Του Ηλία Καραβόλια
«Πλησιάζεις τη Φύση με θεωρίες και η Φύση τις πετάει κάτω» έλεγε ο μεγάλος ζωγράφος Ρενουάρ. Και η φύση της καθημερινής μας ζωής, η σύζευξη μικρόκοσμου και μακρόκοσμου, αυτό το μίγμα εργασιακής εξουθένωσης των πολλών και δυσφορίας από την επέλαση του ψηφιακού και γεωπολιτικού καπιταλισμού κάνει αυτό ακριβώς : ανατρέπει θεωρίες και σχέδια πολίτης ή παρέμβασης.
Σχεδόν κάθε οικογένεια με παιδιά στην Ελλάδα προσπαθεί να δει τι κατάρτιση θα πάρουν, ποιο επάγγελμα θα ακολουθήσουν. Και πως θα σηκώσει τα παιδιά της από τα smartphone και τα GPT (με τους αόρατους ΤΝ ρήτορες να απαντούν σε όλα προκάτ) Οι δε μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, σε γραφεία και μαγαζιά, είδαν χαμηλές εισπράξεις φθινόπωρο – χειμώνα, ενώ φαίνεται αισθητά η υποχώρηση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Επιμένει λοιπόν τόσο το σκυμμένο κεφάλι μέσα στα social, όσο ο πληθωρισμός και η ακρίβεια, και οι νευρώσεις φουντώνουν με τα εγκλήματα και τα ατυχήματα στις οθόνες. Και όλο αυτό φόντο της δυσφορίας μοιάζει να γίνεται υπαρξιακό, αισθητικό, πολιτισμικό – όχι μόνο ιδεολογικό και πολιτικό.
Αυτό σημαίνει ότι όσο και αν μισεί ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας το κυβερνητικό θράσος (της κατάλυσης θεσμών και ανοχής στην διαφθορά) δεν το χρωματίζει ιδεολογικά, ούτε το κατατάσσει σε άλλο επίπεδο, πχ ταξικής νεοφιλεύθερης πολιτικής. Άλλωστε, ο κυνικός τραμπισμός βγάζει – έστω και λίγο – τον φασίστα μέσα από πολλούς, και αυτή η μηχανική του κυνισμού καταλύει κάθε πολιτικό και ιδεολογικό αφήγημα εντός των υποκειμένων και εντός του συλλογικού ασυνείδητου (οπότε και το άφθαρτο νέο πρόσωπο, και το κίνημα που φτιάχνει, το μη μπλεγμένο με ιδεολογία και πολιτική, ακόμη και αν «δεν ξέρει την δουλειά» γίνεται δυνητικός φορέας προσδοκίας)
Οι λέξεις όμως αυτές, τα πολιτικά συμβολικά σημαίνοντα δηλαδή, πλέον μας κουράζουν. Ουσιαστικά εξαντλούν τον πολίτη που έγινε netizen χρήστης και βλέπει Instagram, Reels, Tik Tok ώστε να αποφύγει το νόημα, την ανάλυση, το εννοιολογικό φορτίο που σκάει πάνω του, κάθε στιγμή.
Αν τα παραπάνω σας φαίνονται θεωρητικά και σημειολογικά, αν σας φαίνονται υψηλή ανάλυση του σημειοκαπιταλισμού, δείτε λίγο μια κίνηση στρατηγικού σχεδιασμού από υποψήφιο νέο κόμμα (υπό την αρχηγία του πρώην πρωθυπουργού) : «Τη σύσταση Ομάδας Εργασίας που θα έχει ως στόχο τη της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας ανακοινώνει το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα. Η Ομάδα Εργασίας των επιστημόνων θα εργαστεί για τη διαμόρφωση ενός συγκροτημένου κειμένου πολιτικών αρχών και κατευθύνσεων, που θα αποτυπώνει τη νέα κοινή προγραμματική και αξιακή αφετηρία. Με τον τρόπο αυτό, φιλοδοξεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός ανανεωμένου αλλά και συνεκτικού πολιτικού στίγματος με διάρκεια και προοπτική».
Σέβομαι και γνωρίζω αρκετούς από τους σοβαρούς επιστήμονες της ομάδας, το εννοώ. Και ξέρω – όπως όλοι μας υποθέτω – ότι στην πολιτική χρειάζεται πρόγραμμα και πυξίδα. Αλλά βρε παιδί μου δεν βλάπτει να θυμόμαστε ότι ο θυμωμένος ψηφοφόρος, ο αναποφάσιστος και άστεγος πολιτικά και ιδεολογικά, δεν ενδιαφέρεται και δεν θεωρεί προτεραιότητα την εποχή αυτή που διανύουμε, την «Σύσταση Ομάδας Επεξεργασίας Κειμένου Θέσεων για τη Σύγκλιση της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας»…
Πχ : οι πλημύρες και οι φωτιές σκοτώνουν, και ναι είναι παγκόσμιο ζήτημα, συστημικής φύσεως και αναπόφευκτο λόγω κλιματικής αλλαγής αποτέλεσμα. Αλλά θα ψηφίσει ο μέσος Έλληνας κόμμα να τον κυβερνήσει επειδή αυτό το κόμμα θα έχει ανοίξει διάλογο για ώσμωση θέσεων μεταξύ «πολιτικής και ριζοσπαστικής οικολογίας» ;
Το ξαναλέω : Οι λέξεις πλέον κουράζουν, εξαντλούν, έχουν χιλιοειπωθεί και έχουν ακουστεί αμέτρητες φορές από αμέτρητους πολιτικούς και επιστήμονες.
Το να λένε, με καλή πρόθεση και ιδεολογική / πολιτική στοχοπροσήλωση, οι άνθρωποι στο Ινστιτούτο ότι πρέπει να ανοίξει «από τα κάτω διάλογος για μια νέα προγραμματική και αξιακή σύνθεση» δεν νομίζω ότι θα συγκινήσει πολλούς συμπολίτες μας . Και κάτι άλλο : σαφώς και δεν πέθαναν τα αριστερά η ριζοσπαστικά ιδεολογικά ρεύματα. Σαφώς και δεν έγινε απολιτίκ η μεγάλη μερίδα της κοινωνίας.
Όμως, σε ποιο ακριβώς σημείο του ψηφιακού υπερπραγματικού (που εκλογικεύει τον θάνατο, τον πόλεμο και κανονικοποιεί την βία, την διαρκή κρίση και τον αυταρχισμό εξουσιών) χωράει σήμερα το συμβολικό φορτίο της ριζοσπαστικής θεωρίας ; Ποιος αναποφάσιστος, ή έστω αγανακτισμένος με την δεξιά και τον ακροδεξιό τεχνολαϊκισμό των σημερινών της κυβέρνησης, θα ακολουθήσει τον Αλέξη Τσίπρα και το επιστημονικό επιτελείο του επειδή «μια Ομάδα Εργασίας θα επιδιώξει να εμπλουτίσει τον θεωρητικό προβληματισμό και να προχωρήσει την κοινή προβληματική των τριών ιδεολογικών ριζοσπαστικών ρευμάτων» ;
Να το πω απλά : οι αριστεροί ινστρούκτορες πρέπει να παραδεχθούν ότι η αριστερά (με τις όποιες εκδοχές της) δέχεται στο iPhone επίθεση από στρατηγικές data management και από στοχευμένη σημειολογία φασισμού, όχι από πολιτικό προγραμματικό λόγο . Η computational propaganda και η ρητορική της ανασφάλειας των πολιτών – χρηστών της πληροφορίας, κρύβεταιαπό τον εκδημοκρατισμό της επικοινωνίας και της καινοτομίας. Οι κεντροαριστεροί opinion leaders όπως οι άνθρωποι στο think tank του Αλέξη Τσίπρα δεν αρκεί να προτάξουν απλά «θεωρητικό πρόγραμμα σύζευξης προοδευτικών δυνάμεων»
Χρειάζονται πρακτικές προτάσεις περιορισμού, σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, της ανεξέλεγκτης τεχνητής και αλγοριθμικής νοημοσύνης (αυτό είναι η η ντουντούκα της νέας δεξιάς, με αυτήν αποχαυνώνονται οι πολίτες και απομακρύνονται από την αλήθεια των γεγονότων σε οικονομικό και γεωπολιτικό επίπεδο.
Η εξωτερική πολιτική, η οικονομική και παραγωγική , η οικολογική και περιβαλλοντική πολιτική, χρειάζονται πριν από «επεξεργασία θέσεων για ένωση ιδεολογικών ρευμάτων», την κοινωνική πολιτική : την έγνοια για την επίθεση στο υποκείμενο που εξαπολύει το σύστημα.
Και το σύστημα δεν ανατρέπεται με «ομάδες εργασίας» που περιγράφουν σε εκατοντάδες σελίδες με χρώμα ιδεολογικό τα μείζονα προβλήματα (με θεωρητικές λύσεις ή ουτοπικές παρεμβάσεις)
Η χώρα αυτή υποφέρει από υπερεπικοινωνία και υπερεκθεσιακή αξία προσδοκίας και ελπίδας – δεκαετίες.
Τα καρτέλ και τα πληρωμένα συστημικά μέσα, ξεχνιούνται επειδή η νεοδεξιά τα ρίχνει μέσα στα social media.
Ψήφος σημαίνει ερέθισμα από σημείο και σινιάλο. Όχι «επεξεργασμένες θέσεις» και θεωρητική στρατηγική για βαριές λέξεις και σημαίνοντα. Το σημαινόμενο έχει σημασία : η δέσμευση του υποψήφιου πολιτικού φορέα να αλλάξει πλαίσιο και συνθήκη νομοθέτησης .
Στην απορρύθμιση αγορών και κοινωνιών, πίσω από την διατακτική μιας Ακροδεξιάς εξουσίας σχεδόν παντού, δεν χρειάζεται υπερυθμισμένη κοινωνία και οικονομία ούτε υπερσημειολογία οραμάτων : ρύθμιση χρειάζεται και πολύ συγκεκριμένα μέτρα αναχαίτισης της αποχαύνωσης.
Θα το πω κυνικά γιατί θα με διαβάσουν φίλοι : αν πιστέψουμε ότι πρέπει να μορφώσουμε ιδεολογικά τους πολίτες, για να ψηφίσουν με κουλτούρα και με «νέα πολιτικό- οικολογική συνείδηση», ας ανοίξουμε τότε ένα ΚΕΚ επιμόρφωσης και καθοδήγησης …
