Του Ηλία Καραβόλια
«Ο θαυμασμός ενός ανθρώπου για το απολυταρχικό πολίτευμα είναι ευθέως ανάλογος με την περιφρόνηση που αισθάνεται για τους συνανθρώπους του»
(Alexis de Tocqueville)
Το ρητό του σπουδαίου Γάλλου στοχαστή της Δημοκρατίας περί τα μέσα του 19ου αιώνα είναι επίκαιρο όσο ποτέ. Στη Γερμανία, στη Γαλλία και στην Αγγλία οι ακροδεξιοί παγιώθηκαν στην πρώτη θέση των δημοσκοπήσεων.
Και μάλλον ξεγελιόμαστε επειδή στην Ιταλία κυβερνούν ήδη τέτοια κόμματα και δεν προέκυψε ακόμη κίνδυνος από ακραίες πολιτικές.
Οι καιροί είναι πονηροί. Οι μάζες «κανονικοποιούν» και εκλογικεύουν τον επελαύνοντα μιλιταρισμό που οι Αμερικάνοι απαίτησαν από την κοιμώμενη Ευρώπη.
Όμως η ιστορία διδάσκει και θα διδάσκει για πάντα. Πίσω από την τάση για πειθαρχική δημοκρατία με έμφαση στην πολεμική ετοιμότητα, και μέσω της μακροπρόθεσμης δήθεν κοινωνικής ωφέλειας, κρύβεται ένα στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα συμφερόντων που κατευθύνει πλέον( στην κυριολεξία ) τα πολιτικά πιόνια στις ηγεσίες πολλών κρατών.
Και είναι αυτή η νοοτροπία «σιωπηρής προσχώρησης» στην ισχύ αυτού του συμπλέγματος που κυριαρχεί σε πολιτικές ηγεσίες ή υποψήφιους για την εξουσία.
Αυτό το πλαίσιο σκέψης καταλαμβάνει το ψυχικό υπόβαθρο κάποιων κρατικών αξιωματούχων που τελικά διαμορφώνουν ένα σκηνικό εντεινόμενης σχεδόν – αλλά πλέον ”φυσιολογικής” – ανασφάλειας στους λαούς.
Αυτό το σκηνικό απλώνεται σήμερα στις κοινωνίες που υπέρ-επικοινωνούν, αλληλεπιδρούν και εξωτερικεύουν αισθήματα και πεποιθήσεις (εθνικές, ιδεολογικές, στερεοτυπικές)
Και εδώ είναι που γεννιέται δυστυχώς ή μάλλον αναδύεται, η «χαμένη νοσταλγία» (ακόμα και προοδευτικών ανθρώπων) για παλιά απολυταρχικά εθνικά καθεστώτα.
Εντείνεται το αίσθημα της εθνικής υπεροχής του καθενός αφού με το κόσμο στην παλάμη του μοιάζει σαν όλα τα κράτη να επιλέγουν αυτό ακριβώς : την εσωτερική τους αναδίπλωση και έναν προστατευτισμό απο την γεωπολιτική αστάθεια και φυσικά από την εντελώς σκόπιμη δασμολογική πολιτική του Τραμπ (που μεταξύ άλλων στοχεύει και σε αυτό)
Μια ροπή πολλών πολιτών στην Ευρώπη για ξέπλυμα μαύρων περιόδων σε κάθε χώρα, και μια τάση εθνολογικής βάσης αναθεωρητισμού της ιστορίας, είναι ορατή πλέον.
Και δυστυχώς έχει κάποιου είδους φαινομενική βάση αφετηρίας : την παθητική περιθωριοποίηση του αριστερού ακροατηρίου στις κοινωνίες και την τάση συρρίκνωσης των παλαιών και νέων αριστερών κομμάτων (που υποτίθεται ότι στο ιστορικό φαντασιακό πάντα έκλιναν προς τον διεθνισμό)
Ενισχύεται ένας γεωπολιτικός και οικονομικός εθνικισμός, ακόμα και από πρώην φανατικούς του ευρωπαϊκού ιδεώδους, ενώ η ασφάλεια και η άμυνα αντικαθιστούν στο συλλογικό ασυνείδητο την διπλωματία στις διεθνείς σχέσεις.
Οι δυνητικοί ψηφοφόροι ακροδεξιών εθνικιστικών κομμάτων εθελοτυφλούν μπροστά στα καλά προγραμματισμένα κέρδη πολυεθνικών βιομηχανιών στο παίγνιο ισορροπίας των εξοπλιστικών προγραμμάτων.
Γιατί είναι αυτά τα μελλοντικά κέρδη που τελικά επιστρατεύονται από το σύστημα να γυρίσουν ξανά τα γρανάζια της (γερμανικής πρωτίστως ) οικονομικής μηχανής.
Οι ευρωπαίοι πολίτες άρχισαν να αποδέχονται κάτι σχεδόν φυσιολογικό (με όρους καπιταλιστικής εντροπίας) : η μεγάλη λοκομοτίβα της ευρωπαϊκής οικονομίας, η βιομηχανική Γερμανία, έχασε το ενεργειακό στοίχημα αλλά και τα πρωτεία στην παγκόσμια ηλεκτροκίνηση, με το φιάσκο της πράσινης μετάβασης και ακούμπησε ήδη την ύφεση.
Θα ρέπει λοιπόν συνεχώς προς αυτή ακριβώς την ύφεση, αν δεν γαντζωθεί στην πολεμική βιομηχανία της.
Και αυτό μάλλον έχει ήδη πείσει πολλούς πολίτες – όχι μόνο στη Γερμανία.
Όλο αυτό το σκεπτικό που παραθέτω δεν είναι και τόσο πρωτοφανές. Έχει μια ιστορική βάση, συνδέεται με ψυχοκοινωνικές καταστάσεις που επικρατούν κατά καιρούς σε ιστορικές περιόδους.
Είναι η βάση του «νοήματος» που παρήχθη, πριν την άνοδο των ναζιστών στην εξουσία, από την σχολή των ordoliberals στην Γερμανία.
Μαζί φυσικά με την καλλιέργεια προπαγάνδας περί του «μολυσματικού άλλου» (Εβραίοι τότε) και με τα συλλογικά τραύματα του Ά παγκόσμιου πολέμου, οι κοινωνιολόγοι μεταπολεμικά εξηγούν κάπως το πλαίσιο της «μεγάλης απορίας» στην ιστορία (πώς ακολούθησαν οι Γερμανοί πολίτες τον Χίτλερ)
Πρέπει κανείς να μελετήσει σε βάθος και με μόχθο – αν ενδιαφέρεται φυσικά – ώστε να δει που αποτυπώνεται έντονα αυτό το μίγμα κοινωνικού και ατομικού ψυχοπαθολογικού υπόβαθρου της αυταρχικής απάνθρωπης τελικά εξουσίας (γι αυτό αξίζει να μελετηθεί – από κάθε ηλικίας φιλελεύθερο μυαλό – το εξαιρετικό βιβλίο που παραθέτω για την δίκη της Νυρεμβέργης, ένα κορυφαίο ιστορικό γεγονός επαναφοράς του διεθνούς δικαίου και της κοινωνικής συνοχής στον δυτικό κόσμο)
Αν δεν μελετήσουμε σήμερα πως το συστημικό αυτόματο της βιοπολιτικής καθυπόταξης συνάντησε τότε τον δήθεν «ορθολογικό» οικονομικό φιλελευθερισμό (με κρατικό σιδερένιο χέρι μιας δήθεν «κοινωνικής αγοράς») ίσως επαναληφθεί το μεγάλο κακό χωρίς να το καταλάβουμε, χωρίς να νιώθουμε συνυπαίτιοι.
Να δούμε ψύχραιμα σε ποιες προσωπικότητες ανθρώπων, με εξουσία και κύρος λόγω λαϊκής νομιμοποίησης, δηλαδή σε ποιες «στολές» και «προσωπεία» θεσμών και θώκων, ιζηματοποιείται ίσως αθόρυβα ένα απολυταρχικό στερεότυπο κυριαρχίας και επιβολής.
Αξίζει να δούμε τι συνέβη στα μυαλά κάποιων που αφάνισαν ανθρώπους επειδή ήταν «άλλοι». Να δούμε δηλαδή το σχιζοειδές εγκληματικό τους υπόβαθρο αποκομμένο από την τότε μαζική ψύχωση.
Διότι σήμερα, πέρα από την σοσιαλμιντικη επέλαση του τραμπισμού και των celebrities εκπροσώπων που φυτεύει εντός και εκτός Αμερικής, θα έπρεπε να αμφισβητείται και το thinking capacity όλων αυτών που διοικούν ή αποφασίζουν δήθεν ορθολογικά.
Με βάση λοιπόν και εκείνη την παρανοϊκή στιγμή της ιστορίας – χωρις απλουστεύσεις και συσχετίσεις φυσικά – αξίζει να μπούμε σήμερα στο κοινωνικό Φαντασιακό.
Οπου -κακά τα ψέμματα-εκατομμύρια ευρωπαίοι και αμερικανοί, νοικοκυραίοι και εισοδηματίες, ακουμπάνε πάνω σε απολυταρχικές φιγούρες εξουσίας (με μεταρρυθμιστικό μανδύα αλλά με εμμονή σε ακραία ταξικές πολιτικές, αντιμεταναστευτική υστερία, ενώ όλα τα βαφτίζουν φιλολαϊκή εθνική πολιτική)
Όταν δεν κατανοούν οι πολίτες της μεσαίας και εργατικής τάξης σήμερα ότι δομείται ενα καλά σκηνοθετημένο μιλιταριστικό σκηνικό ελέγχου, τότε δεν είναι τίποτα απίθανο να επαναληφθεί σε σχεδόν οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα (με ή χωρίς φασιστικό ή χουντικό καθεστώς στην πρόσφατη ιστορία της…
