Του Daniel Lacalle
Οι πολίτες πέφτουν στην παγίδα του σοσιαλισμού, επειδή δεν συνειδητοποιούν ότι η επίλυση των προβλημάτων του μεγάλου κράτους με ένα ακόμη μεγαλύτερο κράτος είναι επικίνδυνη. Πολλοί κατηγορούν τον καπιταλισμό για το πρόβλημα της ακρίβειας, ενώ η πραγματική αιτία είναι ο κρατισμός. Ο κρατισμός είναι η σταδιακή αντικατάσταση της κοινωνίας των πολιτών, των αγορών, των αποταμιεύσεων και της ατομικής επιλογής από τον πολιτικό έλεγχο, τις δημόσιες δαπάνες, τη ρύθμιση, τη φορολογία και τη νομισματική παρέμβαση.
Το αρπακτικό κράτος που αναλύω στο βιβλίο μου «Η Νέα Παγκόσμια Οικονομική Τάξη» αντιπροσωπεύει την ακραία εκδήλωση του κρατισμού. Είναι ένα σύστημα όπου η πολιτική τάξη αποσπά τον πλούτο και την ελευθερία από τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις, ώστε να αυτοσυντηρηθεί, να ανταμείψει εξαρτώμενους πελάτες και να ασκήσει έλεγχο στην κοινωνία.
Το μεγάλο κράτος, οι υψηλοί φόροι, η συνεχής εκτύπωση χρήματος και η ευνοιοκρατία δεν αποτελούν καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς.
Ο σοσιαλισμός αυτο-προωθείται καλά, επειδή οι πανεπιστημιακοί και οι πολιτικοί κρίνουν πάντα τις σοσιαλιστικές πολιτικές με βάση τις βασικές τους προθέσεις και όχι με βάση τα καταστροφικά τους αποτελέσματα. Ως εκ τούτου, ο σοσιαλισμός είναι η τέλεια ιδεολογία για τις ελίτ. Προσφέρει ηθική ανωτερότητα και συμπονετική ρητορική, ενώ παράλληλα καθιστά αυτούς που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται φτωχότερους, πιο εξαρτημένους και λιγότερο ελεύθερους. Μέχρι να συνειδητοποιήσουν οι άνθρωποι ότι η υπόσχεση ήταν μια παγίδα, το κράτος είναι ήδη πολύ μεγάλο, πολύ ισχυρό και χρησιμοποιεί την καταστολή πάνω στους ίδιους ακριβώς ανθρώπους που ορκίστηκε να προστατεύσει.
Το μεγάλο κράτος, ο παρεμβατισμός, η εκτύπωση χρήματος και οι υψηλοί φόροι έχουν εξοντώσει την οικονομία και έχουν καταστρέψει τις ευκαιρίες για να ευδοκιμήσουν οι οικογένειες της μεσαίας τάξης και οι μικρές επιχειρήσεις. Περισσότερο κράτος, φόροι, εκτύπωση και παρεμβατισμός, απλά θα τσακίσουν την οικονομία περαιτέρω.
Αν το μεγάλο κράτος, οι μεγάλες επιδοτήσεις, οι υψηλοί φόροι και ο πολιτικός έλεγχος της οικονομίας ήταν οι λύσεις στις σύγχρονες προκλήσεις της ακρίβειας των τιμών, η Γαλλία δεν θα βρισκόταν σε στασιμότητα και κοινωνική δυσαρέσκεια, ούτε θα υπέφερε από τεράστια προβλήματα χρέους και ελλείμματος. Επιπλέον, δεν υπάρχει ούτε ένα παράδειγμα οικονομίας που να έχει λύσει τα προβλήματα της ακρίβειας, της ανισότητας και του κόστους ζωής, επιβάλλοντας πολιτικό έλεγχο και νομισματική χρηματοδότηση του δημόσιου χρέους.
Ο δημόσιος τομέας δεν ανήκει «στον λαό». Είναι μια δομή που χρηματοδοτείται από τους φορολογούμενους, την οποία ελέγχουν και διαχειρίζονται οι πολιτικοί, οι οποίοι απαιτούν συνεχώς περισσότερους φόρους και περισσότερες δαπάνες για την παροχή των ίδιων -ή και χαμηλότερης αξίας- υπηρεσιών. Δεν υπάρχει η έννοια εθνικοποίηση. Πρόκειται για πολιτικοποίηση.
Πολλοί νέοι πολίτες έχουν διδαχθεί να πιστεύουν ότι η απογοήτευσή τους σχετικά με την εύρεση στέγασης, η χαμηλή πρόοδος των πραγματικών μισθών, οι χαμηλές αποδόσεις των αποταμιεύσεων και η φθίνουσα ανοδική κινητικότητα (εισοδηματικά ή κοινωνικά) αποδεικνύουν ότι ο καπιταλισμός έχει αποτύχει.
Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν κάτι πολύ διαφορετικό. Στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, και ολοένα και περισσότερο στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 2008, η κυρίαρχη δύναμη δεν είναι ο καπιταλισμός της ελεύθερης αγοράς, αλλά ένα μοντέλο μεγάλου κράτους, χρόνιων ελλειμματικών δαπανών, υψηλού χρέους, αυξανόμενων φόρων, νομισματικής υποτίμησης, κανονιστικής παρεμπόδισης και πολιτικού παρεμβατισμού, που προστατεύει τους κατεστημένους παράγοντες ενώ τιμωρεί τους νεοεισερχόμενους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τόσοι πολλοί εκατομμυριούχοι και πλούσιοι υποστηρίζουν τον σοσιαλισμό. Είναι ο τέλειος τρόπος για να εξαλειφθεί ένα σύστημα που βασίζεται στην αξιοκρατία, να εξαλειφθεί ο ανταγωνισμός και να διατηρηθούν τα προνόμια που τους παρέχονται από την πολιτική ένταξη, ενώ παράλληλα απαιτείται ακόμη περισσότερος κυβερνητικός έλεγχος. Ο νεποτισμός είναι άμεση συνέπεια του κρατισμού και ένα βήμα προς τον σοσιαλισμό.
Ελάχιστοι άνθρωποι είναι πλουσιότεροι και πιο ισχυροί από τους σοσιαλιστές τυράννους και τους υποστηρικτές τους. Εν τω μεταξύ, ο σοσιαλισμός χρειάζεται φτωχούς ανθρώπους, που παραμένουν φτωχοί και υποτάσσονται στο κράτος. Ο σοσιαλισμός αντικαθιστά την ανισότητα που καθοδηγείται από την επιτυχία με μια πολιτικά κατευθυνόμενη ανισότητα. Ωστόσο, στον κρατισμό η ανισότητα είναι θέμα τιμής και όχι διαθεσιμότητας. Ο σοσιαλισμός οδηγεί σε υπερπληθωρισμό και έλλειψη πόρων, επειδή αγνοεί τον οικονομικό υπολογισμό και χρησιμοποιεί την υποτίμηση του νομίσματος για να απαλλοτριώνει τον πλούτο που δημιουργείται από τα υπολείμματα του ιδιωτικού τομέα και για να διατηρεί τους πολίτες εξαρτημένους και υποτακτικούς, ενώ οι πολιτικοί ηγέτες απολαμβάνουν τις χαρές των προνομίων τους. Εξαλείφοντας τα κίνητρα για να βγάζουν οι άνθρωποι χρήματα, να προκόβουν και να ευημερούν, ο σοσιαλισμός προσφέρει το αντίθετο από αυτό που υπόσχεται. Ωστόσο, όταν πλέον το ανακαλύπτουν αυτό οι άνθρωποι, δεν μπορούν να ξεφύγουν.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι πολίτες πέφτουν στην παγίδα του σοσιαλισμού, ενώ θα έπρεπε να κατηγορούν τον κρατισμό και όχι τον καπιταλισμό. Ο σοσιαλισμός είναι η τέλεια ιδεολογία για τις ελίτ, επειδή τυλίγει τον καταναγκασμό με έναν μανδύα ηθικής ματαιοδοξίας. Προσφέρει μια συμπονετική ρητορική και μια στάση ηθικής ανωτερότητας, ενώ παράλληλα καθιστά τους ίδιους τους ανθρώπους που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται, φτωχότερους, πιο εξαρτημένους και λιγότερο ελεύθερους.
Οι γάτες υπόσχονται δωρεάν τυρί στα ποντίκια που δεν καταλαβαίνουν γιατί είναι «δωρεάν».
Η παγίδα λειτουργεί επειδή ακούγεται συμπονετική
Η έλξη του σοσιαλισμού δεν έγκειται στο ότι λειτουργεί. Είναι στο ότι φαίνεται ενάρετος. Δεν είναι. Υπόσχεται ασφάλεια, δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και προστασία από την αστάθεια της αγοράς. Όμως όταν οι πολίτες συνειδητοποιήσουν ότι η υπόσχεση ήταν μια παγίδα, το κράτος είναι ήδη πολύ μεγάλο, πολύ ακριβό, πολύ παρεμβατικό και πολύ ισχυρό για να αντιστραφεί εύκολα.
Το μοτίβο του κρατισμού είναι εμφανές στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι οι δαπάνες της γενικής κυβέρνησης στις προηγμένες οικονομίες θα ανέλθουν στο 40,7% του ΑΕΠ το 2026, ενώ ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι οι μέσες δημόσιες δαπάνες θα ανέλθουν στο 49,3% για τα μέλη της ΕΕ που ανήκουν στον ΟΟΣΑ. Σε χώρες όπως η Γαλλία, οι κρατικές δαπάνες υπερβαίνουν το 57% του ΑΕΠ. Το αποτέλεσμα είναι η στασιμότητα, η κοινωνική δυσαρέσκεια και ένα αυξανόμενο κόστος ζωής, ενώ τα λεγόμενα «δωρεάν πράγματα» γίνονται πολύ ακριβά μακροπρόθεσμα. Η συνεχής επιδείνωση των «δωρεάν» υπηρεσιών σε αντάλλαγμα για αυξανόμενους φόρους, απρόσιτη στέγαση και λιγότερες ευκαιρίες είναι μια πολύ κακή συναλλαγή. Αυτά δεν είναι τα στοιχεία ενός μινιμαλιστικού συστήματος. Είναι τα στοιχεία της πολιτικής κατανομής των οικονομικών πόρων σε μαζική κλίμακα.
Αν η οδός προς την κοινωνική δικαιοσύνη ήταν το μεγαλύτερο κράτος, οι υψηλότεροι φόροι και η περισσότερη κρατική παρέμβαση, οι νέοι θα άκμαζαν και οι σοσιαλιστικές οικονομίες θα ήταν παγκόσμιοι ηγέτες. Αντίθετα, υποφέρουν από διογκωμένες τιμές περιουσιακών στοιχείων, μη προσιτές κατοικίες, μειωμένη αξία καταθέσεων και επιδεινούμενη πρόσβαση στη μεσαία τάξη. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή οι αγορές είναι πολύ ελεύθερες, αλλά επειδή οι κυβερνήσεις είναι πολύ κυρίαρχες.
Η Κίνα και οι σκανδιναβικές χώρες δεν αποτελούν απόδειξη ότι ο σοσιαλισμός λειτουργεί, αλλά απόδειξη ότι, όταν τα έθνη εγκαταλείπουν τις οικονομικές πολιτικές που ελέγχονται από τον σοσιαλισμό και εφαρμόζουν αυτό που πολλοί στη Δύση θα ονόμαζαν «ανεξέλεγκτο καπιταλισμό», αυτό οδηγεί σε ανάπτυξη και πλούτο.
Τα κακά νέα είναι ότι το ίδιο το δημοσιονομικό μοντέλο του μεγάλου κράτους συνεχίζει να επεκτείνεται παρά τις αποτυχίες του. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι προηγμένες οικονομίες παρουσίασαν συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα 4,4% του ΑΕΠ το 2025 και προβλέπει 4,8% το 2026. Το παγκόσμιο ακαθάριστο δημόσιο χρέος αυξήθηκε στο 93,9% του ΑΕΠ το 2025 και προβλέπεται να φτάσει το 100% έως το 2029, ενώ το δημόσιο χρέος σε πολλές προηγμένες οικονομίες παραμένει ιστορικά υψηλό. Αντί να διορθώνει τις υπερβολές του παρελθόντος, το πολιτικό σύστημα συνεχίζει να δανείζεται έναντι του μέλλοντος για να διατηρήσει τα προνόμια του παρόντος.
Έτσι, οι πολιτικοί, που έχουν γίνει οι νέοι αριστοκράτες, κατηγορούν τους εκατομμυριούχους και τους πλούσιους για την τρέχουσα κατάσταση, ενώ —μολονότι κατάσχουν αυξανόμενα ποσοστά όλης της περιουσίας των πλουσίων— η κατάσταση της οικονομίας απλά επιδεινώνεται. Αυτός είναι ο αρπακτικός κρατισμός που αναφέρω στο βιβλίο μου. Οι πολιτικοί απορροφούν όλο και περισσότερο από τον πλούτο ενός έθνους κάθε χρόνο και στη συνέχεια κατηγορούν όσους δημιουργούν πλούτο για να προωθήσουν τον φθόνο, το μίσος και την εξάρτηση.
Η νομισματική υποτίμηση διόγκωσε το κράτος
Αυτό το μοντέλο υποστηρίζεται από τις κεντρικές τράπεζες, που επανειλημμένα προστάτευσαν τις κυβερνήσεις και το δημόσιο χρέος από τις συνέπειες των υπερβολικών δαπανών και των ανεύθυνων δημοσιονομικών πολιτικών. Τα στοιχεία μεταξύ των κεντρικών τραπεζών δείχνουν ότι ο ισολογισμός της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ κορυφώθηκε στα 8,97 τρισεκατομμύρια δολάρια τον Απρίλιο του 2022, ο ισολογισμός του Ευρωσυστήματος στα 8,84 τρισεκατομμύρια ευρώ τον Ιούνιο του 2022, και της Τράπεζας της Ιαπωνίας στα 764,8 τρισεκατομμύρια γιεν τον Αύγουστο του 2024, που αντιστοιχεί στις κορυφώσεις τους σε 34,5%, 64,2% και 125,8% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Ακόμη και το 2026, αυτοί οι ισολογισμοί παραμένουν εξαιρετικά μεγάλοι σε σχέση με την εθνική παραγωγή.
Αυτό δεν είναι ουδέτερη τεχνοκρατία. Είναι ένας μηχανισμός που τιμωρεί την αποταμίευση, επιδοτεί το χρέος, αποδυναμώνει την ανακάλυψη τιμών, διογκώνει τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, συγκαλύπτοντας τον κίνδυνο του κρατικού χρέους, και δημιουργεί αθόρυβα μια μεταφορά πλούτου από τους αποταμιευτές, τους εργαζόμενους και τους μισθωτούς προς τις υπερχρεωμένες κυβερνήσεις. Όταν το κράτος ξοδεύει πάρα πολλά και η κεντρική της τράπεζα συγκαλύπτει τις συνέπειες, οι πολίτες ακούν πως προστατεύονται. Ωστόσο, στην πραγματικότητα φτωχαίνουν, μέσω της πληθωριστικής υποτίμησης του νομίσματος και του πληθωρισμού των τιμών των περιουσιακών στοιχείων.
Η δημιουργία τεχνητού χρήματος δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Ωφελεί δυσανάλογα τις κυβερνήσεις και τους κατόχους περιουσιακών στοιχείων που μπορούν να προστατευτούν από τον νομισματικό πληθωρισμό. Ταυτόχρονα, βλάπτει πάντα τους πραγματικούς μισθούς, τις καταθέσεις και όσους δεν έχουν περιουσιακά στοιχεία. Οι πολιτικοί προσπαθούν να σας πουν ότι μπορούν να κάνουν το αποτέλεσμα ουδέτερο μέσω της φορολογίας, των κρατικών μεταβιβάσεων και των απαλλοτριώσεων. Ωστόσο, είναι μόνο ένα τέχνασμα, για να κάνουν τους εργαζόμενους και τους μικρομεσαίους να εξαρτώνται περισσότερο από ένα κράτος που δεν εκπληρώνει ποτέ την υπόσχεση του εύκολου χρήματος, επειδή η φτώχεια δεν αλλάζει πορεία· επιταχύνεται.
Το μεγάλο κράτος σε κάνει φτωχό και το μεγαλύτερο κράτος σε κάνει φτωχότερο.
Ο σοσιαλισμός ενδυναμώνει τις ελίτ, όχι τους πολίτες
Ο σοσιαλισμός συχνά παρουσιάζεται σαν μια εξέγερση ενάντια στα προνόμια, αλλά στην πράξη είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί ποτέ για να τα εδραιώνουν. Όσο μεγαλύτερο είναι το κράτος, τόσο πιο πολύτιμη γίνεται η πολιτική πρόσβαση. Όσο πιο παρεμβατικό είναι το σύστημα, τόσο πιο εύκολο είναι για τους μεγάλους κατεστημένους φορείς, τις γραφειοκρατίες και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα να υπαγορεύουν τις κρατικές ρυθμίσεις, να καταλαμβάνουν τις επιδοτήσεις, να καταστέλλουν τον ανταγωνισμό και να αποφασίζουν το ποιος λαμβάνει χάρες.
Γι’ αυτό ο σοσιαλισμός είναι τόσο ελκυστικός για τις ελίτ. Τους επιτρέπει να μιλούν στη γλώσσα της συμπόνιας και της ανθρωπιάς, ενώ παράλληλα χτίζουν δομές εξάρτησης. Τους παρέχει την ηθική κάλυψη για υψηλότερες δαπάνες, υψηλότερους φόρους, περισσότερο έλεγχο και περισσότερη γραφειοκρατία, ακόμη και όταν αυτές οι πολιτικές μειώνουν την παραγωγικότητα, τιμωρούν την εργασία και τις επενδύσεις και παγιδεύουν εκατομμύρια σε στασιμότητα. Η ελίτ δεν υποφέρει υπό τον σοσιαλισμό, επειδή μπορεί να αποθηκεύσει τον πλούτο της εκτός του συστήματος, ενώ όσοι ψηφίζουν υπέρ του μεγαλύτερου κράτους συχνά αναρωτιούνται γιατί κάθε φορά βρίσκονται σε χειρότερη θέση.
Η απάντηση σε ένα αναποτελεσματικό και χρεωμένο κράτος δεν είναι το ακόμη μεγαλύτερο. Το περισσότερο κράτος, οι περισσότεροι φόροι και ο περισσότερος παρεμβατικός σχεδιασμός δεν θα λύσουν αυτό που το μεγάλο κράτος, η αυξανόμενη φορολογία και ο παρεμβατικός σχεδιασμός έχουν ήδη καταστρέψει. Το μόνο που θα κάνουν είναι να παραλύσουν περαιτέρω την οικονομία, μειώνοντας τα κίνητρα για εργασία, αποταμίευση, επενδύσεις, κατασκευές και καινοτομία.
Η στεγαστική κρίση αποτελεί ένα καλό παράδειγμα. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει επιλογές δημόσιας πολιτικής (όπως οι περιορισμοί στην χρήση γης, τα χωροταξικά εμπόδια και τα σημεία συμφόρησης στην προσφορά), ως κεντρικούς παράγοντες των προβλημάτων της ακρίβειας. Ωστόσο, η σοσιαλιστική πολιτική απάντηση δεν είναι η άρση των εμποδίων και η επέκταση της προσφοράς. Είναι η προσθήκη περισσότερων επιδοτήσεων, περισσότερων ελέγχων και περισσότερων επιπέδων παρέμβασης, που προστατεύουν τους κατεστημένους φορείς και εμβαθύνουν τις στρεβλώσεις.
Οι νέοι πολίτες δεν ζουν την αποτυχία του καπιταλισμού. Ζουν τη σωρευτική αποτυχία του κρατισμού, του μεγάλου κράτους, των αιώνιων ελλειμμάτων, της εξάρτησης από το χρέος, του νομισματικού παρεμβατισμού, των ρυθμιστικών βαρών και των φορολογικών συστημάτων που τιμωρούν την εργασία και το κεφάλαιο. Μέχρι τη στιγμή που η ρητορική της συμπόνιας θα δώσει τη θέση της στην πραγματικότητα της δυστυχίας, το σοσιαλιστικό σύστημα έχει ήδη οικοδομηθεί, ώστε να τιμωρεί τους ίδιους ακριβώς πολίτες που ισχυριζόταν ότι θα προστάτευε.
Η ευημερία και η ισότητα ευκαιριών απαιτούν το αντίθετο του σοσιαλισμού. Χρειάζονται μικρότερες και αποτελεσματικές κυβερνήσεις, έλεγχος του προϋπολογισμού, ένα ανοιχτό και ελεύθερο νομισματικό σύστημα, χαμηλότερα εμπόδια στην καινοτομία και τις επιχειρήσεις ή την προσφορά στέγασης, και ένα φορολογικό σύστημα που να υποστηρίζει την προσπάθεια, την αποταμίευση και την επιχειρηματικότητα, όχι την εξάρτηση, τις δαπάνες και τον δανεισμό.
Οι σοσιαλιστές γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να πουλήσουν τον σοσιαλισμό από μόνο του. Κανείς δεν θα τους ψήφιζε. Όλα τα παραδείγματα σοσιαλιστικών, κεντρικά σχεδιασμένων οικονομιών έχουν αποτύχει παταγωδώς. Πρέπει να τον πουλήσουν χρησιμοποιώντας κάλπικα παραδείγματα – τις σκανδιναβικές χώρες – και μεταμφιεσμένα σαν μια συμπονετική «βελτίωση» του τρέχοντος συστήματος, στο οποίο δεν θα χάσετε την ανάπτυξη και την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες που έχετε σήμερα, απλώς θα πρέπει να δώσετε ακόμη περισσότερη εξουσία στους πολιτικούς. Το ψέμα ότι δεν έχετε να χάσετε τίποτα και ότι έχετε μόνο να κερδίσετε αν μεταφέρετε περισσότερη εξουσία στους σοσιαλιστές πολιτικούς ακολουθείται πάντοτε από την στασιμότητα, την εξάρτηση, την φτώχεια και την καταστολή.
Οι σοσιαλιστές λένε πάντα ότι «ο αληθινός σοσιαλισμός δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ», κάτι που προφανώς είναι ψέμα. Ο σοσιαλισμός δεν είναι μια σπουδαία ιδέα που εφαρμόζεται άσχημα ή ατελώς. Είναι μια απαίσια ιδέα που εκτελείται τέλεια. Η παγίδα στήνεται όταν οι σοσιαλιστές τελικά πείθουν τον πληθυσμό να ασπαστεί τον σοσιαλισμό. Καταλαμβάνουν τους θεσμούς, δημιουργούν μια εξαρτημένη και υποτακτική κοινωνία και κατεδαφίζουν τη δημοκρατία από μέσα, ενώ κυματίζουν τη σημαία του «δημοκρατικού σοσιαλισμού» – κάτι που είναι οξύμωρο, καθώς ο σοσιαλισμός είναι πάντα τυραννία και έλεγχος, όχι ευημερία. Ωστόσο, μέχρι τότε, δεν μπορείς να βγεις από αυτόν.
Το να κατηγορείται ο καπιταλισμός για τις καταστροφές που προκαλεί ο πολιτικός παρεμβατισμός δεν είναι αστοχία. Είναι μια στρατηγική για την προώθηση της σοσιαλιστικής παγίδας.
Πηγή: xpressing.substack.com
