Του Αντώνη Βενέτη
Με αφορμή το δημοσίευμα της «Κ» της 30.12.2025 για τα αρχεία του Σκωτσέζου ναυάρχου Τόμας Κόχραν, θα ήθελα να παρατηρήσω τα εξής.
Ούτος διορίστηκε με ψήφισμα της Γ’ Εθνικής Συνέλευσης της 27.3.1827 αρχιναύαρχος του ελληνικού στόλους, με πλήρεις εξουσίες.
Παρά τη φήμη που τον συνόδευε από τη συμμετοχή του στον πόλεμο της ανεξαρτησίας της Αργεντινής, όπως γράφει ο Σπύρος Μαρκεζίνης «… απογοήτευσε ταχύτατα αντιληφθείς δε τούτο ο ίδιος έσπευσε ν’ αποχωρήση. Η όλη του σταδιοδρομία ήτο παράδοξος. Την Ελλάδα παντός άλλου εζημίωσεν εις την κοινήν χρήσιν του μέγιστου μέρους του δεύτερου δανείου της ανεξαρτησίας».
Το ίδιο άσχετος απεδείχθη και ο αρχιστράτηγος Ριχάρδος Τσουρτς.
Εκτός τόπου και χρόνου ο Κόχραν «ενώ εκινδύνευεν η Ελλάς, ο ανήρ ούτος – κατά τον Σπυρίδωνα Τρικούπη – δεν επαυε koμπορρημονών ότι θα επανορθαύτο η Βυζαντινή αυτοκρατορία και θ’ ανυψούτο η ελληνική σημαία επί της Αγίας Σοφίας».
Έτσι, ο «Αχιλλέας της ρωμιοσύνης», ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, αφήνοντας την τελευταία του πνοή, συμβούλευσε τους παριστάμενους ν’ απαλλαγούν απ’ τους «ξένους».
Στα λόγια του ήταν άφθαστος.
Το καλοκαίρι του 1827 έστειλε επιστολή στον ηγέτη της Αιγύπτου, τον Μωχάμετ Άλυ, και τον καλούσε ν’ αποσυρθούν τα αιγυπτιακά στρατεύματα του θετού γιου του Ιμπραήμ που κατέστρεφαν την Ελλάδα.
Έτσι αποτυχών πλήρως στον πολεμικό τομέα, τον Δεκέμβριο του 1827 εξαφανίστηκε από την Ελλάδα.
Μετά οκτώ μήνες επανήλθε επί Καποδίστρια, ο οποίος τον αγνόησε πλήρως.
Παρά ταύτα, ότε απεβίωσε το 1860, αθηναϊκή εφημερίδα προφανώς από άγνοια για τις πολεμικές του ικανότητες ή εντυπωσιασμένη από τις βερμπαλιστικές του εξάρσεις, έγραφε:
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ, 5.11.1860 Εσχάτως απεβίωσεν εις την Αγγλίαν πλήρης ημερών (85 ετών) ο διάσημος φιλέλλην ναύαρχος Κόχραν, ο ανήρ ούτος… προσήνεγκεν, ως γνωστόν, μεγάλας εκδουλεύσεις και εις την Ελληνικήν Επανάστασιν, ότε η Ελλάς… προσείλκυσε το σέβας και την αγάπην των λαών και των εξόχων ανδρών της Ευρώπης.
