Του Γιάννη Μανιάτη*
Την ώρα που στα βόρεια και ανατολικά σύνορά της ΕΕ όλη η προσοχή έχει στραφεί στον επαναπροσδιορισμό της σχέσης με το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισλανδία και την Γροιλανδία, την άρθρωση μιας ευρωπαϊκής αρκτικής πολιτικής, καθώς και την Ουκρανία και την Μολδαβία, στο Νότο, η Ελλάδα πρέπει επιτέλους να πρωτοστατήσει στην ανάδειξη της Μεσογείου ως κεντρικού πυλώνα της ασφάλειας και της ευημερίας της Ευρώπης.
Η Μεσόγειος διαθέτει τις προϋποθέσεις να αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παγκόσμιους κόμβους παραγωγής καθαρής ενέργειας και ανάπτυξης καθαρών τεχνολογιών.
Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία T MED (Trans-Mediterranean Renewable Energy and Clean-Tech Cooperation Initiative) επιδιώκει να μετατρέψει αυτή την κοινή προοπτική σε συγκεκριμένα έργα και διαρκείς συμπράξεις, ώστε η πράσινη μετάβαση να αποτελέσει μοχλό κοινής ευημερίας και σταθερότητας και στις δύο πλευρές της Μεσογείου.
Για παράδειγμα, η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική διαθέτουν μεγάλο ηλιακό και αιολικό δυναμικό, με κόστος παραγωγής έως 30-40% χαμηλότερο από της ΕΕ και τεχνικό δυναμικό ΑΠΕ άνω των 2.300 GW. Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες οι ΑΠΕ καλύπτουν μόλις το 1-3% του ενεργειακού μείγματος, ενώ η ζήτηση ηλεκτρισμού μπορεί να αυξηθεί κατά 50% έως το 2035. Η αξιοποίηση αυτού του πλεονεκτήματος απαιτεί κεφάλαια, δίκτυα, αποθήκευση, σταθερούς κανόνες και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Η πρωτοβουλία T-MED, αποτελεί βασικό εργαλείο του δεύτερου πυλώνα του Συμφώνου για τη Μεσόγειο και συνδέεται με την ευρωπαϊκή στρατηγική Global Gateway, διαθέτοντας πέντε προτεραιότητές: i)κινητοποίηση επενδύσεων, ii)βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, iii)ανάπτυξη δεξιοτήτων, iv)εκσυγχρονισμό ενεργειακών συστημάτων και διασυνοριακού εμπορίου ανανεώσιμης ενέργειας, και v)δημιουργία βιομηχανικού οικοσυστήματος καθαρών τεχνολογιών.
Διαθέτοντας συγκεκριμένους στόχους έως το 2035, όπως την κινητοποίηση 25 δις. ευρώ επενδύσεων, και εργαλεία, όπως η εγγυητική ικανότητα άνω των 5 δισ. ευρώ μέσω του EFSD+, ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι και να κινητοποιηθούν δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια, η πρωτοβουλία επιδιώκει να συμβάλει στην ανάπτυξη τουλάχιστον 15 GW πρόσθετης ισχύος ΑΠΕ στις χώρες-εταίρους.
Στοχεύει μεταξύ άλλων: α) στη διαμόρφωση χαρτοφυλακίου τριών διασυνοριακών έργων ηλεκτρισμού ή υδρογόνου, έτοιμων για Τελική Επενδυτική Απόφαση, β) σε μεταρρυθμίσεις σε τουλάχιστον πέντε χώρες εταίρους και γ) σε οργανωμένες βιομηχανικές συνεργασίες σε τουλάχιστον τρεις αλυσίδες καθαρών τεχνολογιών. Η T-MED Skills Agenda προβλέπει κατάρτιση και αναβάθμιση δεξιοτήτων για τουλάχιστον 100.000 εργαζομένους.
Για την Ελλάδα, η πρωτοβουλία T-MED αποτελεί εξαιρετική γεωπολιτική και αναπτυξιακή ευκαιρία. Η άμεση γειτνίασή μας με τη Β. Αφρική και τη Μέση Ανατολή συνεπάγεται ισχυρές αρνητικές επιπτώσεις (πχ μετανάστευση) σε κάθε γεωπολιτική, οικονομική και κοινωνική αναταραχή σε αυτές τις χώρες.
Γι’ αυτό, η Ελλάδα μπορεί να αναλάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες προώθησης και διευκόλυνσης της υλοποίησης του T-MED τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διμερές με αυτές τις χώρες επίπεδο.
Επιπρόσθετα, η μακροπρόθεσμη δημιουργία μιας ζώνης οικονομικής ευημερίας, κοινωνικής προόδου και ασφάλειας στα νότια σύνορά μας όχι μόνο θα βελτιώσει την ασφάλειά μας, αλλά θα δημιουργήσει επιπρόσθετες ευκαιρίες για εγχώρια οικονομική ανάπτυξη.
Η Ελλάδα για παράδειγμα θα μπορούσε να αποτελέσει πύλη εισαγωγής πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας και υδρογόνου από την Μεσόγειο, είτε μέσω καλωδίων – αγωγών, είτε αξιοποιώντας την ναυτιλία μας. Θα μπορούσε επίσης να αξιοποιήσει συνεργασίες σε τομείς όπως η παροχή υπηρεσιών υγείας, ο τουρισμός κτλ.
Η κινητοποίηση 25 δις. ευρώ σε επενδύσεις στην ευρύτερη γειτονιά μας, δεν μπορεί να μας αφήσει αδιάφορους. Προφανώς, η πρωτοβουλία T-MED δεν αφορά επενδύσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος, όμως, με τον κατάλληλο συντονισμό της ελληνικής επιχειρηματικότητας και των ελληνικών πανεπιστημίων – ερευνητικών ιδρυμάτων από την ελληνική κυβέρνηση και την άσκηση κατάλληλης οικονομικής διπλωματίας, πολλές από τις σχεδιαζόμενες επενδύσεις θα μπορούσαν να αναληφθούν από ελληνικές επιχειρήσεις και πανεπιστήμια, απασχολώντας και Έλληνες επιστήμονες και εργαζομένους.
Άλλωστε, οι ελληνικές επιχειρήσεις από το 2010 και μετά, έχουν να επιδείξουν σημαντικό έργο στην υλοποίηση μεγάλων έργων ΑΠΕ, στην κατασκευή συμβατικών Μονάδων ενέργειας, στην εξοικονόμηση ενέργειας, όπως οι ανακαινίσεις και τα ηλιακά θερμικά και στην υλοποίηση μεγάλων διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας και αγωγών, όπως η κατασκευή καλωδίων και σωλήνων, αλλά και η συνολική διαχείριση και ανάπτυξη τέτοιων μεγάλων έργων.
Μια τέτοια προοπτική δεν αφορά μόνο τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να διεκδικήσουν συμμετοχή στις νέες εφοδιαστικές αλυσίδες ως προμηθευτές, υπεργολάβοι και πάροχοι εξειδικευμένων υπηρεσιών, ακόμη και όταν δεν διαθέτουν το μέγεθος, για να αναλάβουν αυτοτελώς έργα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Χρειάζεται, όμως, χαρτογράφηση ώριμων σχεδίων, εντοπισμός ελληνικών παραγωγικών δυνατοτήτων και υποστήριξη κοινοπραξιών που θα διεκδικήσουν έργα και συμβάσεις.
Η γεωγραφία, αποδίδει μόνο όταν συνοδεύεται από συγκροτημένο εθνικό σχέδιο, που στοχεύει να αναδείξει τη χώρα σε κόμβο παραγωγής και εξαγωγής ενέργειας, προϊόντων και υπηρεσιών, και όχι σε απλό διαμετακομιστικό κέντρο. Ευκαιρίες, όπως με την T-MED, δημιουργούνται διαρκώς, φθάνει να έχουν οι ελληνικές κυβερνήσεις το όραμα και την συνέπεια να τις αξιοποιήσουμε.
* Ευρωβουλευτής, Αντιπρόεδρος Σοσιαλιστών Δημοκρατών (S&D), πρώην Υπουργός.
Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.
Πηγή: euro2day.gr
