Η ταχεία κατάρρευση των αφγανικών δυνάμεων ασφαλείας δεν είναι κάτι το πρωτοφανές. Στην πραγματικότητα, είναι πιο κοντά στην κανονικότητα για τις τοπικές δυνάμεις ασφαλείας που δημιουργήθηκαν με στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ. Οι τρεις μεγαλύτερες προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών να δημιουργήσουν στρατιωτικούς εταίρους -στο Βιετνάμ, στο Ιράκ, και τώρα το Αφγανιστάν- όλες απέτυχαν θεαματικά. Υπάρχει καλός λόγος που οι εικόνες που βγαίνουν από την Καμπούλ θυμίζουν την Σαϊγκόν του 1975 και τη Μοσούλη του 2014.

Αυτό που ο στρατός αποκαλεί «βοήθεια στην δύναμη ασφαλείας», «ανάπτυξη ικανοτήτων συνεργατών», ή «επιχειρήσεις εκπαίδευσης και εξοπλισμού» παραμένει ένας πυλώνας της αμυντικής στρατηγικής των ΗΠΑ. Αφήνοντας εντελώς στην άκρη το Αφγανιστάν και το Ιράκ, οι Ηνωμένες Πολιτείες ξοδεύουν δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο και αναπτύσσουν χιλιάδες άτομα για να εκπαιδεύσουν και να βοηθήσουν ξένους στρατούς από χώρες σε όλο τον κόσμο. Αν και ο σκοπός μιας τέτοιας βοήθειας ποικίλλει, ο κύριος στόχος είναι να αυξήσει την ικανότητα των στρατιωτικών εταίρων για να επωμιστούν τα τοπικά βάρη ασφάλειας, ώστε οι Ηνωμένες Πολιτείες να μετατοπίσουν τους δικούς τους πόρους σε υψηλότερες προτεραιότητες.

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι οι εταίροι των Ηνωμένων Πολιτειών συχνά δεν ενδιαφέρονται για την οικοδόμηση στρατιωτικών δυνάμεων που να μπορούν να πολεμήσουν. Όπως έχει δείξει η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Georgetown, Caitlin Talmadge [1], οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες πρέπει να βοηθούν στην προαγωγή ικανών αξιωματικών, να επιβάλουν μια αλυσίδα διοίκησης, να ενθαρρύνουν την αυστηρή εκπαίδευση, και να βάζουν φραγμούς στην διαφθορά ώστε να δημιουργήσουν μια αποτελεσματική δύναμη. Αλλά στα αδύναμα ή αποτυχημένα κράτη όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώνουν την βοήθειά τους στην ασφάλεια, οι ηγέτες συχνά δίνουν προτεραιότητα στην προσωπική και πολιτική επιβίωσή τους παρά στην ενίσχυση των στρατών των εθνών τους. Αυτοί οι ηγέτες συχνά στοχεύουν να χρησιμοποιήσουν τον στρατό τους ως πηγή προστασίας ή ως μαστίγιο εναντίον των εγχώριων πολιτικών αντιπάλων τους. Μπορεί να χαιρετίζουν τη μεγάλη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ, αλλά φοβούνται την δημιουργία μιας επαγγελματικής δύναμης που θα μπορούσε να απειλήσει την δική τους εξουσία. Έτσι αγνοούν τις εκκλήσεις των Αμερικανών στρατιωτικών συμβούλων, εφαρμόζοντας πολιτικές που διατηρούν τους στρατούς τους αδύναμους.

Αυτές οι προκλήσεις φάνηκαν πλήρως στο Αφγανιστάν. Κατά την διάρκεια της αμερικανικής συμβουλευτικής αποστολής, οι Αφγανοί αξιωματικοί αποδείχθηκε ότι ενδιαφέρονταν λιγότερο να πολεμήσουν για την διεφθαρμένη κυβέρνηση στην Καμπούλ από το να εξασφαλίσουν τον δικό τους προσωπικό πλουτισμό, μεταφέροντας αμερικανικά δολάρια στα δικά τους δίκτυα προστασίας μέσω της διαδικασίας σύναψης συμβάσεων και εκβιάζοντας τον Αφγανικό λαό σε κάθε αλληλεπίδραση. Οι στρατιώτες, βλέποντας ξεκάθαρα την διαφθορά των αξιωματικών τους, είχαν ελάχιστο ενδιαφέρον να διακινδυνεύσουν να πεθάνουν υπό τις εντολές τους. Δεν είναι λοιπόν περίεργο ότι οι αφγανικές μονάδες ήταν απείθαρχες και τακτικά αδύναμες πολύ πριν από την αποχώρηση των ΗΠΑ -και ότι καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχωρούσαν, πολλοί αποφάσισαν να ανοίξουν τις πύλες [2] στους Ταλιμπάν.

Στο Αφγανιστάν και στις συμβουλευτικές αποστολές σε όλο τον κόσμο, οι Ηνωμένες Πολιτείες βασίζονται σε στρατηγικές [3] για να παρακινήσουν τους εταίρους τους οι οποίες δεν λειτουργούν. Ο αμερικανικός στρατός δίνει προτεραιότητα στην οικοδόμηση σχέσεων με ξένους στρατιωτικούς έναντι της εφαρμογής οποιουδήποτε είδους προϋποθέσεων στην βοήθειά του για την ασφάλεια, και οι πολιτικοί αξιωματούχοι στην Ουάσινγκτον σέβονται την προσέγγισή του. Στην συνέχεια, οι Ηνωμένες Πολιτείες δημοσιοποιούν ρόδινες εκθέσεις [4] στον αμερικανικό λαό σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται από τον τοπικό εταίρο, οι οποίες συνεχίζονται μέχρι την μοιραία ημέρα, όταν η δύναμη καλείται να λειτουργήσει από μόνη της. Και έτσι η Σαϊγκόν˙ η Μοσούλη˙ και τώρα η Καμπούλ.

ΜΗΝ ΠΕΙΘΟΝΤΑΣ ΚΑΝΕΝΑΝ

Ο αμερικανικός στρατός είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου υπεύθυνος [5] για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των αμερικανικών προγραμμάτων βοήθειας ασφαλείας. Οι άλλοι κλάδοι της αμερικανικής κυβέρνησης τακτικά τον σέβονται σε αυτό το ζήτημα: Τι, τελικά, θα μπορούσε να εμπίπτει περισσότερο στην αρμοδιότητά του από όσο η δημιουργία άλλων στρατών; Στην πράξη, είναι ο αμερικανικός στρατός που αλληλεπιδρά με τους τοπικούς πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες σε θέματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη των δυνάμεων ασφαλείας τους και είναι ο αμερικανικός στρατός που αναπτύσσει στρατηγικές για την αντιμετώπιση του προβλήματος της παρακίνησης των συνεργατών.

Το δόγμα που καθοδηγεί τις στρατιωτικές συμβουλευτικές αποστολές των ΗΠΑ αποθαρρύνει τους συμβούλους από το να χρησιμοποιούν καρότο και μαστίγιο για να πείσουν τους τοπικούς ηγέτες να εφαρμόσουν αξιοκρατικές πρακτικές προσωπικού, να ακολουθήσουν μια αλυσίδα διοίκησης, να εκπαιδεύονται αυστηρά, και να περιορίζουν την διαφθορά. Ένα στρατιωτικό εγχειρίδιο των ΗΠΑ, για παράδειγμα, αποθαρρύνει ρητά τους συμβούλους από την χρήση «δωροδοκίας ή εξαναγκασμού, καθώς τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται από αυτές τις ενέργειες είναι μόνο προσωρινά». Αντ’ αυτού, το δόγμα και η εκπαίδευση καθορίζουν μια στρατηγική που εδράζεται στην πειθώ η οποία με την σειρά της βασίζεται στην συμπάθεια. Οι στρατιωτικοί σύμβουλοι των ΗΠΑ διδάσκονται να δίνουν προτεραιότητα στις σχέσεις τους με τους ομολόγους τους, καθώς «η πίστη και η εμπιστοσύνη καθορίζουν το πόσο καλά ο σύμβουλος θα είναι σε θέση να επηρεάσει τις ξένες δυνάμεις ασφαλείας».

Πολλοί στρατιωτικοί σύμβουλοι των ΗΠΑ φτάνουν να βλέπουν την διαπροσωπική σχέση με τους εταίρους -άλλοτε ένα εργαλείο που θεωρείται ότι αυξάνει την επιρροή και διαμορφώνει την συμπεριφορά των εταίρων- ως τον ίδιο τον στόχο της παροχής συμβουλών. Όταν η πειθώ αποτυγχάνει, οι σύμβουλοι λαμβάνουν οδηγίες να αποφύγουν οποιαδήποτε βήματα που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την σχέση.

Αυτή η στρατηγική πειθούς με βάση την συμπάθεια συνεχίστηκε παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι σε καλή θέση για να ασκήσουν κίνητρα ώστε να επηρεάσουν τους εταίρους τους στις δυνάμεις ασφαλείας. Οι ηγέτες στις αποδέκτριες χώρες συχνά εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ασφάλεια του καθεστώτος τους και, σε πολλές περιπτώσεις, για την δική τους φυσική επιβίωση -και το γνωρίζουν. Ο πρόεδρος του Νότιου Βιετνάμ, Ngo Dinh Diem, και ο Ιρακινός πρωθυπουργός Nouri al-Maliki, αμφότεροι ηγέτες των οποίων οι χώρες ήταν ωφελημένες από μαζικά προγράμματα στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ, εξέφρασαν επανειλημμένα ανησυχίες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επρόκειτο να τους ανατρέψουν. (Είχαν δίκιο να ανησυχούν: ο Ντιέμ σκοτώθηκε σε ένα πραξικόπημα το 1963, για το οποίο η κυβέρνηση Κένεντι έδωσε σιωπηρά το πράσινο φως, και ο Μαλίκι παραιτήθηκε το 2014, αφού έχασε την υποστήριξη της κυβέρνησης Ομπάμα). Εάν οι έντονοι φόβοι ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να τους ανατρέψει από την εξουσία ανά πάσα στιγμή δεν δίνουν στις Ηνωμένες Πολιτείες μόχλευση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τι θα άλλο θα τους έδινε [μόχλευση].

Η ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΝΕΙ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΗΣ

Γιατί ο αμερικανικός στρατός επιμένει με μια στρατηγική παροχής συμβουλών που δεν λειτουργεί; Όπως και οι περισσότερες μεγάλες γραφειοκρατίες, τείνει να θεσμοθετεί επιχειρησιακούς τρόπους που εξυπηρετούν τα συμφέροντά του -στην περίπτωσή του την αυτονομία, το κύρος, και την πρόσβαση σε πόρους. Ο στρατός θεσπίζει τυποποιημένες διαδικασίες λειτουργίας (standard operating procedures, SOP) που προωθούν τα γραφειοκρατικά συμφέροντά του και αυτές οι SOP τείνουν να παραμένουν εκτός κι αν οι πολιτικοί ηγέτες πιέσουν σκληρά για αλλαγή.

Η πειθώ με βάση την συμπάθεια μπορεί να κάνει ελάχιστα για να παρακινήσει τους τοπικούς ηγέτες να δημιουργήσουν καλύτερους στρατούς, αλλά εξυπηρετεί τα γραφειοκρατικά συμφέροντα του αμερικανικού στρατού. Η ήπια προσέγγιση διατηρεί την ευγένεια με τους τοπικούς εταίρους και ενισχύει ένα αφήγημα συνεργατικής εταιρικής σχέσης που νομιμοποιεί ολόκληρη την συμβουλευτική προσπάθεια. Αντίθετα, το να απειληθούν οι τοπικοί ηγέτες με μειώσεις ή παύση της υποστήριξης θα μπορούσε να διαταράξει τις διαδικασίες και τις σχέσεις του ίδιου του αμερικανικού στρατού. Μια πιο θεληματική προσέγγιση στην παροχή συμβουλών μπορεί επίσης να προκαλέσει άσχημες αναφλέξεις που τραβούν την προσοχή της Ουάσινγκτον στην συμβουλευτική προσπάθεια, αυξάνοντας τον κίνδυνο πολιτικής ανάμειξης.

Όταν το βλέπουμε μέσα από το πρίσμα της οργανωτικής θεωρίας -της σχολής σκέψης που εστιάζει στο πώς η διαμάχη μεταξύ γραφειοκρατιών και γραφειοκρατικών διαδικασιών διαμορφώνει την εξωτερική πολιτική- μια σειρά προβλημάτων με την βοήθεια ασφαλείας έρχονται στο φως ως συμπτώματα της ίδιας ασθένειας. Για παράδειγμα, πολλοί σχολιαστές αναφέρουν τις σύντομες επισκέψεις των στρατιωτικών συμβούλων ως αιτία της αποτυχίας των αποστολών εκπαίδευσης και εξοπλισμού. Οι επικριτές έχουν δίκιο όταν επισημαίνουν ότι οι σύντομες επισκέψεις είναι εντελώς ασυμβίβαστες με την θεωρία του στρατού για αποτελεσματικές συμβουλές, η οποία εξαρτάται από τις διαπροσωπικές σχέσεις. Αλλά οι σύντομες επισκέψεις είναι καλύτερα κατανοητές ως προϊόν οργανωτικής λογικής: διατηρώντας σύντομες τις αποστολές, ο στρατός αποφεύγει την εσωτερική αντίσταση που σίγουρα θα προκαλούσε η πρόταση για πιο μακρόχρονες επισκέψεις. Ο στρατός στοχεύει να ελαχιστοποιήσει τον γραφειοκρατικό πονοκέφαλο και να εφαρμόσει τις τυπικές λειτουργικές διαδικασίες που μπορεί να υποστηρίξει, ακόμη και αν αυτές οι διαδικασίες είναι ανεξάρτητες από την δική του θεωρία της νίκης.

Η τάση του αμερικανικού στρατού να αναφέρει συνεχώς την πρόοδο σε συμβουλευτικές αποστολές, παρά την εμφανή δυσλειτουργία, εξυπηρετεί παρόμοιους γραφειοκρατικούς σκοπούς. Παρουσιάζοντας μια αφήγηση αργής αλλά σταθερής προόδου, ο στρατός προστατεύεται από την κριτική, την παρέμβαση, και την αναταραχή. Ο John Sopko, ο ειδικός γενικός επιθεωρητής των ΗΠΑ για την ανασυγκρότηση του Αφγανιστάν, εκτίμησε ότι ο στρατός «ήξερε πόσο κακός ήταν ο αφγανικός στρατός», αλλά «άλλαζε συνεχώς τους στόχους» στις εκθέσεις προόδου του για να δείξει επιτυχία -και όταν ακόμη και αυτό απέτυχε, έκανε απόρρητο το εργαλείο αξιολόγησης. «Αν είχατε άδεια, θα μπορούσατε να μάθετε [για την κακή κατάσταση του αφγανικού στρατού], αλλά ο μέσος Αμερικανός, ο μέσος φορολογούμενος, ο μέσος βουλευτής, ο μέσος άνθρωπος που εργαζόταν στην πρεσβεία δεν θα ήξεραν πόσο κακός ήταν».

Οι στρεβλές εκτιμήσεις της συμβουλευτικής προσπάθειας στο Αφγανιστάν δεν αποτελούν εξαίρεση αλλά γενικό κανόνα των συμβουλευτικών προσπαθειών των ΗΠΑ. Στο Ιράκ, οι αξιολογήσεις του αμερικανικού στρατού επικεντρώθηκαν σε μετρήσεις όπως το αν οι δυνάμεις ασφαλείας είχαν τον εξοπλισμό και το προσωπικό για το οποίο είχαν εξουσιοδοτηθεί. Αυτές οι αναφορές έδωσαν στον στρατό ένα σύστημα για να υποστηρίξει την συνηθισμένη παραγωγή αισιόδοξων αναφορών προόδου. Λίγοι από τους συμβούλους στο Ιράκ, ωστόσο, είχαν την ψευδαίσθηση ότι οι εκτιμήσεις αποτύπωναν την πραγματική κατάσταση των ιρακινών δυνάμεων. «Τα μέτρα των εξαγομένων [επί της αποτελεσματικότητας] που προέκυπταν από την Συμμαχία, από την δύναμη στην Βαγδάτη, ήταν πράγματα που δεν είχαν σημασία», είπε ένας πρώην σύμβουλος [6]. «Όπως, “Είναι οι Ιρακινές Δυνάμεις Ασφαλείας πλήρως επανδρωμένες;”. Εγώ λέω, ναι, είναι πλήρως επανδρωμένες, είναι πλήρως επανδρωμένες με στρατιωτικούς».

Οι παραλληλισμοί με το Βιετνάμ είναι εντυπωσιακοί. Ο στρατηγός William Westmoreland, διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στο Βιετνάμ, συνεχώς θρηνούσε για την ανικανότητα του σώματος των αξιωματικών του Νοτίου Βιετνάμ -και όμως βασίστηκε σε ένα σύστημα αξιολόγησης που ανέφερε μετρήσεις όπως η άφιξη των [πολυβόλων] Μ16 ως απόδειξη προόδου. Απαγόρευσε επίσης ρητά στους Αμερικανούς συμβούλους να χρησιμοποιούν απειλές ότι θα αποσύρουν τις συμβουλευτικές τους ομάδες προκειμένου να δώσουν κίνητρα σε μη συνεργάσιμους Βιετναμέζους αξιωματικούς, αφότου προσπάθειες να γίνει κάτι τέτοιο προκάλεσαν αρνητικά δημοσιεύματα στον Τύπο στην Ουάσινγκτον. Ο στρατός μονώθηκε από την εξωτερική κριτική και στην συνέχεια, όπως ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος άμυνας Robert Komer στην έκθεσή του για τον πόλεμο το 1972, η γραφειοκρατία έκανε τα δικά της.

Στο τέλος της ημέρας, εναπόκειται στους πολιτικούς ηγέτες να κατευθύνουν και να επιβλέπουν τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της στρατιωτικής συμβουλευτικής στρατηγικής των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, οι ισχύοντες κανόνες στις πολιτικοστρατιωτικές σχέσεις των ΗΠΑ σημαίνουν ότι οι προσπάθειες εκπαίδευσης και εξοπλισμού ακολουθούν ένα θλιβερό, οικείο μοτίβο. Πρώτον, οι πολιτικοί ηγέτες αναθέτουν στο Πεντάγωνο το δύσκολο -ίσως σε ορισμένες περιπτώσεις αδύνατο- έργο της δημιουργίας δυνάμεων ασφαλείας σε έθνη χωρίς κρατική υπόσταση. Στην συνέχεια, παραπέμπουν στον αμερικανικό στρατό την εφαρμογή του προγράμματος βοήθειας. Καθώς αυξάνονται οι αποδείξεις ότι ο τοπικός στρατός αποτυγχάνει, οι πολιτικοί ηγέτες γίνονται όλο και πιο σκεπτικοί και απογοητευμένοι, αλλά συνήθως σταματούν να παρεμβαίνουν σε αυτό που βλέπουν ως στρατιωτικές λεπτομέρειες. Αντίθετα, απηχούν σε μεγάλο βαθμό τις αισιόδοξες εκτιμήσεις του αμερικανικού στρατού για την αυξανόμενη δύναμη του τοπικού εταίρου -μέχρι να καταρρεύσουν όλα.

ΜΠΟΡΟΥΝ ΟΙ ΗΠΑ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΟΥΣ;

Η προσπάθεια στρατιωτικής βοήθειας στο Αφγανιστάν μπορεί να έχει τελειώσει, αλλά οι προσπάθειες για την οικοδόμηση της ικανότητας των τοπικών εταίρων ασφαλείας παραμένουν πυλώνας της αμυντικής στρατηγικής των ΗΠΑ. Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αντλήσουν διδάγματα από τις επαναλαμβανόμενες αποτυχίες των συμβουλευτικών τους αποστολών, δεν θα πρέπει να αναμένουν διαφορετικό αποτέλεσμα στις συνεχιζόμενες προσπάθειές τους.

Οι μελετητές και οι επαγγελματίες έχουν διακινήσει μια ποικιλία συνταγών που θα έκαναν λίγα για να επιλύσουν τις βασικές παθολογίες της βοήθειας των δυνάμεων ασφαλείας. Η επένδυση περισσότερων χρημάτων και πόρων σε συμβουλευτικές αποστολές δεν θα κάνει καλό εφόσον οι τοπικοί ηγέτες δεν ενδιαφέρονται για την δημιουργία αποτελεσματικών στρατιωτικών δυνάμεων. Οι προσπάθειες για τη μείωση της εξάρτησης των τοπικών εταίρων από την αεροπορική υποστήριξη των ΗΠΑ και άλλους παράγοντες θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν μόνο ένα μικρό μέρος του προβλήματος, ενώ το θεμελιώδες ζήτημα της τοπικής αποφασιστικότητας θα παραμένει. Η επιμήκυνση των επισκέψεων των συμβούλων και η προσέλκυση υψηλού επιπέδου προσωπικού θα είχε μικρή διαφορά εάν αυτοί οι σύμβουλοι εξακολουθούν να βασίζονται μόνο στις δυνάμεις της πειθούς τους για να δελεάσουν τους τοπικούς ηγέτες στην ενίσχυση των στρατιωτικών τους δυνάμεων.

Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να επανεκτιμήσουν τον στόχο των στρατιωτικών προγραμμάτων εκπαίδευσης. Ανάλογα με την φύση της απειλής και τον τρόπο με τον οποίο ταιριάζει στην ευρύτερη εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, η οικοδόμηση ενός μεγάλου, επαγγελματικού στρατού μπορεί να μην είναι ούτε εφικτή ούτε απαραίτητη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να είναι πιο λογικό οι Ηνωμένες Πολιτείες να επικεντρωθούν στην κατασκευή μερικών αποτελεσματικών μονάδων που προορίζονται να λειτουργήσουν με αμερικανική υποστήριξη.

Για τις συμβουλευτικές αποστολές που θα αποφασίσουν να χρησιμοποιήσουν στο μέλλον, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να εγκαταλείψουν την υπερβολικά ευγενική στρατηγική τους και αντ’ αυτού να συνδυάσουν την πειθώ με την συστηματική εφαρμογή κινήτρων. Για έμπνευση, οι αξιωματούχοι μπορούν να στραφούν σε μια από τις καλύτερες περιπτωσιολογικές μελέτες αυτής της προσέγγισης: τις προσπάθειες του Όγδοης Στρατιάς των ΗΠΑ να εκπαιδεύσει τον στρατό της Νότιας Κορέας από το 1948 έως το 1953.

Ακόμη και μετά την εισβολή της Βόρειας Κορέας το 1950, οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες της Νότιας Κορέας ήταν διχασμένοι μεταξύ εθνικών και ατομικών κινήτρων με τρόπο που εξασθενούσε την στρατιωτική τους ισχύ. Σε αντίθεση όμως με τον αμερικανικό στρατό σήμερα, οι Αμερικανοί στρατηγοί και οι σύμβουλοι τακτικής τότε είχαν μια θεληματική προσέγγιση: ο στρατηγός James Van Fleet, διοικητής του όγδοου στρατού των ΗΠΑ, ανέλαβε απευθείας την διοίκηση του στρατού της Δημοκρατίας της Κορέας (Republic of Korea, ROK) και απείλησε να μειώσει την βοήθεια σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι οι κατάλληλοι αξιωματικοί προωθήθηκαν σε βασικές διοικήσεις και ότι ο στρατός παρέμενε προστατευμένος από την πολιτικοποίηση. Σε επίπεδο τακτικής, οι Αμερικανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι της Κορεατικής Στρατιωτικής Συμβουλευτικής Ομάδας (Korean Military Advisory Group) προσπάθησαν επίσης να εμπνεύσουν και να πείσουν τους ομολόγους τους στη Νότια Κορέα, αλλά όταν η πειθώ απέτυχε, απείλησαν να αποκόψουν τις μονάδες της Νότιας Κορέας από τις προμήθειες των ΗΠΑ για να δώσουν κίνητρα στους αξιωματικούς να ακολουθήσουν τις οδηγίες τους. Μέχρι το 1952, σχεδόν κανένας αξιωματικός του στρατού της Νότιας Κορέας δεν προήχθη χωρίς την έγκριση της Όγδοης Στρατιάς των ΗΠΑ και μέχρι τα μέσα του 1953 ο τοπικός εταίρος μετατράπηκε σε αποτελεσματική πολεμική δύναμη.

Υπάρχουν πάντα περίπλοκοι παράγοντες και περιορισμοί στις κατά περίπτωση συγκρίσεις. Ο αμερικανικός στρατός δημιούργησε τον Στρατό της Δημοκρατίας της Κορέας σε διαφορετικό χρόνο και τόπο, και σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει μια διαφορετική απειλή από αυτήν των Ηνωμένων Πολιτειών στο Αφγανιστάν και το Ιράκ. Η διεκδικητική προσέγγιση του αμερικανικού στρατού στην Κορέα διαμορφώθηκε πιθανότατα από το γεγονός ότι ολόκληρες αμερικανικές μεραρχίες αντιμετώπιζαν τον εκμηδενισμό τους στην πρώτη γραμμή εάν ο στρατός της ROK υπέκυπτε -μια άμεση, φυσική απειλή για τις αμερικανικές ζωές που δεν θα επαναλαμβανόταν σε μελλοντικούς πολέμους. Παρόλο που η επιλογή της άμεσης διοίκησης ολόκληρων των στρατών των εταίρων μπορεί να είναι πλέον εκτός συζήτησης για τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχουν πολλά που μπορεί να μάθει ο αμερικανικός στρατός από την συμβουλευτική του εμπειρία στην Κορέα. Συγκεκριμένα, μπορεί να πάρει το μάθημα ότι δεν ήταν μόνο η βασισμένη στην συμπάθεια πειθώ που μεταμόρφωσε τον στρατό της ROK αλλά μαζί και η συστηματική εφαρμογή κινήτρων.

Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να αυξήσει την αποτελεσματικότητα ορισμένων σχεδίων βοήθειας σε δυνάμεις ασφαλείας. Αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης μια άλλη επιλογή: θα μπορούσαν να μειώσουν εντελώς τις προσπάθειές τους για εκπαίδευση και εξοπλισμό. Αντί να χρησιμοποιούν συμβουλευτικές αποστολές ως την προτιμώμενη επιλογή για την αντιμετώπιση των τοπικών απειλών για την ασφάλεια, θα μπορούσαν αντ’ αυτού να επιφυλάσσουν τέτοια προγράμματα για κράτη με ισχυρούς εθνικούς θεσμούς και αποδεδειγμένο ενδιαφέρον για την δημιουργία καλύτερων στρατών. Αυτή η πορεία θα οδηγούσε στον τερματισμό των περισσότερων αμερικανικών σχεδίων βοήθειας για την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της τρέχουσας προσπάθειας για την οικοδόμηση των ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας.

Πολύ συχνά, οι προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών να εκπαιδεύσουν και να εξοπλίσουν ξένους στρατούς έχουν ως κίνητρο την γραφειοκρατική λογική και όχι την σωστή στρατηγική. Η πτώση της Καμπούλ εξέθεσε πιο πολλά από την διάβρωση στους στρατούς που οικοδομούν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Αποκάλυψε επίσης την διάβρωση στην προσέγγιση των Ηνωμένων Πολιτειών για την οικοδόμησή τους.

Σύνδεσμοι:
[1] https://www.amazon.com/Dictators-Army-Battlefield-Effectiveness-Authorit…
[2] https://www.foreignaffairs.com/articles/afghanistan/2021-08-23/how-will-…
[3] https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2021-07-15/hearts-…
[4] https://www.foreignaffairs.com/articles/afghanistan/2021-01-22/myth-resp…
[5] https://www.foreignaffairs.com/articles/afghanistan/2021-08-25/roads-not…
[6] https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/collection/p4013coll13/id/3100/r…

Copyright © 2021 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.

Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2021-08-26/why-ame…

Μπορείτε να ακολουθείτε το «Foreign Affairs, The Hellenic Edition» στο TWITTER στην διεύθυνση www.twitter.com/foreigngr αλλά και στο FACEBOOK, στην διεύθυνση www.facebook.com/ForeignAffairs.gr και στο linkedin στην διεύθυνση https://www.linkedin.com/company/foreign-affairs-the-hellenic-edition

Πηγή: foreignaffairs.gr

Το άρθρο Γιατί η Αμερική δεν μπορεί να δημιουργήσει συμμαχικούς στρατούς εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού, πολλοί πίστεψαν ότι η Αμερική ήταν τελικά η μεγάλη νικήτρια τόσο του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου όσο και του αντίστοιχου Ψυχρού που ακολούθησε.
Κορυφαίοι διανοούμενοι δήλωναν και έγραφαν σε όλους τους τόνους ότι η δυτική φιλελεύθερη τάξη ήταν πλέον γεγονός που εκ των πραγμάτων σταδιακά θα αποκτούσε και οικουμενικό χαρακτήρα.

Και από αυτή την οπτική γωνία, το περίφημο άρθρο του Φράνσις Φουκουγιάμα περί του «τέλους της ιστορίας», προκαλούσε θυελλώδεις συζητήσεις και αντιπαραθέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στο άρθρο του αυτό, που δημοσιεύτηκε το καλοκαίρι του 1989 στην μηνιαία πολιτική επιθεώρηση «The National Interest», o συγγραφέας του υποστήριζε ότι τα τελευταία χρόνια έχει αναδυθεί σε παγκόσμια κλίμακα μια σημαντική καθολική αποδοχή περί της ορθότητας της φιλελεύθερης δημοκρατίας ως συστήματος διακυβέρνησης, καθώς αυτή κυριάρχησε πάνω στις αντίπαλες ιδεολογίες, όπως είναι η κληρονομική μοναρχία, ο φασισμός και, πιο πρόσφατα, ο κομμουνισμός. Και, ακόμη παραπέρα, υποστήριζε ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία μπορεί να αποτελεί το «ακροτελεύτιο σημείο της ιδεολογικής εξέλιξης της ανθρωπότητας» και την «τελική μορφή της ανθρώπινης διακυβέρνησης», έτσι ώστε να συνιστά το «τέλος της ιστορίας».

Με αυτό του το άρθρο, ο Φράνσις Φουκουγιάμα, προκαλούσε δύο αντιδράσεις: στην ουσία αφύπνιζε όλες τις παγκόσμιες αντιφιλελεύθερες δυνάμεις, οι οποίες στη συνέχεια ένα και μόνον μέλημα είχαν, πώς να σταματήσουν το τέλος της ιστορίας. Την ίδια στιγμή, δημιουργούσε και μια τεχνητή αισιοδοξία στον φιλελεύθερο χώρο περί της υπεροχής του, που οδηγούσε στην αλαζονεία.
Όμως, μεγάλα ερωτήματα ανέκυψαν και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, Αν η φιλελεύθερη τάξη γινόταν παγκόσμια, ποιο λόγο ύπαρξης θα είχε η Αμερική ως υπερδύναμη; Μήπως το τέλος της ιστορίας ήταν αρχή αχρηστίας για τις ΗΠΑ?

Αυτός ο φόβος να γίνουν άχρηστες και η απομόνωση που θα μπορούσε να προκύψει από κάτι τέτοιο, ήταν για τις Ηνωμένες Πολιτείες κάτι περισσότερο από νέο φαινόμενο: ήταν μια πραγματική αντιστροφή της ιστορικής θέσης τους. Ο αποχωρισμός τους από ένα διεφθαρμένο Παλιό Κόσμο, υπήρξε ιστορικά ένας από τους ιδρυτικούς μύθους της Αμερικής, ίσως ο κυριότερος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, γη της ελευθερίας, της αφθονίας και της ηθικής τελειοποίησης, όταν έφτασαν στην ολοκλήρωση τους, επέλεξαν να αναπτυχθούν ανεξάρτητα από την Ευρώπη, χωρίς να αναμειχθούν στις φθοροποιές συγκρούσεις ανάμεσα στα κυνικά έθνη της Γηραιάς Ηπείρου. Έθνη εξάλλου που μέσα σε 125 χρόνια είχαν προκαλέσει μεταξύ τους πάνω από 18 πολέμους!

Έτσι , στο τέλος του 19ου αιώνα η Αμερική, ως συνολική οντότητα, είχε την πιο ισχυρή οικονομία του πλανήτη, αλλά ήταν και η πιο αυτάρκης, μαζική παραγωγός πρώτων υλών, με πλεονασματικό ισοζύγιο τόσο πληρωμών όσο και εμπορικών συναλλαγών.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν πια ανάγκη τον κόσμο. Αλλά, όπως φάνηκε ήδη από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πλανήτης τις είχε ανάγκη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αντιστάθηκαν πολύ στην έκκληση αυτή, Πήραν μέρος στις εξελίξεις αλλά πολύ προσεκτικά. Μετά διάλεξαν ξανά την απομόνωση, αρνούμενες να επικυρώσουν τη Συνθήκη των Βερσαλλιών.

Χρειάστηκε να περιμένουμε το Περλ Χάρμπορ και την κήρυξη του πολέμου από τη Γερμανία και την Ιαπωνία εναντίον τιυς, για να πάρουν τελικά οι Ηνωμένες Πολιτείες τη θέση που αντιστοιχούσε στην οικονομική δύναμη τους και στο πολιτικό τους σύστημα.

Το 1945, το αμερικανικό Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) αντιπροσώπευε περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου ακαθάριστου προϊόντος, και το αποτέλεσμα της κυριαρχίας υπήρξε αυτόματο και άμεσο. Προς τούτο εξάλλου, βοηθούσαν και τα ερείπια του πολέμου στη Ευρώπη. Από την άλλη πλευρά, ο κομμουνισμός κάλυπτε, γύρω στο 1950, την καρδιά της Ευρασίας, από την Ανατολική Γερμανία ως τη Βόρεια Κορέα. Αλλά η Αμερική, ως ναυτική και αεροπορική δύναμη, ήλεγχε στρατηγικό τον υπόλοιπο πλανήτη με τις ευλογίες μιας πλειάδας συμμάχων και πελατών, που πρώτο μέλημά τους ήταν ο αγώνας ενάντια στο σοβιετικό σύστημα. Η αμερικανική ηγεμονία εγκαθιδρύθηκε έτσι με τη συμφωνία ενός σημαντικού τμήματος του κόσμου, παρά την υποστήριξη που πρόσφεραν στον κομμουνισμό πολυάριθμοι διανοούμενοι, εργάτες και αγρότες σε διάφορα σημεία του πλανήτη.

Εάν θέλουμε, να καταλάβουμε τη συνέχεια των γεγονότων, πρέπει να παραδεχθούμε ότι αυτή η ηγεμονία υπήρξε για αρκετές δεκαετίες ευεργετική. Χωρίς αυτή την αναγνώριση του γενικά ωφέλιμου χαρακτήρα της αμερικανικής κυριαρχίας στην περίοδο 1950-1990, δεν μπορούμε να συλλάβουμε τη σημασία της μεταγενέστερης μεταπήδησης των Ηνωμένων Πολιτειών από τη χρησιμότητα στην αχρηστία, και τις δυσκολίες που πηγάζουν γι’ αυτές, όπως και για εμάς, από μια τέτοια αντιστροφή των πραγμάτων.

Η ηγεμονία της περιόδου 1950-1990 στο μη κομμουνιστικό τμήμα του πλανήτη κατά τον Γάλλο διανοούμενο και συγγραφέα, Εμμανουέλ Τόντ, σχεδόν άξιζε το όνομα της αυτοκρατορίας. Οι οικονομικοί, στρατιωτικοί και ιδεολογικοί πόροι έδωσαν τότε στην Αμερική, για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, όλη την ακτινοβολία της αυτοκρατορικής δύναμης. Η κυριαρχία των φιλελεύθερων οικονομικών αρχών στη ζώνη που διηύθυνε πολιτικά και στρατιωτικά η Ουάσιγκτον κατέληξε να μεταμορφώσει τον κόσμο σε αυτό που τώρα αποκαλούμε φιλελεύθερη τάξη. Επηρέασε επίσης σε χρονική διάρκεια, αλλά και σε βάθος, την εσωτερική δομή της κυρίαρχης χώρας, εξασθενίζοντας την οικονομία της και παραμορφώνοντας την κοινωνία της. Η διαδικασία ήταν αρχικά αργή, σταδιακή. Χωρίς να το καταλάβουν καλά – καλά τα υποκείμενα της ιστορίας, εγκαθιδρύθηκε μια σχέση εξάρτησης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη σφαίρα υπεροχής τους. Ένα αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα εμφανίστηκε, ήδη από την αρχή της δεκαετίας του ’70, που εξελίχθηκε σε δομικό στοιχείο της παγκόσμιας οικονομίας.

Η κατάρρευση του κομμουνισμού προκάλεσε ραγδαία επιτάχυνση της διαδικασίας εξάρτησης. Με αφετηρία τον πόλεμο του Κόλπου και την άνοδο του Μπιλ Κλίντον στη προεδρία, ανάμεσα στο 1990 και το 2018, το αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα πέρασε από τα 1230 στα 16500 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό ασύλληπτο, μέρος του οποίου σήμερα βρίσκεται στα χέρια των Κινέζων. Με αυτούς τους τελευταίους όμως να αντιπροσωπεύουν τη δεύτερη οικονομία στον κόσμο. Την ίδια ώρα, η Αμερική, για να εξισορροπήσει τους εξωτερικούς λογαριασμούς της, έχει ανάγκη από μια ροή εξωτερικών κεφαλαίων αντίστοιχου όγκου. Σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν πια να ζουν μόνο από τη δική τους παραγωγή. Δεν είναι όμως πρωτοπόρες πλέον σε ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα. Στην παγκόσμια αγορά υπάρχουν και άλλοι παίκτες που και αυτοί παίζουν καλή μπάλα.

Η παγκοσμιοποίηση, από «ευλογία Θεού» για τις ΗΠΑ, γίνεται σταδιακά σοβαρό εσωτερικό και εξωτερικό πρόβλημα. Αυτό κατάλαβε το 2016 ο Ντόναλντ Τράμπ και μέσα από ένα ρεσιτάλ λαϊκισμού ανέβηκε στην εξουσία. Χρησιμοποιώντας αντικινεζική και αντιευρωπαϊκή ρητορική έπεισε πολλούς Αμερικανούς, από τη μέση της κοινωνικής πυραμίδας και κάτω, ότι για την κρίση του 2007-2008, δεν έφταιγαν τα στεγαστικά θαλασσοδάνεια που μοίραζαν οι στεγαστικές τράπεζες και τα οποία πολύς κόσμος εκλάμβανε ως εισόδημα, αλλά οι Κινέζοι και οι Ευρωπαίοι. Μέσω λοιπόν ενός ιδιόμορφου προστατευτισμού, εφάρμοσε μια κοντόθωρη οικονομική πολιτική, η οποία όμως αν δεν είχε προκύψει ο κορωνοϊός, θα του εξασφάλιζε αυτό που ήθελε, δηλαδή τη δεύτερη τετραετία. Να όμως που η τύχη έχει και αυτή γυρίσματα.

Το σίγουρο σήμερα είναι ότι η Αμερική, από την τετραετία Τράμπ βγαίνει διχασμένη σε υπερθετικό βαθμό, πολιτιστικά τραυματισμένη, με το γόητρο της στο ναδίρ και βαρύτατα υπερχρεωμένη. Το ποια θα είναι η συνέχεια για την υπερατλαντική δύναμη, θα το δείξει ο χρόνος. Από το βήμα αυτό θα παρακολουθούμε τα τεκταινόμενα και θα τα καταγράφουμε με την μεγαλύτερη δυνατή συνέπεια, γιατί ο δρόμος της παρακμής που ακολουθούν οι ΗΠΑ, μας αφορά όλους ,πολύ και άμεσα.

Το άρθρο Ο αμερικάνικος δρόμος της παρακμής … Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Η κρίση στη Βενεζουέλα δεν μπορεί να επιλυθεί με στρατιωτικές ενέργειες προερχόμενες από το εσωτερικό ή από το εξωτερικό», ανέφερε στο Twitter ο Μεξικανός υπουργός Εξωτερικών Λουίς Βιντεγκαράι.

«Η απόρριψη της βίας και κάθε επιλογής που περιλαμβάνει χρήση βίας είναι σταθερή και αποτελεί τη θεμελιώδη βάση της δημοκρατικής συγκατοίκησης, σε εσωτερικό επίπεδο όπως και στις διεθνείς σχέσεις», ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών της Βραζιλίας.

Και η Βενεζουέλα στο «στόχαστρο» των ΗΠΑ;

«Επαναλαμβάνουμε στην κυβέρνηση και τον λαό της Βενεζουέλας την αλληλεγγύη μας και τη φιλία μας, καταδικάζοντας στο όνομα της αξιοπρέπειας και της κυρίαρχης υπερηφάνειας του λαού όλες τις επιθέσεις» εναντίον αυτής της χώρας, δήλωσε η κυβέρνηση της Νικαράγουας.

Επίσης η κυβέρνηση του Ισημερινού εξέφρασε «την αλληλεγγύη της» στη Βενεζουέλα και απέρριψε κάθε απειλή για ενδεχόμενη στρατιωτική επέμβαση στο έδαφός της.

Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας κατηγόρησε τον Τραμπ ότι θέλει να βάλει σε κίνδυνο τη ειρήνη και τη σταθερότητα στη Λατινική Αμερική.

«Έχουμε πολλές επιλογές για τη Βενεζουέλα, περιλαμβανομένης μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής επιλογής, αν είναι απαραίτητο», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους.

Η σοσιαλιστική κυβέρνηση της Βενεζουέλας αντέδρασε έντονα στη δήλωσή αυτή, η οποία φέρνει κακές μνήμες στην περιοχή όπου η τελευταία αμερικανική στρατιωτική επέμβαση χρονολογείται από το 1989, όταν οι ΗΠΑ είχαν καταλάβει τον Παναμά για να ανατρέψουν τον πρόεδρό του, τον Μανουέλ Νοριέγκα.

«Η επιπόλαιη απειλή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει στόχο να παρασύρει τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική σε μια σύρραξη που θα διατάρασσε, σε μόνιμη βάση, τη σταθερότητα, την ειρήνη και την ασφάλεια της περιοχής μας», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Χόρχε Αρεάσα, διαβάζοντας μια ανακοίνωση εξ ονόματος του προέδρου Νικολάς Μαδούρο.

Το άρθρο Αντιδράσεις στη Λατινική Αμερική για την πολεμική απειλή Τραμπ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Αμερικανός πρόεδρος κατέληξε σε αυτή την απόφαση πριν από περίπου ένα μήνα, ύστερα από σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου με τη συμμετοχή του διευθυντή της CIA Μάικ Πομπέιο και του συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας Χέρμπερτ Μακμάστερ. Η σύσκεψη εντασσόταν στην προετοιμασία του Ντόναλντ Τραμπ ενόψει προγραμματισμένης συνάντησής του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του G20, στο Αμβούργο.

Καρπός της συνάντησης Τραμπ – Πούτιν υπήρξε η συμφωνία ανακωχής μεταξύ συριακού στρατού και αντικαθεστωτικών ανταρτών στη νοτιοδυτική Συρία. Ωστόσο, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι που μίλησαν στη Washington Post επέμειναν ότι η απόφαση για τερματισμό του προγράμματος της CIA δεν σχετιζόταν με την ανακωχή. Σε κάθε περίπτωση, η κίνηση αυτή είναι βέβαιο ότι θα ικανοποιήσει τη Μόσχα, ενώ υπογραμμίζει τη διάθεση του Αμερικανού προέδρου να συνεργαστεί με τη Ρωσία στο Συριακό, χωρίς να θέτει την απομάκρυνση του Μπασάρ Ασαντ ως προϋπόθεση για την επίλυση του προβλήματος.

Το εν λόγω πρόγραμμα είχε ξεκινήσει το 2013, επί προεδρίας Ομπάμα, αλλά η αποτελεσματικότητά του αμφισβητούνταν και από στελέχη της προηγούμενης διοίκησης ύστερα από τη ρωσική παρέμβαση στη Συρία, το 2015. Σύμφωνα με τη Washington Post, η απόφαση για τερματισμό του προγράμματος έχει την έγκριση και της Ιορδανίας, στο έδαφος της οποίας εκπαιδεύονταν Σύροι αντικαθεστωτικοί. Η απόφαση δεν αφορά άλλο πρόγραμμα του Πενταγώνου για την ενίσχυση Σύρων (Αράβων και Κούρδων) ανταρτών που μάχονται εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

Το άρθρο Στροφή της Ουάσιγκτον στο Συριακό εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν “να ανεβάσουν τον πήχη” όσον αφορά την ασφάλεια των αερομεταφορών και να εντείνουν τους ελέγχους στις χειραποσκευές των επιβατών, ανέφερε. Οι τρομοκράτες, υποστήριξε ο υπουργός, “έχουν εμμονή” με την κατάρριψη των αεροσκαφών, “ιδίως αν είναι ένα αμερικανικό αεροσκάφος, ιδίως αν είναι γεμάτο με Αμερικανούς”.

Τον Μάρτιο η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε περιορισμούς απαγορεύοντας τους φορητούς υπολογιστές σε όλες τις πτήσεις που αναχωρούν από δέκα διεθνή αεροδρόμια χωρών όπως η Τουρκία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με προορισμό τις ΗΠΑ. Ο Κέλι είπε ότι η απόφαση αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για την ενίσχυση της αεροπορικής ασφάλειας ώστε να αντιμετωπιστεί “μια πραγματικά προηγμένη απειλή”, όπως την χαρακτήρισε. Πρόσθεσε όμως ότι ακόμη δεν έχει ληφθεί κάποια απόφαση για το πότε θα εφαρμοστεί η απαγόρευση.

Μεταξύ των μέτρων που θα ληφθούν θα είναι και η εντατικοποίηση των ελέγχων στις χειραποσκευές ώστε οι πράκτορες της Υπηρεσίας Ασφάλειας των Μεταφορών (TSA) να μπορούν να εντοπίζουν ύποπτα αντικείμενα σε ασφυκτικά γεμάτα σακίδια. Ο λόγος, εξήγησε ο Κέλι, είναι ότι για να αποφύγουν να πληρώσουν για τη μεταφορά περισσότερων αποσκευών, οι επιβάτες τις γεμίζουν ασφυκτικά, τόσο που είναι δύσκολο τα μηχανήματα να διακρίνουν τι βρίσκεται μέσα σ’ αυτές.

Η TSA δοκιμάζει ήδη μια νέα διαδικασία σε περιορισμένο αριθμό αεροδρομίων, όπου ζητείται από τους επιβάτες να βγάζουν αντικείμενα από τις χειραποσκευές τους προκειμένουν να ελεγχθούν από τα μηχανήματα. Όταν ρωτήθηκε αν η κυβέρνηση θα επεκτείνει αυτό το μέτρο σε όλη τη χώρα, ο Κέλι είπε ότι “είναι πιθανόν ότι θα το κάνουμε”.

Το άρθρο Την απαγόρευση των laptop σε όλες τις πτήσεις εξετάζουν οι ΗΠΑ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Αρχίζει το Brexit

Πριν από μερικές ώρες, το βρετανικό κοινοβούλιο ενέκρινε τον Νόμο για το Brexit, που επιτρέπει στην κυβέρνηση να αποσυρθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αφού ο νόμος περάσει από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β’, η πρωθυπουργός της Βρετανίας, Τερέζα Μέι θα μπορεί να υποβάλει την αίτηση για αποχώρηση στο Συμβούλιο της ΕΕ. Οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούν πως η Μέι δεν πρόκειται να ξεκινήσει επίσημα τις διαπραγματεύσεις για το διαζύγιο λίγο πριν από τη διεξαγωγή των εκλογών στην Ολλανδία, αλλά μόνο στα τέλη Μαρτίου.Τώρα έρχονται τα δύσκολα”, υποστηρίζει ο Τζέιμς ΜακΚόρμακ από τον οίκο αξιολόγησης Fitch. Οι Βρετανοί είναι σε δύσκολη κατάσταση. “Δεν έχουν στα χέρια τους ούτε τι είναι υπό διαπραγμάτευση, ούτε με ποια σειρά”. Ένας μεγάλος άγνωστος είναι επίσης ο λογαριασμός της εξόδου, τον οποίο θα παρουσιάσει η Ευρώπη στους Βρετανούς. Ακόμη και σήμερα, το χρέος είναι ένα πρόβλημα για τη χώρα. Το κράτος καθώς και τα νοικοκυριά ζουν πάνω τις δυνατότητές τους. Το ποσοστό του δημόσιου χρέους βρίσκεται περίπου στο 90% του ΑΕΠ. Τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν επίσης πιεστικές υποχρεώσεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα κενό περίπου 5% του ΑΕΠ στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Το κενό αυτό πρέπει να καλυφθεί με ξένα κεφάλαια. Αν οι επενδυτές χάσουν την εμπιστοσύνη τους, επαπειλείται μια οικονομική κρίση όπως στη δεκαετία του 1970, όταν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο χρειάστηκε να επέμβει. Άρα θα έχει μεγάλη σημασία πώς οι επενδυτές θα αντιδράσουν στην υποβολή της αίτησης για το Brexit. Για παράδειγμα, η Deutsche Bank περιμένει ότι η στερλίνα θα πέσει κατά 6% μετά την υποβολή της αίτησης διαζυγίου από την Ευρώπη.

 Αστάθεια στην Ολλανδία

Οι εκλογές στην Ολλανδία είναι η αρχή για μια σούπερ-εκλογική χρονιά στην Ευρώπη. Το αποτέλεσμα θα καθορίσει, τον τόνο των επόμενων εβδομάδων και μηνών. Μπορεί πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε να τα κατάφερε να πάρει κεφάλι για μια ακόμα φορά, όμως ο δεξιός λαϊκιστής Γκέερτ Βίλντερς και το κόμμα του PVV επωφελούνται τώρα από την ανοικτή αντιπαράθεση με την Τουρκία. Ακόμη και στην περίπτωση που ένας νικητής Βίλντερς δεν θα έχει στο τέλος καμία περίπτωση κυβερνητικής πλειοψηφίας στην Ε.Ε όλοι φοβούνται το αποτέλεσμα ντόμινο. Αν ο λαϊκιστής Βίλντερς κερδίζει τις περισσότερες ψήφους σε μια χώρα που είναι από τα ιδρυτικά μέλη της Ε.Ε,…η ιδέα η Μαρίν Λεπέν να γίνει πρόεδρος της Γαλλίας είναι πιθανό να τρομάξει λιγότερους ανθρώπους. Αλλά η πολιτική κατάσταση στην Ολλανδία είναι ασταθής και χωρίς τον Βίλντερς. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις, τα τρία κόμματα που προηγούνται συγκεντρώνουν μόλις το 40%, ενώ στις εκλογές πριν από μόλις τέσσερα χρόνια εξασφάλιζαν το 60%. Μια νέα κυβέρνηση για να σχηματιστεί θα χρειαστεί τη συμμετοχή τουλάχιστον τεσσάρων κομμάτων. Μπορεί η Ολλανδία να ήταν εγγύηση σταθερότητας για πολλά χρόνια, όμως αυτό τώρα έχει αλλάξει. Αυτό αποκαλύπτει τον λεγόμενο δείκτη Nexite του οίκου ανάλυσης Sentix. Ως αποτέλεσμα, οι επενδυτές εκτιμούν πως η πιθανότητα οι Ολλανδοί να βγουν από το ευρώ είναι 3,6%. Αυτό είναι σαφώς πάνω από το μακροπρόθεσμο μέσο όρο του λιγότερο του 1%.

Η κατάρα της Fed

Aύριο το απόγευμα ( 7 μ.μ. ώρα Γερμανίας) η Τζάνετ Γέλεν θα κάνει κάτι που δεν αρέσει στον κόσμο – θα αυξήσει τα επιτόκια. Επειδή η κινητήριος δύναμη της παγκόσμιας οικονομίας είναι το φτηνό χρήμα. Όταν η πιο σημαντική τράπεζα στον κόσμο αυξάνει την τιμή του πιο σημαντικού παγκόσμιου νομίσματος, οι παρενέργειες δεν μπορούν να αποκλειστούν. Οι χρηματαγορές το αποκαλούν η κατάρα της Fed: Το 1974, το 1987, το 200 ή το 2008 –όποτε η Fed αύξανε τα επιτόκια– αργά ή γρήγορα ακολουθούσε ένα βίαιο ξεπούλημα στην αγορά. Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα υψηλός σήμερα. Πάνω απ΄όλα, η αγορά των ΗΠΑ βλέπει μόνο αυξανόμενες τιμές αφότου ξεκίνησε η χρηματοπιστωτική κρίση. Οι επενδυτές αισθάνονται παραπλανητική ασφάλεια. Ο δείκτης φόβου Vix είναι κοντά στη σταθερή τιμή χρόνων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει γρήγορα σε απογοητεύσεις, ειδικά στην περίπτωση που η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ κάνει περισσότερες από άλλες τρεις αυξήσεις επιτοκίων φέτος. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε επίσης να υπονομεύσει τα πολιτικά σχέδια του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, στα οποία στηρίζεται ένα μεγάλο μέρος του χρηματιστηρίου. Το πακέτο μέτρων στήριξης της οικονομίας ύψους πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με φτηνό χρήμα.

Το ανάθεμα του χρέους στην Αμερική

Ο Τραμπ δεν πρόκειται να δημιουργήσει πλέον άλλα χρέη. Μια σημαντική προθεσμία αναμένεται να λήξει αύριο . Τότε το επίσημο όριο χρέους εφαρμόζεται πάλι και το τρέχον βρίσκεται τώρα γύρω στα 18 τρισεκατομμύρια δολάρια. Αν και το παρόν έλλειμμα είναι σχεδόν 20 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο το όριο χρέους ανεστάλη τον Οκτώβριο του 2015 – έως τη 15η Μαρτίου 2017. Από την Πέμπτη, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δεν θα επιτρέπεται πλέον να πουλάει νέα ομόλογα, κάτι που σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να βγάζει χρήματα από το τρέχον εισόδημα. Δεν θα είναι η πρώτη φορά που το όριο δεν αυξάνεται εγκαίρως. Το όριο χρέους ή η αύξησή του είναι πάντα ένα πολιτικό θέμα. Στο παρελθόν, ακόμη και η κυβέρνηση χρειάστηκε να σταματήσει τη λειτουργία της επειδή δεν μπορούσε πλέον να πληρώσει τους δημόσιους υπαλλήλους. Δεν είναι πια τόσο απίθανο οι Αμερικανοί να μην μπορούν πλέον να ανταποκριθούν εγκαίρως στα χρέη τους, άρα να χρεοκοπήσουν. Ωστόσο η διαμάχη για το όριο το καλοκαίρι του 2011 κλιμακώθηκε με τέτοιο τρόπο ώστε ο οίκος αξιολόγησης S&P στέρησε τις ΗΠΑ την ανώτατη βαθμίδα τους. Το Κογκρέσο αύξησε το όριο χρέους τον Αύγουστο, δύο ημέρες προτού το υπουργείο Οικονομικών στερέψει από χρήματα για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.

Το άρθρο Die Welt: Οι επόμενες 48 ώρες μπορεί να αλλάξουν τον κόσμο εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Στην περίπτωση που ξεσπάσει ένας εμπορικός πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας, θα υπάρξουν συνέπειες και για τις δύο χώρες» ανέφερε στη στήλη σχολιασμού της, η κινεζική εφημερίδα. «Στο τέλος, δε θα νικήσει κανένας, ενώ θα υπάρξουν αρνητικές συνέπειες και για άλλες χώρες. Αυτό το κακό θα προκληθεί σε άλλους, χωρίς να υπάρξουν οφέλη για τις ΗΠΑ ή την Κίνα» σημείωσε η ίδια εφημερίδα.

Καθώς η Κίνα και οι ΗΠΑ, είναι ουσιαστικοί πρωταγωνιστές στους παγκόσμιους διαδρόμους εφοδιασμού, αλλά και εμπορίας αγαθών, αρκετές θα είναι οι χώρες που θα πληγούν σοβαρά από την έναρξη ενός εμπορικού πολέμου, σύμφωνα με το γενικότερο συμπέρασμα του σχολίου της εφημερίδας.

Το άρθρο Πεκίνο προς ΗΠΑ: Ένας εμπορικός πόλεμος θα ζημιώσει και τις δύο χώρες εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι πολιτείες που έχει κερδίσει ο κάθε υποψήφιος μέχρι στιγμής σύμφωνα με το Politico

Ντόναλντ Τραμπ: Αλαμπάμα, Αρκάνσας, Φλόριντα, Τζόρτζια, Άινταχο, Ιντιάνα, Aϊόβα, Κάνσας, Κεντάκι, Λουιζιάνα, Μισισίπι, Μισούρι, Μοντάνα, Νεμπράσκα, Βόρεια Καρολίνα, Βόρεια Ντακότα, Οχάιο, Οκλαχόμα, Νότια Ντακότα, Νότια Καρολίνα, Τενεσί, Τέξας, Γιούτα, Δυτική Βιρτζίνια και Γουαϊόμινγκ, Πενσυλβάνια.

Χίλαρι Κλίντον: Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κονέκτικατ, Ντέλαγουερ, Χαβάη, Ουάσινγκτον, Ιλινόις, Μέριλαντ, Μασαχουσέτη, Νεβάδα, Νιου Τζέρσι, Νέο Μεξικό, Νέα Υόρκη, Όρεγκον, Ρόουντ Άιλαντ, Βιρτζίνια, Βέρμοντ και Νεβάδα.

Μέχρι στιγμής ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να εξασφαλίζει 264 εκλέκτορες, έναντι 215 της Χίλαρι Κλίντον.

Σημειώνεται ότι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ χρειάζεται 270 εκλέκτορες.

Το άρθρο Εκλογική ανατροπή στις ΗΠΑ: Mια ανάσα από τη νίκη ο Τραμπ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Καθώς χαίρει μιας δημοτικότητας που δεν έχουν γνωρίσει πολλοί από τους προκατόχους του (54% σύμφωνα με την τελευταία εβδομαδιαία δημοσκόπηση της Gallup), o Δημοκρατικός πρόεδρος εντείνει τις προσπάθειές του στην τελική ευθεία για τις προεδρικές εκλογές της 8ης Νοεμβρίου, κυρίως στις πολιτείες που η μάχη μεταξύ Χίλαρι Κλίντον και Ντόναλντ Τραμπ μοιάζει να είναι αμφίρροπη. Την εβδομάδα που απομένει έως τις εκλογές, ο κ. Ομπάμα δεν θα περάσει πολύ χρόνο στον Λευκό Οίκο: οι ημέρες του θα είναι αφιερωμένες στην προώθηση της υποψηφιότητας της πρώην υπουργού Εξωτερικών του. Μετά το Κολούμπους του Οχάιο, όπου βρέθηκε χθες Τρίτη, θα ακολουθήσει το Ράλεϊ της Βόρειας Καρολίνας, την Πέμπτη το Μαϊάμι και στη συνέχεια το Τζάκσονβιλ της Φλόριντα και την Παρασκευή το Σάρλοτ, επίσης στη Βόρεια Καρολίνα. Σε κάθε ομιλία του ακούγονται κομπλιμέντα για την Κλίντον («δεν έχει υπάρξει κανένας άνδρας ή γυναίκα που να έχει τόσα προσόντα για να αναλάβει το πόστο αυτό, ποτέ!»), καθώς και μια σειρά προσεγμένες αιχμές κατά του κ. Τραμπ («λέει ότι θα είναι σύμβουλος του εαυτού του γιατί έχει πολύ καλό εγκέφαλο. Μα, ποιος μιλάει έτσι;»). Όμως ο Ομπάμα χρησιμοποιεί συχνά και μια πιο προσωπική νότα, συνδέοντας το πολιτικό μέλλον της Κλίντον με τη δική του πορεία. «Σας ζητώ να κάνετε με τη Χίλαρι Κλίντον αυτό που κάνατε με εμένα», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος στα τέλη Ιουλίου στη διάρκεια του συνεδρίου των Δημοκρατικών στη Φιλαδέλφεια.

Το άρθρο Ο Ομπάμα “τα δίνει όλα” για τη Χίλαρι εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.