Η νέα αμερικανική μεταστροφή είναι απίθανο να τερματίσει τον πόλεμο. Αλλά θἑτει νέες προκλήσεις για την Ουκρανἱα και τους εταίρους της.
Της Isabelle Lasserre*
Για Τρίτη φορά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ταπείνωση του προέδρου της χώρας αυτής στο Οβάλ Γραφείο το 2025, ο Ντόναλντ Τραμπ, αφού λίγους μήνες μετά απέτυχε να επιβάλλει μία κακή ειρήνη στην Ουκρανία, στις συνομιλίες του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, σήμερα επιχειρεί κάτι χειρότερο. Συμμαχεί με τον επιτιθέμενο, για να θυσιάσει μια μεγάλη χώρα στο βωμό των βραχυπρόθεσμων οικονομικών του συμφερόντων. Και ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ένας πρώην πράκτορας της KGB που έχει κάνει τη χειραγώγηση μια από τις ειδικότητες του, χρησιμοποιεί την αστάθεια και τη στρατηγική επιπολαιότητα του Αμερικανού προέδρου για να προσπαθήσει να αποκτήσει μέσω της διπλωματίας αυτό που δεν μπορεί να αρπάξει στο έδαφος, όπου χάνει στρατιώτες του χωρίς να καταφέρει να προχωρήσει. Χρησιμοποιεί την αδυναμία του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος βλέπει τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν με μια τιμή πολύ υψηλή για να του εξασφαλίσει τη νίκη, προκειμένου να κερδίσει χρόνο .
Αυτή η νέα «προδοσία» αποδεικνύει περαιτέρω ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει περισσότερη ενσυναίσθηση, σεβασμό και κοινά συμφέροντα με τον Ρώσο αυταρχικό, του οποίου τα χέρια είναι κόκκινα από το ουκρανικό αίμα, παρά με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον πρόεδρο μιας χώρας που δέχεται επίθεση επειδή επέλεξε το στρατόπεδο της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Αλλά αν αφήσουμε στην άκρη την ηθική, τις δημοκρατικές αρχές και το διεθνές δίκαιο, για τα οποία ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ενδιαφέρεται, η συμφωνία εξαγωγής ντίζελ μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας είναι πιθανό να είναι μια ψευδαίσθηση. Όχι μόνο επειδή ορισμένοι ειδικοί αμφιβάλλουν για την ικανότητα της Ρωσίας, της οποίας τα διυλιστήρια βρίσκονται υπό πίεση από τα ουκρανικά χτυπήματα, να προσφέρει την εκλογική ανάπαυλα που χρειάζεται ο Τραμπ. Κυρίως όμως γιατί, όπως λέει Ουκρανός αξιωματούχος, «δεν θα τελειώσει τον πόλεμο, γιατί, ακόμη και στη στεριά, οι Ουκρανοί θα αντισταθούν».
Η νέα ρωσοαμερικανική συμφωνία, που πέρασε στα παρασκήνια και προσφέρθηκε στον Ποὐτιν δύο ημέρες μετά τα γενέθλιά του, θεωρείται «άδικη και ανέντιμη» από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Από την ουκρανική πλευρά, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα προσφέρει στη Ρωσία μια ανάπαυλα παρέχοντας πρόσθετα κεφάλαια για να τροφοδοτήσει τον πόλεμο και να εισάγει κρίσιμα εξαρτήματα και υλικά που λείπουν από τη στρατιωτική βιομηχανία. Όπως σημειώνει το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) είναι επίσης «μια μονομερής παραχώρηση αυτό τις Ηνωμένες Πολιτείες στη διαπραγματευτική τους στάση με τη Ρωσία… Θα ενισχύσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος θα θεωρήσει ότι ο χρόνος είναι με το μέρος του και ότι η δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία μειώνεται».
Ειδικά αν, την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ, που θέλει να φύγει o Ζελἑνσκι και υιοθετεί όλη τη ρητορική του Κρεμλίνου, κατηγορώντας το για έλλειψη διπλωματικής προόδου, εντείνει την πίεσή του για να αναγκάσει το Κίεβο να συνθηκολογήσει. Όλες οι πρόσφατες ομιλίες του Πούτιν, καθώς και η αδιαλλαξία του απέναντι στις προσπάθειες των HΠA να τον φέρουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αποδεικνύουν ότι ο Ρώσος πρόεδρος εξακολουθεί να έχει τα ίδια μαξιμαλιστικά σχέδια. Περιλαμβάνουν συνθηκολόγηση της Ουκρανίας, αλλά και εδραίωση της πρώην σοβιετικής ζώνης επιρροής, καθώς και αποδυνάμωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. «O Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θα σεβαστεί ποτέ καμία δέσμευση. Οι siloviki (μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, σημείωση του συντάκτη) πρέπει να συνεχίσουν την επιθετικότητα, γιατί δεν θέλουν τη δημοκρατική εναλλακτική που αντιπροσωπεύουν η Ουκρανία και η Ευρώπη», εξήγησε ο Stéphane Audrand, ερευνητής στο Γαλλικό Κέντρο Μελετών Ασφάλειας κατά τη διάρκεια συμποσίου που διοργανώθηκε για το θέμα. Οι χώρες που έχουν υποφέρει κάτω από τον ρωσικό ζυγό το λένε όλες: μόνο η βία, ποτέ οι παραχωρήσεις, μπορούν να σταματήσουν τον Βλαντιμίρ Πούτιν. «Τα δώρα δεν θα φέρουν ούτε ειρήνη ούτε κανένα όφελος στον πολιτισμένο κόσμο… H επιλογή της Ρωσίας είναι ο πόλεμος. Και θα είναι έτοιμοι να τον τερματίσουν μόνο όταν νιώσουν ότι η ικανότητά τους να παρατείνουν τον πόλεμο μειώνεται», λέει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Για να είναι βιώσιμη, η ειρήνη πρέπει να είναι δίκαιη. Η νέα φιλορωσική δίνη του Ντόναλντ Τραμπ, που σύμφωνα με τον Αμερικανό γερουσιαστή Μπλούμενταλ καθιστά τις Ηνωμένες Πολιτείες «συνεργούς» στον πόλεμο του Πούτιν στην Ουκρανία, αποτελεί πρόκληση για τους Ουκρανούς, οι οποίοι μπαίνουν στον χειμώνα με επιπλέον άσχημα νέα. Αιφνιδιάστηκαν από τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος τους προτρέπει να σταματήσουν τα βαθιά πλήγματά τους κατά των ρωσικών διυλιστηρίων. Απέρριψαν το αίτημα, λέγοντας ότι θα συμμορφωθούν μόνο εάν η Ρωσία κάνει το ίδιο.
Παραμερισμένος από τον Τραμπ, ο Ζελένσκι είπε ότι η Ουκρανία θα διεξαγάγει εκλογές εάν ο Πούτιν συμφωνήσει σε εκεχειρία 60 ημερών. Αυτή είναι μια υπενθύμιση ότι οι ειρηνευτικές πρωτοβουλίες και τα έργα κατάπαυσης του πυρός πάντα αποτύγχαναν λόγω της αδιαλλαξίας του Κρεμλίνου. «Η Ρωσία δεν μπορεί να καταλάβει ότι η Ουκρανία δεν θα πάψει να υπάρχει. Χωρίς την ανάκτηση των κατεχόμενων εδαφών, δεν μπορεί να υπάρξει διαρκής ειρήνη. Το αποτέλεσμα όλων των διπλωματικών προσπαθειών με τη Ρωσία και της διαδικασίας της Νορμανδίας είχε ως αποτέλεσμα την εισβολή του 2022. Η Ρωσία καταλαβαίνει μόνο τη δύναμη. Αλλά αν η στήριξη της ΕΕ παραμείνει τόσο διασκορπισμένη με την πάροδο του χρόνου, θα επιβραδύνει τη διαδικασία. Το κόστος για την Ευρώπη θα είναι ακόμη υψηλότερο», προειδοποιεί ο Rostylav Ohryzko, μέλος της Ουκρανικής κυβέρνησης.
«Για τη Ρωσία, οι διαπραγματεύσεις είναι ένα μέσο για την επίτευξη των πολεμικών της στόχων με άλλα μέσα. Ο Πούτιν δεν θα σταματήσει στην Ουκρανία. Στοχεύει στην Ευρώπη. Γινόμαστε μάρτυρες ανταγωνισμού μεταξύ διαφορετικών τάξεων. Μετά την Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι θα θέσουν στον εαυτό τους την ίδια ερώτηση αλλού. Πρέπει να υπερασπιστούμε τις χώρες-της Βαλτικής; Πρέπει να υπερασπιστούμε την Πολωνία; », προειδοποιεί η Nadiia Koval, από το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Κίεβο (Epik),Και μάλλον ξέρει πολύ καλά τι λέει.
*Αρθρογράφος στη εφημερίδα Λε Φιγκαρό
