Του Ηλία Καραβόλια
Όλες μας οι ιδεολογικές διαφωνίες, οι πολιτικές διαφορές και διενέξεις, έχουν μια κοινή «αθέατη» αφετηρία, την οποία απωθούμε εσκεμμένα : όσο περισσότεροι προσπαθούν να ανέλθουν εισοδηματικά, τα λεφτά που θα λείπουν από τους πολλούς είναι επειδή τα (υπερ) συσσωρεύουν οι λίγοι.
Και με βάση αυτό εκείνοι που επικαλούνται ότι η διακυβέρνηση μιας χώρας, αλλά και του πλανήτη, είναι καθαρά ζήτημα πολιτικής βούλησης, αγνοούν τα όρια της πολιτικής μέσα στην πραγματικότητα του σύγχρονου καπιταλισμού και των θεσμών που τον υποστηρίζουν.
Ακούστε : κάποιοι νεοφιλελεύθεροι λένε ότι «μπορούν τελικά, με αυτό το σύστημα, οι πολλοί να περνάνε καλά και άνετα». Και κάποιοι εμμονικοί ακροαριστεροί θεωρούν ότι «ισότητα είναι μια κατάσταση όπου οι ανισότητες διευρύνονται, οπότε και οι πολλοί παραμένουν στα χαμηλά σκαλοπάτια της κοινωνικής σκαλωσιάς»
Ο (μετά)κευνσιανος λοιπόν καθηγητής οικονομικών Thomas Picketty και η ερευνητική του ομάδα, μιλούν μόνο μέσα από αποτελέσματα μελετών και δεδομένων, με επιστημονική ερμηνευτική τεχνογνωσία (και όχι με κοινωνική υπολογιστική μηχανική). Και μιλούν για την ξεχασμένη έννοια στην οικονομία : την «Δικαιοσύνη» όπως αυτή προκύπτει από την «δίκαιη κατανομή»
Ο Pikketty και οι συνεργάτες του μας δείχνουν τα τελευταία χρόνια πως αυτές οι εξαντλητικές μελέτες με τα άπειρα data περί εισοδημάτων, φορολογικών συντελεστών και άλλων μεγεθών του βιοτικού επιπέδου μας, παράγουν επιστημονικά συμπεράσματα ώστε να υιοθετηθούν «ποσοτικοποιημένα» αλλά βιώσιμα οφέλη για τις κοινωνίες.
Η βελτιστοποίηση τέτοιων πορισμάτων μας φέρνει αντιμέτωπους με μια πραγματικότητα : όσο και αν μεγαλώσουν τα παραγόμενα πλούτη, (πχ με την τεχνητή νοημοσύνη ή το πλασματικό κεφάλαιο που αυτοαναπαράγεται χωρίς κέρδη από παραγωγή) όσο και αν μεγεθύνεται το ΑΕΠ στον δυτικό φιλελεύθερο κόσμο, η ισοκατανομή του πλούτου δεν υφίσταται ως τέτοια, δεν συμβαίνει ως μηχανικό αυτόματο (ο μύθος των trickle down economics). Απαιτείται ταυτόχρονη ρύθμιση, δηλαδή δομική θεσμική παρέμβαση, από τις κυβερνήσεις στις αγορές και στις οικονομίες.
Μπορεί λοιπόν η λέξη φορολογία να τρομάζει φτωχούς, μικρομεσαίους και πλούσιους, είναι όμως όχι απλά ένα εργαλείο αναδιανομής του πλούτου, αλλά και ένας ειδικός μηχανισμός αναδιάρθρωσης της σύνθεσης του οργανικού κέρδους( ως «συμμέτοχο μέρισμα» της κοινωνικής κινητικότητας)
Χθες λοιπόν ο Thomas Piketty δημοσίευσε μια ογκώδη Έκθεση για την Παγκόσμια Δικαιοσύνη (παραθέτω τα στοιχεία και μια ερμηνευτική παράγραφο της από το blog της Myrto Letsou) «προτείνοντας φόρο περιουσίας έως 20% στους δισεκατομμυριούχους, φόρο εισοδήματος έως 90% για τα εξαιρετικά υψηλά εισοδήματα, πλήρη απαγόρευση των ορυκτών καυσίμων και την ίδρυση ενός Διεθνούς Ταμείου Δικαιοσύνης»
Πάλι η Myrto Letsou μας υποδεικνύει ότι υπάρχει και «πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο VoxEU του Centre Economic Policy Research, η οποία χρησιμοποίησε ένα πολυεθνικό μακροοικονομικό υπόδειγμα για να αξιολογήσει τις πραγματικές συνέπειες του παγκόσμιου ελάχιστου εταιρικού φόρου 15%»
Το συμπέρασμα της έρευνας είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικό: «τα παγκόσμια οφέλη ευημερίας είναι θετικά και το κυριότερο, αποδεικνύονται ανθεκτικά ακόμη και αν οι ΗΠΑ απέχουν από το προτεινόμενο σύστημα».
Σήμερα φρονώ ταπεινά ότι η μεγάλη διαφορά, η μεγάλη απόσταση μεταξύ νεοφιλελεύθερων και μετακευνσιανών οικονομολόγων, βρίσκεται στην μηχανική της μέγιστης μείωσης της τεχνητής μετατόπισης κερδών διεθνώς (για φοροαποφυγή και αποθησαύριση).
Το μείζον ζητούμενο της παγκόσμιας οικονομικής πολιτικής (για την περίφημη «συμμετρία» κατανομής πλούτου) είναι ο περιορισμός του επιθετικού φορολογικού ανταγωνισμού.
Και όπως σωστά λέει πάλι η Myrto Letsou:
«Η φορολόγηση του κεφαλαίου δεν χρειάζεται ούτε διεθνή ομοφωνία ούτε επικλήσεις στο συναίσθημα. Χρειάζεται θεσμούς, συγκεκριμένους συντελεστές και αυστηρούς μηχανισμούς επιβολής.Το θεσμικό αυτό πλαίσιο δεν αποτελεί μακρινή θεωρία, αλλά μια πραγματικότητα σε εξέλιξη: 147 χώρες συμμετέχουν ήδη στο Inclusive Framework του ΟΟΣΑ και οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα έσοδα από τους εταιρικούς φόρους στην ΕΕ θα αυξάνονται κατά 7,1% ετησίως (περίπου 26 δις €)»
Δεν μιλάμε λοιπόν για μια ουτοπία, αλλά για μια νέα παγκόσμια οικονομική αρχιτεκτονική που οικοδομείται αυτη τη στιγμή – και πρέπει όλες οι χώρες να συμμετέχουν ενεργά…
