Η αγορά ακινήτων στη χώρα μας συνεχίζει να ανακάμπτει, με τις τιμές των οικιστικών ακινήτων να καταγράφουν αύξηση σταθερά από το πρώτο τρίμηνο του 2018 και τις τιμές των επαγγελματικών ακινήτων -γραφείων και καταστημάτων- να παραμένουν σε ανοδική τροχιά το 2022, για έβδομο και έκτο συνεχόμενο έτος, αντίστοιχα. Παράλληλα, αυξάνονται τα ενοίκια, αν και με ηπιότερο ρυθμό, όπως αναφέρει η Alpha Bank στο τελευταίο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων,

Η πορεία της αγοράς ακινήτων χαρακτηρίζεται από ισχυρά αποτελέσματα βάσης (base effects) και επηρεάζεται από παράγοντες που συνδέονται τόσο με την πλευρά της προσφοράς, όσο και της ζήτησης, όπως: (i) η επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης από το 2017 και η θεαματική περαιτέρω ισχυροποίησή τους την τελευταία τριετία, (ii) η ανοδική τροχιά που ακολουθεί η κατασκευαστική δραστηριότητα, (iii) η αύξηση των επενδύσεων, ειδικότερα σε κατασκευές, αλλά και των Ξένων Άμεσων Επενδύσεων (ΞΑΕ) σε ακίνητα, (iv) η ανάπτυξη του τουρισμού και της οικονομίας διαμοιρασμού, (v) το πρόγραμμα Golden Visa το οποίο έδωσε κίνητρα σε πολίτες τρίτων χωρών για απόκτηση ακίνητης περιουσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ-27) και (vi) η συσσώρευση αποταμιευτικών πόρων κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ειδικότερα, η αγορά οικιστικών ακινήτων στην Ελλάδα παρουσιάζει στην τρέχουσα φάση σημαντικές διαφορές σε σχέση με τις αντίστοιχες αγορές άλλων ανεπτυγμένων χωρών, όπου, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, καταγράφεται είτε επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης των τιμών, είτε ακόμη και μείωσή τους (βλ. Ενότητα Παγκόσμια Οικονομία του παρόντος δελτίου).

Βάσει των δημοσιευθέντων στοιχείων για το τρέχον έτος, εκτιμάται ότι οι ανωτέρω παράγοντες θα συνεχίσουν να στηρίζουν την αγορά κατοικίας. Συγκεκριμένα, το πρώτο εξάμηνο του 2023, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,4%, ενώ οι επενδύσεις σε κατοικίες κατά 47,5% και σε λοιπές κατασκευές κατά 12,7% σε ετήσια βάση (σε σταθερές τιμές, εποχικά μη διορθωμένα στοιχεία). Παράλληλα, οι ΞΑΕ σε ακίνητα κατέγραψαν ετήσια άνοδο, το πρώτο τρίμηνο του έτους, κατά 33%, ενώ οι ταξιδιωτικές αφίξεις και εισπράξεις αυξήθηκαν περισσότερο από 20%, το πρώτο επτάμηνο, σε σύγκριση με το ίδιο διάστημα του 2022, υπερβαίνοντας τα αντίστοιχα μεγέθη του 2019, έτος-ρεκόρ για τον ελληνικό τουρισμό.

Επιπρόσθετα, η συνεχιζόμενη αύξηση του κόστους των πρώτων υλών εκτιμάται ότι δημιουργεί ανοδικές πιέσεις στις τιμές πώλησης των ακινήτων. Υπάρχουν, ωστόσο, επιπλέον παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν, σε κάποιο βαθμό, τις τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια, όπως η αύξηση του ορίου για απόκτηση Golden Visa από τις Ευρώ 250.000 στις Ευρώ 500.000, σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, με ισχύ από τον Αύγουστο του 2023 και τα νέα φορολογικά μέτρα που ανακοίνωσε πρόσφατα η Κυβέρνηση  με εφαρμογή από το 2024, τα οποία αφορούν τους εκμισθωτές καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως: η υποχρέωση έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας για φυσικά πρόσωπα που αναρτούν τρία ή περισσότερα ακίνητα σε ψηφιακή πλατφόρμα (με ανάλογες ασφαλιστικές εισφορές, τέλος επιτηδεύματος και ΦΠΑ από το πρώτο ακίνητο), η επιβολή διαφόρων τελών (π.χ. τέλος αντιμετώπισης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής).

Η εξέλιξη των τιμών στην αγορά ακινήτων και των ενοικίων

Η ανάκαμψη της αγοράς οικιστικών ακινήτων, η οποία ξεκίνησε το 2018, συνεχίστηκε κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2023 (Γράφημα 1), καταγράφοντας διψήφιο ρυθμό μεταβολής των τιμών για έβδομο διαδοχικό τρίμηνο. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι τιμές των οικιστικών ακινήτων αυξήθηκαν κατά 13,9% σε ετήσια βάση, το δεύτερο τρίμηνο του 2023, έναντι ανόδου κατά 15%, το πρώτο τρίμηνο, ενώ και οι τιμές των ενοικίων, βάσει των στοιχείων της σχετικής κατηγορίας του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), συνεχίζουν να αυξάνονται, με ηπιότερο, ωστόσο, ρυθμό μεταβολής. Σημειώνεται ότι οι τιμές των οικιστικών ακινήτων έχουν ανακάμψει σωρευτικά κατά περίπου 54% από τα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί (Γ’ Τρίμηνο 2017), αλλά υπολείπονται κατά 11,4% από τα υψηλότερα επίπεδα που σημειώθηκαν πριν από την οικονομική κρίση (Γ’ Τρίμηνο 2008). Οι τιμές γραφείων και καταστημάτων βρίσκονται, επίσης, σε ανοδική πορεία, καταγράφοντας ετήσια αύξηση κατά 3,1% και 5,3%, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη παρατήρηση (Β’ εξάμηνο 2022), ενώ η αντίστοιχη αύξηση των τιμών των μισθωμάτων γραφείων και καταστημάτων ήταν της τάξης του 1,8% και 4,7%.

Επενδύσεις, άδειες οικοδομών και κατασκευαστική δραστηριότητα

Η ισχυρή δυναμική της αγοράς ακινήτων αντανακλάται στην έντονη άνοδο των επενδύσεων σε κατοικίες, το πρώτο εξάμηνο του έτους, κατά 46,8% σε ετήσια βάση, έναντι ηπιότερης ανόδου κατά 16,4%, το πρώτο εξάμηνο του 2022 (Γράφημα 2). Επιπλέον, το πρώτο πεντάμηνο του έτους, οι οικοδομικές άδειες αυξήθηκαν κατά 11,5% (έναντι 1%, το πρώτο πεντάμηνο του 2022), ενώ ο δείκτης παραγωγής στις κατασκευές αυξήθηκε κατά 16,8%, το πρώτο εξάμηνο του 2023 (Α’ εξάμηνο 2022: 20,8%). Η ανάκαμψη της αγοράς ακινήτων, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, ξεκίνησε το 2018, συμπίπτει χρονικά με την αύξηση τόσο των επενδύσεων σε ακίνητα, όσο και των οικοδομικών αδειών.

Πώς επηρεάζει η βραχυχρόνια μίσθωση την αγορά κατοικίας

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις στο πλαίσιο της οικονομίας διαμοιρασμού, έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, ενισχύοντας τα μεγέθη του τουρισμού, δηλαδή τις ταξιδιωτικές αφίξεις και τις αντίστοιχες εισπράξεις. Παράλληλα, η άνοδος της εν λόγω αγοράς, μαζί με το πρόγραμμα Golden Visa το οποίο θεσπίστηκε στην Ελλάδα το 2013, συνέβαλαν στις αυξημένες εισροές ξένων κεφαλαίων, με κατεύθυνση την αγορά κατοικίας.

Στο Γράφημα 3 αποτυπώνεται αφενός, ο αριθμός των διαθέσιμων καταλυμάτων μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας Airbnb -σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, τα οποία έλαβαν τουλάχιστον μία αξιολόγηση (βλ. Σημείωση)- αφετέρου οι ΞΑΕ σε ακίνητα, στο διάστημα 2013-2022. Όπως παρατηρείται στο γράφημα, τα δύο μεγέθη κινήθηκαν σχεδόν παράλληλα, την τελευταία δεκαετία, ενώ η άνοδος που κατέγραψαν ήταν ραγδαία. Συγκεκριμένα, το 2022, οι ΞΑΕ σε ακίνητα ανήλθαν σε περίπου Ευρώ 2 δισ., σημειώνοντας αύξηση κατά 68% σε ετήσια βάση και την καλύτερη επίδοση από το 2002 . Σημειώνεται ενδεικτικά ότι, το 2013, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, οι ΞΑΕ σε ακίνητα διαμορφώθηκαν σε Ευρώ 156 εκατ.

Σε ό,τι αφορά στα ακίνητα που διατέθηκαν για βραχυχρόνια μίσθωση στις επιλεγμένες περιοχές, στις οποίες μάλιστα καταγράφεται έντονη τουριστική δραστηριότητα, δηλαδή στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο και αξιολογήθηκαν τουλάχιστον από έναν πελάτη, ανήλθαν σε σχεδόν 42 χιλ. το 2022, ενώ μέχρι το 2016 ήταν λιγότερο από 10 χιλ. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο συνολικός αριθμός των εγγεγραμμένων καταλυμάτων στην πλατφόρμα στις τέσσερις περιοχές, το 2022, ήταν σημαντικά υψηλότερος, καθώς προσέγγιζε τις 73 χιλ., ενώ εκτιμάται ότι στο σύνολο της επικράτειας ξεπέρασε τις 100 χιλ.

Σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών («Βραχυχρόνια Μίσθωση Ακινήτων στην Ελλάδα», Νοέμβριος 2022) αλλά και τη σχετική βιβλιογραφία , μία επιπλέον επίπτωση της ανάπτυξης της αγοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης σε μία χώρα είναι το γεγονός ότι δύναται να περιορίσει την προσφορά ακινήτων για μακροχρόνια μίσθωση και να οδηγήσει σε άνοδο των ενοικίων. Ο βαθμός στον οποίο θα συντελεστεί το τελευταίο εξαρτάται, μεταξύ άλλων παραγόντων, από τα επιμέρους χαρακτηριστικά της αγοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, π.χ. εάν θα διατεθεί ολόκληρο το ακίνητο ή ένα μέρος αυτού. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με σχετική έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ, 2021b ), σε διάφορες χώρες της ΕΕ-27, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, παρατηρείται ότι σημαντικό ποσοστό των ακινήτων που ενοικιάζονται μέσα από πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης έχουν αγοραστεί για αυτό τον σκοπό (Ελλάδα: 11,3%, ΕΕ-27: 12,8%, ένα ακίνητο, Ελλάδα: 30,2%, ΕΕ-27: 5,7%, περισσότερα από ένα ακίνητα). Το γεγονός αυτό συνάδει με την άνοδο των ΞΑΕ σε ακίνητα και αποτελεί έναν από τους παράγοντες αύξησης της ζήτησης.

Το άρθρο Alpha Bank: Πώς επηρεάζει η βραχυχρόνια μίσθωση την αγορά κατοικίας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το 2023 φαίνεται να είναι χρονιά-σταθμός για την εγχώρια αγορά ακινήτων, καθώς ανακοινώθηκαν τους τελευταίους μήνες σημαντικές συμφωνίες με μεγάλους πρωταγωνιστές ισχυρές ΑΕΕΑΠ, developers, τράπεζες και γνωστούς επιχειρηματίες. Πρόκειται για deals που διαμορφώνουν νέα δεδομένα στην ελληνική αγορά ακινήτων και δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για την ανάδειξη νέων «παικτών» σε αυτήν.

Mega deal Εθνικής με Prodea και Παπαλέκα για ακίνητα

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε στην εγχώρια αγορά και η πρόσφατη συμφωνία της Εθνικής Τράπεζας με την Prodea Investments ΑΕΕΑΠ. Με βάση τη συγκεκριμένη συμφωνία, ο όμιλος της Εθνικής Τράπεζας θα δαπανήσει περίπου 300 εκατ. ευρώ για να πάρει πίσω τα ακίνητα που σήμερα μισθώνει από την ΑΕΕΑΠ. Πρόκειται για ακίνητα τα οποία είχαν μεταβιβαστεί στην Prodea, που στο παρελθόν ονομάζονταν Πανγαία και ήταν θυγατρική της Εθνικής Τράπεζας. Μάλιστα, κάποια από τα ακίνητα είχαν στη συνέχεια μεταβιβαστεί από την ΑΕΕΑΠ σε εταιρείες συμφερόντων του επιχειρηματία Γιάννη Παπαλέκα.

H Alpha Bank, που απέκτησε το 5% της Prodea

Με δύο στρατηγικές κινήσεις η Alpha Bank φιλοδοξεί να γίνει ο μεγαλύτερος πάροχος διαχείρισης ακινήτων. Η νέα στρατηγική της κίνηση αφορά την απόκτηση μετοχών της εισηγμένης εταιρείας ακίνητης περιουσίας Prodea. Συγκεκριμένα, η Alpha Bank φαίνεται ότι απέκτησε ποσοστό μειοψηφίας (στο όριο του 5%) της Prodea. Με αυτόν τον τρόπο στοχεύει να μεγιστοποιήσει τα οικονομικά οφέλη από την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας της και από την περαιτέρω ανάπτυξη της αγοράς.

Project Skyline

Μία από τις μεγαλύτερες συμφωνίες στον χώρο των ακινήτων, που συμμετέχει επίσης ενεργά η Alpha Bank και υπογράφηκε στις αρχές του έτους, ήταν και το Project Skyline. Το συγκεκριμένο deal αφορά πώληση-εισφορά 573 ακινήτων του ομίλου Alpha σε νέο επιχειρηματικό σχήμα, όπου η τράπεζα θα έχει 35%, ενώ το 65% θα ελέγχουν μέσω κοινοπραξίας οι εισηγμένες εταιρείες Dimand και Premia. Βάσει της δεσμευτικής συμφωνίας (SPA), η κοινοπραξία Dimand-Premia θα αγοράσει από την Alpha Group Investments Ltd το 65% της εταιρείας Skyline Real Estate, στην οποία θα μεταβιβαστούν, σταδιακά, 573 ανακτηθέντα και ιδιοχρησιμοποιούμενα από τον όμιλο Alpha ακίνητα, που περιλαμβάνονται στην περίμετρο του ομώνυμου χαρτοφυλακίου. Το 65% της Skyline θα μεταβιβαστεί στην «P&EInvestments», μεικτή εταιρεία των Dimand (75%) και Premia (25%), στην οποία σε δεύτερο χρόνο θα εισέλθει ως «παθητικός» επενδυτής η EBRD. Το υπόλοιπο 35% θα παραμείνει στην κατοχή της Alpha. Η πρώτη μεταφορά ακινήτων έχει διενεργηθεί προ μηνών, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία αγοράς των ακινήτων της Alpha Αστικά Ακίνητα από οχήματα ειδικού σκοπού (SPVs), ιδιοκτησίας ομίλου Alpha, τα οποία εν συνεχεία θα εισφθερθούν ή θα πωληθούν στη Skyline Real Estate.

Τι φέρνει η είσοδος της Intracom στην Κλουκίνας – Λάππας 

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το deal της Κλουκίνας – Λάππας με την Intracom. Με λίγα λόγια, η Intracom Holdings θα ενοποιήσει το χαρτοφυλάκιο της ακίνητης περιουσίας της Κλουκίνας – Λάππας με τα δικά της ακίνητα, τα οποία θα περάσουν στο χαρτοφυλάκιο της νεοσύστατης Intracom Properties. Κύριος στόχος της νέας εταιρείας είναι να εισαχθεί στο Χρηματιστήριο μέσω της απορρόφησης της ΚΛΜ και να πετύχει καλύτερες αποδόσεις για τα ακίνητά της, ενώ μετέπειτα θα εξετάσει τη μετατροπή της σε ΑΕΕΑΠ. Η ολοκλήρωση της συγχώνευσης αναμένεται να γίνει στο τέλος του 2023 με αρχές του 2024.

Στο 94% φτάνει αυτήν τη στιγμή η πληρότητα των εκμισθούμενων ακινήτων του χαρτοφυλακίου της ICI AEEAΠ, της οικογένειας Χαλικιά, η οποία οδεύει προς συγχώνευση με την BriQ Properties Α.Ε.Ε.Α.Π., που συνδέεται με τον Θεόδωρο Φέσσα. Η σχετική προκαταρκτική σύμβαση υπεγράφη τον Φεβρουάριο του 2023, με τη συγχώνευση, η οποία θα υλοποιηθεί σε στάδια, να ολοκληρώνεται με βάση τον σχεδιασμό εντός του 2024. Η σύμβαση, μεταξύ άλλων, προβλέπει στο πρώτο της στάδιο την πώληση 17 ακινήτων από την ICI στην Briq έναντι συνολικού τιμήματος 60,58 εκατ. ευρώ. Το σύνολο των ακινήτων αφορούν κατά κύριο λόγο εμπορικά καταστήματα και λιγότερο γραφειακούς χώρους και είναι διασκορπισμένα σε όλη την Ελλάδα, με τα περισσότερα να βρίσκονται στην Αττική.

Τι σηματοδοτεί το deal Στέγγου και Π. Βαρδινογιάννη στο real estate

Μία από τις πιο πρόσφατες συμφωνίες που έγινε γνωστή στον χώρο των ακινήτων είναι η συμμαχία Τεχνικής Ολυμπιακής με οικογένεια Π. Βαρδινογιάννη. Το deal της οικογένειας Στέγγου επικεντρώνεται στην αξιοποίηση ακινήτων, αλλά και στη δημιουργία και εκμετάλλευση τουριστικών υποδομών. Οι δύο πλευρές έχουν ήδη προχωρήσει στην κατάρτιση μη δεσμευτικού μνημονίου συναντίληψης (MoU). Η εταιρεία συμφερόντων του Παύλου Βαρδινογιάννη φέρει την ονομασία SFAX Oil Ltd και έχει έδρα την Κύπρο. Eφόσον όλα εξελιχθούν κατά το αναμενόμενο και εκτός απροόπτου, τόσο η πλευρά του Παύλου Βαρδινογιάννη όσο και η οικογένεια Στέγγου, που ηγείται της Τεχνικής Ολυμπιακής και σήμερα κατέχει το 100% της Luxury Life, θα μοιράσουν τα ποσοστά συμμετοχής στη συγκεκριμένη εταιρεία στο 50%-50%. Η Luxury Life πρόκειται να εστιάσει κυρίως στην τοποθέτηση στον τομέα της φιλοξενίας, σχεδιάζοντας κινήσεις για την αξιοποίηση τουριστικών καταλυμάτων, ξενοδοχειακών ακινήτων και εξοχικών κατοικιών.

Η συμμαχία αυτή έρχεται μετά την απόκτηση από την Τεχνική Ολυμπιακή ενός χαρτοφυλακίου 186 ακινήτων της Intrum Hellas, που είναι γνωστό και ως Project Arrow. Πρόκειται για ακίνητα που έχουν προέλθει από ανακτήσεις μέσω πλειστηριασμών και βρίσκονται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδος, με τα περισσότερα από αυτά να είναι κατοικίες, ενώ στο χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται λίγα καταστήματα, γραφεία και οικόπεδα. Ηδη ο όμιλος της οικογένειας Στέγγου έχει προχωρήσει στην καταβολή προκαταβολής 4,56 εκατ. ευρώ, ενώ η ολοκλήρωση της συμφωνίας με την Intrum θα πραγματοποιηθεί σταδιακά το επόμενο διάστημα.

Πηγή: powergame.gr

Το άρθρο Οι 5+1 συμφωνίες που αλλάζουν την αγορά ακινήτων… Της Μαρίας Καλούδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Αυτό με το οποίο έχουμε εξοικειωθεί στην μικρή και μεγάλη οθόνη ότι συμβαίνει στο εξωτερικό, γνωρίζουμε καλά ότι αποτελούσε επιστημονική φαντασία στη χώρα μας, όπου τα αρχεία των πολεοδομιών και τα σχέδια των κτιρίων είναι έντυπα, οι φάκελοι κατακερματισμένοι σε δεκάδες υπηρεσίες. Και όλα αυτά παρά το γεγονός ότι το δημόσιο διατηρεί δεκάδες βάσεις δεδομένων και ηλεκτρονικά αρχεία με στοιχεία ακινήτων (Κτηματολόγιο, Ε9, e-poleodomia, δημοτικά τέλη, μελέτες πυρασφάλειας, άδειες λειτουργίας επιχειρήσεων κλπ).

Πως θα σας φαινόταν να γίνονται όλες οι αδειοδοτήσεις για την κατασκευή ενός κτιρίου ή για την άδεια λειτουργίας ενός μαγαζιού ή επιχείρησης μέσα από τον υπολογιστή; Θα θέλατε να μαθαίνετε εκ των προτέρων αν, πώς και τί επιτρέπεται να γίνει σε κάθε οικόπεδο της χώρας;  Μπορούμε να έχουμε άμεσα διαθέσιμα όλα τα στοιχεία, δικαιολογητικά και τα σχέδια ενός κτιρίου σε περίπτωση φυσικής καταστροφής;

Όλα αυτά, που κάποτε ίσως φαίνονταν σενάρια επιστημονικής φαντασίας, έχουν αρχίσει να γίνονται πραγματικότητα στη χώρα μας, με πόρους κυρίως της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ. Και αλλάζουν ήδη τον τρόπο που λειτουργεί η αγορά ακινήτων και κατασκευών.

Το Κτηματολόγιο είναι η υποδομή

Η βάση πίσω από όλα αυτά είναι το Κτηματολόγιο της χώρας, που τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ στηρίζουν συνεχώς από το 1995, το λεγόμενο μεγαλύτερο μεγάλο έργο της χώρας. Μπορεί η κτηματογράφηση ακόμη να βρίσκεται σε εξέλιξη και το Κτηματολόγιο να καταστεί πλήρως λειτουργικό σε όλη τη χώρα στην μορφή που αφορά τους πολίτες τα επόμενα 3-5 χρόνια, αλλά ήδη είναι λειτουργική η βασική υποδομή πάνω στην οποία αναπτύσσονται αλλεπάλληλες υπηρεσίες. Και μία από αυτές, που δεν γνωρίζουν πολλοί, είναι η παροχή του ψηφιακού του – χαρτογραφικού και γεωχωρικού – υποβάθρου (του αναλυτικού και ακριβούς χάρτη όλης της χώρας) σε άλλες υπηρεσίες. Αυτή η λειτουργία του Κτηματολογίου ως πληροφοριακής υποδομής για το δημόσιο είναι που βάρυνε και στην απόφαση για τη μεταφορά της αρμοδιότητας του από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, στις αρχές Ιανουαρίου, στον τελευταίο ανασχηματισμό της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Ηλεκτρονικά οι οικοδομικές άδειες

Η ηλεκτρονική έκδοση οικοδομικών αδειών αποτελεί μία από τις πιο μεγάλες μεταρρυθμίσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης της χώρας, καθώς όλη η διακίνηση εγγράφων και οι διαδικασίες γίνονται και παρακολουθούνται ψηφιακά, από τον Νοέμβριο του 2018 που ξεκίνησε η παραγωγική λειτουργία τους συστήματος. Η έκθεση Doing Business της Παγκόσμιας Τράπεζας έχει τεκμηριώσει ήδη και επίσημα τη συμβολή του συστήματος e-adeies στην επιτάχυνση των διαδικασιών και στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Όπως εξηγεί στην euractiv.gr ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, «οι μηχανικοί υποβάλλουν ηλεκτρονικά τους φακέλους των αδειών δόμησης και οι υπηρεσίες ελέγχουν και διεκπεραιώνουν ηλεκτρονικά τα αιτήματα, με τις άδειες να εκδίδονται ηλεκτρονικά και με πλήρη διαφάνεια σε κάθε στάδιο της διαδικασίας. Όλοι οι εμπλεκόμενοι πλέον γνωρίζουν σε ποιο σημείο βρίσκεται η κάθε υπόθεση και κάθε βήμα για την έκδοση μιας άδειας έχει χαρτογραφηθεί και παρακολουθείται».

Τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν από το ΤΕΕ δείχνουν ότι εκδόθηκαν ή διεκπεραιώθηκαν ηλεκτρονικά πάνω από 100.000 χιλιάδες οικοδομικές άδειες, με πάνω από 5 εκατομμύρια συνημμένα αρχεία, σε ενάμιση χρόνο λειτουργίας. Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ προσθέτει πως «τώρα που απέκτησε και η κοινωνία και η δημόσια διοίκηση ακόμη μεγαλύτερη εξοικείωση με τις ηλεκτρονικές διαδικασίες, λόγω των lockdown, νομίζω ότι είναι η ώρα να τρέξουν και όλα τα υπόλοιπα, οι διαδικασίες που δεν έχουν ενταχθεί ακόμη στο σύστημα e-adeies. Για παράδειγμα, να γίνονται όλες οι διαδικασίες και εγκρίσεις που απαιτούνται για την έκδοση οικοδομικής άδειας μέσα από το ηλεκτρονικό σύστημα, όπως οι βεβαιώσεις του δασαρχείου, της αρχαιολογίας, του κτηματολογίου. Ακόμη και οι ασφαλιστικές εισφορές των οικοδομικών έργων θα μπορούσαν να ενταχθούν, όπως και η ενημέρωση της Αστυνομίας ή τα γραφεία Πυρασφάλειας της Πυροσβεστικής. Μπορούμε να προχωρήσουμε ακόμη πιο δυναμικά, ακόμη περισσότερο: να εντάξουμε με τον ίδιο τρόπο τις διαδικασίες για τη σύνδεση των οικοδομών με το φυσικό αέριο ή την ηλεκτροδότηση. Με ξεκάθαρους κανόνες, κοινό πλαίσιο και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Έτσι θα ξέρουν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις ότι θα μπορούν να παρακολουθούν το σύνολο της υπόθεσής τους ηλεκτρονικά και οι μηχανικοί ότι μπορούν να ολοκληρώσουν το σύνολο μιας αδειοδότησης οικοδομικού έργου ηλεκτρονικά. Και οι συναρμόδιες υπηρεσίες να γνωρίζουν και να παρακολουθούν τις υποθέσεις ηλεκτρονικά, χωρίς χαμένες ώρες και κόστος που δεν χρειάζεται πλέον να επωμίζεται ούτε το δημόσιο ούτε οι πολίτες.»

Σημειώνεται ότι η «καρδιά» της ηλεκτρονικής έκδοσης οικοδομικών αδειών, η βάση δεδομένων που την υποστηρίζει, αναπτύχθηκε από το ΤΕΕ με πόρους από την Πολιτική Συνοχής της ΕΕ, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης τα τελευταία 10 χρόνια.

Έρχεται η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου

Ένα ακόμη νέο πληροφοριακό σύστημα που μπαίνει στη ζωή μας σε λίγες ημέρες είναι η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίων, που έχει ετοιμάσει και λειτουργεί το ΤΕΕ, θα ενσωματώνονται όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά, στοιχεία και σχέδια για κάθε ακίνητο, στην πραγματική του κατάσταση(και όχι στην θεωρητική, με βάση την άδεια οικοδομής που κάποτε κατασκευάστηκε) , όπως ακριβώς είναι σήμερα.

Ταυτόχρονα, δύο νέα έγγραφα, ηλεκτρονικά και έντυπα, καθιερώνονται στο πεδίο των ακινήτων και των συναλλαγών, τα οποία ενσωματώνουν και αντικαθιστούν δεκάδες έγγραφα και διαδικασίες που χρησιμοποιούν μηχανικοί και συμβολαιογράφοι στις μεταβιβάσεις ακινήτων, όπως η βεβαίωση μηχανικού για την ύπαρξη ή μη αυθαιρεσιών, το ενεργειακό πιστοποιητικό, το ΚΑΕΚ του Κτηματολογίου κλπ. Πρόκειται για το Απόσπασμα Ταυτότητας Κτιρίου/ Διηρημένης Ιδιοκτησίας και για το Πιστοποιητικό Πληρότητας Ταυτότητας Κτιρίου/ Διηρημένης Ιδιοκτησίας.

Ήδη το νέο πληροφοριακό σύστημα της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου τρέχει πιλοτικά και δοκιμαστικά από την 1η Γενάρη 2021, καθώς αργά το απόγευμα της 31ης Δεκέμβρη 2020 το ΤΕΕ «ανέβασε» την πλατφόρμα σε λειτουργία. Το ΥΠΕΝ και το ΤΕΕ έχουν ενημερώσει ότι το νέο σύστημα θα τρέχει υποχρεωτικά από 1η Φλεβάρη 2021 και οι τελικές σχετικές υπουργικές αποφάσεις προχωρούν άμεσα από τον υφυπουργό ΠΕΝ Νίκο Ταγαρά, ο οποίος – κατά σύμπτωση – είναι ο ίδιος που το προετοίμασε θεσμικά την περίοδο 2014-2015 που ήταν, τότε, αναπληρωτής υπουργός ΠΕΚΑ. Χρειάστηκαν όμως ακόμη 5 χρόνια για να φτάσουμε ως εδώ…

Το ΥΠΕΝ και το ΤΕΕ, που «τρέχει» το σύστημα μέσα από το gov.gr, σημειώνουν ότι προοδευτικά θα διασυνδεθεί με όλα τα ηλεκτρονικά συστήματα για τα ακίνητα: τις οικοδομικές άδειες, το Κτηματολόγιο, τα αυθαίρετα, και εν τέλει και με την ΓΓΠΣ. Πιθανότατα και με τους φορείς των δικτύων κοινής ωφέλειας. Σημειώνεται ότι η βάση δεδομένων και αυτού του συστήματος έχει χρηματοδοτηθεί από πόρους της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ από το προηγούμενο ΕΣΠΑ 2009-2013, στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των πληροφοριακών συστημάτων που χρησιμοποιούν οι μηχανικοί, καθώς το ΤΕΕ τη δημιούργησε και είναι λειτουργική ήδη από το 2014-2015 αλλά δεν είχε ακόμη ενεργοποιηθεί. Τον τελευταίο ένα χρόνο το ΤΕΕ προσάρμοσε το σύστημα στις νομοθετικές αλλαγές και σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ έβαλαν τις τελευταίες πινελιές σε ένα σύστημα που αλλάζει τον τρόπο – και την ασφάλεια δικαίου – με τον οποίο γίνονται οι συναλλαγές ακινήτων στη χώρα.

Τα επόμενα βήματα ψηφιακού μετασχηματισμού

Δύο είναι τα βασικά επόμενα βήματα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του χώρου των κατασκευών και της αδειοδότησης. Το πρώτο είναι το ολοκληρωμένο, ενιαίο, κεντρικό, ηλεκτρονικό σύστημα αδειοδότησης όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων, που θα αποτελεί one-stop shop για την έκδοση αδειών κάθε είδους που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία για τις επιχειρήσεις τις επενδύσεις. Παρότι προβλέπεται από τη νομοθεσία από το 2017, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές που μίλησαν στην euractiv.gr, είναι θέμα εβδομάδων ή μηνών, να ξεκινήσει και αυτό το έργο, που θα κληθεί να φέρει εις πέρας και πάλι πιθανότατα το ΤΕΕ, καθώς είναι το μόνο που έχει αντίστοιχη πανελλαδική τεχνογνωσία με το σύστημα e-adeies για τις οικοδομές.

Ακολουθεί ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης και μαζί το Εθνικό Μητρώο Υποδομών, για τη δημιουργία των οποίων ήδη αυτές τις ημέρες το ΤΕΕ τρέχει διαγωνισμό για την υλοποίησή τους. Ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης, τον οποίο η νυν κυβέρνηση θεσμοθέτησε με νόμο, μετά από 5 χρόνια προτάσεων και προσπαθειών του ΤΕΕ, είναι μία ολοκληρωμένη, θεσμικά θωρακισμένη και σύγχρονη λύση για τη δημιουργία ενός και μόνο ψηφιακού χάρτη, κοινού για όλη την δημόσια διοίκηση αλλά και τους πολίτες, με όλες τις «θεσμικές γραμμές», δηλαδή με όλα τα απαραίτητα γεωχωρικά δεδομένα για την αδειοδότηση κάθε είδους επένδυσης. Στόχος είναι να μπορεί ο οποιοσδήποτε πολίτης, μηχανικός ή επενδυτής, από το σπίτι του ή το γραφείο του, με το πάτημα ενός κουμπιού στον υπολογιστή του,  να πάρει ολοκληρωμένη, έγκυρη και θεσμικά ασφαλή πληροφορία, με ισχύ διοικητικής πράξης, για το τί επιτρέπεται, τί απαγορεύεται, με ποιους όρους και προϋποθέσεις, για να φτιάξει αυτό που τον ενδιαφέρει. Ένας χάρτης με βάση το υπόβαθρο του Κτηματολογίου, που θα περιλαμβάνει: την οικοδομική και ρυμοτομική γραμμή, τα όρια των δασικών εκτάσεων, τα όρια των προστατευόμενων περιοχών, τα όρια των αρχαιολογικών χώρων, τις γραμμές των αιγιαλών και της παραλίας και όλες τις απαραίτητες θεσμικές γραμμές και επιπλέον τους όρους δόμησης και τις χρήσεις γης. Όταν τελειώσει η κτηματογράφηση της χώρας, θα προστεθούν και τα όρια όλων των οικοπέδων. Σημείο – κλειδί στην πρόταση είναι η προοπτική να αποτελεί το εξαγόμενο αρχείο από το πληροφοριακό σύστημα του ψηφιακού χάρτη διοικητική πράξη. «Ο ενιαίος ψηφιακός χάρτης είναι μεταρρύθμιση που πρότεινα και πιέσαμε πολλοί και πολλαπλά για να έρθει. Και για την οποία όλοι συμβάλλαμε με συζητήσεις και ζυμώσεις σε κάθε επίπεδο της διοίκησης και της Πολιτείας» αναφέρει ο Γιώργος Στασινός.

Σύμφωνα με πληροφορίες της euractiv.gr τόσο το Ενιαίο Κεντρικό Σύστημα Αδειοδότησης Οικονομικών Δραστηριοτήτων όσο και ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης και το Εθνικό Μητρώο Υποδομών, έχουν ήδη ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και η κυβέρνηση εξετάζει αν η υλοποίησή τους θα ενταχθεί εντέλει στο Ταμείο Ανάκαμψης ή στο ΕΣΠΑ 2021-2027, σε κάθε περίπτωση όμως η χώρα θα αξιοποιήσει και για αυτά τα συστήματα τους πόρους της Πολιτικής Συνοχής της ΕΕ.

Πηγή: euractiv.gr

Το άρθρο Η αγορά ακινήτων αλλάζει με νέα ηλεκτρονικά συστήματα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.