Στην ώριμη σκέψη του Κ. Τσουκαλά υπάρχει κυρίως η απρόβλεπτη κίνηση της Ιστορίας. Αυτό τον φέρνει πράγματι πιο κοντά σε ορισμένες καστοριαδικές ευαισθησίες, χωρίς να τον κάνει Καστοριάδη. Στις αναφορές για την πνευματική διαμόρφωση του Τσουκαλά εμφανίζονται ως βασικές επιρροές όχι μόνο ο Πουλαντζάς και ο Αλτουσέρ, αλλά και ο Μπουρντιέ, ο οποίος τελικά φαίνεται να έπαιξε πολύ σημαντικότερο ρόλο στην ώριμη κοινωνιολογική του σκέψη. Ο Τσουκαλάς απομακρύνθηκε από την ιδέα ότι υπάρχει ένα κλειστό, νομοτελειακό μαρξιστικό σύστημα που εξηγεί τα πάντα. Στην ώριμη σκέψη του Τσουκαλά υπάρχει πολύ περισσότερο η ιστορική συγκυρία, η κοινωνική πολυπλοκότητα, η αβεβαιότητα, η αυτονομία των κοινωνικών υποκειμένων ο πολιτισμός και η ιδεολογία. Κυρίως όμως υπάρχει η απρόβλεπτη κίνηση της Ιστορίας.

Ο Τσουκαλάς εχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ακριβώς επειδή δεν κατέληξε ούτε στον Πουλαντζά ούτε στον Καστοριάδη. Πήρε από τον πρώτο την ευαισθησία για εξουσία και κοινωνικές δομές, από τη γαλλική κοινωνιολογία —ιδίως τον Μπουρντιέ— την ανάλυση των μηχανισμών αναπαραγωγής και από την ιστορική εμπειρία την επίγνωση ότι η Ιστορία δεν υπακούει σε κανένα τέλειο θεωρητικό σχέδιο. Ο Καστοριάδης πήγε πολύ βαθύτερα στην αμφισβήτηση του ίδιου του μαρξιστικού θεωρητικού οικοδομήματος.

Ο Πουλαντζάς έλεγε περίπου πως είναι απαραίτητο να ανανεώσουμε τον Μαρξισμό ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα το κράτος, την εξουσία και τις ταξικές σχέσεις. Ο Καστοριάδης, απο την άλλη, πήγαινε προς την τάση ότι μάλλον πρέπει να εγκαταλειφθεί η ιδέα ότι η ιστορία έχει αντικειμενικούς «νόμους» και ότι η κοινωνία μπορεί να εξηγηθεί πρωτίστως μέσα από τις ταξικές δομές.

Αυτό εξηγεί γιατί η σημερινή αποτίμηση του έργου του Κ. Τσουκαλά τον τοποθετεί περισσότερο ως θεωρητικό κοινωνιολόγο παρά ως απλώς «μαρξιστή διανοούμενο». Γι’ αυτό ίσως και η διάρκεια της παρουσίας του σε ένα πολιτικό μηχανισμό της Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ) είχε αναπόφευκτα ελάχιστη διάρκεια.

Το άρθρο Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΝΟΗΣΗ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το βιβλίο Report from Iron Mountain (Leonard Lewin, 1967), αν και ήταν σατιρική φάρσα, περιέγραφε μια ιδέα που απασχολούσε ήδη τη θεωρία των διεθνών σχέσεων. Oτι ο πόλεμος δηλ. δεν έχει μόνο στρατιωτική λειτουργία, αλλά και κοινωνική, πολιτική και οικονομική. Αυτή η ιδέα δεν είναι αποκλειστικά δική του, τη συναντάμε, με διαφορετικό τρόπο, σε στοχαστές όπως ο Carl von Clausewitz, ο Hans Morgenthau και ο Kenneth Waltz.
Αν χρησιμοποιήσουμε το Iron Mountain ως φακό ανάλυσης, προκύπτουν ορισμένες ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις. Η ανάδειξη εξωτερικών απειλών ενισχύει την εσωτερική συνοχή. Σήμερα η αντίθεση της Δύσης με τη Ρωσία και η στρατηγική αντιπαλότητα με την Κίνα έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνοχή του ΝΑΤΟ, αύξηση αμυντικών δαπανών και επαναπροσδιορισμό των βιομηχανικών πολιτικών.

Οι αμυντικές δαπάνες λειτουργούν και ως οικονομική πολιτική. Πολλές χώρες επενδύουν πλέον σε αμυντικές βιομηχανίες, τεχνολογία, κυβερνοασφάλεια και τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό δημιουργεί θέσεις εργασίας και ενισχύει συγκεκριμένους βιομηχανικούς κλάδους. Η αίσθηση απειλής διευκολύνει πολιτικές αποφάσεις που υπό κανονικές συνθήκες θα συναντούσαν μεγαλύτερες αντιδράσεις, όπως αυξημένες δαπάνες, κυρώσεις ή περιορισμοί σε ορισμένους τομείς ασφαλείας. Ωστόσο, από αυτά δεν προκύπτει ότι οι πόλεμοι ή οι κρίσεις κατασκευάζονται για να εξυπηρετήσουν αυτούς τους σκοπούς. Η κυρίαρχη άποψη είναι ότι οι συγκρούσεις εξηγούνται κυρίως λόγω πραγματικών αντιθέσεων συμφερόντων, ισχύος, ασφάλειας και ιδεολογίας.

Υπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα σύγκλιση με τη σύγχρονη γεωπολιτική, η έννοια της «μόνιμης κρίσης». Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι δυτικές δημοκρατίες βρίσκονται σε μια διαρκή κατάσταση διαχείρισης κρίσεων (τρομοκρατία, πανδημία, πόλεμος στην Ουκρανία, ανταγωνισμός με την Κίνα, ενεργειακή ασφάλεια). Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι οι κρίσεις είναι τεχνητές, αλλά ότι οι κυβερνήσεις αναπτύσσουν θεσμούς και πολιτικές που λειτουργούν υπό την παραδοχή μιας συνεχούς απειλής.
Για κάποιον που ενδιαφέρεται για τη γεωπολιτική, το Iron Mountain είναι πιο χρήσιμο ως εργαλείο κριτικής σκέψης παρά ως κυριολεκτική περιγραφή της πραγματικότητας. Μας ωθεί να εξετάζουμε πώς οι αντιλήψεις περί απειλής επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων, χωρίς να οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι κάθε κρίση είναι προϊόν κεντρικού σχεδιασμού.

Το άρθρο Η ΚΙΝΔΥΝΟΛΟΓΙΑ ΑΜΒΛΥΝΕΙ ΤΗΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Αν ο Μητσοτάκης αναζητούσε τεχνοκρατικό/ακαδημαϊκό σύμβουλο εξωτερικής πολιτικής, ο Σωτήρης Σέρμπος είχε απολύτως σχετικό υπόβαθρο. Δεν είναι «άσχετος» ούτε άνθρωπος χωρίς εμπειρία. Αντιθέτως, έχει ένα αρκετά συνεκτικό αντικείμενο: Τουρκία, ΗΠΑ, ΕΕ, ευρωατλαντικές σχέσεις, διαπραγματεύσεις και στρατηγικός σχεδιασμός. Το ερωτηματικό είναι γιατί να επιλεγεί τόσο γρήγορα για τόσο ευαίσθητη θέση, ενώ είχε μόλις προηγουμένως υπάρξει στενός συνεργάτης του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ.
Δεν είναι από μόνο του πρόβλημα — η μετακίνηση πολιτικών και ειδικών από τον έναν χώρο στον άλλο είναι θεμιτή. Αλλά στην περίπτωση Σέρμπου η μετάβαση ήταν από συνεργάτης Ανδρουλάκη, υποψήφιος ευρωβουλευτής ΝΔ, σε ειδικό σύμβουλο Μητσοτάκη.
Και μάλιστα η ένταξή του στη ΝΔ παρουσιάστηκε τότε ως προσωπική πολιτική επιλογή του ίδιου, υπέρ του Μητσοτάκη και μιας «σύγχρονης και ευρωπαϊκής» Ελλάδας.

Άρα, δεν ήταν κάποιος ουδέτερος καθηγητής που ο Πρωθυπουργός απλώς κάλεσε για μια γνωμοδότηση. Είχε ήδη κάνει σαφή πολιτική μετακίνηση και είχε δοκιμαστεί εκλογικά ως υποψήφιος της ΝΔ στην Ευρωβουλή. Η επιλογή του δεν είναι παράλογη από άποψη προσόντων. Είναι όμως πολιτικά αξιοσημείωτη, επειδή ο Μητσοτάκης επέλεξε έναν άνθρωπο που είχε πολύ πρόσφατα υπηρετήσει τον βασικό αντίπαλο του κόμματός του και στη συνέχεια του έδωσε θέση μέσα στο ίδιο το πρωθυπουργικό επιτελείο. Και η πολύ σύντομη παραμονή του, με παραίτηση τον Αύγουστο του 2026, δημιουργεί πλέον εκ των υστέρων ένα εύλογο ερώτημα για το τι ακριβώς δεν λειτούργησε. Το ΦΕΚ επιβεβαιώνει την παραίτηση, αλλά δεν τεκμηριώνεται ακόμη ο λόγος της.

Το μόνο συμπέρασμα είναι μάλλον απερίσκεπτη πολιτική επιλογή που χρεώνεται στον ίδιο τον Πρωθυπουργό.

Το άρθρο ΑΠΕΡΙΣΚΕΠΤΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Σ. ΣΕΡΜΠΟΥ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι απλώς «πώς θα φτιάξουμε καλύτερη ΤΝ», αλλά πώς θα διατηρήσουμε τον έλεγχο μιας τεχνολογίας που γίνεται ολοένα ισχυρότερη, φθηνότερη και ευκολότερα διαθέσιμη. Αυτό ονομάζεται “the containment problem” (πρόβλημα περιορισμού η αναχαίτισης) και αποτελεί την ουσιώδη πρόκληση της εποχής μας.

Με τους σημερινούς θεσμούς και τις σημερινές δυνατότητές, η πλήρης συγκράτηση της τεχνολογίας είναι ουσιαστικά αδύνατη. Αλλά αν δεν βρούμε τρόπο να την περιορίσουμε, οι συνέπειες μπορεί να ξεφύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο. Η ΤΝ είναι διαφορετική από παλαιότερες τεχνολογίες. Ο Mustafa Suleyman, στο βιβλίο του “The Coming Wave” (2023), βλέπει τέσσερα χαρακτηριστικά που κάνουν το πρόβλημα ιδιαίτερα δύσκολο. Πρώτον, Tαχύτητα — η εξέλιξη είναι εκθετική κι έχει μαζική διάδοση, η τεχνολογία μπορεί να αναπαραχθεί και να διαδοθεί γρήγορα. Δεύτερον, Αυτονομία — τα συστήματα μπορούν να ενεργούν χωρίς συνεχή ανθρώπινη παρέμβαση. Τρίτον, Ασύμμετρη ισχύς — ένας μικρός αριθμός ανθρώπων μπορεί να αποκτήσει τεράστια δυνατότητα πρόκλησης ζημιάς.

Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον σημείο. Ο φόβος δεν είναι μόνο μια “κακή υπερ-νοήμονα ΤΝ”. Η ανησυχία είναι περισσότερο ότι η ΤΝ θα γίνει ένα εργαλείο τεράστιας ισχύος στα χέρια πάρα πολλών ανθρώπων — κυβερνήσεων, εταιρειών, στρατών αλλά και μικρών ομάδων ή μεμονωμένων κακόβουλων χρηστών. Υπάρχει δε καί μιά δεύτερη, πολύ βαθύτερη διάσταση. Αν η ΤΝ γίνει υποδομή της οικονομίας, της κυβέρνησης, της άμυνας και της καθημερινής ζωής, ποιος τελικά θα ελέγχει ποιόν;Ο Suleyman φοβάται ότι, στην προσπάθειά μας να ελέγξουμε την ΤΝ, μπορεί να καταλήξουμε σε υπερβολική κρατική επιτήρηση και περιορισμό της ελευθερίας.

Έτσι η ανθρωπότητα βρίσκεται ανάμεσα σε δύο κινδύνους. Μια ΤΝ χωρίς επαρκή έλεγχο, που μπορεί να οδηγήσει στο χάος η την καταστροφή η ο υπερβολικός έλεγχος της ΤΝ με αποτέλεσμα ένα κράτος επιτήρησης.Αυτό είναι πραγματικό δίλημμα. Γι’ αυτό ο Suleyman δεν θεωρεί ότι η απάντηση είναι απλώς να νομοθετήσουμε. Προτείνει ένα πολύ ευρύτερο σύστημα ανάσχεσης, με τεχνική ασφάλεια, audits, σημεία ελέγχου στην υποδομή, ευθύνη των δημιουργών, αλλαγή των επιχειρηματικών κινήτρων και διεθνή συνεργασία. Κατι δηλ. εξαιρετικα δύσκολο και περίπλοκο. Μια πρόκληση όμως που βρίσκεται μπροστά μας.

Το άρθρο Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Από χθές δεν είναι πλέον μαζί μας ο Στέφανος Μάνος. Η απώλειά του αφήνει πολλούς από εμάς χωρίς έναν άνθρωπο με χαρακτήρα και οξύνεια που υπήρξε πάντα στήριγμα σε δύσκολους χειρισμούς και τολμηρές πρωτοβουλίες. Ποτέ δεν δίσταζε να πεί τη γνωμη του η να πάρει αποφάσεις που εκ προοιμίου γνώριζε πως δεν συναντούν την επιδοκιμασία της πλειοψηφίας. Η πολιτικότητα δεν υπήρξε ποτέ το μεγαλύτερό του προσόν. Οταν πίστευε κάτι δεν υπήρχε περίπτωση να μην το προωθήσει και να το ολοκληρώσει, ανεξάρτητα απο αντιδράσεις και την όποια περιρέουσα ατμόσφαιρα.

Είχε ένα ιδιαίτερο χιούμορ που αντικατόπτριζε την ιδιαίτερη προσωπικότητά και τον χαρακτήρα του. Τον γνώρισα σε διάφορες φάσεις της πολιτικής του πορείας. Οταν βγήκε για πρώτη φορά βουλευτής μου είχε κάνει εντύπωση η έξυπνη προεκλογική του εκστρατεία, με την προβολή της μεγάλης του οικογένειας. Και την πρώτη φορά που μιλήσαμε πιό προσωπικά ήταν όταν σχολίασα θετικά μια δημόσια παρέμβασή του και μου τηλεφώνησε, για να μου πεί πως “είναι η πρώτη φορα που πολιτικός λέει δημόσια καλό λόγο για συνάδελφό του”! Εκτοτε συνδεόμαστε με κοινές πολιτικές απόψεις, αν και ο Στέφανος, μαχητικός οπαδός της πρακτικότητας και της ουσίας, σπάνια ειχε καιρό για θεωρητικές αναζητήσεις για πολιτικά ρεύματα και ιδεολογικές ταυτότητες. Παρ’ όλα αυτά έφτιαξε κόμματα με φιλελεύθερο ιδεολογικό πρόσημο, αν και στην ουσία αυτό που τον εξέφραζε ουσιαστικά ήταν η πρακτικότητα και η Δράση.

Από τον καιρό που ήμουνα στο Υπουργείο Πολιτισμού είχαμε συνεργασθεί για να σώσουμε την Πλάκα. Επι Κωνσταντίνου Μητσοτάκη είχαμε βρεθεί μαζι στα ηνία της οικονομικής πολιτικής παίρνοντας πρωτοβουλίες που έβαλαν πολλές βάσεις για την αλλαγή της φυσιογνωμίας της χώρας. Δεν θα ξεχάσω την απελευθέρωση των τιμών και την κατάργηση της αγορανομίας – ουσιαστικά δηλαδή απόφαση του κατοχικού γερμανού φρούραρχου! Καταργήθηκαν επίσης τότε δημόσιοι φορείς, απλοποιήθηκαν γραφειοκρατικές διαδικασίες και στο υπουργικό συμβούλιο είχαν φτάσει για έγκριση αποφάσεις πού, πολύ αργότερα, επέβαλε η τρόικα! Ο Στέφανος όμως υπήρξε πάντα οπαδός της πρακτικότητας. Και προκειμένου να αποφύγει επίπονες περικοπές δαπανών, όπως λχ απολύσεις, επέλεξε, παρά την αντίδρασή μου, να φορολογήσει την βενζίνη (το περίφημο 50ρικο). Επιμένω, πως αν είχαμε συνεχίσει την πολιτική αυτή, η χώρα δεν θα είχε χρεωκοπήσει και δεν θα είχαμε φθάσει εδώ που φθάσαμε.

Συνεργασθήκαμε αργότερα με το ΠΑΣΟΚ, αφού είχαμε, για 10 χρόνια περίπου, απομακρυνθεί απο τη ΝΔ. Κατηγορηθήκαμε πολύ γι’ αυτό, μέχρις ότου η ΝΔ σήμερα να έχει απορροφήσει δεκάδες στελέχη του τότε ΠΑΣΟΚ. Κι’ αυτά που πρέσβευε ο Στ. Μάνος να έχουν γίνει κυρίαρχα στην σημερινή της πολιτική πρακτική. Σίγουρα ο Στέφανος θα έφυγε πικραμένος, διότι ποτέ οι κομματικές του προσπάθειες δεν αναγνωρίσθηκαν απο το εκλογικό σώμα. Το ήξερε όμως πως ο αγώνας του αυτός δύσκολα θα εβρισκε ανταπόκριση. Το είχαμε κουβεντίασει. Γι’ αυτό και δεν είχα συμπορευθεί μαζί του. Θα παραμείνει όμως στη μνήμη μας, και στις σελίδες της ελληνικής πολιτικής ιστορίας, σαν μιά εντιμη προσωπικότητα με κύρος, σοβαρότητα και ειδικό βάρος. Δυστυχώς, ο πολιτικός μας βίος δεν βγάζει πολλούς Στέφανους Μάνους.

Θα παραμένει πάντα ζωντανός στις μνήμες των ανθρώπων που τον εκτιμούσαν και στην καρδιά της οικογένειάς του.

Το άρθρο Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΑΝΟΥ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Μετά την άνοδο του Ευ. Αβέρωφ στην ηγεσία της ΝΔ υπήρξε μια έντονη περίοδος διεργασιών που οδήγησε στην πρώτη ουσιαστική αναθεώρηση πολιτικών επιλογών κα ιδεολογικών θεωρήσεων στον εσωτερικό χώρο της λεγόμενης κεντροδεξιάς. Δεν επρόκειτο τότε απλώς για μια παρέα βουλευτών που ήθελε «ανανέωση προσώπων». Υπήρχε μέσα στη ΝΔ, ήδη στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ένας νεότερος, περισσότερο φιλελεύθερος και εκσυγχρονιστικός πυρήνας, ο οποίος συνυπήρχε με τον Στεφανόπουλο στην Ανανεωτική Ομάδα αλλά δεν ταυτιζόταν απόλυτα μαζί του.

Και οι δύο διαδρομές τελικά χώρισαν. Ο Στεφανόπουλος έκανε την ΔΗΑΝΑ ενώ ο Μάνος με εμένα προσχωρήσαμε στην Μητσοτακική ΝΔ. Στην φιλελεύθερη/νεοφιλελεύθερη πτέρυγά της.

Το γεγονός ότι κανένας από τους δύο δεν ακολούθησε τον Στεφανόπουλο στη ΔΗΑΝΑ είναι ίσως η καλύτερη ένδειξη ότι το κοινό μας σημείο στην Ανανεωτική Ομάδα ήταν περισσότερο η αντίθεση στην κατεύθυνση του Αβέρωφ και η ανάγκη ανανέωσης της ΝΔ, παρά μια απολύτως κοινή ιδεολογία. Το ενδιαφέρον σημείο είναι πως το μοναδικο κείμενο αρχών που υπέγραψαν οι τότε “ανανεωτικοί”, γύρω στους 23 βουλευτές, παρέμεινε γιά πάντα κλεισμένο στο συρτάρι του γραφείου του Στ. Μάνου. Πάντως, στο μυαλό μου παραμένει ζωντανή μια στιγμή το 1993, σε συνεδρίαση της λεγόμενης κυβερνητικής επιτροπής της περιόδου Κων/νου Μητσοτάκη, που σημείωσα πως: “απ’ όσους είμαστε τώρα εδώ, σχεδόν κανείς δεν στήριξε Μητσοτάκη για αρχηγό της ΝΔ”!

Το σημείο καμπής βέβαια υπήρξαν οι εκλογές του 1985 με την “διακήρυξη ελευθερίας” και την προσαρμογή της ΝΔ σε καθαρά φιλελεύθερες αρχές. Με τον Στέφανο επικεφαλής την προεκλογικής στρατηγικής η παράταξη υιοθέτησε ένα προχωρημένο πολιτικό λόγο με σαφείς αντικρατικιστικές αιχμές. Οι εκλογές εκείνες χάθηκαν βέβαια οριακά, αλλα ήταν φανερό πως οι φιλελεύθερες θέσεις κέρδιζαν έδαφος και στην κοινωνία. Κάτι που επιβεβαιώθηκε στις δημοτικές εκλογές του 1986. Η διακυβέρνηση Μητσοτάκη αργότερα με τον Στεφανο, εμενα και τον Παλαιοκρασά υπεύθυνους για την οικονομική έβαλε τις βάσεις για την αναμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό της χώρας. Αν η πολιτική εκείνη είχε συνεχισθεί (απελευθερώσεις αγορών, ιδιωτικοποιήσεις, μείωση δημοσίων φορέων, πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα) δεν θα είχε προκύψει η χρεωκοπία και δεν θα είχαμε υποστεί την Τρόικα.

Ο Στέφανος Μάνος θα μείνει στην ελληνική πολιτική ιστορία σαν βασικός παράγων ανανέωσης, εκσυγχρονισμού και εξευρωπαισμού. Θα τον θυμόμαστε πάντα.

Το άρθρο Η ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΗΣ ΝΔ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤ. ΜΑΝΟΥ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κατά αρκετά παράδοξο τρόπο σε ευρωπαικές κοινωνίες που έχει υπάρξει μεγάλη μετανάστευση απο Ινδία, Πακισταν, Μπανγκλαντές και Αφρική, και σαν συνέπεια υπάρχουν σοβαρές πληθυσμιακές πλειοψηφίες μεταναστών, αλλοιώνονται σταδιακά πολλές πολιτιστικες αξίες κι εμπεδώνονται αντιλήψεις που εκφράζουν περίεργες ιδιαιτερότητες και νέες αξιακές κλίμακες. Μεταξύ τους κι ένας παράδοξος ρατσισμός σε βάρος γηγενών λευκών (χριστιανών) πολιτών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υπόθεση του Henry Nowak στη Βρετανία.

Ο Henry Nowak ήταν ένας 18χρονος πρωτοετής φοιτητής Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον. Τη νύχτα της 3ης Δεκεμβρίου 2025, ενώ επέστρεφε σπίτι μετά από έξοδο με φίλους στο Σαουθάμπτον, δέχθηκε επίθεση από τον Vickrum Digwa, ο οποίος τον μαχαίρωσε πολλές φορές με ένα τελετουργικό σιχικό μαχαίρι (kirpan). Ο Vickrum Singh Digwa είναι Βρετανός υπήκοος, από το Σαουθάμπτον της Αγγλίας. Ο πατέρας του γεννήθηκε στη Βρετανία, δίχως να προσδιορίζεται η εθνική του προέλευση, ενώ η μητέρα του γεννήθηκε στην Ινδία και μετανάστευσε στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά τον γάμο της. Ως προς την εθνοτική/οικογενειακή καταγωγή, περιγράφεται ως βρετανικής ινδικής καταγωγής (Indian-origin British). Ως προς τη θρησκεία, είναι Σιχ (Sikh) και μάλιστα ανήκε στους Nihang, ένα παραδοσιακό πολεμικό τάγμα του Σιχισμού, γνωστό για τη διατήρηση ιστορικών πολεμικών παραδόσεων και τη μεταφορά τελετουργικών όπλων.

Ο Nowak υπέστη θανατηφόρο τραύμα στο στήθος και πέθανε από ακατάσχετη αιμορραγία. Η υπόθεση προκάλεσε τεράστια δημοσιότητα στη Βρετανία επειδή, όταν έφθασε η αστυνομία, ο δράστης ισχυρίστηκε ότι είχε δεχθεί ρατσιστική επίθεση από τον Nowak. Οι αστυνομικοί αρχικά πίστεψαν τον δράστη, πέρασαν χειροπέδες στον τραυματισμένο Nowak και τον αντιμετώπισαν ως ύποπτο, παρότι εκείνος επαναλάμβανε ότι είχε μαχαιρωθεί και δεν μπορούσε να αναπνεύσει. Αργότερα διαπιστώθηκε ότι ο ισχυρισμός περί ρατσιστικής επίθεσης ήταν ψευδής. Στη δίκη, το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό περί αυτοάμυνας και έκρινε τον Digwa ένοχο για φόνο. Καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη με ελάχιστη πραγματική έκτιση ποινής 21 ετών.

Μετά τη δημοσιοποίηση βίντεο από τις κάμερες των αστυνομικών, ξέσπασαν διαδηλώσεις και επεισόδια στο Σαουθάμπτον, ενώ διεξάγεται έντονη δημόσια συζήτηση στη Βρετανία για την αστυνομική διαχείριση της υπόθεσης, τις φυλετικές διαστάσεις που αποδόθηκαν αρχικά στο περιστατικό και τις ευρύτερες αποτυχίες των αρχών. Πρόκειται για μία από τις πιο αμφιλεγόμενες ποινικές υποθέσεις που έχουν απασχολήσει τη βρετανική κοινή γνώμη το 2026. Τελευταία μάλιστα αναμίχθηκε και ο σμερικανός αντιπρόεδρος J.D. Vance κατηγορώντας τις βρετανικες αρχές για επιλεκτικό ρατσισμό και για αδιαφορία για την στήριξη παραδοσιακών κοινωνικών αξιών. Σύμφωνα με τον αντ/εδρο: ” Ο Henry Nowak πέθανε με τον ίδιο τρόπο που πεθαίνει ο πολιτισμός: εγκαταλειμένος, φορώντας χειροπέδες που του φόρεσαν οι αρχές και κατηγορούμενος για εγκλήματα μίσους που δεν είχε ποτέ διαπράξει…” Οι Βρετανοί αντέδρασαν φωνάζοντας για ανάμιξη σε εσωτερικά θέματα. Ξεχνώντας, βέβαια, τις παλαιότερες δηλώσεις Starmer για τον Floyd.

Το άρθρο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΛΕΥΚΩΝ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Μετά από πολλά χρόνια έπεσε στα χέρια μου ξανά το best seller βιβλίο του Michael Crichton το «Κράτος του Φόβου» (State of Fear, 2004). Αυτό είναι ίσως το πιό αμφιλεγόμενο έργο του Michael Crichton (Jurassic Park, Andromeda Strain, Prey, Timeline κα) . Δεν είναι απλώς ένα τεχνοθρίλερ· είναι ταυτόχρονα πολιτικό και φιλοσοφικό μυθιστόρημα, όπου ο Crichton χρησιμοποιεί την πλοκή για να αναπτύξει τις απόψεις του σχετικά με την επιστήμη, τα μέσα ενημέρωσης και την εξουσία. Ο τίτλος δεν αναφέρεται μόνο στην τρομοκρατία ή στην κλιματική αλλαγή. Αναφέρεται σε μια κοινωνία που κυβερνάται μέσω του φόβου. Ο Crichton υποστηρίζει ότι κάθε εποχή χρειάζεται έναν μεγάλο φόβο. Αλλοτε ήταν οι μάγισσες, μετά ο κομμουνισμός, έπειτα η πυρηνική απειλή, και, στο μυθιστόρημα, ο φόβος της καταστροφικής κλιματικής αλλαγής. Η βασική του θέση είναι ότι ο φόβος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πολιτικής και κοινωνικής χειραγώγησης.

Ο Crichton δεν επιτίθεται στη φύση. Ένα σημείο που συχνά παρεξηγείται είναι ότι ο Crichton υποστηρίζει την καταστροφή του περιβάλλοντος.Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι αναγκαία, όμως η επιστήμη πρέπει να αμφισβητείται συνεχώς και δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πολιτικό δόγμα. Ο πραγματικός αντίπαλος, κατά τον Crichton, είναι η σύμπραξη πολιτικής, μέσων ενημέρωσης, οικονομικών συμφερόντων, και οργανώσεων που μπορεί να δημιουργήσει ή να διογκώσει έναν φόβο ώστε να επηρεάσει την κοινή γνώμη. Η μεγαλύτερη συμβολή του βιβλίου, ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί κανείς μαζί του, είναι το διαχρονικό ερώτημα που θέτει.

Το σημαντικότερο φιλοσοφικό ερώτημα του μυθιστορήματος είναι το πως ξεχωρίζουμε την πραγματική επιστήμη από την πολιτικοποίηση της επιστήμης.
Εδώ βρίσκεται και το πιο αμφιλεγόμενο σημείο. Το βιβλίο αμφισβητεί έντονα τον κυρίαρχο τρόπο παρουσίασης της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Πολλοί επιστήμονες επέκριναν το βιβλίο ως παραπλανητικό ως προς τα επιστημονικά του συμπεράσματα, παρότι αναγνώρισαν ότι εγείρει ενδιαφέροντα ερωτήματα για τη σχέση επιστήμης, πολιτικής και ΜΜΕ.

Εκτιμώ πως η ανάγνωσή του είναι απαραίτητη απο τις σημερινές ηγεσίες για να πάψουν να εκστομίζουν, με την παραμικρή ευκαιρία, απερίσκεπτες καταγγελίες περι “κλιματικής αλλαγής”!

Το άρθρο Η ΦΟΒΙΑ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ενδιαφέρουσα ανακοίνωση απο το CO2 Coalition, που αποδεικνύει πως είναι μύθος τα περί κλιματικής αλλαγής και υπερβολικής θέρμανσης του πλανήτη:

“Παρά τους ευρέως δημοσιευμένους ισχυρισμούς ότι «κάνει περισσότερη ζέστη από ποτέ στην ιστορία», είμαστε στην ευχάριστη θέση να μοιραστούμε πραγματικά ενθαρρυντικά νέα. Τα δεδομένα από τις συνεχιζόμενες αξιολογήσεις μας για τα κλίματα των πολιτειών των ΗΠΑ και των περιφερειών δεν δείχνουν καμία ένδειξη ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης στη Βιρτζίνια, το Τέξας, το Αρκάνσας, το Ουαϊόμινγκ ή στις Μεσοδυτικές Πολιτείες των ΗΠΑ. Και οι αξιολογήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για τη Μοντάνα και το Κολοράντο καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα.

Αντί για την κρίση που τόσο συχνά περιγράφεται στους τίτλους των ειδήσεων, διαπιστώνουμε μέτριες, φυσικές μεταβολές — στην πλειονότητά τους ευεργετικές — που βοηθούν τη γεωργία, τα οικοσυστήματα και τους ανθρώπους να ευημερούν.
Από την έκθεσή μας «Virginia and Climate Change» (Μάρτιος 2026), μαθαίνουμε ότι «δεν υπάρχει ασυνήθιστη ούτε πρωτοφανής θέρμανση». Τα εντονότερα κύματα καύσωνα στη Βιρτζίνια σημειώθηκαν τη δεκαετία του 1930 και, τις τελευταίες δεκαετίες, η ζωή στην Πολιτεία υπήρξε σχετικά ήπια και παραγωγική — εξαιρετικά νέα για τους αγρότες και τις οικογένειές μας.

Η έκθεση «Texas and Climate Change» (Αύγουστος 2025) αφηγείται μια εξίσου ενθαρρυντική ιστορία: Οι πρόσφατες θερμοκρασίες είναι «παρόμοιες με εκείνες που καταγράφηκαν πριν από περισσότερα από 100 χρόνια» και «σχεδόν ταυτόσημες με εκείνες των αρχών του 20ού αιώνα». Δεν υπάρχει ανοδική τάση στις μέγιστες θερμοκρασίες, οι εξαιρετικά θερμές ημέρες είναι λιγότερες και δεν παρατηρείται αύξηση στις ξηρασίες ή στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Στην έκθεση «Arkansas and Climate Change» (Ιούλιος 2025), τα ευρήματα είναι απολύτως ξεκάθαρα: «Το Αρκάνσας δεν έχει παρουσιάσει καμία απολύτως θέρμανση τα τελευταία περισσότερα από 100 χρόνια». Παρά την αύξηση των επιπέδων CO₂, οι ετήσιες θερμοκρασίες παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες, χωρίς στατιστικά σημαντική τάση. Μάλιστα, οι μέγιστες θερμοκρασίες έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από 1 °F από το 1900, ενώ τα χειρότερα κύματα καύσωνα σημειώθηκαν τη δεκαετία του 1930. Στο Ουαϊόμινγκ, οι θερμοκρασίες έχουν αυξηθεί μόλις κατά 1,2 °F μέσα σε 120 χρόνια — κυρίως λόγω θερμότερων νυχτών, που επιμηκύνουν τις καλλιεργητικές περιόδους και ωφελούν τις καλλιέργειες και την άγρια ζωή.

Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους — και πρόκειται για πολύ καλά νέα!”

Το άρθρο Ο ΜΥΘΟΣ ΥΗΣ ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΝΣΗΣ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Υπάρχει θεωρητικά ένα ενδεχόμενο να οδηγηθοθν οι ΗΠΑ σε σοβαρή πολιτική κρίση. Ιδίως στις κρίσιμες επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές γερουσιαστών και βουλευτών. Με βάση όμως τον τρόπο που διεξάγονται οι εκλογές στις ΗΠΑ, οι πιθανότητες μιας συντονισμένης κυβερνητικής νοθείας σε εθνική κλίμακα θεωρούνται μικρές. Οι λόγοι είναι κυρίως θεσμικοί. Οι αμερικανικές εκλογές δεν διοργανώνονται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση αλλά από τις πολιτείες και, συχνά, από τις κομητείες. Υπάρχουν χιλιάδες διαφορετικές εκλογικές αρχές, πολλές από τις οποίες ελέγχονται από διαφορετικά κόμματα. Για να αλλοιωθεί αποφασιστικά το αποτέλεσμα, θα έπρεπε να υπάρξει συντονισμένη παρέμβαση σε πολλές πολιτείες ταυτόχρονα, κάτι εξαιρετικά δύσκολο να οργανωθεί και να παραμείνει κρυφό.

Υπάρχουν επίσης δικαστικοί έλεγχοι, επανακαταμετρήσεις όπου προβλέπονται και δυνατότητες προσφυγών. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι πολιτικής αστάθειας. Αυτοί μπορεί να προκύψουν από διάφορους παράγοντες.
Απο αμφισβήτηση της αξιοπιστίας της εκλογικής διαδικασίας από κάποιο από τα δύο μεγάλα κόμματα, μαζικές δικαστικές προσφυγές, καθυστερήσεις στην καταμέτρηση σε κρίσιμες πολιτείες, έντονη πολιτική πόλωση και κινητοποιήσεις υποστηρικτών. Με δεδομένο το ήδη πολωμένο πολιτικό κλίμα στις ΗΠΑ, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι τόσο η αποδεδειγμένη εκλογική νοθεία όσο η έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών στο αποτέλεσμα. Αυτή η δυσπιστία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή πολιτική ένταση, ακόμη και αν οι εκλογές διεξαχθούν σύμφωνα με τον νόμο.

Τα περισσότερα μεγάλα αμερικανικά think tanks και κέντρα εκλογικών μελετών δεν θεωρούν πιθανότερο σενάριο μια κλασική “νοθεία” στην καταμέτρηση των ψήφων, αλλά μια κρίση νομιμοποίησης του αποτελέσματος. Τα βασικά σενάρια που συζητούνται είναι η αμφισβήτηση του αποτελέσματος πριν ακόμη ολοκληρωθεί η καταμέτρηση. Δηλώσεις επίσης περί εκτεταμένης απάτης ή παράνομων ψήφων μπορεί να οδηγήσουν σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων να μην αποδεχθεί το αποτέλεσμα, ανεξάρτητα από το ποιος θα κερδίσει. Εκατοντάδες επίσης προσφυγές σε πολιτειακά και ομοσπονδιακά δικαστήρια για επιστολικές ψήφους, εκλογικούς καταλόγους και διαδικασίες πιστοποίησης αποτελεσμάτων μπορούν να δημιουργήσουν τεράστια ένταση και να καθυστερήσει την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων.

Αν συνδυαστούν οριακό εκλογικό αποτέλεσμα, αμφισβήτηση της εγκυρότητας της διαδικασίας, παρατεταμένες δικαστικές διαμάχες, μαζικές διαδηλώσεις και έντονη κομματική πόλωση μπορεί⁸7⁸ να προκληθεί πολιτική σοβαρη κρίση.

Από γεωπολιτική άποψη, μια διαρκείας εσωτερική κρίση στις ΗΠΑ θα μπορούσε να επηρεάσει την εξωτερική πολιτική της Ουάσιγκτον, δίνοντας μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων σε ανταγωνιστές όπως η Κίνα, η Ρωσία και η Τουρκία, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.

Οι περισσότεροι συνταγματολόγοι θεωρούν ότι οι αμερικανικοί θεσμοί παραμένουν ανθεκτικοί. Ωστόσο, μια πολύ αμφίρροπη εκλογική αναμέτρηση, σε συνδυασμό με έντονες δικαστικές διαμάχες και αμοιβαία αμφισβήτηση της νομιμότητας των αποτελεσμάτων, θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρή πολιτική ένταση και να δοκιμάσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Οι ανησυχίες πάντως όσων παρακολουθούν τις εξελίξεις επικεντρώνονται περισσότερο στην πόλωση, στη ρητορική αμφισβήτησης και στις νομικές συγκρούσεις μετά την ψηφοφορία παρά σε αποδεδειγμένη εκτεταμένη νοθεία.

Το άρθρο ΟΔΗΓΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΟΙ ΗΠΑ;… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.