Του Ηλία Καραβόλια
«Πότε θα λάβω τα εύσημα για τη δημιουργία ίσως της σπουδαιότερης οικονομίας στην ιστορία ; Πότε θα καταλάβει ο κόσμος τι συμβαίνει ;»
Η πρόσφατη απορία του Τραμπ είναι η απορία πολλών ηγετών στον δυτικό κόσμο : γιατί δεν τους δίνουν τα εύσημα οι πολίτες, έστω σε δημοφιλία ή σε ποσοστά εκλογών ενώ έρχονται με φόρα οι «λαϊκιστές» από τα άκρα ;
Τα μακροοικονομικά δούλευαν ανέκαθεν ως αναπαράσταση της εξουσίας. Η δημοσιονομική πολιτική αποτελούσε (για τους ηγέτες) την «συμβολική» τους συνεισφορά στην κοινωνία.
Σήμερα, που οι δυτικοί παντού ετοιμάζουν εξοπλισμούς και κόβουν κοινωνικές δαπάνες, η εικόνα των μεγάλων αριθμών δεν συγκινεί ούτε τους μικρομεσαίους πλέον.
Στις ΗΠΑ πχ έχουμε από χθες ρεκόρ ανεργίας 4 ετών ενώ το διαθέσιμο εισόδημα υποχωρεί επειδή οι δασμοί γύρισαν ήδη το εισαγόμενο κόστος παραγωγής (αφού σχεδόν τα πάντα, αν και αμερικανικά, φτιάχνονται αλλού από φθηνά χέρια, που δεν τα ψωνίζουν)
Στη Γαλλία οι πολλοί εξεγείρονται διότι το διαθέσιμο εισόδημα υποχωρεί δραματικά, με το χρέος να αυξάνεται. Στην Βρετανία και στην Ιταλία το ίδιο, ενώ η Ελλάδα ζει ένα εικονικό rebound των μνημονίων, λόγω πληθωρισμού, υπέρογκων πλεονασμάτων και ολιγοπωλιακής κερδοφορίας, που τροφοδοτούν την ζήτηση και το ΑΕΠ με μη παραγωγικούς τρόπους.
Οι πολίτες παντού επιλέγουν όμως να μην αξιολογούν δημοσκοπικά τις ηγεσίες από την καλή πορεία των μεγάλων αριθμών.
Έχουμε περάσει στην εποχή της απαξίωσης του μακροοικονομικού αποτυπώματος στην καθημερινότητα. Ο βίος είναι αποκομμένος από την δημοσιονομική διαχείριση και τα νούμερα της ζωής δεν επηρεάζονται από τα καλά νούμερα του κράτους.
Παντού, και στην Ευρώπη και στην Αμερική, πολύ φοβάμαι και στην Κίνα, ο πληθωρισμός και τα χρέη τραβούν την οικονομία μπροστά χωρίς όμως να ακολουθεί η ευημερία αυτή, τους πολλούς.
Ας το κατανοήσουμε : η οικονομία έχει αποκοπεί από την κοινωνία. Και το πέτυχε επειδή η αγορά μπήκε στην οικογένεια, στο μυαλό μας, στο σώμα μας. Αυτό είναι η βιοπολιτική.
Οι ηγέτες που κυβερνούν νομίζουν ότι ρυθμίζοντας νούμερα και μακρομεγέθη, ρυθμίζουν και την δήθεν κανονικότητα για την ζωή των πολιτών.
Η ζωή όμως δεν είναι στατιστική εξισορρόπηση ούτε δημιουργική λογιστική : η ζωή είναι εργασία και αμοιβή εργασίας. Είναι κατανάλωση και κόστος κατανάλωσης.
Τα μηδενικά επιτόκια πολλών ετών( προ πανδημίας) έφεραν μπόλικο νέο χρήμα και αμέσως σηκώθηκαν επιτόκια, προκλήθηκαν πόλεμοι (καθόλου τυχαίο φυσικά) ανέβηκαν οι τιμές και σταθεροποιήθηκε ο πληθωρισμός.
Έτσι, συρρικνώνεται το περιθώριο κέρδους και νυπερσυσσωρευέται ο πλούτος – εκεί καταλήγει το φαινόμενο του μειωμένου πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος.
Οι πολιτικοί όμως που κυβερνούν την Δύση βλέπουν ότι οι νέοι βουτούν στα social media και μετά ψωνίζουν μανιακά. Βλέπουν ότι το πλαστικό χρήμα μείωσε την φοροδιαφυγή και οι τζίροι απογειώνονται.
Δεν βλέπουν όμως ποιος ψωνίζει και τι ψωνίζει. Ούτε πως κατανέμονται σε εστιατόρια, κρουαζιέρες και διακοπές οι δαπάνες που αντιστοιχούν σε εισοδηματικές διαφορές.
Δεν βλέπουν ότι οι μικροαγορές στο Temu και στο Shein είναι η ψυχαναγκαστική μικρογραφία αυτού που αποκαλεί ο καθηγητής Ν. Σεβαστάκης «πλουτοκρατικές ονειρώξεις» της διπλής εντολής «πλούτισε – επιβίωσε»
Οι ηγέτες προσποιούνται ότι δεν βλέπουν το μεγάλο στοίχημα που ο καπιταλισμός κερδίζει από την κοινωνία, όσο τα μακροοικονομικά μεγέθη στηρίζονται σε πλεονάσματα υπερκατανάλωσης (που συμβάλλουν στην απώθηση της αναπόφευκτης πραγματικότητας) : δηλαδή στο χρήμα- χρέος, στα τιτλοποιημένα δάνεια, στις εξωπραγματικές τιμές σε μετοχές και εμπορεύματα.
Οι πολλοί βλέπουν ότι ολοένα και λιγότεροι μαζεύουν χρήμα και πλούτο. Και επειδή αρκετοί περνούν καλά, δεν σημαίνει ότι δεν χρωστούν και δεν το βρίσκουν μπροστά τους στα τέλη του μήνα.
Οι ηγεσίες ποντάρουν στο ότι γίναμε μέσα στο smartphone όλοι «ένα» – στο ότι είμαστε όλοι «το ίδιο»: οικονομικές μονάδες και στατιστική απεικόνιση της μακροοικονομίας στην μικροοικονομία.
Μόνο που μεταξύ των δύο εννοιών υπάρχει μια πραγματικότητα που τις αποσυνδέει : οι ανισότητες. Και μέσα σε αυτές υπάρχει ακόμη μια πραγματικότητα: οι τάξεις.
Και αυτά τα δυο, όσο και αν σκύβει η ανθρωπότητα τον αυχένα στα κινητά, αργά ή γρήγορα βγαίνουν πάνω – με ένταση και διάρκεια …
