ΕΟΠΠΕΠ).

Και τι εξασφαλίζει μια χώρα και μια οικονομία από αυτή την επένδυση; Στη θεωρία τουλάχιστον, το όφελος είναι προφανές. Για τους νέους, ένα καλοσχεδιασμένο πρόγραμμα κατάρτισης τους προσφέρει γνώσεις και δεξιότητες που είναι χρήσιμες στην αγορά εργασίας και αυξάνουν πάρα πολύ τις προοπτικές τους να βρουν δουλειά αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η μαθητεία, επιπλέον, τους προσφέρει εμπειρία από το εργασιακό περιβάλλον αλλά και άλλες, έμμεσες κοινωνικές δεξιότητες και, φυσικά, μια αμοιβή κατά τη διάρκεια της φοίτησης. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, το ποσοστό των νέων ηλικίας 25-34 που έχουν περάσει από προγράμματα ΕΕΚ και εργάζονται φτάνει το 82%. Το ποσοστό συνολικά των αποφοίτων προγραμμάτων ΕΕΚ που εργάζονται στην ΕΕ το 2018 άγγιζε το 80%. Αυτοί που έχουν πρόσβαση σε υποδομές επανακατάρτισης και μετά την ένταξή τους στην αγορά εργασίας, δε, έχουν μισθούς αντίστοιχους των αποφοίτων πανεπιστημίων.

Για τις επιχειρήσεις τα οφέλη είναι επίσης προφανή: σε μια εποχή που σε πολλούς κλάδους υπάρχει μεγάλη ζήτηση για εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης, με προγράμματα κατάρτισης και μαθητείας οι επιχειρήσεις μπορούν να εκπαιδεύσουν απευθείας -και να απορροφήσουν γρήγορα- το ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζονται. Σύμφωνα με μια πρόσφατη καταγραφή του ΣΕΒ, στην αγορά πέρα από τα προφανή (μηχανικοί ηλεκτρονικών υπολογιστών κλπ.) υπάρχει μεγάλη ζήτηση για τεχνικούς ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, χειριστές μηχανημάτων έργων, τεχνίτες επεξεργασίας τροφίμων, υπαλλήλους καταγραφής υλικών και υπηρεσιών μεταφορών και άλλες ειδικότητες που μπορούν πολύ εύκολα και γρήγορα να προσφερθούν από ένα σύστημα ΕΕΚ σε νέους (η αντίστοιχη ανάλυση βρίσκεται στο Κεφάλαιο 10).

Βεβαίως, στην πράξη δεν λειτουργούν όλα τα συστήματα ΕΕΚ το ίδιο αποτελεσματικά. Στην Ελλάδα το ποσοστό των αποφοίτων προγραμμάτων ΕΕΚ που εργάζονταν το 2018 δεν έφτανε το 80%, που είναι ο μέσος όρος της ΕΕ, αλλά μόνο στο 50,5%. Το αν ένα σύστημα είναι αρκετά καλοσχεδιασμένο και αποδοτικό επηρέαζει και το τελικό αποτέλεσμα -και αυτό είναι ένα θέμα που χρειάζεται ανάλυση και αξιολόγηση σε κάθε χώρα -και σε κάθε πρόγραμμα- ξεχωριστά, όπως αναφέρεται στο Κεφάλαιο 3.6 της μελέτης.

2. Πού γίνεται η ΕΕΚ;

Στις περισσότερες χώρες της νότιας Ευρώπης -και στην Ελλάδα- η τεχνική κατάρτιση προσφέρεται κυρίως σε σχολικές δομές. Όπως είπαμε, η “επαγγελματική εκπαίδευση” στοχεύει στην προετοιμασία των μαθητών για συγκεκριμένα επαγγέλματα, και είναι διαφορετική από τη “γενική” εκπαίδευση, που στοχεύει στην προετοιμασία των μαθητών για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σε πολλές χώρες αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια ποιοτική και όχι ουσιαστική διάκριση των δύο συστημάτων -στην επαγγελματική εκπαίδευση συχνά ωθούνται μαθητές που δεν θεωρούνται (ή δεν θεωρούν εαυτούς) αρκετά “καλούς” για να προχωρήσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Σε άλλες χώρες, όμως, όπου η τεχνική κατάρτιση δεν γίνεται τόσο σε σχολικές δομές αλλά κυρίως με κάποια μορφή μαθητείας, (δηλαδή με ένα “δυϊκό” σύστημα που περιλαμβάνει θεωρητική εκπαίδευση στο σχολείο, αλλά και πρακτική κατάρτιση σε επιχειρήσεις με αμοιβή) αυτή η κατεύθυνση είναι πολύ πιο δημοφιλής. Στην Αυστρία, το 40% των μαθητών επιλέγουν ένα τέτοιο σύστημα μαθητείας. Στην Ελβετία το ποσοστό φτάνει το 70%.

Οι διαφορές σε εκείνα τα συστήματα είναι πολλές -και σε σχέση με συστήματα όπως της Ελλάδας, αλλά και μεταξύ τους. Στην Ελβετία η κεντρική διοίκηση και τα καντόνια εξασφαλίζουν την καλή λειτουργία των προγραμμάτων, αλλά το περιεχόμενό τους καθορίζεται και εποπτεύεται από τις επαγγελματικές οργανώσεις (που συντονίζουν) και τους εργοδότες (για την προσφορά θέσεων μαθητείας). Στην Αυστραλία έχουν ένα “Συμβούλιο Εθνικών Προσόντων” στο οποίο συμμετέχουν επιχειρήσεις και η κυβέρνηση, και το οποίο εποπτεύει την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, ενώ τα προγράμματα προκύπτουν από τομεακά “συμβούλια δεξιοτήτων βιομηχανίας” στα οποία συμμετέχουν μόνο επιχειρήσεις από τους αντίστοιχους τομείς. Στην Ελλάδα, η διακυβέρνηση γίνεται από μια περίπλοκη δομή διευθύνσεων, συμβουλίων, επιτροπών και οργάνων, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, υπό την επίβλεψη της Γενικής Γραμματείας Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης και Νεολαίας (για την οποία χρησιμοποιείται το αδιανόητο αρκτικόλεξο ΓΓΕΕΚΔΒΜΝ). Η δομή αυτή περιγράφεται λεπτομερώς στο Κεφάλαιο 9.7.

Στο Κεφάλαιο 5 οι ερευνητές αναλύουν διεξοδικά τα προγράμματα κατάρτισης στη Γαλλία, τη Γερμανία (όπου σχεδόν το 90% των αποφοίτων ΕΕΚ ηλικίας 20-34 εργάζονται), την Ελβετία και τη Φινλανδία. Από αυτή τη λεπτομερή καταγραφή αναδεικνύεται η ποικιλομορφία των διάφορων συστημάτων, καθώς και η διαφορετική έμφαση που δίνει το καθένα. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η εκπαίδευση παρέχεται κυρίως στο σχολείο, αλλά στην Ελβετία κυρίως με τη μαθητεία στις επιχειρήσεις, με τα επιμελητήρια και τους κοινωνικούς εταίρους να έχουν τον κυρίαρχο λόγο.

Και ποιο είναι το σύστημα της Ελλάδας; Αυτό αναλύεται διεξοδικά στο Κεφάλαιο 7.2.

3. Η περίπτωση της Ελλάδας

Όπως κι αν το δει κανείς, τα νούμερα περιγράφουν μια απογοητευτική εικόνα. Είναι γνωστά: η Ελλάδα είναι 24^η στην ΕΕ ως προς τις ψηφιακές δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού και 32^η στις 33 χώρες του ΟΟΣΑ ως προς το ποσοστό συμμετοχής του ανθρώπινου δυναμικού σε προγράμματα κατάρτισης. Το ποσοστό ανεργίας στη χώρα μας παραμένει εξαιρετικά υψηλό (στο 17,3% το 2019 από 27,5% το 2013 αλλά από 7,8% το 2008) ενώ στους νέους η ανεργία (35,2% το 2019) είναι υπερδιπλάσια του μέσου όρου της ΕΕ. Παρ’ όλα αυτά, σε έρευνα του ΣΕΒ (2020) το 42,6% των επιχειρήσεων δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να καλύψουν κενές θέσεις εργασίας μεσαίου επιπέδου, λόγω έλλειψης δεξιοτήτων και προϋπηρεσίας από το διαθέσιμο δυναμικό. Την προηγούμενη δεκαετία σχεδόν μισό εκατομμύριο εργαζόμενοι -κυρίως μορφωμένοι νέοι- έφυγαν στο εξωτερικό. Η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά NEETs, -δηλαδή νέων που δεν εργάζονται ούτε εκπαιδεύονται- στην ΕΕ (12,5% το 2019). Μολονότι η Ελλάδα είναι κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ στο ποσοστό πολιτών με τριτοβάθμια εκπαίδευση, είμαστε τελευταίοι στον Ευρωπαϊκό Δείκτη Δεξιοτήτων (μαζί με την Ισπανία).

Επιπλέον, η Ελλάδα παραδοσιακά επενδύει μικρά ποσά για την εκπαίδευση. Το 3,9% του ΑΕΠ που δόθηκε το 2018 είναι το δεύτερο χαμηλότερο της Ευρωζώνης, και κάτω από τον μέσο όρο ολόκληρης της ΕΕ. Η δαπάνη για “την εκπαίδευση”, δε, στην Ελλάδα σημαίνει σχεδόν αποκλειστικά τις δαπάνες για τους μισθούς των εργαζομένων -το 82,5% της κρατικής δαπάνης για την παιδεία πηγαίνει εκεί, το υψηλότερο ποσοστό από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Και το μαθησιακό επίπεδο των Ελλήνων μαθητών κρίνεται ως απογοητευτικό. Στην εξέταση του προγράμματος PISA του 2018 σχεδόν 1 στους 5 Έλληνες 15χρονους πέτυχαν πολύ χαμηλή επίδοση και στα τρία θέματα που εξετάστηκαν (μαθηματικά, κατανόηση κειμένου, φυσικές επιστήμες). Μόνο το 6,2% είχαν υψηλές επιδόσεις έστω και σε ένα μάθημα -έναντι του 15,7% που ήταν ο μέσος όρος στον ΟΟΣΑ.

Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι Έλληνες νέοι μειώνονται ολοένα και σε αριθμό -την επόμενη εικοσαετία οι μαθητές ηλικίας 15-19 που εισέρχονται στη δευτεροβάθμια και ανώτερη εκπαίδευση θα μειωθούν κατά 23%.

Όλα αυτά δημιουργούν εύλογες επιφυλάξεις για το μέλλον και για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Αλλά επισημαίνουν και ότι οι ευκαιρίες για βελτίωση είναι πάρα πολλές, σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα. Ένα από αυτά είναι οπωσδήποτε το σύστημα ΕΕΚ.

Στην Ελλάδα η ΕΕΚ περιλαμβάνει τα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ), τις Επαγγελματικές Σχολές Μαθητείας του ΟΑΕΔ (ΕΠΑΣ), τις Επαγγελματικές Σχολές του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (επίσης ΕΠΑΣ), αλλά και άλλες δομές όπως τα Μεταλυκειακά Έτη – Τάξεις Μαθητείας και τα ΙΕΚ. Από το 2020 το “Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης” ορίζει και περιγράφει όλες τις δομές που προσφέρουν ΕΕΚ στην Ελλάδα. Στο Κεφάλαιο 9 υπάρχει μια πλήρης χαρτογράφηση του πώς λειτουργεί το σύστημα.

Κάτι που έχει ομολογουμένως ενδιαφέρον είναι το ότι οι Έλληνες νέοι δεν προτιμούν την τεχνική εκπαίδευση. Το σχολικό έτος 2020-2021 στις δομές ΕΕΚ της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης φοίτησαν 116.704 μαθητές. Αυτό σημαίνει ότι μόνο 1 στους 3 μαθητές επιλέγουν να πάνε σε κάποιο ΕΠΑΛ στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση -και μόνο το 37% των μαθητών στα ΕΠΑΛ είναι κορίτσια. Από όσες και όσους επιλέγουν τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, δε, η συντριπτική πλειοψηφία (93%) επιλέγει τα ΕΠΑΛ και τις άλλες δομές ενδοσχολικής κατάρτισης, και μόνο το 7% πηγαίνει στα ΕΠΑΣ Μαθητείας. Στην ΕΕ συμβαίνει το αντίθετο -εκεί ποσοστό 70% επιλέγουν τη μαθητεία. Γιατί συμβαίνει αυτό; Υπάρχουν διάφορες ερμηνείες, αλλά μέρος του φαινομένου είναι ασφαλώς θέμα κουλτούρας. Σε έρευνα του Cedefop το 2017, το 69% των ερωτηθέντων δήλωναν ότι έχουν καλή εικόνα για την ανώτερη δευτεροβάθμια ΕΕΚ στην Ελλάδα. Στο “Τι Πιστεύουν Οι Έλληνες” του 2022, στην ερώτηση για το αν οι ερωτηθέντες θα προτιμούσαν “ένα πτυχίο πανεπιστημίου που οδηγεί σε εργασιακή ανασφάλεια και χαμηλές αποδοχές” ή “ένα πτυχίο τεχνικής σχολής με εξασφαλισμένη εργασία και υψηλότερες αποδοχές”, μόλις 18,9% επέλεξαν το πρώτο. Το 75,2% των Ελλήνων επέλεγαν το τεχνικό πτυχίο με εξασφαλισμένη εργασία και υψηλές αποδοχές. Στην πράξη, όμως, μόνο 1 στους 3 μαθητές λυκείου επιλέγουν τα ΕΠΑΛ -και ελάχιστοι επιλέγουν τις ΕΠΑΣ.

Στην Ελλάδα σήμερα λειτουργούν 408 ΕΠΑΛ (με 108.244 μαθητές). Τα παιδιά εκεί αποκτούν γενική εκπαίδευση, αλλά εκπαιδεύονται και σε 35 ειδικότητες, από “τεχνικούς δομικών έργων” και “αργυροχρυσοχοΐας” μέχρι “πλοίαρχοι εμπορικού ναυτικού” και “βοηθοί οδοντοτεχνίτη”. Οι ειδικότητες εκπορεύονται κυρίως από τη διαθεσιμότητα αντίστοιχων εκπαιδευτικών, και μένουν λίγο-πολύ σταθερές διαχρονικά. Αν και σε γενικές γραμμές το σύστημα λειτουργεί, και αν και τα τελευταία χρόνια έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για τη ριζική βελτίωσή τους, τα ΕΠΑΛ εξακολουθούν να μην αποτελούν επιθυμητή επιλογή για πολλούς μαθητές. Στην έρευνα του Cedefop, ένα ιλιγγιώδες 84% θεωρούν ότι η ΕΕΚ είναι μια εκπαιδευτική διαδρομή “για μαθητές με χαμηλές επιδόσεις”. Το ποσοστό εγκατάλειψης στα ΕΠΑΛ είναι σχεδόν εφταπλάσιο από το ποσοστό εγκατάλειψης στα Γενικά Λύκεια (11% έναντι 1,6%).

Εκτός από τα ΕΠΑΛ, υπάρχουν τα Μεταλυκειακά Έτη – Τάξεις Μαθητείας, που είναι μονοετή προγράμματα για αποφοίτους των ΕΠΑΛ που εκπαιδεύονται με μαθητεία σε επιχειρήσεις σε συγκεκριμένες ειδικότητες (το σχολικό έτος 2018-2019 ήταν 26 διαφορετικές και φοίτησαν 3.695 μαθητές). Ακόμα, υπάρχουν τα 50 ΕΠΑΣ Μαθητείας του ΟΑΕΔ, που αποτελούν την ελληνική εκδοχή του “δυϊκού” συστήματος. Οι απόφοιτοι εκεί αποκτούν το διακαίωμα να δώσουν εξετάσεις για να λάβουν πιστοποίηση για τις γνώσεις τους από τον ΕΟΠΠΕΠ. Στο τρέχον έτος (2022-2023) 6.460 μαθητές φοιτούν στα ΕΠΑΣ του ΟΑΕΔ και τις συνεργαζόμενες επιχειρήσεις (οι περισσότερες εκ των οποίων μικρές ή πολύ μικρές, κυρίως από τους κλάδους του εμπορίου και των υπηρεσιών), όπου καταρτίζονται σε 43 διαφορετικές ειδικότητες. Ωστόσο, από τους μαθητές που εγγράφονται ένα ποσοστό 35,5% δεν φοιτούν τελικά -όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, πολλοί μαθητές γράφονται στα ΕΠΑΣ επειδή η εγγραφή εξασφαλίζει αναβολή στράτευσης.

Εκτός από αυτά, λειτουργούν επιπλέον έξι διετούς φοίτησης ΕΠΑΣ Μαθητείας στον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό “ΔΗΜΗΤΡΑ” που είναι εποπτευόμενος από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (με ειδικότητες του αγροδιατροφικού τομέα και της ξυλογλυπτικής) οι Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης (ΕΣΚ) που είναι διετούς φοίτησης και τα γνωστά ΙΕΚ, που παρέχουν κατάρτιση σε αποφοίτους των Γενικών Λυκείων και των ΕΠΑΛ.

Και τι γίνεται μετά την αποφοίτηση από όλες αυτές τις σχολές; Σε κάποιες περιπτώσεις, οι απόφοιτοι προχωρούν σε περαιτέρω σπουδές, συνήθως σε ΑΕΙ. Σε άλλες αποκτούν πιστοποίηση μέσω των εξετάσεων του ΕΟΠΠΕΠ και έτσι και το δικαίωμα άσκησης του συγκεκριμένου επαγγέλματος. Στη θεωρία, τουλάχιστον. Στην πράξη φαίνεται ότι το σύστημα δεν δημιουργεί τις στρατιές καταρτισμένων νέων που χρειάζεται η αγορά.

Οι ερευνητές, αναλύοντας δεδομένα από το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, εξέτασαν το αν 30.885 μαθητές που αποφοίτησαν στο διάστημα 2015-2020 είτε από Τάξη Μαθητείας των ΕΠΑΛ, είτε από ΕΠΑΣ του ΟΑΕΔ, είτε από ΙΕΚ, είτε από ΣΕΚ (σχολές επαγγελματικής κατάρτισης -έχουν καταργηθεί πλέον) εργάζονταν 6, 12 και 18 μήνες μετά την ολοκλήρωση της φοίτησής τους. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης, που παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 11, έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Δείχνουν ότι έξι μήνες μετά, μόνο το 23% των αποφοίτων αυτών των δομών εργάζονταν. Αυτό εν μέρει μπορεί να εξηγείται από το ότι οι άρρενες απόφοιτοι έσπευσαν να ολοκληρώσουν τη στρατιωτική τους θητεία –στους 12 μήνες μετά, το ποσοστό των αποφοίτων που εργάζονται φτάνει το 39%. Αλλά στους 18 μήνες το ποσοστό είναι ακόμα 38%. Τα επιμέρους δεδομένα δείχνουν ότι οι απόφοιτοι των ΕΠΑΣ του ΟΑΕΔ εντάσσονται πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερο ποσοστό στην αγορά εργασίας από τους υπόλοιπους.

Αυτό το ποσοστό μοιάζει χαμηλό -ίσως απογοητευτικό. Είναι ενδιαφέρον όμως, το ότι στη χώρα μας έχουν υπάρξει επιμέρους μεμονωμένες δράσεις που είχαν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα.

Την πενταετία 2013-2018 ο ΟΑΕΔ, σε συνεργασία με το Ελληνογερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, την ΕΕΣΣΤΥ και τον ΟΣΕ έτρεξαν ένα πρόγραμμα κατάρτισης 120 νέων στις Επαγγελματικές Σχολές (ΕΠΑΣ) για τρεις ειδικότητες τεχνιτών που χρειάζονται για τη συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου. Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε από τον ΟΑΕΔ και την Κεντρική Ένωση Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων της Γερμανίας, και χρηματοδοτήθηκε από τον ΟΑΕΔ και το Υπουργείο Παιδείας και Έρευνας της Γερμανίας. Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, πάνω από το 60% των αποφοίτων έπιασαν δουλειά στην ΕΕΣΣΤΥ.

Σε ένα άλλο παράδειγμα, δύο πειραματικές σχολές επαγγελματικής κατάρτισης του ΟΑΕΔ στο Καλαμάκι Αττικής και στο Ηράκλειο Κρήτης έτρεξαν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα μαθητείας σε συνεργασία με το Ελληνογερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο και την DEKRA Academie, στο πλαίσιο του οποίου εκπαίδευσαν 143 μαθητές στο διάστημα 2014-2017 σε ειδικότητες σχετικές με την τουριστική βιομηχανία. Τέσσερα χρόνια μετά, το 97% των αποφοίτων αυτών των προγραμμάτων εργάζονταν σε επαγγέλματα συναφή με αυτά που σπούδασαν.

Υπάρχουν, λοιπόν, περιθώρια να σχεδιαστούν περισσότερα αποτελεσματικά επιμέρους προγράμματα (προσπάθειες γίνονται ήδη). Αλλά η αναμόρφωση εν γένει ολόκληρου του συστήματος ΕΕΚ της χώρας θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντίστοιχα, πολύ πιο ικανοποιητικά αποτελέσματα.

Στο Κεφάλαιο 13 της μελέτης οι ερευνητές παρουσιάζουν μια σειρά από 16 προτάσεις για τον επανασχεδιασμό της δευτεροβάθμιας επαγγελματικής και τεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Αυτές είναι προσαρμοσμένες στα δεδομένα της προϋπάρχουσας κατάστασης και τις ιδιαιτερότητες της δικής μας αγοράς και κουλτούρας (δεν φιλοδοξούν να μεταφέρουν το γερμανικό δυϊκό σύστημα εδώ) και περιλαμβάνουν από την αποκέντρωση των δομών διακυβέρνησης και την ανάπτυξη δράσεων για την ισότιμη συμμετοχή στην ΕΕΚ των δύο φύλων, μέχρι την επέκταση του θεσμού της μαθητείας και τον ανασχεδιασμό των ΕΠΑΛ, ώστε να γίνουν πιο αποτελεσματικά αλλά και πιο ελκυστικά ως επιλογή για τους μαθητές.

Προτάσεις

Πρόταση 1: Αποκέντρωση των δομών διακυβέρνησης της ΕΕΚ.
Πρόταση 2: Αξιολόγηση και κωδικοποίησης της υφιστάμενης νομοθεσίας, ώστε η ΕΕΚ να ρυθμίζεται από ενιαίο θεσμικό πλαίσιο.
Πρόταση 3: Αύξηση των οικονομικών πόρων που επενδύονται στην ΕΕΚ.
Πρόταση 4: Αναβάθμιση της ποιότητας των σπουδών στην υποχρεωτική εκπαίδευση.
Πρόταση 5: Αναβάθμιση των σπουδών ΕΕΚ, αύξηση της ελκυστικότητας και της κοινωνικής αποδοχής της, και ανατροπή των υφιστάμενων στερεοτύπων.
Πρόταση 6: Δημιουργία ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού της ΕΕΚ και εκσυγχρονισμός του τομέα.
Πρόταση 7: Μείωση της σχολικής διαρροής με την εφαρμογή πολιτικών πρόληψης, παρέμβασης και αποκατάστασης.
Πρόταση 8: Ίση συμμετοχή των δύο φύλων στην ΕΕΚ με εξειδικευμένο τμήμα παρέμβασης που θα απευθύνεται σε κορίτσια.
Πρόταση 9: Επανασχεδιασμός και επέκταση του θεσμού της μαθητείας.
Πρόταση 10: Επανεξέταση της λειτουργίας του θεσμού του “Μεταλυκειακού Έτους – Τάξη Μαθητείας”.
Πρόταση 11: Αναπροσαρμογή των κριτηρίων πρόσληψης και συνεχής επιμόρφωση του εκπαιδευτικού προσωπικού για τα μαθήματα ειδικότητας.
Πρόταση 12: Επανασχεδιασμός Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΣΕΠ).
Πρόταση 13: Σχεδιασμός και εφαρμογή εξειδικευμένων πολιτικών για την αύξηση της απασχόλησης των νέων 20-24 ετών.
Πρόταση 14: Επανασχεδιασμός της λειτουργίας των ΕΠΑΛ.
Πρόταση 15: Προσδιορισμός των ειδικοτήτων της ΕΕΚ ανάλογα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, τη γεωγραφική κατανομή, τη βαθμίδα κατάρτισης, τις εκπαιδευτικές δομές και τους φορείς κατάρτισης.
Πρόταση 16: Επανεξέταση της αντιστοίχισης των εκπαιδευτικών διαδρομών ΕΕΚ με την εφαρμογή των οριζόμενων κριτηρίων στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων.

Πηγή: dianoesis.org

Το άρθρο Η Επαγγελματική Εκπαίδευση & Κατάρτιση Στην Ελλάδα… Του Θοδωρή Γεωργακόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.