Του Ηλία Καραβόλια
«Το κουδούνι από την ουρά της τίγρης πρέπει να το λύσει αυτός που το έδεσε εκεί» λέει μια σοφή κινέζικη παροιμία.
Ο Ελον Μασκ νομίζει ότι είναι ο προφήτης που θα δικαιωθεί. Με επικίνδυνα οράματα για «κοινωνία της αφθονίας» και για μη ανάγκη του χρήματος (το οποίο αυτός κατέχει όσο μερικοί δεκάδες εκατομμύρια άλλοι άνθρωποι στη γη)
Και με ευκολία ο Μασκ καταργεί από τώρα τα πάντα : το χρήμα, τον άνθρωπο , τον πλανήτη, ίσως και τον εαυτό του τον ίδιο.
Πράγματι, μετά την σύζευξη κεφαλαίου – επικοινωνίας στις οθόνες, μετά τις έτοιμες απαντήσεις της ΑΙ και την εκλογίκευση των πολέμων και του πληθωρισμού, της ενεργειακής ακρίβειας και των υπέρογκων χρεών, ναι το χρήμα δεν είναι πλέον το ίδιο : ουσιαστικά «δεν υπάρχει»
Ο Μασκ πιστεύει ότι λέγοντας το αυτό – και φυσικά πετώντας την ΑΙ στο σκεπτικό του – προφητεύει και προκαταλαμβάνει το σκηνικό διεθνώς : όχι φυσικά.
Το σκηνικό αναδομείται στο παγκόσμιο ανταλλακτήριο νομισμάτων, εμπορίου και καινοτομίας επειδή ο πλανητικός καπιταλισμός μετατοπίζει μεταξύ άλλων το όριο της τεχνολογικής του μετάλλαξης.
Το χρήμα ήδη – είτε ως crypto είτε ως ψηφιακό ή πλαστικό – ενσωματώνει :
– τις νέες παγκόσμιες καπιταλιστικές ροές πολυεθνικών συμφερόντων
– την ασταθή πολυπολική αναδόμηση του γεωπολιτικού σκηνικού
– την εκτροχιασμένη προεξόφληση δυνητικού κέρδους λόγω της φρενίτιδας με την ΑΙ.
Ξεχνάει να μας πει ο κος Μασκ και το συνάφι του ότι η «εξαφάνιση» του χρήματος ούτως ή άλλως συμβαίνει.
Μισθός και εισόδημα αποφέρουν (και λόγω πληθωρισμού) ένα εξασθενημένο παραγωγικά και καταναλωτικά νόμισμα.
Το ρευστό υπερσυσσωρεύτηκε άνισα ενώ για κάποιες ελίτ αυξήθηκε υπέρμετρα (βλ. ολιγοπώλιο διαδικτύου στην πανδημία, και ολιγοπώλια βιομηχανικών παρόχων τώρα στην ενεργειακή κρίση).
Ο Μασκ προφητεύει κάτι σαν αταξική κοινωνία αυτοματισμών και τεχνητής νοημοσύνης, με γενικό ισοδύναμο όχι το χρήμα και την αγοραστική μας δύναμη, ούτε την αληθινή αξία του εργασιακού ανθρώπινου κεφαλαίου.
Προφητεύει την ισοπεδωτική εξομοίωση μεταξύ ανάγκης και τεχνολογίας, εργασίας και επικοινωνίας.
Δεν θα πάρουμε κε Μασκ. Οι σχιζοροές του πληθωριστικού χρήματος και της κούρσας κερδών για την ΑΙ, ξέρουμε ότι είναι οι ροές των ανισοτήτων που θα πλημμυρίσουν τις κοινωνίες και τις οικονομίες.
Όσο και αν υποχωρήσουν οι τρέχουσες τιμές πρώτων υλών σε καύσιμα – τρόφιμα, όσα drones και GPT να παραχθούν, το μυαλό και τα χέρια πέρασαν σε σπιράλ απαξίωσης.
Και η αξία του χρήματος σε όρους πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος έχει ήδη καθηλωθεί, το ζούμε.
Το νέο χρήμα -που σχεδιάζεται από ΕΚΤ και Fed να γίνει ψηφιακό μήπως και φάει λίγο απο τα χρέη- θα είναι στην πραγματικότητα μετακαπιταλιστικό χρήμα.
Θα ανταποκρίνεται σε χαμηλότερη αγοραστική δύναμη, υποτιμημένη εργασιακή αξία, μειωμένη ίσως κερδοφορία πολλών εταιρειών, διακυμάνσεις περιουσιακών στοιχείων και αυξημένο σταστιμοπληθωρισμό.
Με αρκετά πιθανή σε υπανάπτυκτες περιοχές μια επισιτιστική κρίση, μετά την ενεργειακή, κάθε μέσος πολίτης του κόσμου δεν θα έχει πλέον «χρήμα» αλλά ψευδαίσθηση της ανάγκης του.
Ο Μασκ εκ του ασφαλούς ξέρει ότι η ΑΙ τρέχει στις οθόνες μας όπως η αμφιθυμία και οι ταλαντεύσεις στο μυαλό του Τραμπ, άρχοντα του πεδίου των ανορθολογικών και σπασμωδικών αποφάσεων.
Ο Μασκ δεν μας μίλησε για όσους θα παράγουν οι ίδιοι το χρήμα-αξία και όσους από την άλλη πλευρά θα κατέχουν χρήμα-χρέος (εξαναγκαστικά)
Ούτε αν γνωρίζει (που το γνωρίζει καλά) πως ακριβώς οι κυβερνήσεις θα χρηματοδοτήσουν τα ελλείμματα απο τις αναγκαστικές κοινωνικές παροχές και πόσες δημόσιες επενδύσεις θα περιορίσουν, για drones, GPTs, ψηφιακό μετασχηματισμό.
Το μετακαπιταλιστικό λοιπόν χρήμα θα είναι εξ ορισμού ελλειπτικό επειδή ήδη λείπει από τους πολλούς : αλλά δεν το πήρε η ΑΙ.
Μπήκε στην μικρή οθόνη που κρατάμε επειδή ότι και αν βλέπουμε ξεχνάμε ένα σοφό ρητό : όταν μαλώνουν τα βουβάλια την πληρώνουν τα βατράχια…
