Του Patrick Barron
Υπάρχουν πολλά σχόλια που υποτίθεται ότι εξηγούν τις πρόσφατες ταραχές στην Γαλλία. (Γράφω αυτό το άρθρο στις 24 Οκτωβρίου 2026). Αλλά μέχρι στιγμής δεν έχω δει καμία ερμηνεία που να επιχειρεί να αποδώσει έστω και ένα μέρος της ευθύνης σε μια εσφαλμένη οικονομική θεωρία. Θα προσπαθήσω να το κάνω αυτό εδώ.
Η Γαλλία ξεμένει από τα χρήματα των άλλων
Οι ταραχές ξέσπασαν την ίδια στιγμή που η ικανότητα της Γαλλίας να δανείζεται στις κεφαλαιαγορές χτύπησε σε τοίχο. Δεν νομίζω ότι αυτό ήταν απλώς σύμπτωση. Τα οικονομικά του κράτους της Γαλλίας είναι εκτός ελέγχου. Με άλλα λόγια, η Γαλλία δεν μπορεί να δανειστεί με λογικά επιτόκια, ώστε να χρηματοδοτήσει το υπερβολικά διογκωμένο κράτος πρόνοιας. Η Γαλλία και άλλα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν τον πλήρη έλεγχο του δικού τους νομίσματος. Ενώ η Αμερική και η Μεγάλη Βρετανία έχουν το δολάριο και την στερλίνα, αντίστοιχα, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν το ευρώ, και η προσφορά χρήματος σε ευρώ ελέγχεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Όταν τα οικονομικά της Γαλλίας γίνουν βαθιά αρνητικά, το κράτος δεν μπορεί απλώς να απαιτήσει από την Τράπεζα της Γαλλίας να τυπώσει περισσότερα φράγκα από το πουθενά. Το φράγκο έχει εξαφανιστεί και η Τράπεζα της Γαλλίας, η οποία εξακολουθεί να υπάρχει, είναι ένας ενδιάμεσος φορέας μεταξύ των γαλλικών τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η εξουσία να τυπώνει περισσότερα ευρώ και να αγοράζει γαλλικά ομόλογα είναι αμφίβολη, επειδή τα άλλα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν την εξουσία να αντιταχθούν σε αυτό που εύκολα αναγνωρίζουν ως νομισματοποίηση του γαλλικού χρέους, το οποίο πιθανότατα δεν θα αποπληρωθεί σε ευρώ ίσης αγοραστικής δύναμης όπως εκείνα που δανείστηκε. Εάν αποδεχτούν καν έναν νέο γύρο αγοράς ομολόγων, το επιτόκιο θα είναι πολύ, πολύ υψηλότερο.
Το κράτος πρόνοιας χτυπάει κι αυτό έναν τοίχο
Αυτό είναι το χρηματοπιστωτικό υπόβαθρο. Το οικονομικό υπόβαθρο είναι ότι οι Γάλλοι πολίτες και, είμαι σίγουρος, σχεδόν όλοι οι άλλοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιμετωπίζουν ένα αυξανόμενο πρόβλημα κοινωνικής πρόνοιας, το οποίο στη βάση του έχει την αδυναμία κατανόησης του Νόμου των Αγορών του Say. Πιστεύουν ότι το χρήμα είναι το μόνο που χρειάζεται για μια επιτυχημένη οικονομία, ενώ εμείς οι οικονομολόγοι της Αυστριακής Σχολής κατανοούμε ότι το χρήμα είναι ένα μέσο συναλλαγής. («Η αποθήκευση αξίας» και η λογιστική μονάδα είναι δευτερεύοντα χαρακτηριστικά και εξαρτώνται πλήρως από το πρωταρχικό και απαραίτητο χαρακτηριστικό του χρήματος ως μέσου συναλλαγής).
Ο Νόμος των Αγορών του Say εξηγεί ότι η προσφορά πρέπει να προηγείται της κατανάλωσης. Αυτό είναι διαισθητικό. Δεν μπορεί κανείς να καταναλώσει ό,τι δεν έχει παραχθεί. Ένας διαδεδομένος ορισμός του Νόμου του Say είναι ότι «η προσφορά δημιουργεί τη δική της ζήτηση». Πλησιάζει την αλήθεια, αλλά δεν ειναι ακριβώς αληθινός. Όταν ένας αγρότης στην Αϊόβα κοιτάζει περήφανα το χωράφι του με το καλαμπόκι, βλέπει πραγματικά όλα τα απαραίτητα για τα προς το ζην, που το συγκομισμένο καλαμπόκι θα του επιτρέψει να αγοράσει, μόλις το εμπόρευμά του πουληθεί στο τοπικό μέσο ανταλλαγής (νόμισμα), το οποίο τώρα του επιτρέπει να πληρώσει για τον τρόπο ζωής του. Εάν η σοδειά του καλαμποκιού καταστραφεί, δεν μπορεί να αγοράσει τίποτα. Ομοίως, εάν παράγω μια προσφορά από ακουαρέλες (πίνακες), είναι αμφίβολο ότι θα υπάρξει ζήτηση για αυτές. Έτσι, και πάλι, είναι αυτονόητο ότι πρέπει να παράγω μια προσφορά από κάτι που έχει ζήτηση.
Η κεϋνσιανή μακροοικονομία ισχυρίζεται ότι αντικρούει τον νόμο του Say
Ο J.M. Keynes ανέτρεψε αυτή την σχεδόν διαισθητική κατανόηση του χρήματος και του σκοπού του, όταν έγραψε την πλέον διάσημη πραγματεία του το 1936, «Η Γενική Θεωρία της Απασχόλησης, του Τόκου και του Χρήματος», στην οποία παρέβλεψε εντέχνως τον Νόμο του Say, υποθέτοντας ότι το χρήμα που δημιουργήθηκε από το πουθενά θα έφερνε επιπρόσθετη παραγωγή.
Με την πρώτη ματιά, αυτό μοιάζει λογικό. Η κυβέρνηση τυπώνει χρήματα, τα οποία ξοδεύει ο πληθυσμός. Υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση για αγαθά. Όλα καλά. Αλλά, με λίγη περαιτέρω σκέψη, κάποιος θέτει το ερώτημα: Αν το μόνο που χρειάζεται είναι αυτό, τότε γιατί η Ζιμπάμπουε δεν είναι το πλουσιότερο κράτος στη γη; Τύπωσε χρήματα εκατοντάδων τρισεκατομμυρίων. Μάλιστα, διαθέτω ένα χαρτονόμισμα πεντακοσίων τρισεκατομμυρίων δολαρίων Ζιμπάμπουε, που μου έδωσε ένας πρώην μαθητής μου. Αγόρασε μια δεσμίδα από αυτά για λίγα δολάρια στο διαδίκτυο. Τώρα αρχίζει να γίνεται σαφές ότι μια κεντρική τράπεζα δεν είναι ικανότερη από έναν παραχαράκτη στο να δημιουργήσει πλούτο από το πουθενά.
Έθεσα την ακόλουθη ερώτηση σε ένα φόρουμ δημοσίων σχέσεων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) πριν από μερικά χρόνια. «Αφού παραδέχεστε ότι η Fed τυπώνει χρήματα από το πουθενά και ότι αυτό είναι καλό για την οικονομία, γιατί διώκετε τους παραχαράκτες;» Το φόρουμ έκλεισε την συνεδρίαση χωρίς να απαντήσει κανείς.
Το fiat χρήμα δεν είναι παραγωγή
Το πλαστό χρήμα του κράτους πρόνοιας δεν αποτελεί παραγωγή. Αντίθετα, είναι ένα μέσο για την κλοπή της παραγωγής. Ο χρυσός αποτελεί όντως μια παραγωγή, που έχει μεγάλη ζήτηση εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η αγορά ανακάλυψε πριν από χιλιάδες χρόνια ότι είναι το πιο επιθυμητό αγαθό για έμμεση ανταλλαγή.
Επιπλέον, η εύρεση και η εξόρυξη χρυσού είναι μια δαπανηρή επιχείρηση. Οι μετοχές των εταιρειών εξόρυξης παρουσιάζουν διακυμάνσεις, καθώς ανακαλύπτονται νέες φλέβες που μπορεί να είναι, ή να μην είναι, οικονομικά βιώσιμες για εκμετάλλευση. Αυτό δεν ισχύει για τα πλαστά (fiat) χρήματα, τα οποία αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του καταρρέοντος κράτους πρόνοιας. Η προσφορά πλαστού χρήματος μπορεί να παραχθεί σε άπειρη ποσότητα με το πάτημα ενός πλήκτρου στον υπολογιστή της κεντρικής τράπεζας. Είναι μια προσφορά του τίποτα και είναι η πιο διαβόητη παραβίαση του Νόμου των Αγορών του Say, πιθανώς στην ανθρώπινη ιστορία. Τίποτα δεν έχει παραχθεί εκτός από το πλαστό χρήμα, το οποίο δεν αποτελεί την ίδια η παραγωγή. Δεν αποτελεί το κεφάλαιο – το προϊόν των αποταμιεύσεων της πραγματικής παραγωγής – που θα γίνει η βάση για τη μελλοντική παραγωγή. Απλώς κλέβει από εκείνους που έχουν παράγει κάτι αξίας, το οποίο στη συνέχεια δίνεται σε άλλους, σε αντάλλαγμα για κάτι μηδενικής αξίας.
Το τέλος της διαδρομής για το χάρτινο χρήμα και το κράτος πρόνοιας
Τα fiat νομίσματα έχουν καταστήσει εφικτό το κράτος πρόνοιας, τουλάχιστον για ένα διάστημα. Ωστόσο όλα τα κράτη πρόνοιας παραβιάζουν τον Νόμο του Say και φτάνουν στο τέλος της διαδρομής τους. Η Γαλλία μπορεί να πρωτοστατεί, αλλά όλες οι χώρες την ακολουθούν, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως δείχνουν ξεκάθαρα οι ταραχές στη Γαλλία, είναι μια πολύ επικίνδυνη περίοδος.
[Πηγή άρθρου: Say’s Law and the Riots in France]
Πηγή: xpressing.substack.com
