Του Ηλια Καραβόλια
«Αυτό που συνήθως εννοούμε όταν λέμε «ρίσκο» είναι ένα πραγματάκι πεζό: η πιθανότητα πτώσης, αποτυχίας ή, γενικότερα, παραβίασης των κοινωνικών προσδοκιών. Αλλά η πραγματική ουσία του ρίσκου, το μεδούλι του, θα έλεγε κανείς, δεν κρύβεται στον κοινό υπολογισμό του κινδύνου, αλλά στα σιωπηλά, αθέατα εδάφη του νου, του χεριού και της καρδιάς» έγραφε η ευφυής Αγγελική Κορρέ πρόσφατα στο ΒΗΜΑ.
Αυτή την «ποιητική του ρίσκου» που παίρνουμε και μας γοητεύει, αυτή την «αόρατη άκρη πάνω στην οποία ισορροπεί κανείς όταν τολμά να ξεφύγει από τη συνήθεια, τη συμβατικότητα ή την αυτοεκτίμηση», μερικές ψυχές στον πλανήτη δεν την αντιλαμβάνονται δημιουργικά αλλά εξ-αναγκαστικά : ζουν επειδή ρισκάρουν την ζωή τους για να μην πεινάσουν.
Η Κορρέ λέει σωστά ότι «το ρίσκο είναι η μήτρα όπου διαμορφώνεται η ανθρώπινη πρωτοτυπία»
Πόσο πρωτότυπος είναι όμως ο κίνδυνος του θανάτου ώστε να μην πεινάσει ο άνθρωπος και η οικογένεια του ; Πόση πρωτοτυπία έχει το να γυαλίζεις τις κορυφές του πλούτου 1 χλμ πάνω από την γη, ώστε οι λίγοι ζάμπλουτοι να βλέπουν το αστραφτερό αντικείμενο του πόθου τους, σε όλο του το μεγαλείο ;
Τι εννοώ : η συντήρηση του Burj Khalifa (το ψηλότερο κτιριο στον πλανήτη, στο Dubai) έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο σύμβολο όχι μόνο τεχνολογικής προόδου, αλλά και των έντονων κοινωνικών ανισοτήτων που επικρατούν στις χώρες του Κόλπου. https://www.iefimerida.gr/kosmos/ergates-katharizoyn-psilotero-ktirio-kosmoy-ntoympai
Την ώρα που το εμβληματικό κτίριο προσελκύει εκατομμύρια επισκέπτες, οι άνθρωποι που εργάζονται για τη διατήρησή του παραμένουν στην αφάνεια.
Κάθε χρόνο, δεκάδες εργάτες από το Νεπάλ περνούν ατελείωτες ώρες αιωρούμενοι σε ακραία ύψη, στηριζόμενοι μόνο σε σχοινιά και ιμάντες ασφαλείας, εκτεθειμένοι σε δυνατούς ανέμους, υψηλές θερμοκρασίες και έντονη σωματική καταπόνηση. Ο καθαρισμός ενός και μόνο τμήματος της πρόσοψης μπορεί να διαρκέσει αρκετές ημέρες ή εβδομάδες.
Παρά τους σοβαρούς κινδύνους, οι αμοιβές παραμένουν περιορισμένες. Πολλοί εργάτες αναφέρουν ότι αναγκάστηκαν να αποδεχθούν τη συγκεκριμένη εργασία λόγω της οικονομικής ανέχειας στις πατρίδες τους και της ανάγκης να στηρίξουν τις οικογένειές τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, έχουν προηγουμένως δανειστεί χρήματα για να καλύψουν αμοιβές μεσαζόντων, γεγονός που τους καθιστά ακόμη πιο εξαρτημένους από αυτή τη δουλειά.
Αυτός είναι ο κόσμος μας, κακά τα ψέματα : πολλά «ύψη πλούτου», ένας αριθμός από χρυσά και αστραφτερά επιτεύγματα, μια κορυφή και ένα μεγαλειώδες λαμπερό ανθρώπινο φαραωνικό έργο, συνήθως κρύβει εκμετάλλευση ανθρώπων που πεινάνε και ανταλλάσσουν θάνατο για λίγα φράγκα (και φαΐ για τα παιδιά τους)
Και μην βιαστείτε να πείτε ότι είναι «επιλογή» και ότι αποτελεί «προσφορά και ζήτηση». Από το Νεπάλ είναι οι εργάτες των σεΐχηδων , πεινασμένοι και ανειδίκευτοι προφανώς, όχι επαγγελματίες αναρριχητές ούτε απόφοιτοι ευρωπαϊκών σχολών για ….crisis management του τουρισμού.
ΥΓ Γράφω τα παραπάνω γιατί φρονώ ότι μέσω των εικόνων του κόσμου στην παλάμη μας χάσαμε (μεταξύ πολλών άλλων) και την ηθική διάσταση του ρίσκου στον ανθρώπινο βίο.
Και ακούμε από πολλούς ότι «ο καθένας παίρνει αναγκαστικά τα ρίσκα του» σε αυτή τη ζωή για να πάει μπροστά.
Άλλο όμως να πας μπροστά, άλλο να προσπαθείς να επιβιώσεις με ρίσκο τον θάνατο. Ας το κατανοήσουμε κάποτε, δεν βλάπτει.
Οι κορυφές της γης έχουν δύο όψεις : αυτούς που τις έφθασαν και τις καμαρώνουν και αυτούς που τις κρατούν γυαλιστερές και τρέμουν μην πέσουν.
Και το λέω γιατί ένα μεγάλο μέρος από τον ανθρώπινο εργασιακό «πολιτισμό», άρχισε και φλερτάρει με το βουητό της πτώσης του…
