Ζούμε περισσότερο από ποτέ, όμως ο οργανισμός μας κουράζεται νωρίτερα. Το στρες έχει γίνει μόνιμη κατάσταση, τα αυτοάνοσα αυξάνονται, οι νέοι παρεμβαίνουν στο πρόσωπό τους πριν καν ολοκληρωθεί η φυσική ωρίμανση, και ο εγκέφαλος λειτουργεί σαν να μην έχει κουμπί παύσης.

Σε αυτό το Unfiltered επεισόδιο στο Think Big, ο καθηγητής Δρ. Γεώργιος Χρούσος — ο άνθρωπος που μας έμαθε ότι η υγεία δεν είναι μόνο βιολογία αλλά και κουλτούρα — ανοίγει τη συζήτηση για το πραγματικό νόημα της μακροζωίας.

Ποιο είναι το ταβάνι του ανθρώπινου προσδόκιμου; Γιατί ο σύγχρονος εγκέφαλος δεν ξεκουράζεται; Πώς αλλάζει η πορεία ενός αυτοάνοσου; Και ποιο είναι το συχνότερο λάθος που κάνουν οι γονείς χωρίς να το ξέρουν;

Το άρθρο Μακροζωία με τι τίμημα; Η Αλήθεια για Στρες και Αυτοάνοσα | Δρ. Γεώργιος Χρούσος εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

 https://www.lifo.gr/culture/vivlio/konstantinos-tsoykalas-akoyme-synehos-gia-anaptyxi-horis-na-diereynatai-ti-einai).

Το άρθρο Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, για το μέλλον που επιφυλάσσουμε στους νέους εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σε αντίθεση με την ανέντιμη μαρξιστική «ταξική» ανάλυση, η οποία πάσχει από την πλάνη της ιδεολογίας, η ανάλυση των καστών —η οποία έχει πλούσια παράδοση στον φιλελευθερισμό— εξετάζει με συνεκτικό τρόπο το πώς ορισμένες κάστες καθίστανται προνομιούχες ή επιβαρυμένες από το κράτος, δηλαδή, διαχωρίζοντας τες στην κάστα που πληρώνει τους φόρους και στην κάστα που καταναλώνει τους φόρους. Ένας από τους πιο προφανείς τρόπους —αν και όχι ο μόνος— για να προσδιοριστούν οι κοινωνικές κάστες είναι η μεταφορά των εσόδων ή της παραγωγής μεταξύ ομάδων, που επιτυγχάνεται μέσω του κράτους. Με άλλα λόγια, ποιος πληρώνει τους φόρους και ποιος καταναλώνει τους φόρους;

Αντί για το αμοιβαίο όφελος του ειρηνικού και συνεργατικού μηχανισμού της παραγωγής και της ανταλλαγής, που πλουτίζει τους πάντες, η κρατική εμπλοκή απαιτεί από τους ανθρώπους να ωφελούνται εις βάρος των άλλων. Αυτό όχι μόνο ενδυναμώνει περαιτέρω την πολιτική κάστα, αλλά διδάσκει στους ανθρώπους να προσπαθούν να αποκτήσουν τον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού προκειμένου να κερδίσουν εις βάρος των άλλων, αντί να κερδίσουν μέσω της παραγωγής και της ανταλλαγής. Ειδικά στις δημοκρατίες, αυτή η καταστροφική τάση ενθαρρύνει την στρατηγική ενός αγώνα δρόμου με στόχο τα βραχυπρόθεσμα, προσωρινά κέρδη, φτωχοποιώντας τους άλλους πριν προλάβουν να σας φτωχοποιήσουν. Όσον αφορά τη σύγκρουση των καστών, ο Rothbard γράφει:

Όπου παρεμβαίνει το κράτος… δημιουργείται μια σύγκρουση καστών, καθώς ο ένας άνθρωπος επωφελείται εις βάρος του άλλου. Αυτό φαίνεται πιο καθαρά στην περίπτωση των κρατικών επιδοτήσεων, που καταβάλλονται από φόρους ή μέσω πληθωρισμού του νομίσματος – μια προφανής απόσπαση πόρων από τον έναν πολίτη για να δοθούν στον άλλο. Ας γενικευτεί λοιπόν η μέθοδος των επιδοτήσεων και όλοι θα σπεύσουν να αποκτήσουν τον έλεγχο του κράτους. Η παραγωγή θα παραμελείται όλο και περισσότερο, καθώς οι άνθρωποι θα διοχετεύουν τις ενέργειές τους στους πολιτικούς αγώνες, στον αγώνα για λεηλασία. Είναι προφανές ότι η παραγωγή και το γενικό βιοτικό επίπεδο μειώνονται με δύο τρόπους: (1) με την εκτροπή της δραστηριότητας από την παραγωγή στην πολιτική και (2) από το γεγονός ότι το κράτος αναπόφευκτα επιβαρύνει τους παραγωγούς με το άχθος μιας αναποτελεσματικής, προνομιούχου ομάδας… Όσοι πετύχουν στην ελεύθερη αγορά, στην οικονομική ζωή, θα είναι επομένως οι πιο επιδέξιοι στην παραγωγή και στην εξυπηρέτηση των συνανθρώπων τους. Όσοι πετύχουν στον πολιτικό αγώνα θα είναι οι πιο επιδέξιοι στη χρήση του εξαναγκασμού και στην απόκτηση προνομίων από τους ασκούντες τον εξαναγκασμό.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, άνθρωποι από διαφορετικές δημογραφικές ομάδες («τάξεις») αρχίζουν να μισούν ο ένας τον άλλον, κατηγορώντας οι μεν τους δε – σωστά, εσφαλμένα, ή εν μέρει σωστά ή εσφαλμένα – για τις στρεβλωμένες οικονομικές συνθήκες. Φυσικά, η κάστα της κρατικής ελίτ – η οποία φαίνεται πάντα να αποφεύγει επιδέξια την ευθύνη σε αυτό το σύστημα – επωφελείται όταν οι διάφορες τάξεις κατηγορούν η μία την άλλη και στη συνέχεια καταφεύγουν στο κράτος για να λύσουν το πρόβλημα. Η κάστα της κρατικής ελίτ κερδίζει περισσότερα χρήματα και ισχύ, οι καθαροί φορολήπτες ωφελούνται, οι καθαροί φορολογούμενοι δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο, οι άνθρωποι αισθάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά δεν ξέρουν ποιον ακριβώς να κατηγορήσουν, κατηγορούν ο ένας τον άλλον και καταφεύγουν στα πολιτικά μέσα, και ο κύκλος συνεχίζεται. Αυτή η δυναμική είναι εμφανής στην τρέχουσα διαγενεακή περιφρόνηση μεταξύ ηλικιωμένων και νέων.

Πληθωρισμός: Αφαιρεί και δίνει

Τα φαινόμενα Cantillon —σύμφωνα με τα οποία η εισαγωγή νέου χρήματος σε μια οικονομία έχει μια άνιση διασπορά στις τιμές και στον πλούτο, ωφελώντας τους αρχικούς αποδέκτες/δαπανώντες εις βάρος των μεταγενέστερων αποδεκτών/δαπανώντων ή των μη αποδεκτών/δαπανώντων— αποτελούν τον λόγο για την εμπλοκή των κυβερνήσεων στην παραγωγή του χρήματος. Αυτό που κάνει ο πληθωρισμός δεν είναι απλώς να αυξάνει ομοιόμορφα τις τιμές και να επηρεάζει τους πάντες με τον ίδιο τρόπο, διαφορετικά ο πληθωρισμός ως πρακτική και πολιτική θα ήταν άσκοπος. Λόγω της μη ουδετερότητας του χρήματος όμως:

Όσο ο πληθωρισμός βρίσκεται σε εξέλιξη, υπάρχει μια αέναη μετατόπιση του εισοδήματος και του πλούτου από κάποια κοινωνική ομάδα σε άλλες κοινωνικές ομάδες. Όταν ολοκληρωθούν όλες οι συνέπειες του πληθωρισμού στις τιμές, έχει λάβει χώρα μια μεταφορά πλούτου μεταξύ κοινωνικών ομάδων. Το αποτέλεσμα είναι ότι υπάρχει στο οικονομικό σύστημα μια νέα διασπορά πλούτου και εισοδήματος και σε αυτή τη νέα κοινωνική τάξη οι ανάγκες των ατόμων ικανοποιούνται σε διαφορετικό σχετικό βαθμό από ό,τι πριν.

Στο βιβλίο του «Ο Πληθωρισμός και η Οικογένεια», ο Jeffrey Denger περιγράφει «θεσμούς και συνήθειες που προκύπτουν από τη διαμόρφωση της κουλτούρας του πληθωρισμού» (σελ. 115, η έμφαση στο πρωτότυπο). Διευκρινίζει περαιτέρω: «Όπως θα παρατηρήσει ο αναγνώστης, αυτό το οικονομικό περιβάλλον [δηλαδή, η πληθωριστική νομισματική πολιτική] οδηγεί στη θεσμοθέτηση της κουλτούρας του χρέους, στην αύξηση των ταξικών διαφορών και στην ενίσχυση του ηθικού κινδύνου, των παγίδων ορθολογικότητας και της συλλογικής διαφθοράς » (σελ. 115, η έμφαση στο πρωτότυπο). Αξίζει να σημειωθεί ότι η προηγούμενη λίστα περιλαμβάνει θεσμούς και συνήθειες για τις οποίες οι νεότερες γενιές επικρίνονται από τις παλαιότερες γενιές, όλα αυτά χωρίς να συνειδητοποιούν την οικονομική ερμηνεία πίσω τους, τείνοντας να αυξάνουν τη δυσαρέσκεια και την περιφρόνηση μεταξύ των γενεών.

Ο Guido Hülsmann, πραγματευόμενος τις πολιτισμικές επιπτώσεις του πληθωρισμού, αναφέρει το πώς ο πληθωρισμός έχει διαφορετικές επιπτώσεις σε διαφορετικές γενιές και υπαινίσσεται τη δυσαρέσκεια μεταξύ τους ως το αποτέλεσμα:

Τώρα, ο μόνιμος πληθωρισμός των τιμών συνοδεύεται από ένα βαρύ κόστος – ένα βαρύ κοινωνικό κόστος – κυρίως με τη μορφή της αναδιανομής του πλούτου υπέρ των «εχόντων» και εις βάρος των «μη εχόντων». Σε ένα περιβάλλον μόνιμου πληθωρισμού των τιμών, τα αναλώσιμα αγαθά διακινούνται με έκπτωση, και τα διαρκή αγαθά – τα οποία μας βοηθούν να προστατεύσουμε τον πλούτο μας από την απώλεια της αγοραστικής δύναμης του χρήματος – διακινούνται με ένα premium. Όμως, ποια είναι τα πιο διαρκή αγαθά; Τα ακίνητα και οι χρηματοοικονομικοί τίτλοι. Ποια είναι τα πιο αναλώσιμα αγαθά; Ποιο είναι το πιο αναλώσιμο αγαθό; Η ανθρώπινη εργασία. Η ανθρώπινη εργασία δεν μπορεί να αποθηκευτεί ούτε δευτερόλεπτο… Συνεπώς, η εργασία διακινείται – σε ένα πληθωριστικό περιβάλλον – με έκπτωση (discount), σε σύγκριση με τα διαρκή αγαθά, όπως τα ακίνητα και οι χρηματοοικονομικοί τίτλοι. Και αυτό εκδηλώνεται στις αυξανόμενες δυσκολίες της ανερχόμενης γενιάς να συσσωρεύσει πλούτο. Απλώς χρειάζονται πολλά περισσότερα χρόνια εργασίας και αυξανόμενα ποσοστά αποταμίευσης, ώστε να καλυφθεί το επίπεδο πλούτου που έχει συσσωρευτεί από τις προηγούμενες γενιές, σε μικρότερο χρονικό διάστημα και με χαμηλότερα ποσοστά αποταμίευσης. Τώρα, τα δεδομένα είναι πολύ σαφή από αυτή την άποψη. Έτσι, μερικές φορές γκρινιάζουμε πολύ για τη νεότερη γενιά και, φυσικά, χρειάζεται να του σφαλιαρίζουμ ενίοτε, αλλά δεν είναι άδικο, σωστά; Σίγουρα περνούν πιο δύσκολα σήμερα από ό,τι παλαιότερα. Είναι πιο δύσκολο για τους νεότερους ανθρώπους, πιο δύσκολο για τις νεότερες οικογένειες απλώς να καλύψουν τη διαφορά.

Οικονομική «προσιτότητα» και διαγενεακή σύγκρουση

Πάντα υπήρχε κάποια δυσαρέσκεια μεταξύ των «παλαιών» και των «νέων» γενεών, και μεγάλο μέρος αυτής είναι φυσικό, ή τουλάχιστον ιστορικά φυσιολογικό. Ωστόσο, προσθέστε σε αυτό γενιές πληθωρισμού, που καταστρέφει και μεταφέρει τον πλούτο, ο οποίος αναγκαστικά ευνοεί ορισμένους έναντι άλλων, και ένα νομικό σύστημα καστών που καθιστά ορισμένους προνομιούχους (τους καθαρούς φορολολήπτες καταναλωτές) και επιβαρύνει άλλους (καθαρούς φορολογούμενους καταναλωτές), συν ένα σημαντικό ποσό οικονομικού αναλφαβητισμού, και έχετε μια συνταγή για διαγενεακή δυσαρέσκεια. Ο Mises προσδιόρισε αυτό το φαινόμενο ως συνέπεια του πληθωρισμού στο έργο του Οικονομική Ελευθερία και Παρεμβατισμός:

Ακόμα και ένας πολύ πιο μετριοπαθής πληθωρισμός [από εκείνον στην Γερμανία της Βαϊμάρης], ωστόσο, κλονίζει τα θεμέλια της κοινωνικής δομής μιας χώρας. Τα εκατομμύρια των ανθρώπων που βλέπουν τους εαυτούς τους να στερούνται ασφάλειας και ευημερίας απελπίζονται. Η συνειδητοποίηση ότι έχουν χάσει όλα -ή σχεδόν όλα- όσα είχαν βάλει στην άκρη για τις δύσκολες μέρες ριζοσπαστικοποιεί ολόκληρη την άποψή τους. Τείνουν να πέφτουν εύκολα θύματα τυχοδιωκτών, που στοχεύουν στην δικτατορία, και τσαρλατάνων, που προσφέρουν λύσεις με γιατροσόφια. Το θέαμα ορισμένων ανθρώπων που κερδοσκοπούν ενώ οι υπόλοιποι υποφέρουν τους εξοργίζει. Η επίδραση μιας τέτοιας εμπειρίας είναι ιδιαίτερα έντονη στους νέους. Μαθαίνουν να ζουν στο παρόν και περιφρονούν όσους προσπαθούν να τους διδάξουν την «παλιομοδίτικη» ηθική και λιτότητα.

Ακόμη και το πλασάρισμα της κρίσης ως «κρίσης οικονομικής προσιτότητας» χρησιμεύει για την εσφαλμένη διάγνωση της πηγής του προβλήματος. Αντί να αποκαλείται το ζήτημα «πληθωρισμός» -που επίσης συχνά ορίζεται εσφαλμένα, γεγονός που συμβάλλει σε μια εσφαλμένη διάγνωση και σε αντιπαραγωγικές προτάσεις πολιτικής – η χρήση των όρων «οικονομική δυσπροσιτότητα» ή «οικονομική προσιτότητα» υπονοεί με τρόπο ανώριμο ότι το μόνο πρόβλημα είναι πως οι άνθρωποι απλώς δεν έχουν αρκετά χρήματα και απλώς χρειάζονται περισσότερα για να μπορούν να αντέξουν οικονομικά τα πράγματα. Επιπλέον, ένα μεγάλο μέρος της δυσαρέσκειας, ειδικά μεταξύ των ηλικιωμένων και των νέων, φαίνεται να επικεντρώνεται σε εκείνους που είναι σε μεγάλο βαθμό σε θέση να αντέξουν οικονομικά ό,τι θέλουν στη ζωή και σε εκείνους που δεν μπορούν.

Έτσι, κάθε προσπάθεια των παλαιότερων γενεών —οι οποίες φαίνεται να μπορούν να «αποκτήσουν» αυτά που θεωρούνται βασικά οικονομικά αγαθά (π.χ., στέγαση κ.λπ.) ή που είχαν την ευκαιρία να αγοράσουν αυτά τα αγαθά όταν ήταν «προσιτά»— να παρέχουν οικονομικές συμβουλές στις νεότερες γενιές αντιμετωπίζεται με περιφρόνηση. Ακόμα κι αν οι συμβουλές είναι οικονομικά έγκυρες (δηλαδή, αποταμίευση, αποπληρωμή χρέους, κατάρτιση προϋπολογισμού, διαβίωση εντός των ορίων τους, επένδυση για την συνταξιοδότηση κ.λπ.), σε μια οικονομία που στρεβλώνεται από τον πληθωρισμό, θεωρούνται άσχετες, ανεπαρκείς, υποκριτικές και εκτός πραγματικότητας.

Οι παλαιότερες γενιές θεωρούν τις νεότερες γενιές με υψηλή χρονική προτίμηση —που παίρνουν ανόητες και επικίνδυνες οικονομικές αποφάσεις— ως προνομιούχες, που μεγαλώνουν με τους πόρους του σύγχρονου κόσμου που δεν υπήρχαν στις προηγούμενες γενιές (π.χ., το διαδίκτυο κ.λπ.). Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της κουλτούρας του πληθωρισμού και του οικονομικού αναλφαβητισμού —που είναι κοινός σε όλες τις γενιές, αλλά συχνά επικεντρώνεται πιο έντονα στους νέους— η παλαιότερη γενιά βλέπει τους νέους να υποστηρίζουν παιδαριώδεις και καταστροφικές οικονομικές και πολιτικές ιδεολογίες και τους θεωρεί θρασύδειλους και αχάριστους που απορρίπτουν τις συμβουλές που πηγάζουν από την ηλικία και την εμπειρία τους.

Σύμφωνα με την ταξινόμηση των καστών από τον Rothbard, κατά μέσο όρο, η μεγαλύτερη σε ηλικία γενιά (65+) είναι επί του παρόντος καθαροί καταναλωτές φόρων και οι νεότερες γενιές (κάτω των 40) είναι καθαροί φορολογούμενοι. Ωστόσο, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι αυτές οι κατηγορίες δεν είναι στατικές. Τα περισσότερα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ξεκίνησαν ως καθαροί φορολογούμενοι και τελειώνουν τη ζωή τους ως καθαροί καταναλωτές φόρων. Αυτό όχι μόνο ενθαρρύνει τη διαγενεακή δυσαρέσκεια, αλλά και δίνει κίνητρο στην παλαιότερη γενιά να χρησιμοποιήσει τον κρατικό μηχανισμό για να διατηρήσει την κάστα των καθαρών φορολογουμένων-καταναλωτών, και στη νεότερη γενιά να χρησιμοποιήσει τον κρατικό μηχανισμό για να εισέλθει στην κάστα των καθαρών φορολογουμένων-καταναλωτών. Αυτή είναι η διαγενεακή προσοδοθηρία.

Σύνοψη

Επομένως, ο πληθωρισμός δημιουργεί πολύ περισσότερα δεινά από ό,τι οι υψηλότερες τιμές και οι στρεβλώσεις της δομής της παραγωγής. Διαστρεβλώνει τον ηθικό και οικονομικό ιστό που καθιστά δυνατή τη συνεργασία μεταξύ των γενεών. Αν και ο πληθωρισμός αυξάνει γενικά τη συνολική χρονική προτίμηση της κοινωνίας, επηρεάζει τις ηλικιακές ομάδες ασύμμετρα. Οι παλαιότερες γενιές -που συχνά έχουν ήδη συσσωρεύσει περιουσιακά στοιχεία- μπορούν να θωρακιστούν μέσω επενδύσεων αντιστάθμισης του πληθωρισμού. Οι νεότερες γενιές -που εξακολουθούν να προσπαθούν να αποταμιεύσουν και να δημιουργήσουν κεφάλαιο- διαπιστώνουν ότι η σύνεση τιμωρείται συστηματικά. Το αποτέλεσμα είναι μια αμοιβαία δυσαρέσκεια: οι νέοι θεωρούν τους οικονομικούς κανόνες της λιτότητας και της υπομονής ξεπερασμένους σε έναν πληθωριστικό κόσμο, ενώ οι μεγαλύτεροί τους θεωρούν ανεύθυνους επειδή δεν ακολουθούν αυτούς ακριβώς τους κανόνες που ο πληθωρισμός έχει καταστήσει αυτοκαταστροφικούς.

Ο πληθωρισμός αναδιανέμει επίσης τις εμπειρικές προσδοκίες σχετικά με τον τρόπο επίτευξης της οικονομικής και χρηματοοικονομικής επιτυχίας. Η αποταμίευση για ένα σπίτι, η αποταμίευση για το μέλλον, οι επενδύσεις και η υποστήριξη μιας οικογένειας δεν λειτουργούν πλέον με τον ίδιο τρόπο υπό ένα πληθωριστικό καθεστώς. Όταν οι ίδιες συμπεριφορές δεν αποφέρουν πλέον τα ίδια αποτελέσματα, η συνέχεια μεταξύ των γενεών διακόπτεται. Οι γονείς και οι παππούδες κι οι γιαγιάδες δεν μπορούν να μεταβιβάσουν ουσιαστικά τους οικονομικούς «κανόνες της ζωής» και οι νέοι δεν εμπιστεύονται τη σοφία ενός κόσμου που δεν υπάρχει πια. Ο πληθωρισμός των περιουσιακών στοιχείων εντείνει το χάσμα, μετατρέποντας τη στέγαση, τη γη και τον σχηματισμό κεφαλαίου σε ανταγωνισμούς στους οποίους τα κέρδη των προγενέστερων αγοραστών συχνά έρχονται εις βάρος εκείνων που ήρθαν αργότερα.

Για παράδειγμα, τα άτομα των παλαιότερων γενεών που κατέχουν σπίτι ή ακίνητο, επωφελούνται από την ανατίμηση λόγω του πληθωρισμού. Από την άλλη πλευρά, οι νεότερες γενιές συνήθως πλήττονται από την ανατίμηση περιουσιακών στοιχείων όπως η στέγαση. Τώρα, ένα μέρος της ήδη προβληματικής αγοράς κατοικίας περιλαμβάνει εν μέρει τον ανταγωνισμό μεταξύ των παλαιότερων γενεών, που θέλουν να αγοράσουν σπίτια ή ακίνητα ως επένδυση αντιστάθμισης του πληθωρισμού, και των νεότερων γενεών, που θέλουν να αγοράσουν το πρώτο τους σπίτι για να ζήσουν. Και οι δύο αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της συνεχούς υποτίμησης του χρήματος, γεγονός που τις θέτει σε σκληρό ανταγωνισμό μεταξύ τους.

Κάθε κοινωνία διδάσκει στα νεότερα μέλη της ορισμένους κανόνες σχετικά με την λιτότητα, την υπομονή, την αποταμίευση και το ρίσκο. Ο πληθωρισμός αντιστρέφει τη δομή της ανταμοιβής και διδάσκει απαίσια μαθήματα. Ο πληθωρισμός καταστρέφει όχι μόνο τον πλούτο αλλά και την ηθική διαπαιδαγώγηση. Μολονότι το υγιές χρήμα σίγουρα δεν μπορεί να λύσει όλα τα διαγενεακά ζητήματα, τουλάχιστον εξαλείφει τις σημαντικές ευκαιρίες για συγκρούσεις, δυσαρέσκεια και περιφρόνηση.

[Πηγή άρθρου: Old vs. Young and Rich vs. Poor: How Government Creates Class Conflict]

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Ηλικιωμένοι έναντι νέων και πλούσιοι έναντι φτωχών: Πώς το κράτος δημιουργεί ταξικές συγκρούσεις… Του Joshua Mawhorter εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τα διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον πληθυσμό της χώρας δεν περιγράφουν μια συνηθισμένη κοινωνική μεταβολή. Περιγράφουν μια χώρα που μικραίνει, γερνά και δυσκολεύεται να αναπαραγάγει τον εαυτό της. Το 2024 οι γεννήσεις στην Ελλάδα έπεσαν στις 68.467, μειωμένες σε σχέση με το 2023, ενώ οι θάνατοι έφτασαν τους 126.916. Δηλαδή μέσα σε έναν χρόνο ο φυσικός πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 58.449 ανθρώπους. Οι γάμοι μειώθηκαν επίσης, φτάνοντας τους 36.649, ενώ τα διαζύγια αυξήθηκαν στα 15.532. Την ίδια χρονιά καταγράφηκαν πάνω από σαράντα διαζύγια για κάθε εκατό γάμους.

Αυτό δεν είναι απλώς στατιστική. Είναι εθνική προειδοποίηση.

Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει μόνο κρίση γεννήσεων. Αντιμετωπίζει κρίση θεσμών. Και ο πρώτος θεσμός που εγκαταλείψαμε με ελαφρότητα είναι ο γάμος. Τον παρουσιάσαμε ως παλιό κατάλοιπο. Τον ταυτίσαμε με κοινωνική πίεση, υποκρισία, καταπίεση και μικροαστική συμβατικότητα. Ξεχάσαμε ότι ο γάμος υπήρξε επί αιώνες η βασική ιδιωτική συμμαχία κατά της φθοράς. Η συμφωνία δύο ανθρώπων να μετατρέψουν την επιθυμία σε ευθύνη, την έλξη σε διάρκεια, το σπίτι σε συνέχεια.

Καμία κοινωνία δεν επιβιώνει μόνο με δικαιώματα. Χρειάζεται και δεσμούς. Χρειάζεται ελεύθερους ανθρώπους που αναλαμβάνουν δεσμεύσεις. Ο φιλελεύθερος δεν ζητά από το κράτος να διατάξει τους πολίτες να παντρευτούν. Δεν πιστεύει σε ηθική αστυνόμευση ούτε σε κρατικό πατερναλισμό. Πιστεύει όμως στην αλήθεια. Και η αλήθεια είναι ότι μια κοινωνία που απαξιώνει τη σταθερή οικογένεια πληρώνει τελικά το κόστος σε άδεια σχολεία, γερασμένες γειτονιές, ασφαλιστικά αδιέξοδα και πολιτική παρακμή.

Οι Έλληνες πρέπει να ανακαλύψουν ξανά τα οφέλη του γάμου. Όχι μόνο επειδή ο γάμος συνδέεται με περισσότερα παιδιά. Αυτό είναι προφανές, αν και όχι μηχανικό. Η δημογραφία επηρεάζεται και από τα εισοδήματα, τη στέγη, τη φορολογία, την εργασία, το κόστος ανατροφής, την ηλικία απόκτησης πρώτου παιδιού και τη γενική αισιοδοξία μιας κοινωνίας. Ο γάμος δεν αρκεί για να λύσει το δημογραφικό. Αλλά χωρίς σταθερούς δεσμούς, χωρίς νοικοκυριά που μπορούν να σχεδιάσουν σε βάθος χρόνου, χωρίς ανθρώπους που πιστεύουν ότι αξίζει να χτίσουν κοινή ζωή, καμία πολιτική γεννήσεων δεν μπορεί να σταθεί.

Το επιχείρημα όμως δεν σταματά στη δημογραφία. Ο γάμος συνδέεται σταθερά με καλύτερα αποτελέσματα υγείας. Οι παντρεμένοι εμφανίζουν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, καλύτερη ψυχική υγεία, χαμηλότερα επίπεδα μοναξιάς και καλύτερη ανάρρωση μετά από σοβαρές ασθένειες. Προφανώς, ένα μέρος αυτών των αποτελεσμάτων οφείλεται και στο ότι υγιέστεροι, σταθερότεροι και οικονομικά ασφαλέστεροι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να παντρευτούν και να παραμείνουν παντρεμένοι. Αλλά αυτό δεν ακυρώνει τον θεσμό. Δείχνει ακριβώς τη λειτουργία του. Ο γάμος συγκεντρώνει, οργανώνει και ενισχύει πόρους που αλλιώς διασκορπίζονται: φροντίδα, επίβλεψη, αυτοσυγκράτηση, οικονομική συνεργασία, κοινωνική υποστήριξη.

Το ίδιο ισχύει και για την οικονομία της οικογένειας. Ο γάμος δημιουργεί οικονομίες κλίμακας. Δύο άνθρωποι μοιράζονται έξοδα, κινδύνους, εργασία, χρόνο και φροντίδα. Μπορούν να αποταμιεύσουν ευκολότερα, να σχεδιάσουν καλύτερα, να στηρίξουν ο ένας τον άλλον σε περιόδους ανεργίας, ασθένειας ή επαγγελματικής μετάβασης. Δεν μιλάμε εδώ για κάθε γάμο ανεξαιρέτως. Μιλάμε για τον σταθερό, λειτουργικό έγγαμο δεσμό. Εκείνον που μειώνει την αβεβαιότητα, απλώνει το ρίσκο σε δύο ανθρώπους και μετατρέπει την ατομική επιβίωση σε κοινό σχέδιο.

Για τα παιδιά, το ζήτημα είναι πρωτίστως εμπειρικό. Η σταθερή έγγαμη οικογένεια συνδέεται, κατά μέσο όρο, με καλύτερα εκπαιδευτικά, ψυχολογικά και οικονομικά αποτελέσματα. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε πιο σταθερά οικογενειακά περιβάλλοντα έχουν μικρότερη πιθανότητα να ζήσουν σε φτώχεια, μεγαλύτερη πιθανότητα να ολοκληρώσουν την εκπαίδευσή τους, καλύτερη σχολική επίδοση και χαμηλότερη έκθεση σε συνεχείς μετακινήσεις, συγκρούσεις και ανασφάλεια. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί. Δύο δεσμευμένοι γονείς μπορούν συνήθως να προσφέρουν περισσότερο χρόνο, περισσότερη επίβλεψη, περισσότερους οικονομικούς πόρους και μεγαλύτερη συνέχεια στην καθημερινότητα. Ο γάμος δεν παράγει αυτομάτως καλά παιδιά ούτε εξαλείφει τις αποτυχίες της γονεϊκότητας. Δημιουργεί όμως, σε επίπεδο κοινωνικού αποτελέσματος, τις καλύτερες πιθανότητες για λιγότερη φτώχεια, λιγότερη αστάθεια και περισσότερη ανοδική κινητικότητα. Και αυτό, σε μια χώρα που γερνά και μικραίνει, δεν είναι ηθικολογία. Είναι δημόσιο συμφέρον.

Σαφώς και υπάρχουν πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στον γάμο, την οικογένεια και τη γονεϊκότητα. Κανείς δεν χρειάζεται να διαγράψει την προσωπική διαδρομή κανενός. Όταν όμως μιλάμε σοβαρά για το ποια θεσμική διαρρύθμιση παράγει, κατά μέσο όρο, τα καλύτερα αποτελέσματα για τους γονείς, τα παιδιά και την κοινωνία, τότε η απάντηση παραμένει ενοχλητικά απλή. Ο «ντεμοντέ, απαρχαιωμένος», κλασικός γάμος διατηρεί τα πρωτεία.

Μπορεί να μην αρέσει στην εποχή μας. Μπορεί να μην κολακεύει τις ιδεολογικές μόδες της ρευστότητας. Αλλά ο γάμος εξακολουθεί να συγκεντρώνει σε έναν θεσμό όσα χρειάζεται η ανθρώπινη ζωή για να ανθίσει: διάρκεια, αμοιβαιότητα, ευθύνη, οικονομική συνεργασία, κοινωνική αναγνώριση και σταθερότητα για τα παιδιά.

Πριν μιλήσουμε λοιπόν για οποιοδήποτε επιμέρους μέτρο πολιτικής, πρέπει να κοιτάξουμε τη μεγάλη εικόνα της συμπεριφοράς. Πότε φεύγουν οι νέοι από το πατρικό σπίτι. Πότε σχηματίζουν σταθερά νοικοκυριά. Πότε παντρεύονται. Πότε κάνουν το πρώτο παιδί. Πόσο εύκολα μπορούν να εργαστούν, να αποταμιεύσουν, να στεγαστούν, να προβλέψουν το αύριο. Μια κοινωνία που καθυστερεί διαρκώς την ενηλικίωση, τιμωρεί φορολογικά την εργασία, κλείνει την αγορά κατοικίας, υποτιμά τη μητρότητα και την πατρότητα και αντιμετωπίζει τη δέσμευση ως αφέλεια, δεν μπορεί μετά να απορεί γιατί δεν γεννιούνται παιδιά.

Η Ελλάδα δεν θα σωθεί μόνο με επιδόματα, ημερίδες και κρατικές καμπάνιες. Θα σωθεί όταν οι άνθρωποι πιστέψουν ξανά ότι αξίζει να δεσμευθούν, να χτίσουν σπίτι, να μεγαλώσουν παιδιά, να μείνουν. Ο γάμος δεν λύνει όλα τα προβλήματα. Αλλά χωρίς γάμο, καμία κοινωνία δεν αναπαράγει με σιγουριά ούτε τον πληθυσμό της ούτε τον χαρακτήρα της.

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Ο γάμος ως δημογραφική άμυνα… Του Α. Σκούρα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Αυτό που με εντυπωσίαζε και εκτιμούσα στο Στέφανο Μάνο, ήταν η ειλικρίνεια του λόγου του και η τεράστια σημασία που απέδιδε στην ατομική ευθύνη. Μπορώ έτσι να πω ότι υπήρξε ένας από τους ελάχιστους πολιτικούς που έχω γνωρίσει και που δεν θεωρούσε ότι ο περίφημος «λαός» δεν είναι μια «ακατέργαστη μάζα όχλου», την οποίαν, κατά Γουστάβο Λεμπόν, μέγα θεωρητικό και συγγραφέα της «Ψυχολογίας του όχλου», οι πολιτικοί μπορούν να χειραγωγούν και να κατευθύνουν όπως θέλουν.

Αρκεί να διαβάσει κανείς και να αναλύσει γιατί οι Μαρξ και Λένιν, για διαφορετικούς λόγους στην αρχή, απεχθάνονταν την ατομική ευθύνη, την οποίαν εντελώς παραπλανητικά συνταύτιζαν με τον εγωϊσμό και θα καταλάβει ποια είναι η ουσία του φιλελευθερισμού.

Θυμάμαι σε μια συνάντησή μας σε φιλικό σπίτι, να κουβεντιάζουμε με τον Στέφανο Μάνο για την ευθύνη και να του λέει ότι «ελευθερία και υπευθυνότητα είναι ένα ενάρετο δίδυμο».

Ίσως η πίστη μου στο δίδυμο αυτό να έκανε τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζακ Ντελόρ το 1992, να δηλώσει στον υπογράφοντα, αλλά και σε άλλους δημοσιογράφους, ότι ο Στέφανος Μάνος ήταν τότε, «ο καλύτερος Έλληνας υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών που είχε ποτέ συμμετάσχεις το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της τότε νεοσύστατης Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αναλάμβανε και την ευθύνη για την μετέπειτα δημιουργία της ευρωζώνης».

«Ο Έλληνας υπουργός, είχε προσθέσει ο πρόεδρος της Επιτροπής, είναι πάντα καλά μελετημένος και γνώστης της των θεμάτων κυρίως δε ως προς την ευρωπαϊκή διάστασή τους….».

Αυτά τα κολακευτικά λόγια ο Στέφανος Μάνος, όταν του τα έκανα γνωστά, δεν θέλησε να τα αξιοποιήσει, λέγοντάς μου ότι «έκανε πολύ απλά αυτά που έπρεπε να κάνει ως εκπρόσωπος του Ελληνικού λαού στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα».

Στη συνέχεια όμως με ρώτησε πως γινόταν και είχα καλές σχέσεις με τον αείμνηστο Ντελόρ. «Το ποδόσφαιρο υπουργέ μου, Αγαπάμε αμφότεροι τη μπάλα. Και όταν λάχει κουβεντιάζουμε για τη γαλλική Λίλ ο πρώτος και τον Παναθηναϊκό ο υποφαινόμενος».

Χαμογελώντας ο τότε υπουργός με ρωτάει: «Μήπως είναι και κρυπτοφιλελεύθερος ο πρόεδρος της Επιτροπής;». «Όχι υπουργέ μου», του απάντησα, φωτισμένος σοσιαλδημοκράτης είναι, γι’ αυτό ο Γάλλος πρόεδρος  Μιττεράν τον προώθησε στη θέση που είναι.»…

«Πολύ ενδιαφέρον», μονολόγησε ο Στέφανος Μάνος. Και σε μια δεύτερη συνάντησή μας, στο αεροπλάνο προς Βρυξέλλες αυτή τη φορά, με ρώτησε ποια είναι η γνώμη μου για τη σχέση μεταξύ ευθύνης και ελευθερίας. Τον κοίταξα με κάποια απορία και του απάντησα λέγοντας ότι «ένας ανεύθυνος δεν μπορεί να είναι ελεύθερος». Ο συνομιλητής μου κούνησε μάλλον σκεπτικός το κεφάλι του και άλλαζε θέμα συζήτησης. Τότε στην ημερήσια διάταξη βρισκόταν το τεράστιο θέμα της ενιαίας αγοράς, στην οποία η Ελλάδα δύσκολα θα έμπαινε με επιτυχία, αν υπουργός Εθνικής Οικονομίας εκείνη την περίοδο δεν ήταν ο Στέφανος Μάνος. Αυτός στην ουσία άνοιξε το δρόμο της ένταξης μας στην ενιαία αγορά, βασική προϋπόθεση για την μετέπειτα είσοδό μας στη ζώνη του ευρώ.

Ήταν ένας πολιτικός που πίστευε στην ικανότητα της χώρας να πάει με επιτυχία μπροστά, αν μπορούσε να απαλλαγεί από τα βαρίδια του πελατειακού κράτους και της ιδιόρρυθμης γραφειοκρατίας του.

Τελικά όμως, η τελευταία, τον θαρραλέο και υπεύθυνο πολιτικό τον νίκησε. Όπως βέβαια έχει νικήσει και κάθε άλλο δημόσιο πρόσωπο που μπορεί να σκέπτεται ότι η ελευθερία είναι το θεμέλιο της ευθύνης.

Το άρθρο Ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο κόσμος της θάλασσας είναι όμορφος, γοητευτικός, ήρεμος κατά καιρούς, αλλά μπορεί να γίνει ξαφνικά ταραγμένος, αβέβαιος, δύσκολος και εξαιρετικά επικίνδυνος για όσους δεν μπόρεσαν να τον καταλάβουν. 

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που το «ναυτικό λεξιλόγιο», όχι λίγες φορές, χρησιμοποιείται πολύ στη διευθυντική «νέα γλώσσα». Όπως τονίζει ο σύμβουλος επιχειρήσεων καθηγητής Τιερί Πιτ «…ο αριθμός των εκφράσεων που προέρχονται από αυτή τη “νέα γλώσσα” είναι πλέον αισθητά αυξημένος. Έτσι στις επιχειρήσεις, όλο και περισσότερο, χρησιμοποιούνται από ηγετικά και μη στελέχη τους, εκφράσεις που σχετίζονται με τη στρατηγική και το όραμα: χάραξη πορείας, αλλαγή πορείας, πλοήγηση με όραση.

Άλλες αφορούν την ηγεσία και τον ρόλο του διευθυντή: κράτημα του πηδαλίου στην καταιγίδα, σύσφιγξη της ομάδας, καλός καπετάνιος. Άλλες πάλι αναφέρονται στη συλλογικότητα και στη συνεργασία: να είσαι στο ίδιο σκάφος, όλοι στο κατάστρωμα, σχηματισμός ενός συνεκτικού πληρώματος. Βρίσκουμε επίσης μεταφορές που συνδέονται με την απόδοση και την ένταση της δράσης: σηκώνοντας το πανί, αλλάζοντας ταχύτητα, έχοντας πλήρη δέσμευση.

Τέλος, πολλές αναφέρονται στην κρίση και στην αβεβαιότητα: αντιμετώπιση της καταιγίδας, αντιμετώπιση μιας θύελλας, πλοήγηση σε ταραγμένα νερά, ακυβέρνητο, ανόρθωση του πλοίου, αποφυγή των παγίδων».

Η γλώσσα δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Λέει για το πώς σκεφτόμαστε τη συλλογική δράση, τη στρατηγική και την ηγεσία.

Πέρα όμως από τη μεταφορά, τι μπορούν στην πραγματικότητα να μάθουν οι διευθυντές και οι ηγέτες από τον θαλάσσιο κόσμο; Και πώς μπορούμε να προχωρήσουμε πέρα από την απλή αφήγηση των κατορθωμάτων σπουδαίων πλοιάρχων ή εξερευνητών της θάλασσας για να αντλήσουμε συγκεκριμένα διδάγματα χρήσιμα για τη διαχείριση οργανισμών στην ξηρά;

Στο πλαίσιο αυτό, πανεπιστήμια, ανώτερες σχολές και σύμβουλοι επιχειρήσεων ασχολούνται με το ποια μπορεί να είναι η σχέση των ναυτικών μεταφορών με την ηγεσία και αν ένας παντοδύναμος καπετάνιος μπορεί να γίνει πιλότος σύνθετων συστημάτων.

Κατά τον Κρίστοφερ Ποάτ, δρομέα ανοιχτής θάλασσας και συνιδρυτή της εταιρείας Marsail, οι αναφορές για τη σύνδεση της θάλασσας με την ηγεσία, αφορούσαν το εμπορικό ή στρατιωτικό ναυτικό: μια κάθετη δομή διοίκησης, μια σαφής ιεραρχία και μια προτεραιότητα που δίνεται στο εμπόριο ή την κατάκτηση, ανεξάρτητα από το ανθρώπινο κόστος.

Ο καπετάνιος είναι ο άρχων του πλοίου. Ενσαρκώνει το όραμα, λαμβάνει αποφάσεις μόνος του και αναλαμβάνει την εξουσία. Το πανί γίνεται τότε η ηρωική μεταφορά για τη διοίκηση. Ο διαχειριστής είναι αυτός ο παντογνώστης, στρατηγικός καπετάνιος, υπεύθυνος για τα πάντα και πάνω απ’ όλα, ο εγγυητής της πορείας.                 

Με την άνοδο της σύγχρονης αγωνιστικής ιστιοπλοΐας -το America’s Cup- αναδύθηκε μια άλλη προσωπικότητα. Ιστιοπλόοι όπως ο Ερίκ Ταμπαρλί και ο Πίτερ Μπλέικ ενσάρκωσαν μια πιο σύγχρονη ηγεσία: κατεύθυναν τις ομάδες τους προς έναν φιλόδοξο στόχο, υποστήριζαν ένα ισχυρό όραμα, αλλά κατανοούσαν ότι η απόδοση εξαρτιόταν από τον καλό συντονισμό των δεξιοτήτων. Η ιστιοπλοΐα έγινε σχολή συλλογικής απόδοσης. Ο διευθυντής δεν ήταν πλέον απλώς ηγέτης, αλλά μαέστρος.              

Σήμερα, στην εποχή των δεδομένων, των ιπτάμενων σκαφών,  και των εξαιρετικά πολύπλοκων συστημάτων επί του σκάφους, ο σύγχρονος ιστιοπλόος δεν είναι πλέον απλώς ένας ναυτικός: είναι ο πιλότος ενός εξελιγμένου τεχνολογικού συστήματος. Πρέπει να κατακτήσει πολύπλοκα εργαλεία, να εκμεταλλευτεί δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, να ανιχνεύσει αδύναμα σήματα και να εξισορροπήσει συνεχώς την ταχύτητα, την ασφάλεια και τη διατήρηση του εξοπλισμού.

Η ιστιοπλοΐα γίνεται ένα εργαστήριο ηγεσίας σε ένα αβέβαιο και εξελισσόμενο περιβάλλον. Ο διευθυντής εμφανίζεται λιγότερο ως διοικητής ή στρατηγός και περισσότερο ως εγγυητής της ισορροπίας μεταξύ φιλοσοφίας και προσοχής, μεταξύ διαχείρισης δεδομένων και διαίσθησης.

Επόμενο είναι να τεθεί το ερώτημα γιατί η ιστιοπλοΐα έχει έντονη απήχηση σήμερα; «Αυτό συμβαίνει», τονίζει ο Τιερί Πιτ, «γιατί οι καταστάσεις εξελίσσονται σε ένα πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα, αυξανόμενη πολυπλοκότητα του συστήματος, μεταβαλλόμενα πρότυπα εργασίας και αμφισβήτηση των παραδοσιακών ιεραρχικών μοντέλων. Σε αυτό προστίθεται μια ισχυρή προσδοκία για νόημα, εμπιστοσύνη και κοινή ευθύνη, ιδίως μεταξύ των νέων γενεών διευθυντών».

Η αγωνιστική ιστιοπλοΐα -είτε πρόκειται για το Vendee Globe, το Route du Rhum, είτε για το Jules Verne Trophy- ενσαρκώνει ένα ισχυρό σύνολο αξιών: αλληλεγγύη, ανθεκτικότητα, αποδοτικότητα των πόρων, ατομική δέσμευση σε ένα συλλογικό έργο και ευθύνη απέναντι στη φύση και το απρόβλεπτο. Αυτοί οι αγώνες έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τα όρια του αθλητισμού και έχουν γίνει πολιτιστικά φαινόμενα που ακολουθούνται από εκατομμύρια.

Αφηγούνται μια ιστορία για την εποχή μας: την ικανότητα να λαμβάνεις αποφάσεις απέναντι στην αβεβαιότητα, να διαχειρίζεσαι το ρίσκο, να ενεργείς χωρίς να έχεις όλες τις πληροφορίες και να αποδέχεσαι την παροδικότητα των συνθηκών υπό τις οποίες ασκείται η ηγεσία.

Σε έναν κόσμο όπου τα παραδοσιακά σημεία αναφοράς κλονίζονται, η θάλασσα εμφανίζεται ως ένα αξιόπιστο και απτό πεδίο μάθησης. Όχι ένα ρομαντικό φόντο, αλλά ένα πραγματικό και απαιτητικό περιβάλλον.

Στο επόμενο άρθρο μας θα αναφερθούμε στα τρία μαθήματα, που η εμπειρία στη θάλασσα διδάσκει σε ηγέτες και λοιπά ανώτερα στελέχη επιχειρήσεων.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Πώς ιστιοπλοΐα και θάλασσα εμπνέουν τους μάνατζερ… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Εγκαίνια έκθεσης: Σάββατο 22 Αυγούστου, στις 20.00

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως  Κυριακή, 19.00-22.30

Είσοδος ελεύθερη

Σύμφωνα με το κριτικό σημείωμα του τεχνοκριτικού και βιολόγου Χρήστου Κυβέλου, το έργο του Παναγιώτη Φ. Τεμπελόπουλου κινείται στον αντίποδα μιας τέχνης που αρνείται την πνευματικότητα. Συνιστά ένα τολμηρό εγχείρημα αμφισβήτησης και υπέρβασης του πραγματικού, καλώντας το βλέμμα του θεατή να επανασυνδεθεί με την πρωταρχική σχέση του με τα πράγματα.

Ο κόσμος που ξεδιπλώνεται στα έργα του είναι εξίσου υπαινικτικός και μυστηριώδης, χαρακτηριζόμενος από μια μοναδική πολλαπλότητα και εντελέχεια. Με απόλυτα ισορροπημένα εικαστικά και αφηγηματικά μοτίβα, ο καλλιτέχνης αγγίζει το άγνωστο, το υπερβατικό και το ανοίκειο. Η φυσικότητα συγχωνεύεται με το πνευματικό, καθώς ο ενορατικός οφθαλμός επιβάλλεται του οργανικού. Η φύση παύει να αναπαρίσταται ως ένα απλό, εξωτερικό αντικείμενο· μετατρέπεται σε κοσμογονική μήτρα αναζήτησης μιας βαθύτερης αλήθειας. Η έκθεση αποτελεί ένα ανοιχτό κάλεσμα ενεργοποίησης των διαισθήσεων, αναδεικνύοντας τις απεριόριστες δυνάμεις του ορατού και ανοίγοντας παράλληλα έναν γόνιμο διάλογο με τις σύγχρονες τάσεις της οικολογικής σκέψης και του μετανθρωπισμού.

Λίγα λόγια για τον εικαστικό…

Ο εικαστικός Παναγιώτης Τεμπελόπουλος γεννήθηκε το 1966 στον Πειραιά. Ξεκίνησε την καλλιτεχνική του διαδρομή τη διετία 1985–1987 στο Πειραϊκό Εργαστήριο Καλλιτεχνικής Δημιουργίας και στο Ελεύθερο Εργαστήριο Εικαστικών Τεχνών του Δήμου Νίκαιας, ενώ το 1989 ολοκλήρωσε σπουδές σχεδιασμού Hardware στην Κρατική Σχολή Ηλεκτρονικών Εφαρμογών.

Από το 1990 έως το 1995 εμβάθυνε στην εκκλησιαστική τέχνη, μαθητεύοντας δίπλα στον καταξιωμένο αγιογράφο Έξαρχο Νησιώτη. Το 1995 εντάχθηκε στην ομάδα εικαστικής δράσης «Z-Circle» (δράση έως το 2003). Το 2005 μετεγκαταστάθηκε μόνιμα στην Κορώνη Μεσσηνίας. Εκεί ίδρυσε το προσωπικό του εργαστήριο, το οποίο λειτούργησε ως ανοιχτός χώρος δημιουργίας και έκφρασης για το κοινό έως το 2008. Έχει παρουσιάσει πλούσιο έργο σε ατομικές εκθέσεις (όπως Coils, Inner polarity, Decostructions, Disquieting portraits, Mechanisms of chaos, IKONS) καθώς και σε σημαντικές ομαδικές διοργανώσεις (πρόσφατα στο Terra oliva project 2023 και στο ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΟΥΡΑΝΟΣ / FINALLY THE SKY 2026).

Website: Tempelopoulosartworks.blogspot.gr_  

Facebook: Panagiotis Tempelopoulos Artworks_

Πηγή: maniatakeion.gr

Το άρθρο ΕΚΘΕΣΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ «ΕΙΚΟΝΕΣ 2, Μύθος-Θύμησες», ΤΟΥ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Φ. ΤΕΜΠΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΜΑΝΙΑΤΑΚΕΙΟΝ ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΗΝ ΚΟΡΩΝΗ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι απόψεις που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στον αρθρογράφο και δεν απηχούν απαραίτητα την επίσημη θέση της ιστοσελίδας.

Πηγή: dnews.gr

Το άρθρο Προάγγελος σοβαρής επιδείνωσης… Του Κωνσταντίνου Φίλη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Δεν συνηθίζω να ασχολούμαι με προσωπικές μου υποθέσεις στα σχόλια μου, που τακτικά δημοσιεύω. Όμως αυτή τη φορά θα κάνω μιαν εξαίρεση, μιας και το θέμα, μολονότι είναι προσωπικό εν τούτοις είμαι βέβαιος ότι απασχολεί συχνά πολλούς από εσάς. που τυχαίνει να οδηγείτε στους δρόμους πόλεων, αλλά και χωριών.

Ανήμερα της Παναγίας αφού έκανα με το ξημέρωμα το μπάνιο μου στην Άφησσο, που βρίσκεται στο Πήλιο, πήγα στη συνέχεια για ένα ντους στο ξενοδοχείο που διέμενα, προκειμένου να μεταβώ στην κοντινή εκκλησία για να παρακολουθήσω την Θεία Λειτουργία.

Ο κόσμος πολύς από το χωριό και τις γύρω περιοχές, αλλά και επισκέπτες, που έσπευσαν να παρακολουθήσουν την Λειτουργία αυτή του Δεκαπενταύγουστου.

Όταν τελείωσε η Θεία Λειτουργία και πήγα στο αυτοκίνητό μου είδα με έκπληξη ότι μου είχαν κόψει κλήση, για παράνομο παρκάρισμα. Έσπευσα να δω αν υπήρχε κάποια απαγορευτική πινακίδα και δεν εντόπισα καμία. Μόνο στο τέλος του δρόμου υπήρχε κολλημένη σε ένα στύλο μια πινακίδα στραβά τοποθετημένη.

Αλλά και σε αυτή την πινακίδα δεν μπορούσες να διακρίνεις αν η απαγόρευση ισχύει για τους εμπρός της παρκαρισμένους, ή για τα πίσω από αυτήν σταθμευμένα οχήματα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα σταθμευμένα οχήματα δεν εμπόδιζαν την κυκλοφορία, δεν ήταν παρκαρισμένα σε περιοχή ΑΜεΑ και τέλος δεν έκλειναν στροφή.

Επιχείρησα να μιλήσω με το αστυνομικό τμήμα στις Μηλιές και ο αρμόδιος αστυνομικός της τροχαίας δεν απαντούσε. Προφανώς έστειλε τα περιπολικά να κόψουν κλήσεις και ο ίδιος ήταν στο σπιτάκι του λόγω και της αργίας. Απευθύνθηκα στον αξιωματικό υπηρεσίας, που σε ελληνικά που δεν μιλούν ούτε η Αλβανοί, μου είπε κάτι ακαταλαβίστικο και μου έκλεισε το τηλέφωνο.

Αργότερα την ίδια ημέρα συνάντησα έναν αστυνομικό που βρέθηκε στην Άφησσο για έναν καβγά και μου είπε να πάω την Δευτέρα στις Μηλιές να κάνω ένσταση. Όπως, όμως γνωρίζω με εντολή Χρυσοχοϊδη, όλες οι ενστάσεις απορρίπτονται και δεν εξετάζονται επί της ουσίας.

Βεβαίως η άλλη λύση είναι η προσφυγή στα διοικητικά Πρωτοδικεία. Πέρα όμως από την ταλαιπωρία, ως πολίτης που σέβομαι τον εαυτό μου, δεν θεωρώ ότι είναι σωστό να ταλαιπωρεί κανείς τα δικαστήρια, για τέτοιες ασήμαντες υποθέσεις. Εκτός αν είναι δικομανής και του αρέσει να ξημεροβραδιάζεται στις δικαστικές αίθουσες.

Όμως προ ημερών βρέθηκα στα Κύθηρα, όπου συνέβη ένα ανάλογο περιστατικό. Έγραψαν μια κυρία για παράνομη στάθμευση, σε σημείο που δεν υπήρχε ανάλογη σήμανση. Σε ερώτησή μου στον ανάγωγο αστυνομικό, που είναι η απαγορευτική πινακίδα, με παρέπεμψε στον Δήμο που δεν την έχει τοποθετήσει, και μου έκλεισε το τζάμι.

Ο Μ. Χρυσοχοϊδης αντιμετωπίζεται από τα ΜΜΕ με σχετική εύνοια και κανείς από τους σταρ της TV δεν του υποβάλει ερωτήσεις, που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών. Κι αυτό γιατί είναι γνωστό ότι οι εντολές είναι να τους ταράξετε στις κλήσεις και για παρκάρισμα και να απορρίπτετε κάθε ένσταση.

Αυτό το θέμα που μπορεί να πει κανείς ότι ανήκει στα λεγόμενα μικρά της καθημερινότητας, εν τούτοις απασχολεί πολλούς συμπολίτες μας, που βλέπουν ένα κράτος εκδικητικό απέναντί τους. Και βεβαίως δεν μιλάμε για επικίνδυνη οδήγηση, ούτε για μεγάλες ταχύτητες ή παραβίαση του ερυθρού σηματοδότη όπου ορθώς επιβάλλονται τσουχτερά πρόστιμα.

Μιλάμε για στάθμευση σε ένα παραθαλάσσιο χωριό ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο. Αυτή η ενέργεια, με εντολές άνωθεν, δείχνει ότι αυτοί που μοίρασαν κλήσεις, αντί για αντίδωρο δεν έχουν το Θεό τους.

Απευθυνόμενος στον Κ. Μητσοτάκη θα του έλεγα ότι η καθημερινότητα είναι και μια κλήση την ώρα του εκκλησιασμού των πιστών, ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο.

Γι αυτό δεν θα πρέπει να απορείτε κ. Μητσοτάκη, όταν στις εκλογές δεν πηγαίνουν να ψηφίσουν οι μισοί πολίτες, ούτε αν θα κουβαληθούν στα εκλογικά κέντρα και θα ρίξουν λευκό…

Το άρθρο Δεν έχουν τον Θεό τους οι …αθεόφοβοι… Του ΤΑΣΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο Στέφανος Μάνος ήταν περίεργος άνθρωπος.

Τον έχουν κατατάξει στους Φιλελεύθερους. Μάλιστα, ο ίδιος είχε ιδρύσει το 1998 κόμμα που το ονόμαζε «φιλελεύθεροι». Αλλά ήταν περίεργος φιλελεύθερος. Ήταν ο μόνος που έκανε μια Αριστερή πρόταση όταν συζητιόταν η τύχη της τεράστιας έκτασης στο Ελληνικό, όταν καταργήθηκε το αεροδρόμιο. Την ώρα που τα Αριστερά κόμματα πρότειναν τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου, ο Στέφανος πρότεινε να πουληθεί η περιοχή σε οικόπεδα υψηλής αξίας και με τα έσοδα να απαλλοτριώνονται χώροι για πάρκα σε περιοχές κυρίως της Δυτικής Αττικής, Εκεί που το πράσινο και οι δημόσιοι χώροι είναι πράγματα ανύπαρκτα και τα παιδάκια δεν έχουν πού να παίξουν. Ο δε Δημήτρης Χατζησωκράτης, μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΣΥΡΙΖΑ, θυμήθηκε ότι ο Στέφανος Μάνος ήταν ο μόνος υπουργός της ΝΔ που στελέχωνε το υπουργείο του και με Αριστερούς. «…προκαλώντας την οργή του κομματικού μηχανισμού της Ν.Δ. Έσπαγε την «πιάτσα», και τις πρακτικές των άλλων σύγχρονών του, μεγαλοστελεχών της Ν.Δ. Δίνοντας δυνατότητες σε ένα ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΕΝΟ,- ναι(!), εκείνη την εποχή- αριστερών απόψεων, νέο επιστημονικό δυναμικό». Το έκανε ο Μάνος από ιδεολογική συμπάθεια; Καθόλου. Το έκανε επειδή, ως πρακτικός άνθρωπος, έβαζε τη συστράτευση για το συμφέρον της χώρας πάνω από τους κομματικούς ανταγωνισμούς. Ήταν ο μόνος πολιτικός που έγραφε πάντα στα παλιά του τα παπούτσια το «πολιτικό κόστος» (δεν έχω καταλήξει σε ποιο βαθμό αυτό είναι πλεονέκτημα ή μειονέκτημα)

Έγινα μέλος της «Δράσης», του δεύτερου κόμματος που ίδρυσε ο Στέφανος το 2009, κουβαλώντας στο κεφάλι μου όλα τα οράματα της Αριστεράς, στην οποία είχα κολλήσει συντάξιμα ένσημα. Περιέργως δεν ένιωσα ούτε στιγμή κάποια απόσταση από τον πρώην υπουργό της Νέας Δημοκρατίας. Πράγμα που σημαίνει ότι τα οράματά μας δεν διέφεραν. Για παράδειγμα, η Δράση έστηνε μονίμως περίπτερο στη γιορτή υπερηφάνειας των gays κάθε χρόνο, πράγμα που ποτέ δεν έκανε η ΝΔ.

Η θητεία του στην ΝΔ ήταν και αυτή περίεργη. Μπήκε στο κόμμα μετά από έναν καυγά με τον ιδρυτή Κωνσταντίνο Καραμανλή (τον κανονικό). Ένα καυγά που δείχνει την ποιότητα και των δυο ανδρών. Ο Στέφανος διηγείται: «Τυχαία είχα βρεθεί με τον Καραμανλή, τον παλιό, τότε που ήταν πρωθυπουργός, σ’ ένα σπίτι για φαγητό. Νομίζω το 1975. Και κει του έκανα κριτική, πολλή κριτική. Εκείνος θύμωσε και σχεδόν βριστήκαμε. Μετά το ξανασκέφτηκε και στο τέλος που φεύγαμε μου λέει: ΄Πες μου ποιο υπουργείο θες, για να εφαρμόσεις τις ιδέες σου’. Πέρασαν δυο χρόνια, το σκέφτηκα κι εγώ, και θέλησα να συμμετάσχω στις εκλογές του 1977. Αλλά δυσκολεύτηκα πολύ να μπω στο ψηφοδέλτιο, δεν με ήθελαν στη ΝΔ. Χρειάστηκε να βάλω μέσο για να μπω στο ψηφοδέλτιο ως υποψήφιος».

Η έξοδος από την ΝΔ έγινε με τρόπο πάλι περίεργο, που πάλι δείχνει την ποιότητα των ανδρών. Τον διέγραψε το 1998 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο ακάματος) επειδή, ως αντιπολίτευση, υπερψήφισε ένα νομοσχέδιο του ΠΑΣΟΚ με το οποίο συμφωνούσε, αντίθετα με την αντιπολιτευτική γραμμή της ΝΔ. Όπως διηγείται, δεν ήταν ο μόνος: «Ο κ. Καραμανλής προκειμένου να επιβάλλει τη δική του άποψη δεν δίστασε να διαγράψει από τη Νέα Δημοκρατία εμένα, τον κ. Σουφλιά, τον κ. Κοντογιαννόπουλο, τον κ. Παπαληγούρα, τον κ. Τατούλη, τον κ. Κάκκαλο». Το περίεργο εδώ είναι διπλό.

Πρώτον, η ΝΔ υιοθέτησε αργότερα την άποψη του ΠΑΣΟΚ και κατέβασε δικό της νομοσχέδιο με το ίδιο περιεχόμενο.

Δεύτερον, από τους 6 διαγραφέντες, οι 5 επέστρεψαν στην ΝΔ, όχι όμως ο Μάνος. Είχε μια απόλυτη συνέπεια στις αρχές του, που την πλήρωνε συνέχεια . Στις 4 Οκτωβρίου 2018, ο Στέφανος Μάνος ανακοίνωσε του λόγους που δεν παρέστη στην εκδήλωση για τα 44 χρόνια ίδρυσης της ΝΔ, παρότι είχε προσκληθεί. Υπενθύμισε ότι η ΝΔ τον είχε διαγράψει οριστικά από τις τάξεις της. Και εξήγησε ότι όσο ισχύει το «οριστικά» στην απόφαση διαγραφής του, δεν επιθυμεί να συμμετάσχει σε πανηγυρικές εκδηλώσεις της ΝΔ. Λυπάμαι που ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρέλειψε να το διορθώσει.

Αυτή την απόλυτη συνέπεια στις αρχές του την εφάρμοσε ο Στέφανος και σε μια δημόσια αντιπαράθεση με την τότε υπουργό παιδείας Νίκη Κεραμέως. Η υπουργός είχε νομοθετήσει την αξιολόγηση των σχολείων. Ο Μάνος έκρινε ότι η καλύτερη αξιολόγηση ήταν να δημοσιεύσει το ποσοστό των μαθητών για κάθε Λύκειο που πετυχαίνουν στις εισαγωγικές εξετάσεις στα ΑΕΙ. Η υπουργός αρνήθηκε με το επιχείρημα ότι οι επιτυχίες ανήκουν στα φροντιστήρια και όχι στα σχολεία. Το θέμα πήρε διαστάσεις με έντονη αρθρογραφία στα ΜΜΕ.

Επισκέφτηκα τον Στέφανο 2-3 φορές στο σπίτι του για να του εξηγήσω ότι προφανώς η υπουργός φοβάται πως ένα δημοσίευμα που θα κατονόμαζε τα «καλά» και τα «κακά» Λύκεια θα μπορούσε να δημιουργήσει έκρυθμες καταστάσεις, όπου π.χ. χιλιάδες γονείς θα διαδήλωναν για να πετύχουν εγγραφή των παιδιών τους σε «καλό» Λύκειο, ενώ το «κακό» θα έμενε άδειο. Αυτό όμως δεν είχε σχέση με τις αρχές του και επέμεινε.

Ωστόσο, πριν από αυτή την αντιπαράθεση, ο Στέφανος Μάνος είχε επαινέσει δημόσια τρεις (3) φορές την Νίκη Κεραμέως, όταν συνέπιπτε με τις αρχές του. Την 1^η φορά (1 ΝΟΕ 2019) δήλωνε: «Επιτέλους μία υπουργός που σέβεται τα λεφτά των φορολογουμένων πολιτών». Την 2^η φορά (8 ΙΟΥΛ 2021) σε μια αυστηρή εκτίμηση της κυβέρνησης, δήλωνε ότι βλέπει θετικά μόνο δυο υπουργούς, εκ των οποίων ο ένας ήταν η κ. Κεραμέως. Και την 3^η φορά (1 ΟΚΤ 2021) δήλωνε: «Οι συνδικαλιστές της εκπαίδευσης αγωνίζονται ενάντια στην αλλαγή. Θέλουν συντήρηση της βαθιάς κατάψυξης. Στηρίζουμε την κ. Κεραμέως».

Έχουμε πάλι εδώ μια περίεργη περίπτωση. Η αντιπαράθεσή του Μάνου με την κ. Κεραμέως δεν ήταν από αυτές που έχουμε συνηθίσει με τους πολιτικούς μας, όπου οι κόντρες είναι μόνιμες καθόσον είναι δήθεν «ιδεολογικές». Ήταν αντιπαράθεση αρχών. Ο Μάνος ήταν πρακτικός άνθρωπος. Όποτε συμφωνούσε με τις πράξεις σου σε επαινούσε. Όποτε διαφωνούσε δεν δίσταζε να σε καταγγέλλει.

Μακρηγόρησα σε επί μέρους επεισόδια από τη ζωή του Στέφανου Μάνου, επειδή νομίζω ότι περιγράφουν τον άνθρωπο καλύτερα από όσο οι χαρακτηρισμοί. Θα τελειώσω όμως με τους χαρακτηρισμούς που έδωσε σε αυτόν το μακρινό 2009 ο Αντώνης Καρκαγιάννης της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ και επίσης Αριστερός (αλήθεια, γιατί η εφημερίδα παρέλειψε το άρθρο του στον κατάλογο των άρθρων για τον Μάνο που δημοσίευσε;):

Έγραφε λοιπόν ο Καρκαγιάννης:

«Ένας πολιτικός με ελεύθερη σκέψη, με ειλικρίνεια και θάρρος που δεν φοβάται να μείνει μόνος του, πιστός στις αρχές του. Δεν θα ήταν εύκολα ανεκτός σε μια μονολιθική παράταξη και αυτό φυσικά τιμάει τον ίδιο παρά την παράταξη.

Ο ίδιος ο κ. Μάνος επέλεξε μονήρη δρόμο και προσωπικά το εκτιμώ βαθύτατα. Αν ήθελε, με μικρούς συμβιβασμούς, όπως έκαναν άλλοι, θα μπορούσε να «επανενταχθεί» και να διεκδικήσει ρόλο παρέμβασης…»

Ελπίζω να μη θεωρηθεί αυθάδεια τη δημοσίευση της φωτογραφίας μου με τον Στέφανο Μάνο, δεδομένου ότι ποτέ δεν έχω κάνει κάτι τέτοιο. Τραβήχτηκε στις 19 ΙΟΥΝ 2012, τη μέρα της παραίτησής του από την ηγεσία της ΔΡΑΣΗΣ μετά την αποτυχία στις εκλογές και πιθανόν να γεννάει σκέψεις και στον αναγνώστη.

Το άρθρο Ο περίεργος Στέφανος Μάνος… Του Διονύση Γουσέτη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.