Έντονο παρασκήνιο και διαβουλεύσεις έχουν ξεκινήσει από το βράδυ της Δευτέρας ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 25ης Μαρτίου, με κεντρικό σημείο συζήτησης τη δήλωση των 27 ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από τις διαβουλεύσεις καταγράφεται ήδη μια τάση ώστε η δήλωση των 27 να μην κινείται εκτός του πλαισίου που έθεσε με την έκθεση του ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ.
Η Λευκωσία, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, είναι πολύ ξεκάθαρη ως προς τους στόχους που έχει θέσει ενόψει της συνόδου κορυφής την Πέμπτη, η οποία θα γίνει εξ αποστάσεως και όχι με φυσική παρουσία. Η Κύπρος επιδιώκει αυτό που καταγράφεται και στην Έκθεση Μπορέλ, όλα να εξαρτώνται από τη στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό. Θεωρεί επίσης αυτονόητο πως η δήλωση των 27 θα πρέπει να αντικατοπτρίζει την έκθεση του Ύπατου Εκπροσώπου.
Αξιοσημείωτο είναι πάντως το γεγονός ότι χθες το απόγευμα όλα σχεδόν τα ελλαδικά μέσα ενημέρωσης (στη διαδικτυακή τους έκδοση) βγήκαν με πληροφορίες από την Αθήνα ότι «η Κύπρος απορρίπτει το προσχέδιο της συνόδου». Από τη μια παρουσίαζαν την Κύπρο να απορρίπτει στο σύνολό του το περιεχόμενο του προσχεδίου, ενώ την ίδια ώρα εμφάνιζαν την Ελλάδα να κινείται σε πιο ήπιους τόνους, ότι το προσχέδιο δεν αντανακλά την πιο ισορροπημένη προσέγγιση που είχε υιοθετηθεί στην Έκθεση Μπορέλ.
Τα δημοσιεύματα αυτά ήρθαν ένα 24ωρο πριν από τη νέα συνάντηση που θα έχουν σήμερα οι ηγέτες της Ελλάδας και της Κύπρου στο μέγαρο Μαξίμου. Μια συνάντηση που γίνεται επ’ ευκαιρία των εορτασμών της εθνικής επετείου της επανάστασης του 1821, πλην όμως είχε προγραμματιστεί, αφού το βράδυ της Πέμπτης Μητσοτάκης και Αναστασιάδης θα συμμετάσχουν στη σύνοδο κορυφής.
Η έκθεση του Ύπατου Εκπροσώπου
Στην έκθεσή του ο Ζοζέπ Μπορέλ επεσήμανε ότι «το πολιτικό πλαίσιο στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια, κάτι που οφείλεται κυρίως στις τουρκικές ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας στις θαλάσσιες ζώνες της και τη ραγδαία αύξηση των προκλητικών ενεργειών της Τουρκίας κατά της Ελλάδας» .
Επιπλέον ο Ύπατος Εκπρόσωπος αναφέρει ότι «από τις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Κράν Μοντάνα του 2017, ο ΟΗΕ συνέχισε να συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Ένωση υπό την ιδιότητά του ως παρατηρητής της Διάσκεψης για την Κύπρο και η ΕΕ διατηρούσε πολύ στενή επαφή με τους εκπροσώπους της μορφής 5 + 1. Η ΕΕ έχει δεσμευτεί για μια δίκαιη, περιεκτική και βιώσιμη διευθέτηση του Κυπριακού, συμπεριλαμβανομένων των εξωτερικών της πτυχών, στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών και σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες βασίζεται η ΕΕ. Οι συνομιλίες μεταξύ των δύο κοινοτήτων, που τελικά οδηγούν σε συμφωνία, είναι απαραίτητες για τη μείωση των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο».
Διπλωματικές πηγές στη Λευκωσία ανέφεραν στον «Φ» ότι αυτό που επιδιώκεται είναι τα όσα αναφέρονται πιο πάνω στην Έκθεση Μπορέλ να περιλαμβάνονται και στη δήλωση των 27 ηγετών που θα εκδοθεί μετά το πέρας της τηλεδιάσκεψης που θα έχουν το βράδυ της Πέμπτης. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης θα συμμετάσχει στην τηλεδιάσκεψη από την Αθήνα όπου θα βρίσκεται.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, δήλωσε στη διάρκεια του χθεσινού Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ πως μόνο αν η Τουρκία αποδείξει με συνέπεια την ευρωπαϊκή της πορεία και απέχει από προκλητικές ενέργειες, μπορεί να υπάρξει θετική ατζέντα. Ειδικότερα, σημειώνεται πως ο κ. Βαρβιτσιώτης, με αφορμή την έκθεση του Ύπατου Εκπροσώπου της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ για τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας, έκανε λόγο για μια ισορροπημένη, παρά τις ελλείψεις, έκθεση.
Επισήμανε ότι η θετική ατζέντα προς την Τουρκία βασίζεται σε προϋποθέσεις. «Η θετική ατζέντα δεν θα πρέπει να λειτουργήσει ως επιβράβευση της Τουρκίας απλά επειδή επέστρεψε στο τραπέζι των διερευνητικών επαφών με την Ελλάδα, αλλά να ανταποκρίνεται σε μια συνεπή ευθυγράμμισή της με τις ευρωπαϊκές αξίες και το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η Τουρκία πρέπει να αποδείξει την προθυμία της να επιλύσει τις διαφορές μέσω του διαλόγου και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Και πρέπει να το κάνει με μόνιμο, ειλικρινή, συνεπή τρόπο» σημείωσε.
Εφτά υποδείξεις προς Συμβούλιο και Κομισιόν
Στο προσχέδιο της δήλωσης των 27 ηγετών που ακόμα βρίσκεται υπό συζήτηση, περιλαμβάνονται και εφτά υποδείξεις προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Κομισιόν για το τι θα πρέπει να πράξει σε σχέση με την Τουρκία:
- Το Συμβούλιο να εργαστεί για εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης, διασφαλίζοντας την αποτελεσματική εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη.
- Καλείται παράλληλα η Επιτροπή να ξεκινήσει συνομιλίες με την Τουρκία για αντιμετώπιση των τρεχουσών δυσκολιών εφαρμογής της Τελωνειακής Ένωσης.
- Να αρχίσει διάλογος υψηλού επιπέδου σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
- Η Κομισιόν να διερευνήσει τρόπο ενίσχυσης της συνεργασίας με την Τουρκία σχετικά με επαφές ανθρώπων.
- Η Κομισιόν καλείται να προτείνει χρηματοδοτικό πλαίσιο για τη συνέχιση της χρηματοδότησης των Σύρων προσφύγων σε Τουρκία, Ιορδανία και Λίβανο.
- Η Κομισιόν να διερευνήσει την ενίσχυση της συνεργασίας με την Τουρκία για να διασφαλίσει την περαιτέρω εφαρμογή της δήλωσης ΕΕ – Τουρκίας.
- Καλείται ο Ύπατος Εκπρόσωπος να προχωρήσει στις εργασίας της Πολυμερούς Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο.
Σ’ ό,τι αφορά το Κυπριακό, στη δήλωση υπενθυμίζονται προηγούμενες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και η ΕΕ προσβλέπει στην επανάληψη των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, στις οποίες η ίδια θα συμμετάσχει ως παρατηρητής.
