Του Ηλία Καραβολια
To χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι πλέον τόσο μοχλευμένο που «ζει» μόνο με τακτικές ενέσεις δανεικού μετρητού χρήματος.
Σε δημοσίευμα του Armstrong στους Financial Times
διαβάζουμε ότι ο καθημερινός δανεισμός σε repo είναι 3 τρις $. Αναρωτιέστε αυτά τι ακριβώς χρηματοδοτούν ; Στοιχήματα φυσικά, σε μεγάλο βαθμό, δηλαδή παράγωγα κυρίως πάνω σε δείκτες μεταβλητότητας και διακύμανσης.
Όμως αυτά τα στοιχήματα έχουν έναν μόνιμο αντίκτυπο σε μια πραγματικότητα : το αμερικανικό δημόσιο εκδίδει σχεδόν συνεχώς νέο χρέος. Και κάποιοι, με λίγα λόγια, πρέπει να αγοράσουν όλες αυτές τις εκδόσεις, άρα θα πρέπει να δανειστούν για να το κάνουν.
Το αμερικανικό κράτος λοιπόν εκδίδει τίτλους αλλά αυτό δημιουργεί ένα κατακερματισμένο σκηνικό οπότε και δημιουργείται :
Α) βραχυπρόθεσμο χρέος ( τα treasuries) που είναι 65% περισσότερα το 2025, από ολόκληρο πχ το 2022.
Β) χρέος σε στοιχήματα με ελάχιστο κεφάλαιο (margin) δηλαδή με χρήματα που οι επενδυτές δανείζονται από τους χρηματιστές τους για να αγοράσουν τίτλους πάσης φύσεως – και αυτό όλο έχει αυξηθεί κατά 90% μέσα σε τρία χρόνια, στα 1,2 τρις $
Γ) χρέος με δάνεια για υποτιμητική κερδοσκοπία (των hedge funds) που έχει αυξηθεί 65% σε τρία χρόνια, στα 3,7 τρις $
Άραγε πού θα καταλήξει όλη αυτή η αέναη κυκλικότητα των επαναληπτικών «οφειλών» που δρουν ως οξυγόνο στο σύστημα ;
Πως ακριβώς η μόχλευση( αέρας κοπανιστός) μπορεί τελικά να συναντήσει «άστοχες επιλογές κερδοσκόπων» και να προκληθεί κατρακύλα τιμών σε χρεόγραφα και αγορές ;
Επειδή το χρέος έγινε «κανονικότητα» και επειδή κάποιοι επιμένουν ότι δεν θα συμβεί το κραχ, ο έμπειρος Armstrong γράφει ότι το ζήτημα είναι «πως ζυγίσει κανείς αυτά τα νούμερα»
Και προσθέτω εγώ ότι το μείζον είναι πως η αναγκαστική συνεχής αύξηση του χρέους μπορεί να παρακολουθήσει «ανοιχτές θέσεις» επενδυτών, σε σχέση με το άγνωστο σε εμάς επίπεδο τιμών όπου έχουν βάλει δικά τους όρια κέρδους/ζημίας.
Πιο απλά : δεν ξέρουμε από που ξεκινάει το σορτάρισμα (υποτιμητική κερδοσκοπία) σε τίτλους και πόσο εκτεταμένο είναι αυτό, πόσοι δηλαδή πόνταραν (και πότε) στην πτώση.
Επειδή το χρέος στο σύστημα θα πρέπει να ανεβαίνει, αλλιώς φρακάρουν οι ροές του, δεν ξέρουμε αν αυτό μπορεί να γίνεται πλέον χωρίς να αυξάνεται η μόχλευση (ο έμμεσος επιταχυντής του χρέους). Γιατί αν συμβαίνει αυτό, τότε η όπισθεν ταχύτητα, δεν θα βρει απλά κατηφόρα, αλλά ολισθηρό έδαφος προς τον γκρεμό, πιστέψτε με.
Ο Armstrong πχ λέει ότι «το να διαιρεί κανείς το ύψος του χρέους σε ένα δεδομένο κομμάτι της αγοράς με τη συνολική αξία της αγοράς είναι κάπως κυκλικό»
Διαφωνώ, διότι αυτό δεν σημαίνει μόνο κυκλική επαναληπτικότητα αλλά κάτι χειρότερο : συμβολική αναπαράσταση για νέα στοιχήματα, κάτι σαν προσδοκίες για δήθεν κατακερματισμένο νέο επίπεδο κίνδυνου (αυτή είναι η οντολογία πίσω από την δομική αρχιτεκτονική.
Ξεχνάμε φυσικά ότι εδώ υπάρχει ένας πρωτοφανής μηχανισμός κεντρικά σχεδιασμένου χρέους σε κυκλοφορία. Που σημαίνει τι ; Ότι αν πέσουν οι αγορές, κανείς δεν ξέρει τι σχέδιο υπάρχει ώστε να μην πέφτει το χρέος που τις φούσκωσε ή τις συντήρησε στα υψηλά τους. Ο αέρας (πιο απλά να το πούμε) δεν φεύγει τόσο εύκολα αν σκάσουν οι τιμές : ειδικά αν σκάσουν ταυτόχρονα.
Τι έχουμε τότε ακριβώς μπροστά μας ; Μια κούρσα αποσυσχέτισης μεταξύ επιπέδων νέου και παλιού δανεισμού επενδυτών και μεταξύ όγκου δολαρίων σε μόχλευση και όγκου δολαρίων σε πληρωμένες επενδυτικές θέσεις.
Εν μέσω λοιπόν χαοτικής γεωπολιτικής αταξίας. το αλησμόνητο λογισμικό αναπαραγωγής πλασματικού κεφαλαίου του καπιταλισμού (υπερσυσσώρευση) αφορά τώρα και τον κίνδυνο ως «διαρκώς μετατοπισμένο» συντελεστή παραγωγής.
Δεν μιλάμε πλέον για προσμονή απομόχλευσης προσέξτε : μιλάμε για βελούδινο αποσυντονισμό συσχετίσεων, για ανάγκη συντεταγμένης αποσυσχέτισης μεταξύ προσδοκίας και πραγματικότητας.
Την ώρα που μπορεί να προκληθεί πλανητικά πόλεμος μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, ο εμφύλιος πόλεμος μέσα στις αγορές μπορεί να γεννήσει «κανόνες άγριας εμπλοκής» ακόμα και μεταξύ μεγάλων και μικρών επενδυτών.
Και το λέω αυτό διότι τα τωρινά εταιρικά κέρδη που εξασφαλίζουν τις υψηλές τιμές σε μετοχές και εταιρικά ομόλογα, και καθιστούν τη μόχλευση ανεκτή, αυξάνονται πολύ ταχύτερα από το ΑΕΠ και το διαθέσιμο εισόδημα (ή τις αποδόσεις) κάθε είδους επενδυτών.
Η δε έκθεση μεγάλων παιχτών σε δεξαμενές στοιχημάτων, μερικοί στην Wall Street λένε ότι ίσως και να είναι χειρότερη από την εποχή προ κατάρρευσης της Lehman Brothers.
Η σημερινή γεωοικονομική αστάθεια διαμόρφωσε κάποιες δομές παραδοχών (πχ για τιμές και ποσότητες σπάνιων γαιών, ορυκτών καυσίμων, πολύτιμων μετάλλων, εφοδιαστικών αλυσίδων, κτλ) όπου ο συμβολικός ηγεμονικός ρόλος των ΗΠΑ για ένα καθεστώς μονοπωλιακού «εξορυκτικού συστήματος» καθίσταται ταυτόχρονα και ο πιθανός αδύναμος κρίκος του συστήματος.
Ο αρθογράφος των FT αναρωτιέται (ορθολογικά) καθαρά σε τεχνικό επίπεδο, ζητήματα του τύπου «πόσα total return swaps υπάρχουν εκεί έξω και πόσες άλλες μορφές συνθετικής μόχλευσης»
Η δική μου απορία είναι – ταπεινά μιλώντας – μήπως αυτά είναι δευτερεύοντα ζητούμενα. Το θέμα είναι μάλλον το εξής : πόσες «σχιζοροές» γεωπολιτικής και κερδοσκοπικής μανίας για «δεσπόζουσα θέση», τόσο από πολιτικές ηγεσίες (βλ Τραμπ κυρίως) όσο και από μεγάλους παίχτες αγορών, μπορούν να συναντηθούν θανάσιμα εκεί έξω ;
