Του Διονύση Γουσέτη
Ο Στέφανος Μάνος ήταν περίεργος άνθρωπος.
Τον έχουν κατατάξει στους Φιλελεύθερους. Μάλιστα, ο ίδιος είχε ιδρύσει το 1998 κόμμα που το ονόμαζε «φιλελεύθεροι». Αλλά ήταν περίεργος φιλελεύθερος. Ήταν ο μόνος που έκανε μια Αριστερή πρόταση όταν συζητιόταν η τύχη της τεράστιας έκτασης στο Ελληνικό, όταν καταργήθηκε το αεροδρόμιο. Την ώρα που τα Αριστερά κόμματα πρότειναν τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου, ο Στέφανος πρότεινε να πουληθεί η περιοχή σε οικόπεδα υψηλής αξίας και με τα έσοδα να απαλλοτριώνονται χώροι για πάρκα σε περιοχές κυρίως της Δυτικής Αττικής, Εκεί που το πράσινο και οι δημόσιοι χώροι είναι πράγματα ανύπαρκτα και τα παιδάκια δεν έχουν πού να παίξουν. Ο δε Δημήτρης Χατζησωκράτης, μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΣΥΡΙΖΑ, θυμήθηκε ότι ο Στέφανος Μάνος ήταν ο μόνος υπουργός της ΝΔ που στελέχωνε το υπουργείο του και με Αριστερούς. «…προκαλώντας την οργή του κομματικού μηχανισμού της Ν.Δ. Έσπαγε την «πιάτσα», και τις πρακτικές των άλλων σύγχρονών του, μεγαλοστελεχών της Ν.Δ. Δίνοντας δυνατότητες σε ένα ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΕΝΟ,- ναι(!), εκείνη την εποχή- αριστερών απόψεων, νέο επιστημονικό δυναμικό». Το έκανε ο Μάνος από ιδεολογική συμπάθεια; Καθόλου. Το έκανε επειδή, ως πρακτικός άνθρωπος, έβαζε τη συστράτευση για το συμφέρον της χώρας πάνω από τους κομματικούς ανταγωνισμούς. Ήταν ο μόνος πολιτικός που έγραφε πάντα στα παλιά του τα παπούτσια το «πολιτικό κόστος» (δεν έχω καταλήξει σε ποιο βαθμό αυτό είναι πλεονέκτημα ή μειονέκτημα)
Έγινα μέλος της «Δράσης», του δεύτερου κόμματος που ίδρυσε ο Στέφανος το 2009, κουβαλώντας στο κεφάλι μου όλα τα οράματα της Αριστεράς, στην οποία είχα κολλήσει συντάξιμα ένσημα. Περιέργως δεν ένιωσα ούτε στιγμή κάποια απόσταση από τον πρώην υπουργό της Νέας Δημοκρατίας. Πράγμα που σημαίνει ότι τα οράματά μας δεν διέφεραν. Για παράδειγμα, η Δράση έστηνε μονίμως περίπτερο στη γιορτή υπερηφάνειας των gays κάθε χρόνο, πράγμα που ποτέ δεν έκανε η ΝΔ.
Η θητεία του στην ΝΔ ήταν και αυτή περίεργη. Μπήκε στο κόμμα μετά από έναν καυγά με τον ιδρυτή Κωνσταντίνο Καραμανλή (τον κανονικό). Ένα καυγά που δείχνει την ποιότητα και των δυο ανδρών. Ο Στέφανος διηγείται: «Τυχαία είχα βρεθεί με τον Καραμανλή, τον παλιό, τότε που ήταν πρωθυπουργός, σ’ ένα σπίτι για φαγητό. Νομίζω το 1975. Και κει του έκανα κριτική, πολλή κριτική. Εκείνος θύμωσε και σχεδόν βριστήκαμε. Μετά το ξανασκέφτηκε και στο τέλος που φεύγαμε μου λέει: ΄Πες μου ποιο υπουργείο θες, για να εφαρμόσεις τις ιδέες σου’. Πέρασαν δυο χρόνια, το σκέφτηκα κι εγώ, και θέλησα να συμμετάσχω στις εκλογές του 1977. Αλλά δυσκολεύτηκα πολύ να μπω στο ψηφοδέλτιο, δεν με ήθελαν στη ΝΔ. Χρειάστηκε να βάλω μέσο για να μπω στο ψηφοδέλτιο ως υποψήφιος».
Η έξοδος από την ΝΔ έγινε με τρόπο πάλι περίεργο, που πάλι δείχνει την ποιότητα των ανδρών. Τον διέγραψε το 1998 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο ακάματος) επειδή, ως αντιπολίτευση, υπερψήφισε ένα νομοσχέδιο του ΠΑΣΟΚ με το οποίο συμφωνούσε, αντίθετα με την αντιπολιτευτική γραμμή της ΝΔ. Όπως διηγείται, δεν ήταν ο μόνος: «Ο κ. Καραμανλής προκειμένου να επιβάλλει τη δική του άποψη δεν δίστασε να διαγράψει από τη Νέα Δημοκρατία εμένα, τον κ. Σουφλιά, τον κ. Κοντογιαννόπουλο, τον κ. Παπαληγούρα, τον κ. Τατούλη, τον κ. Κάκκαλο». Το περίεργο εδώ είναι διπλό.
Πρώτον, η ΝΔ υιοθέτησε αργότερα την άποψη του ΠΑΣΟΚ και κατέβασε δικό της νομοσχέδιο με το ίδιο περιεχόμενο.
Δεύτερον, από τους 6 διαγραφέντες, οι 5 επέστρεψαν στην ΝΔ, όχι όμως ο Μάνος. Είχε μια απόλυτη συνέπεια στις αρχές του, που την πλήρωνε συνέχεια . Στις 4 Οκτωβρίου 2018, ο Στέφανος Μάνος ανακοίνωσε του λόγους που δεν παρέστη στην εκδήλωση για τα 44 χρόνια ίδρυσης της ΝΔ, παρότι είχε προσκληθεί. Υπενθύμισε ότι η ΝΔ τον είχε διαγράψει οριστικά από τις τάξεις της. Και εξήγησε ότι όσο ισχύει το «οριστικά» στην απόφαση διαγραφής του, δεν επιθυμεί να συμμετάσχει σε πανηγυρικές εκδηλώσεις της ΝΔ. Λυπάμαι που ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρέλειψε να το διορθώσει.
Αυτή την απόλυτη συνέπεια στις αρχές του την εφάρμοσε ο Στέφανος και σε μια δημόσια αντιπαράθεση με την τότε υπουργό παιδείας Νίκη Κεραμέως. Η υπουργός είχε νομοθετήσει την αξιολόγηση των σχολείων. Ο Μάνος έκρινε ότι η καλύτερη αξιολόγηση ήταν να δημοσιεύσει το ποσοστό των μαθητών για κάθε Λύκειο που πετυχαίνουν στις εισαγωγικές εξετάσεις στα ΑΕΙ. Η υπουργός αρνήθηκε με το επιχείρημα ότι οι επιτυχίες ανήκουν στα φροντιστήρια και όχι στα σχολεία. Το θέμα πήρε διαστάσεις με έντονη αρθρογραφία στα ΜΜΕ.
Επισκέφτηκα τον Στέφανο 2-3 φορές στο σπίτι του για να του εξηγήσω ότι προφανώς η υπουργός φοβάται πως ένα δημοσίευμα που θα κατονόμαζε τα «καλά» και τα «κακά» Λύκεια θα μπορούσε να δημιουργήσει έκρυθμες καταστάσεις, όπου π.χ. χιλιάδες γονείς θα διαδήλωναν για να πετύχουν εγγραφή των παιδιών τους σε «καλό» Λύκειο, ενώ το «κακό» θα έμενε άδειο. Αυτό όμως δεν είχε σχέση με τις αρχές του και επέμεινε.
Ωστόσο, πριν από αυτή την αντιπαράθεση, ο Στέφανος Μάνος είχε επαινέσει δημόσια τρεις (3) φορές την Νίκη Κεραμέως, όταν συνέπιπτε με τις αρχές του. Την 1η φορά (1 ΝΟΕ 2019) δήλωνε: «Επιτέλους μία υπουργός που σέβεται τα λεφτά των φορολογουμένων πολιτών». Την 2η φορά (8 ΙΟΥΛ 2021) σε μια αυστηρή εκτίμηση της κυβέρνησης, δήλωνε ότι βλέπει θετικά μόνο δυο υπουργούς, εκ των οποίων ο ένας ήταν η κ. Κεραμέως. Και την 3η φορά (1 ΟΚΤ 2021) δήλωνε: «Οι συνδικαλιστές της εκπαίδευσης αγωνίζονται ενάντια στην αλλαγή. Θέλουν συντήρηση της βαθιάς κατάψυξης. Στηρίζουμε την κ. Κεραμέως».
Έχουμε πάλι εδώ μια περίεργη περίπτωση. Η αντιπαράθεσή του Μάνου με την κ. Κεραμέως δεν ήταν από αυτές που έχουμε συνηθίσει με τους πολιτικούς μας, όπου οι κόντρες είναι μόνιμες καθόσον είναι δήθεν «ιδεολογικές». Ήταν αντιπαράθεση αρχών. Ο Μάνος ήταν πρακτικός άνθρωπος. Όποτε συμφωνούσε με τις πράξεις σου σε επαινούσε. Όποτε διαφωνούσε δεν δίσταζε να σε καταγγέλλει.
Μακρηγόρησα σε επί μέρους επεισόδια από τη ζωή του Στέφανου Μάνου, επειδή νομίζω ότι περιγράφουν τον άνθρωπο καλύτερα από όσο οι χαρακτηρισμοί. Θα τελειώσω όμως με τους χαρακτηρισμούς που έδωσε σε αυτόν το μακρινό 2009 ο Αντώνης Καρκαγιάννης της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ και επίσης Αριστερός (αλήθεια, γιατί η εφημερίδα παρέλειψε το άρθρο του στον κατάλογο των άρθρων για τον Μάνο που δημοσίευσε;):
Έγραφε λοιπόν ο Καρκαγιάννης:
«Ένας πολιτικός με ελεύθερη σκέψη, με ειλικρίνεια και θάρρος που δεν φοβάται να μείνει μόνος του, πιστός στις αρχές του. Δεν θα ήταν εύκολα ανεκτός σε μια μονολιθική παράταξη και αυτό φυσικά τιμάει τον ίδιο παρά την παράταξη.
Ο ίδιος ο κ. Μάνος επέλεξε μονήρη δρόμο και προσωπικά το εκτιμώ βαθύτατα. Αν ήθελε, με μικρούς συμβιβασμούς, όπως έκαναν άλλοι, θα μπορούσε να «επανενταχθεί» και να διεκδικήσει ρόλο παρέμβασης…»
Ελπίζω να μη θεωρηθεί αυθάδεια τη δημοσίευση της φωτογραφίας μου με τον Στέφανο Μάνο, δεδομένου ότι ποτέ δεν έχω κάνει κάτι τέτοιο. Τραβήχτηκε στις 19 ΙΟΥΝ 2012, τη μέρα της παραίτησής του από την ηγεσία της ΔΡΑΣΗΣ μετά την αποτυχία στις εκλογές και πιθανόν να γεννάει σκέψεις και στον αναγνώστη.
