Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Υπάρχει σίγουρα πολιτικός χώρος σήμερα για μια φιλελεύθερη, μετριοπαθή κεντροδεξιά που συνδυάζει οικονομία της αγοράς με αποτελεσματικό έλεγχο συνόρων. Η εκλογική της επιτυχία όμως δεν είναι καθόλου δεδομένη. Στην πραγματικότητα, αυτό το σχήμα βρίσκεται αρκετά κοντά στην ιστορική παράδοση της Νέας Δημοκρατίας. Δηλαδή, φιλελεύθερη οικονομία, φιλοευρωπαϊσμός, έμφαση στην ασφάλεια και τη νομιμότητα – παράδοση Κωνστ. Μητσοτάκη, Στ. Μάνου, Ανδ. Ανδριανόπουλου. Η ελληνική κοινωνία έχει μετακινηθεί έκτοτε προς πιο συντηρητικές θέσεις στο μεταναστευτικό. Η εμπειρία του 2015–2020, η πίεση στα εξωτερικά σύνορα και η ευρωπαϊκή συζήτηση για το άσυλο έχουν κάνει ευρύτερα αποδεκτές πολιτικές όπως η προστασία συνόρων,οι επιστροφές παράτυπων μεταναστών και το άσυλο στην πρώτη ασφαλή χώρα. Θέσεις που πριν από δέκα χρόνια θεωρούνταν «σκληρές», σήμερα συχνά θεωρούνται ως mainstream. Υπάρχει ακόμη και άρθρο του G. Rachman στους Financial Times, περί χρησιμοποίησης ερημονήσων για εκτοπισμό παράνομων μεταναστών!
Η οικονομία της αγοράς επίσης έχει π9λέον μεγαλύτερη κοινωνική νομιμοποίηση. Μετά την κρίση χρέους, η πλειοψηφία των ψηφοφόρων δεν φαίνεται να αναζητά επιστροφή σε κρατισμό τύπου δεκαετίας 1980. Η συζήτηση αφορά περισσότερο το πόσο κράτος χρειάζεται και όχι αν χρειάζεται αγορά. Αυτό ευνοεί πιό φιλελεύθερες οικονομικές προσεγγίσεις. Η ελληνική Αριστερά παραμένει με λίγες δυνατότητες και κατακερματισμένη. Το μεγάλο όμως πρόβλημα είναι πως η λέξη «φιλελεύθερος» στην Ελλάδα δεν έχει πάντα θετική απήχηση.Πολλοί ψηφοφόροι που υποστηρίζουν αυστηρό έλεγχο των συνόρων, χαμηλότερους φόρους και κυρίως ιδιωτικές επενδύσεις δεν αυτοπροσδιορίζονται ως «φιλελεύθεροι». Συνήθως θεωρούν τον εαυτό τους ως πατριώτη, κεντροδεξιό, συντηρητικό η πραγματιστή. Γι’ αυτό φιλελεύθερα κόμματα ιστορικά δυσκολεύτηκαν να ξεπεράσουν μικρά ποσοστά.
Οι καλύτερες προοπτικές δεν βρίσκονται σε ένα «καθαρό» φιλελεύθερο κόμμα. Περισσότερες πιθανότητες έχει ένα σχήμα που συνδυάζει οικονομικό φιλελευθερισμό, ισχυρούς θεσμούς, έλεγχο μεταναστευτικών ροών, φιλοευρωπαϊκή κατεύθυνση, έμφαση στην ασφάλεια και κοινωνικό πραγματισμό αντί ιδεολογικού ακτιβισμού. Αυτό μοιάζει περισσότερο με τα σημερινά κεντροδεξιά κόμματα της βόρειας Ευρώπης παρά με τα κλασσικά νεοφιλελεύθερα κόμματα της δεκαετίας του 1990.
Η μεγαλύτερη «ανεκπλήρωτη» πολιτική αγορά στην Ελλάδα σήμερα δεν είναι η Αριστερά ή η εθνικιστική Δεξιά. Αλλά ένας χώρος φιλελεύθερου πατριωτισμού με οικονομία της αγοράς, κράτος δικαίου, αποτελεσματικό κράτος, αυστηρά αλλά νόμιμα σύνορα και με ισχυρή ευρωπαϊκή και δυτική ένταξη. Και το κυριότερο, η καταπολέμηση της ακρίβειας με την εγκατάλειψη της αντιλαικής “πράσινης ανάπτυξης”. Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν τέτοιοι ψηφοφόροι. Πιθανότατα υπάρχουν αρκετοί. Το θέμα είναι αν μπορεί να εμφανιστεί ηγεσία που να τους εκφράσει καλύτερα από τη σημερινή Νέα Δημοκρατία.
