Οι τεταμένες σχέσεις μεταξύ Γαλλίας και Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι κάτι καινούργιο· εμφανίζονται κυκλικά, αλλά σήμερα αποκτούν ιδιαίτερο βάρος λόγω γεωπολιτικών και οικονομικών μεταβολών. Το ερώτημα δεν είναι αν θα “σπάσουν”, αλλά προς τα πού μετατοπίζεται η ισορροπία μέσα στη Δύση. Η Γαλλία, ειδικά υπό τον Εμανουέλ Μακρόν, προωθεί την ιδέα της “στρατηγικής αυτονομίας” της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει στην πράξη λιγότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ στην άμυνα, ανεξάρτητη βιομηχανική και ενεργειακή πολιτική καθώς και δυνατότητα αυτόνομης εξωτερικής πολιτικής (π.χ. Κίνα, Μέση Ανατολή).

Από την άλλη πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την διατήρηση της πρωτοκαθεδρίας στο ΝΑΤΟ και την ευθυγράμμιση των Ευρωπαίων σε κρίσιμα ζητήματα όπως η Κίνα και η Ρωσία. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η βασική σύγκρουση. Είτε αυτονομία είτε συνοχή υπό αμερικανική ηγεσία. Παράλληλα, η ένταση έχει αυξηθεί λόγω του αμερικανικού Inflation Reduction Act (δασμοί σε βάρος ευρωπαικών προιόντων), ενεργειακών διαφορών μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία ( δηλ. τρομερά αμερικανικά κέρδη) και του εμπορικού προστατευτισμού. Η Γαλλία βλέπει τις ΗΠΑ όχι μόνο ως σύμμαχο, αλλά και ως ανταγωνιστή που απορροφά σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής παραγωγής.

Υπάρχουν επίσης και σημαντικές γεωπολιτικές αποκλίσεις. Υφίστανται δηλ. διαφορές σε κρίσιμα μέτωπα. Οπως οι σχέσεις με την Κίνα (η Γαλλία θέλει “ισορροπία”, όχι πλήρη ρήξη), στην Μέση Ανατολή (πιο ανεξάρτητη γαλλική διπλωματία) αλλά και στην Αφρική (όπου η γαλλική επιρροή μειώνεται και οι ΗΠΑ κινούνται πιο διακριτικά). Ολα αυτά βέβαια δεν σηματοδοτούν κάποια ρήξη. Συνιστούν απλά μιά “ψυχρή διαπραγμάτευση”. Παρά τις όποιες εντάσεις, η πυρηνική και στρατιωτική συνεργασία παραμένει ισχυρή, το ΝΑΤΟ ενισχύθηκε μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία ενώ η Γαλλία δεν έχει ρεαλιστική εναλλακτική λύση ασφάλειας χωρίς τις ΗΠΑ. Δεν πάμε λοιπόν σε προοπτική διάσπασης, αλλά σε αναδιαπραγμάτευση ρόλων μέσα στη Δύση.

Οδηγούμαστε λοιπόν σε μιά κατάσταση όπου οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να παίζουν ρόλο στρατιωτικού πυλώνα ενώ η ΕΕ (με αιχμή τη Γαλλία) θα είναι πιο αυτόνομος οικονομικός/πολιτικός πόλος. Θα έχουμε
περισσότερες συγκρούσεις χαμηλής έντασης (εμπόριο, τεχνολογία, ενέργεια) αλλά όχι γεωπολιτική ρήξη.

Μπορεί να υπάρξει πραγματική ρήξη Ευρώπης – Αμερικής μέσα στην επόμενη δεκαετία; Η σύντομη απάντηση είναι πως είναι πιθανή σαν μερική αποσύνδεση, αλλά όχι σαν πλήρης γεωπολιτική ρήξη. Διότι
για να μιλάμε για ρήξη θα έπρεπε να δούμε αποδυνάμωση ή παράκαμψη του ΝΑΤΟ με ανεξάρτητη ευρωπαϊκή άμυνα χωρίς αμερικανική “ομπρέλα”. Επίσης θα πρέπει να υπάρξει σοβαρό εμπορικό μπλοκ και ανταγωνισμός (τύπου ΗΠΑ εναντίον της Κίνας) και διαφορετική κοινή ευρωπαική στρατηγική απέναντι σε Κίνα και Ρωσία. Τίποτα τέτοιο δεν υπάρχει σήμερα. Στην ουσία πηγαίνουμε σε μια “ελεγχόμενη απόκλιση”. Ενα σχήμα δηλ. κατα το οποίο, στον τομέα της άμυνας, η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ μειώνεται, χωρίς να εξαφανίζεται. Η Γαλλία επίσης πιέζει για ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, αλλά την ίδια στιγμή οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμπιστεύονται περισσότερο τις ΗΠΑ. Επίσης, η ανατολική Ευρώπη (Πολωνία, Βαλτικές) φοβάται τη Ρωσία και “κρατιέται” κοντά στην Ουάσιγκτον. Η τελική κατάσταση είναι περισσότερη ευρωπαϊκή άμυνα μέσα στο ΝΑΤΟ, όχι όμως έξω από αυτό.

Εκεί που η σύγκρουση θα είναι σκληρή είναι στην οικονομία. Η ένταση θα μεγαλώσει στη βιομηχανική πολιτική (επιδότηση vs δασμοί), στην τεχνολογία (τεχνητή νοημοσύνη, chips, data) καί στην ενέργεια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούν όλο και πιο “εθνικά” οικονομικά. Η Γαλλία και η ΕΕ απαντούν με ενα light προστατευτισμό. Αυτό είναι ένα πεδίο όπου μπορεί να υπάρξει de facto σκληρός ανταγωνισμός Δύσης-με-Δύση.

Αν οι ΗΠΑ πιέσουν για πλήρη οικονομικό διαχωρισμό, εκεί μπορεί να προκύψει σοβαρή ρωγμή. Ο Εμανουέλ Μακρόν ουσιαστικά δοκιμάζει τα όρια μέχρι πού δηλ. μπορεί να πάει η Ευρώπη χωρίς να τα σπάσει με τις ΗΠΑ. Αυτό που φαίνεται πάντως, επι του παρόντος, είναι πως η Δύση δενψ διαλύεται, αλλά παύει να είναι μονολιθική.

Το άρθρο ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΗΣ – ΑΜΕΡΙΚΗΣ;… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η ασφαλής κατοχή ιδιοκτησίας δημιουργεί κίνητρα για παραγωγή, επένδυση και καινοτομία. Όταν κάποιος κατέχει και προστατεύεται νομικά η ιδιοκτησία του (γη, επιχείρηση, κεφάλαιο):
έχει λόγο να επενδύσει, βελτιώνει την παραγωγή και σχεδιάζει χωρίς ανασφάλεια μακροπρόθεσμα. Αντίθετα, όταν η ιδιοκτησία δεν είναι ασφαλής (π.χ. μπορεί να δημευθεί), οι άνθρωποι δεν επενδύουν. Ο οικονομολόγος Douglass North έδειξε ότι οι κοινωνίες που κατοχύρωσαν θεσμούς προστασίας ιδιοκτησίας απέκτησαν μακροχρόνια ανάπτυξη.

Η ιδιοκτησία επιτρέπει την αποταμίευση, την συσσώρευση κεφαλαίου και την σύσταση επιχειρήσεων. Σύμφωνα νε τον Hernando de Soto μεγάλο μέρος της φτώχειας στον αναπτυσσόμενο κόσμο οφείλεται στο ότι οι άνθρωποι δεν έχουν τίτλους ιδιοκτησίας ώστε να χρησιμοποιήσουν τα ατομικά τους περιουσιακά στοιχεία ως εγγύηση για δάνεια. Η ιδιοκτησία επίσης επιτρέπει αγοραπωλησίες που επιτρέπουν με την σειρά τους να πηγαίνουν οι πόροι εκεί που χρησιμοποιούνται πιό παραγωγικά.

Ο Adam Smith υποστήριξε ότι η οικονομική πρόοδος βασίζεται στην ιδιοκτησία, στις ελεύθερες συναλλαγές και στο κίνητρο του κέρδους. Η κατοχύρωση της ιδιοκτησίας και των πατεντών ενθαρρύνει την
τεχνολογική καινοτομία, το ανάληψη ρίσκου κσι την δημιουργία νέων καταναλωτικών προϊόντων. Χωρίς προστασία της ανακάλυψής τους όσοι αναζητούν καινούργια προιόντα ,δεν έχουν κίνητρο να επενδύσουν χρόνο και χρήμα.

Πολλοί συνδέουν την οικονομική άνοδο της Ευρώπης μετά τον 17ο αιώνα με θεσμούς που προστάτευαν την ιδιοκτησία – ειδικά μετά την λεγόμενη Glorious Revolution. Αντίθετα, σε οικονομίες όπου το κράτος μπορούσε εύκολα να κατάσχει περιουσιακά στοιχεία (π.χ. σε αρκετά σοσιαλιστικά καθεστώτα), η ανάπτυξη συχνά ήταν δύσκολη, πιο αδύναμη ή και αδύνατη. Ο Karl Marx βέβαια υποστήριξε ότι η ιδιωτική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής δημιουργεί ανισότητες, εκμετάλλευση καί συγκέντρωση πλούτου.

Γι’ αυτό πρότε συλλογική ιδιοκτησία.
Ωστόσο η ιστορική εμπειρία πολλών χωρών του 20ού αιώνα έδειξε ότι η πλήρης κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας συχνά μείωσε τα οικονομικά κίνητρα.

Η πλειονότητα λοιπόν των στοχαστών θεωρεί ότι η ασφαλής ατομική ιδιοκτησία είναι θεμέλιο ανάπτυξης, επειδή δημιουργεί κίνητρα για όλα τα επίπεδα της οικονομικής δραστηριότητας. Αυτό βεβαια δεν συβαδίζει με τον “απίθανο” φόρο στην ιδιοκτησία (ΕΝΦΙΑ) που καθιερώθηκε στην Ελλάδα από τους παράξενους οικονομολόγους της Τρόικας. Και που οι έλληνες τότε κυβερνητικοί παράγοντες έχουν έκτοτε πολλαπλά επιβραβευθεί! Στο έργο του Land Power, ο Michael Albertus αποδεικνύει πως ο ιδιοκτήτης της γής καθορίζει αν μιά κοινωνία θα είναι ίση η θα χαρακτηρίζεται από μεγάλες ανισότητες, αν θα προοδεύσει η θα ακολουθήσει πορεία παρακμής και αν θα καταστρέψει η όχι το φυσικό της περιβάλλον. Με χαρακτηριστικές νεο-μαρξιστικές αντιλήψεις πασχίζει να δείξει πως η ουσία του προβλήματος είναι η μορφή της δομής της κοινωνίας και όχι η οικονομική ευημερία των μελών της. Δεν νομίζω όμως πως οι απλοί πολίτες θα συμφωνούσαν ποτέ μαζί του.

(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, “Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης”. Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία.)

Το άρθρο ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΚΡΑΤΙΣΜΟΥ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο πόλεμος έχει προκαλέσει μιά ενεργειακή κρίση που σίγουρα θα πλήξει περισσότερο την Ευρώπη από την Αμερική. Αυτό έχει ξεκάθαρα εκθέσει την ευαλωτότητα του κόσμου ώστε να προσφέρει στις ΗΠΑ σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμο στην προσπάθεια του Τραμπ να υποχρεώσει τους ευρωπαίους ηγέτες να αποδεχθούν μια λύση του πολέμου στην Ουκρανία με όρους ευνοικότερους για τον Πούτιν παρά για τον Ζελένσκι.

Η μεγάλη καθυστέρηση που μεσολάβησε του αμερικανικού ναυτικού να προστατεύσει τα Στενά του Ορμούζ συνιστά, για σημαντικούς παρατηρητές, σκόπιμη τακτική για να ασκηθεί ισχυρή πίεση στον υπόλοιπο κόσμο. Αν κι’ αυτό θεωρείται εξαιρετικά υποθετικό, εν τούτοις συνάδει με τις προσπάθειες των ΗΠΑ, από την εποχή αντικατάστασης της Βρεταννίας σαν μεγαλύτερης δύναμης του κόσμου, να κυριαρχήσουν στις θάλασσες. Ο Τράμπ καταλαβαίνει περισσότερο απο κάθε άλλο πως κάθε κρίση ανοίγει νέες ευκαιρίες. Μέσα σε τρείς ημερες απο την κήρυξη του πολέμου διέταξε το Διεθνές Ιδρυμα Αναπτυξιακής Χρηματοδότησης (DFC) να δημιουργήσει ένα υπόστρωμα 20 δισ ναυτικής ασφάλισης ικανό να διευκολύνει, καλύπτοντάς τους, το Υπ. Οικονομικών και τις μεγάλες αμερικανικές ασφαλιστικές εταιρίες να εξασφαλίσουν τα εμπορικά πλοία που θα περνούσαν απο τα Στενά του Ορμούζ! Η σχετική ανακοίνωση διευκρίνιζε πως η σχετική διευκόλυνση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μόνο κατόπιν συνεννόησης με την αμερικανική κεντρική στρατιωτική διοίκηση. Προφανώς, είναι απαραίτητη για το ζήτημα η έγκριση του αμερικανικού ναυτικού. Το σχετικό πράσινο φώς, απ ό,τι γνωρίζω τουλάχιστον, δεν έχει ακόμη δοθεί.

Πιθανώς το φώς δεν θα γίνει ποτέ πράσινο. Η σχετική όμως κάλυψη υπάρχει και είναι έτοιμη να ενεργοποιηθεί. Οπως όμως έγινε με την μεγάλη πρωτοπορία στην ναυτιλιακή ασφαλιστικη λογική του 19ου αιώνα, μέσα απο την χρησιμοποίηση των Lloyd’s του Λονδίνου – που εξασφάλισε την επέκταση και εμπέδωση της Βρεταννικής Αυτοκρατορίας – η αυξανόμενη σήμερα επιβλητική αμερικανική αυτοκρατορία του 21ου αιώνα μπορεί να καταλήξει να στηρίζεται στην ασφαλιστική προστασία ενός τέτοιου συστήματος έμπνευσης Τράμπ.

(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, “Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης”. Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία.)

Το άρθρο ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΔΡΟΜΩΝ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η ιδέα ότι «ο αυταρχισμός μπορεί να φέρει ανάπτυξη» δεν είναι καινούργια—αλλά πράγματι έχει επιστρέψει δυναμικά στη συζήτηση τα τελευταία χρόνια, ειδικά με αυτό που περιγράφεται ως Autocracy 2.0 (το βιβλίο της Jennifer Lind – αν και η έννοια συνδέεται ευρύτερα με τη σύγχρονη βιβλιογραφία για τον ψηφιακό αυταρχισμό).

Στην πραγματικότητα, η συνύπαρξη αυταρχισμού και ανάπτυξης έχει υπάρξει και στο παρελθόν. Στη Νοτια Κορέα (1960ς –1980s), στη Σιγκαπούρη, στη Χιλή και βέβαια στην σύγχρονη – μετά τον Μάο – Κίνα. Η κυρίαρχη θεωρία όμως, ιδίως μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ήταν ότι η ανάπτυξη οδηγεί τελικά σε δημοκρατία. Η νέα εκδοχή λέει κάτι πιο σύνθετο, το Autocracy 2.0 δηλαδή. Τα σύγχρονα αυταρχικά καθεστώτα δεν βασίζονται μόνο στην καταστολή. Χρησιμοποιούν τεχνολογία, δεδομένα (data banks, αλγόριθμους), και μιά μερικώς ελεγχόμενη αγορά. Επιτρέπουν μερική οικονομική ελευθερία χωρίς όμως πολιτική ελευθερία.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κίνα. Οπου σημειώνονται υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης και τεχνολογική πρόοδος αλλά ταυτόχρονα υπάρχει ισχυρός πολιτικός έλεγχος. Οι υποστηρικτές αυτής της άποψης λένε ότι ο αυταρχισμός έχει κάποια πλεονεκτήματα, όπως ταχύτητα αποφάσεων (χωρίς εκλογικούς κύκλους), μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και ικανότητα επιβολής δύσκολων μεταρρυθμίσεων. Αυτό εξηγεί γιατί χώρες όπως το Βιετνάμ δείχνουν δυναμισμό και ανάπτυξη. Τα συστήματα όμως αυτά έχουν και σοβαρές αδυναμίες. Κι’ αυτό το σημείο είναι που συχνά υποτιμάται. Υπάρχει έλλειψη αυτοδιόρθωσης, διότι χωρίς ελευθερία λόγου τα λάθη δεν διορθώνονται εύκολα. Δημιουργούνται συχνά «φούσκες» πολιτικής που μπορούν να καταρρευμύσουν ξαφνικά λόγω έλλειψης περιεχομένου.

Υπάρχει επίσης μεγάλη διαφθορά. Η συγκέντρωση εξουσίας συχνά ενισχύει τα πελατειακά δίκτυα και την αδιαφάνεια.

Πολλές αυταρχίες ξεκινούν δυνατά αλλά «κολλάνε» όταν χρειάζεται καινοτομία και κοινωνικη σταθερότητα.

Το κρίσιμο σημείο είναι πως η ανάπτυξη δημιουργεί μεσαία τάξη που ζητά παντα περισσότερα δικαιώματα. Το βλέπουμε να συμβαινει στην Κίνα. Ο αυταρχισμός μπορεί πράγματι να συνυπάρξει με ανάπτυξη. Δύσκολα όμως τη διατηρεί σε βάθος χρόνου χωρίς θεσμούς Βραχυπρόθεσμα λοιπόν μπορεί ο αυταρχισμός να είναι αποτελεσματικός, μακροπρόθεσμα όμως η έλλειψη λογοδοσίας γίνεται εμπόδιο και οδηγεί σε εντάσεις και πιθανή κατάρρευση.

(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, “Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης”. Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία.)

Το άρθρο ΑΥΤΑΡΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η πρώτη γενηά μαχητών της τζιχάντ (ιερού πολέμου) που επιχείρησαν να διεισδύσουν στην Ευρώπη, χωρίς όμως επιτυχία, προήλθε απο τις συγκρούσεις και τους εμφυλίους πολέμους στην Αλγερία, την Αίγυπτο, την Βοσνία και στην Τσετσενία. Η δεύτερη υπήρξε μετά την επίθεση της Αλ Καέντα στους Δίδυμους Πύργους και στο Πεντάγωνο των ΗΠΑ και τις συνακόλουθες τρομοκρατικές επιθέσεις στο Λονδίνο, στη Μαδρίτη και τις δολοφονίες απο τον Μωχά⁹μεντ Μέρα στην Τουλούζη. Η κορύφωση όμως της τζιχαντιστικής επίθεσης έγινε με την τρίτη γενηά μαχητών, με την επέκταση της ισλαμικής μετανάστευσης (χαιζίρια) από Ιράκ και Συρία και την εμφάνιση του Ισλαμικού Κράτους, αλλά κυρίως μετά την ανάρτηση του “Καλέσματος για Παγκόσμια Ισλαμική Αντίσταση” (“Global Islamic Resistance Call”- στα αραβικά Da‘wat al-Muqāwama al-Islāmiyya al-‘Ālamiyya) του Σύρου θεωρητικού Abu Musab al-Suri, που γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Παράλληλα τότε δημιουργήθηκε νότια του Άλμπι στη Γαλλία, στο απομακρυσμένο μικρό χωριό Artigat, ένας μουσουλμανικός μικρόκοσμος υπό τον λευκό σείχη (λόγω ασημί μακρυών μαλλιών) Αμπντουλιλλάχ, η Ολιβιέ Κορέλ. Με κυρίαρχες τις αντιλήψεις του Σαλαφισμού και διδάσκοντας τον Ουαχαμπισμό και το “Ολικό Ισλάμ”, το Artigat έγινε πόλος έλξης των νεοπροσύλητων ισλαμιστών απο τα banlieues (φτωχιές ακραίες συνοικίες) των μεγάλων γαλλικών πόλεων. Απο εκεί παρέλασε όλη σχεδόν η αφρόκραιμα των μετέπειτα τζιχαντιστών εγκληματιών. Εργο της τρίτης αυτής γενηάς μαχητών της τζιχάντ υπήρξαν στο Παρίσι οι σφαγές στο σατιρικό περιοδικό Charlìe Ebdo, στο εβραικό σουπερμάρκετ Hyper Cacher, στο στάδιο Stade de France, στο Bataclan music hall και στην παραλία της Νίκαιας.

Το “Κάλεσμα” του al-Suri δεν είναι οργάνωση αλλά ένα εκτενές στρατηγικό κείμενο/μανιφέστο. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα θεωρητικά έργα του σύγχρονου παγκόσμιου τζιχαντισμού.
Ο ρόλος του στην εξάπλωση της τζιχάντ στην Ευρώπη ήταν κυρίως ιδεολογικός και στρατηγικός, όχι επιχειρησιακός με την κλασική έννοια. Το κείμενο επηρέασε βαθιά τον τρόπο με τον οποίο οργανώσεις και “μοναχικοί λύκοι” αντιλαμβάνονταν τη δράση τους στη Δύση. Βασικά σημεία της επιρροής του είναι αφ’ ενός η αποκέντρωση της jihad, διότι οι μεγάλες ιεραρχικές οργανώσεις τύπου Αλ Καέντα ήταν ευάλωτες στις δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Ο al-Suri πρότεινε μικρούς αυτόνομους πυρήνες, “leaderless jihad”, ή μεμονωμένους δράστες που ριζοσπαστικοποιούνται μόνοι τους μέσω προπαγάνδας και διαδικτύου.

Eπίσης ο al-Suri πρότεινε στόχευση των μουσουλμανικών κοινοτήτων της Ευρώπης όπου θα μπορούσαν να στρατολογηθούν νέοι μουσουλμάνοι δεύτερης ή τρίτης γενιάς. Ο al-Suri μιλούσε για “grassroots jihad” μέσα στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Η θεωρία του βασιζόταν στην ιδέα ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη θα προκαλούσαν σκληρές αντιδράσεις, οι αντιδράσεις αυτές θα αύξαναν την αποξένωση μέρους των μουσουλμανικών κοινοτήτων, και έτσι θα διευκολυνόταν περαιτέρω ριζοσπαστικοποίηση. Δηλαδή επιδίωκε έναν φαύλο κύκλο μεταξύ τζιχαντιστικής βίας και αντι-μουσουλμανικής πόλωσης.

Για το μέλλον λοιπόν η μόνη λύση είναι η αναχαίτιση της μετανάστευσης και όχι οι διώξεις κατά των μουσουλμανικών κοινοτήτων. Για χώρες όπως η δική μας, οπου ο ισλαμικός πληθυσμός δεν είναι ακόμη μεγάλος, η διακοπή της εισροής μουσουλμάνων είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον.

Το άρθρο Η ΤΖΙΧΑΝΤ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Βρισκόμαστε στο μέσον σοβαρών ανακατατάξεων σε σχέση με την διαμόρφωση των δυνάμεων σε παγκόσμια κλίμακα. Κάθε χώρα οφείλει να σχεδιάσει τώρα τις επιλογές της ώστε να βρεθεί σε σωστή θέση όταν οι καταστάσεις παγιωθούν. Τότε μόνο θα μπορέσει κάποιος να πεί με ασφάλεια πως βρεθήκαμε στην σωστή πλευρά της ιστορίας. Η επιλογή συμμαχιών και η ευθυκρισία του “με ποιόν θα πάμε και ποιόν θα αφήσουμε πίσω” θα παίξει σπουδαίο ρόλο όχι μόνο γιά την πορεία της χώρας αλλά και για την μελλοντική μας επιβίωση σαν έθνος. Η ανάλυση των γεωπολιτικών πραγματικοτήτων είναι δυνατόν να μας βοηθήσει να πάρουμε τις σχετικές αποφάσεις.

Tα μεγάλα ερωτήματα σήμερα μοιάζουν με τους προβληματισμούς που αντιμετώπιζε ο κόσμος πριν απο πολλές δεκαετίες. Κοντά στην στροφή του περασμένου αιώνα, οι πολιτικές δυνάμεις αντιμετώπιζαν παρόμοια υπαρξιακά διλήμματα. Που πήγαινε ο κόσμος και πως έπρεπε το κάθε κράτος να τοποθετηθεί; Τοτε εμφανίσθηκε για πρώτη φορά και η έννοια της γεωπολιτικής. Ο ουσιαστικός της πατέρας, ο βρετανός γεωγράφος Halford Mackinder, αποκαλούσε «Παγκόσμιο Νησί» τη μεγάλη ενιαία χερσαία μάζα που περιλαμβάνει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική.

Δηλαδή, το μεγαλύτερο συνεχές κομμάτι γης στον πλανήτη, όπου συγκεντρώνεται ο μεγαλύτερος πληθυσμός, οι περισσότεροι φυσικοί πόροι και το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής και στρατηγικής ισχύος.

Για τον Mackinder, όποιος ελέγχει αυτό το «νησί», έχει τεράστιο πλεονέκτημα παγκόσμιας κυριαρχίας.

Στο εσωτερικό του «Παγκόσμιου Νησιού» τοποθετούσε τη λεγόμενη Heartland.

Περίπου την κεντρική Ευρασία (Ρωσία, Κεντρική Ασία κ.λπ.) που ήταν δύσκολα προσβάσιμη από ναυτικές δυνάμεις και ήταν πλούσια σε πόρους.

Η θεωρία του μπορούσε να συνοψίσθεί σε μια διάσημη διατύπωσή του: «Όποιος ελέγχει την Ανατολική Ευρώπη ελέγχει την Heartland. Όποιος ελέγχει την Heartland ελέγχει το Παγκόσμιο Νησί.

Όποιος ελέγχει το Παγκόσμιο Νησί ελέγχει τον κόσμο.» Με βάση τις τεχνολογικές εξελίξεις της εποχής, αυτό το στρατηγικό σχήμα τα έλεγε όλα.

Για δεκαετίες, οι στρατηγικοί στόχοι των περισσότερων δυνάμεων εξαντλούνταν σε αυτές τις επιδιώξεις. Εχοντας χαμένη την Ανατολική Ευρώπη, και την Ευρασία (Ρωσία, Κεντρική Ασία) οι ΗΠΑ στηρίχθηκαν στο ΝΑΤΟ και την Δ. Ευρώπη για την ανάσχεση (containment) του κομμουνισμού και στον έλεγχο των θαλασσών για την παγκόσμια κυριαρχία τους. Η περίφημη επιστολή του πρέσβυ George Kennan αλλά και το βιβλίο “Diplomacy” του Henry Kissinger επιβεβαιώνουν αυτή την προβληματική. Κυρίως σχετικά με τον κρίσιμο ρόλο της Γερμανίας σε όλο αυτό το σκεπτικό. Η περίοδος Τράμπ στην προεδρία των ΗΠΑ σηματοδότησε αλλαγές στο σχήμα αυτό. Ή ουσιαστική προσέγγιση με τον Πούτιν και η επιστροφή στην λογική “κάτω τα χέρια απο το ρωσικό near abroad” (εγκατάλειψη δηλ. ουσιαστικά της Ουκρανίας) σηματοδότησε αλλαγή στάσης απέναντι στο ΝΑΤΟ. Με την Αν. Ευρώπη, την Ρωσία και την Κ. Ασία στο πλάι των ΗΠΑ, η Δ. Ευρώπη δεν τους είναι πλέον απαραίτητη.

Αυτό απομένει να το συνειδητοποιήσει η Ευρώπη. Που δείχνει να απασχολείται με άλλα πράγματα. Λχ. με την αντιπαλότητά της με την Ρωσία. Αλλα μόνο αν υπάρξει προσέγγιση Ευρώπης – Ρωσίας θα αποφύγει η πρώτη την απόλυτη περιθωριοποίηση. Οπως έγραφε ο Kissinger, αν η Δ. Ευρώπη προσεγγίσει την Ρωσία (Σ. Ενωση, τότε) οι ΗΠΑ χάνουν τον παγκόσμιο ρόλο τους. Τώρα η Ευρώπη, ακολουθώντας την γραμμή Μπάιντεν τότε, αποκόπηκε από την Ρωσία ενεργειακά. Και εξαρτάται τώρα απο τις ΗΠΑ και τις χώρες του Κόλπου. Που είτε το προιόν τους είναι πανάκριβο (ΗΠΑ) είτε βρίσκεται στο έλεος γεωστρατηγικών ανακατατάξεων (Στενά Ορμούζ). Μόνο μια στενότερη σχέση Ευρώπης με την Ρωσία (και την Κ. Ασία) – μαζί με την εγκατάλειψη των άκαιρων και φαντασιακών μέτρων περί μηδενικών εκπομπών CO2 – θά υποχρεώσει τις ΗΠΑ να αναθεωρήσουν θετικά την σχέση τους μαζί της για να αποφύγουν την δική τους περιθωριοποίηση. Ανεξάρτητα από τον έλεγχο που μπορεί να ασκούν στις θάλασσες. Γιατί είναι φανερό πλέον πως δεν επιλέγουν χερσαίες επιχειρήσεις.

Το άρθρο ΝΕΕΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Πολύ συζήτηση γίνεται για τον ρόλο της μετανάστευσης στην κάλυψη των κενών που αφήνει η μείωση του πληθυσμού. Πολλοί υποστηρίζουν πως οι μεταναστευτικές ροές θα αναπληρώσουν την έλλειψη εργατικών χεριών, θα καλύψουν τα ασφαλιστικά ελλείμματα και θα συμβάλλουν στην ισχυροποίηση της οικονομίας. Είναι όμως έτσι; Η μεταναστευση θα συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομίας η θα την αποδυναμώσει ακόμα περισσότερο;

Με βάση την εμπειρία της Βρετανίας, που υπάρχουν πολλα στατιστικά στοιχεία, οι μεταναστευτικές ροές που αυξήθηκαν σημαντικά μετά το 2021 δεν βοήθησαν την ανάπτυξη της οικονομίας. Αντίθετα, το μεγάλο βάρος που προξενήθηκε στα συστήματα των κοινωνικών παροχών, λόγω κυρίως της εισροής συγγενών μεταναστών, φοιτητών, αιτούντων άσυλο κι’ ανειδίκευτων εργαζομένων επιβάρυνε δυσβάστακτα τον προυπολογισμό. Μελέτες έδειξαν πως κάθε μετανάστης επιβάρυνε καθαρά την οικονομία. Σύμφωνα με πόρισμα του Βρετανικού Office of Budget Responsibility το 2024 κάθε χαμηλόμισθος μετανάστης, μέχρι να φθάσει στην ηλικία των 81 ετών, θα εχει στοιχίσει καθαρά 465.000 λίρες!

Πέραν όμως του καθαρού οικονομικού κόστους της μετανάστευσης υπάρχει κι’ ενα άλλο εξ’ ίσου σοβαρό ζήτημα. Κι’ αυτό είναι ο ρόλος των πολιτιστικών αξιών (κουλτούρας) στην επίδοση της οικονομίας. Στο ενδιαφέρον βιβλίο του “The Culture Transplant”(Η Πολιτιστική Μεταφύτευση), 2022, ο Garett Jones εντοπίζει τα πολιτιστικά θεμέλια των διαφορών σε εισοδήματα από χώρα σε χώρα. Δείχνει έτσι πως οι μετανάστες εισάγουν ισχυρές πολιτιστικές αντιλήψεις απο τις πατρίδες τους (απέναντι στην αποταμίευση, την εμπιστοσύνη και τον ρόλο του κράτους) που διατηρούνται για δεκαετίες (τουλάχιστον) στις νέες τους χώρες διαμονής. Η απόλυτη αφομοίωση η ενσωμάτωση μέσα σε μια γενηά η δύο, είναι απόλυτος μύθος. Και το πολιτιστικό αποτύπωμα που φέρνουν αυτοί οι μετανάστες στις οικονομικές δυνατότητες της νέας τους πατρίδας έχει μακροχρόνια και σημαντική ισχύ.

Ο Jones, με στατιστικά στοιχεία και ουσιαστικές αποδείξεις αρνείται τους ισχυρισμούς μιάς σιωπηλής ομοφωνίας πως οι πολιτικοί θεσμοί και οι οικονομικές προοπτικές μιας χώρας δεν θα επηρρεασθούν απο τις μεταναστευτικές ροές. Επειδή μάλιστα οι παγκόσμιες τεχνολογικές εξελιξεις και καινοτομίες προέρχονται απο μιά χούφτα χωρών, κυρίως στη Δύση, είναι πολύ πιθανό η αύξηση των μεταναστευτικών ροών στις χώρες αυτές να επιδράσει εκεί αρνητικά, μακροχρόνια, στην ποιότητα του δημόσιου τομέα, στην τεχνολογική πρόοδο, στις σχετικές ανακαλύψεις αλλά βέβαια και στην οικονομική πρόοδο

Το άρθρο ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΜΑΤΩΣΗ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η ενσυναίσθηση είναι ενας σχετικά πρόσφατος όρος που εκφράζει στην ουσία την τάση ψυχολογικής η συναισθηματικής συμπαράστασης σε ανθρώπους που διώκονται η υποφέρουν. Συνήθως αναφέρεται σε στήριξη μειονοτικών ομάδων απέναντι στις κυρίαρχες πλειοψηφίες. Αποκαλείται “αυτοκαταστροφική” όταν χρησιμοποιείται σε δημόσιες συζητήσεις για να περιγραφεί η ιδέα ότι μια κοινωνία ή ένα άτομο δείχνει υπερβολική ενσυναίσθηση (empathy)σε βαθμό που αγνοεί κινδύνους ή τα δικά του συμφέροντα. Ετσι ώστε στο τέλος να οδηγείται σε αυτοϋπονόμευση ή «αυτοκαταστροφή». Η καλοπροαίρετη δηλ. διάθεση να κατανοήσεις και να βοηθήσεις τους άλλους φτάνει σε σημείο που γίνεται, κατά τους επικριτές της, επιζήμια. Ο όρος εμφανίζεται κυρίως σε: πολιτικές συζητήσεις (π.χ. για μετανάστευση, ασφάλεια, πολιτισμικές συγκρούσεις) και σε κριτικές προς φιλελεύθερες ή «ανθρωπιστικές» στάσεις και σε δημόσιους διαλόγους γύρω από τα όρια κοινωνικής ανοχής και αλληλεγγύης.

Γιά πολλούς αυτός ο χαρακτηρισμός είναι ρητορικό εργαλείο και όχι αντικειμενική έννοια. Αρα συνιστά υπεραπλούστευση σύνθετων ζητημάτων ώστε να παρουσιαστεί η ενσυναίσθηση ως αδυναμία. Από την άλλη, όσοι τον χρησιμοποιούν θέλουν να τονίσουν ότι η ενσυναίσθηση χωρίς όρια μπορεί να γίνει μη ρεαλιστική και χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα σε κατανόηση και αυτοπροστασία. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Gad Saad που στο βιβλίο του “The Parasitic Mind” (Η Παρασιτική Σκέψη) (2021) υποστηρίζει πως οι δυτικές κοινωνίες, λόγω υπερβολικής ενσυναίσθησης,υιοθετούν ιδέες ή πολιτικές που υπονομεύουν την ίδια τους τη σταθερότητα. Αν μια κοινωνία αποφεύγει να θέσει όρια (π.χ. σε θέματα ασφάλειας ή πολιτισμικής σύγκρουσης), αυτό δεν είναι «ανθρωπισμός», αλλά αυτο-αποδυνάμωση.

Ο Douglas Murray από την άλλη, με μιά παράλληλη σκέψη στο “The Strange Death of Europe” (Ο Παράξενος Θάνατος της Ευρώπης)(2018), είναι πολύ κοντά στα ίδια επιχειρήματα. Η Ευρώπη, επιμένει, καθοδηγείται από ενοχές και υπερβολική ανοχή που οδηγούν σε πολιτισμική και πολιτική αποσταθεροποίηση. Οι απόψεις αυτές έρχονται πολύ κοντά σε όσα είχε υποστηρίξει ο Christopher Lasch στο διάσημο βιβλίο του, “The Revolt of the Elites” (Η Επανάσταση των Ελίτ)(1995). Ο Lasch υπονοεί ότι οι ελίτ μπορούν να υποστηρίζουν «ανθρωπιστικές» θέσεις χωρίς να υφίστανται οι ίδιες τις συνέπειες. Αυτό δημιουργεί ένα είδος ηθικού ναρκισσισμού ή «ενσυναίσθησης από απόσταση» (βιβλίο του Lasch, “The Culture of Narcissism”, επανέκδιση, 2018). Δηλ. το πρόβλημα δεν είναι ότι νοιαζόμαστε υπερβολικά αλλά ότι νοιαζόμαστε χωρίς ευθύνη, χωρίς όρια και χωρίς δεσμούς. Δίχως δηλ. να υφιστάμεθα τις συνέπειες αυτών που κάνουμε.

Υπάρχει λοιπόν, όπως έχω ξαναγράψει, πρόβλημα ηγεσιών. Που οφείλουν να μην αγνοούν τον λαό. Φροντίζοντας την εικόνα τους απέναντι μόνο στους ξένους. Παίρνοντας μέτρα λχ για την πράσινη ανάπτυξη, που εκτοξεύουν το ρεύμα και την ακρίβεια στα ύψη, επειδή το θέλουν οι Βρυξέλλες. Ενώ υποφέρει ο απλός κόσμος.

Το άρθρο ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΚΗ ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Εξαιρετικό ενδιαφέρον έχει το άρθρο πέντε βουλευτών της ΝΔ που προβληματίζεται για την αποτελεσματικότητα του λεγόμενου “επιτελικού κράτους” και την ουσιαστική περιθωριοποίηση των βουλευτών – ιδίως της πλειοψηφίας – απο την διαμόρφωση πολιτικής και την ανάπτυξη ιδεολογικών προβληματισμών και κατευθύνσεων. Εχω πολλές φορές διατυπώσει παρόμοιες απόψεις. Ο βουλευτής οφείλει να εκφραζει πολιτικους προβληματισμούς για το μέλλον της κοινωνίας και να μετεχει στην διαμόρφωση των σχετικων πολιτικών. Με κοσμιότητα, βέβαια, και πειθαρχία στον τρόπο διατύπωσης απόψεων και στον τρόπο εκφοράς πολιτικού λόγου. Αν μετατραπεί σε φορέα απλής διεκπεραίωσης και επικύρωσης κεντρικών πολιτικών αποφάσεων ακυρώνει τον πολιτικό του ρόλο και διαβρώνει την ουσία της δημοκρατίας.

Εκεί όμως που δεν συμφωνώ απόλυτα με το κείμενο των πέντε βουλευτών της ΝΔ είναι στον μη αποκρυπτόμενο στόχο τους να υπεραμυνθούν του υπάρχοντος συστήματος εκλογής των βουλευτών (σταυροδοσία) και διατήρησης του σημερινού εκλογικού συστήματος (πολυεδρικές περιφέρειες με σταυρό προτίμησης) . Το μονοεδρικό σύστημα η το λεγόμενο “μεικτό”, ενισχύει την δημοκρατία και αναβαθμίζει τον βουλευτή σαν φορέα πολιτικής και σαν εκφραστή ιδεολογικής ταυτότητας. Απονευρώνει δε την κυριαρχία των όποιων κομματικών κέντρων επιβάλλοντας την άμεση εκλογή και του αρχηγού και, στην περίπτωση διαφωνιών βουλευτή με την ηγεσία, την υποχρεωτική επαναληπτική εκλογή.

Δεν συμφωνώ βέβαια και με το απαντητικό σχόλιο κυβερνητικού παράγοντα. “Επιτελικό κράτος είναι το συνεργατικό κράτος που δουλεύει σαν μια ομάδα και δεν δουλεύει σε φέουδα ή σε τιμάρια, όπου ο κάθε υπουργός κάνει ό,τι του κατέβει στο κεφάλι» ανέφερε ο Άκης Σκέρτσος. Στο Βρετανικό Συντηρητικό Κόμμα υπάρχει βεβαίωςτο λεγόμενο Central Policy Review Staff, δημιούργημα της Μάργκαρετ Θάτσερ, όπου οι πολιτικές θέσεις επεξεργάζονται από ειδικευμένα στελέχη και περνούν την βάσανο της πολιτικής ανάλυσης από επιφορτισμένους κοινοβουλευτικούς, πριν διατυπωθούν σαν πολιτική. Αυτό που εδώ, απ’ ο,τι καταλαβαίνω, ισχύει είναι η αποτύπωση πολιτικής από κάποιο “φωτισμένο” (δίχως ευθύνη και άγνωστης εγκυρότητας) κέντρο, που επιβάλλεται σαν γραμμή προς τα κάτω για “να μην υπάρχουν φέουδα και να μην κάνει ο καθένας – και οι υπουργοί – του κεφαλιού του”! Ενας κομμουνιστικός δηλ. συγκεντρωτισμός, χωρίς να υπάρχει Μαρξισμός σαν σημείο αναφοράς, και χωρίς να είναι καθόλου “δημοκρατικός”!

Το άρθρο ΚΡΑΥΓΗ ΑΓΩΝΙΑΣ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η μανία της ελληνικής κοινωνίας με “τα μέτρα” και το πάθος με την εξαγγελία οικονομικών παροχών οδηγεί αναπόφευκτα σε καινούργια δημοσιονομικά αδιέξοδα. Και θα εμφανιστούν τότε και πάλι δεκάδες καραγγέλοντες πολίτες και δημοσιογράφοι που θα αναρωτιούνται για “το που πήγαν τα λεφτά”! Η απάντηση θα πρέπει να είναι – χωρίς να την αποδέχεται και πάλι η κοινή γνώμη – “σε παροχές”! Εδώ ουσιαστικά συγκρούονται θεωρητικά δύο σχολές οικονομικής σκέψης, οι απόψεις του Τζών Μέιναρντ Κέινς με τους ισχυρισμούς του Φρήντριχ φον Χάγιεκ.

Η σύγκρουσή τους δεν είναι απλώς θεωρητική· είναι σύγκρουση για το πώς λειτουργεί ο κόσμος σε κρίση. Η βασική διαφορά τους είναι πως, σύμφωνα με τον Χάγιεκ, οι αγορές αυτοδιορθώνονται, ενώ το κράτος συνήθως χειροτερεύει τα πράγματα. Κατά τον Κέινς, οι αγορές μπορεί να “κολλήσουν” και το κράτος τότε πρέπει να επέμβει. Στην Μεγάλη Ύφεση (1930s) υπήρξε το πρώτο μεγάλο crash test. Ο Χάγιεκ (και η Aυστριακή Σχολή – φον Μίζες, Κίρτσνερ κα) έλεγε πως η κρίση είναι αποτέλεσμα προηγούμενης “φούσκας” και πως πρέπει να αφήσουμε την οικονομία να “καθαρίσει”. Ο Κέινς, αντίθετα, επέμεινε πως η ζήτηση κατέρρευσε, προκάλεσε ανεργία και δημιουργήθηκε φαύλος κύκλος. Το κράτος δηλ. πρέπει να ρίξει χρήμα στην οικονομία. Στην πράξη οδηγηθήκαμε σε πολιτικές τύπου Franklin D. Roosevelt (New Deal) που ήταν πιο κοντά στον Κέινς. Το αποτέλεσμα ήταν η καταξίωση των απόψεων του Κέινς

Μετά ήρθε ο στασιμοπληθωρισμός (1970s). Τότε έγινε η μεγάλη ανατροπή.Οι κεινσιανές πολιτικές δεν μπορούσαν να εξηγήσουν την ταυτόχρονη παρουσία υψηλού πληθωρισμού και ανεργίας. (Δεν υπήρχε περίπτωση να περάσεις, με τέτοιες απόψεις, τότε το μάθημα της παλιάς φοιτήτριάς του, Τζόαν Ρόμπινσον, στο Καίμπριτζ). Ερχονται έτσι στο προσκήνιο οι ιδέες Χάγιεκ και γενικά οι φιλελεύθερες – μονεταριστικές απόψεις. Με την Mάργκαρετ Θάτσερ και τον Ρόναλντ Ρήγκαν κυριαρχούν παγκόσμια. Ετσι, ο Χάγιεκ “δικαιώνεται” στο ότι η υπερβολική παρέμβαση και η νομισματική χαλαρότητα δημιουργούν στρεβλώσεις. Μετά έρχεται η κρίση του 2008, που είναι και το πιό σύγχρονο crash test. Η κρίση ξεκίνησε από τις αγορές (αλλά και από δάνεια κρατικοελεγχόμενων Τραπεζών λχ Φάννυ Μέι). Οι κυβερνήσεις (Ομπάμα) έκαναν τεράστιες παρεμβάσεις με τις διασώσεις τραπεζών, τα δημοσιονομικά πακέτα και με τις κεντρικές τράπεζες να τυπώνουν χρήμα. Αυτό υπήρξε καθαρά κεινσιανό ένστικτο. Οι οπαδοί του Χάγιεκ (λχ Μέλτζερ) αντέτειναν πως η κρίση δημιουργήθηκε από λάθος επιτόκια και στρεβλώσεις και πως οι διασώσεις ενισχύουν τον ηθικό κίνδυνο (Ρουμπινί).

Στην σημερινή κατάσταση δεν είναι μόνο ο Χάγιεκ που προειδοποιεί, μέσω των τότε κειμένων του, πως πηγαίνουμε σε αδιέξοδα αλλά και ο ίδιος ο Κέυνς που είχε επιμείνει πως “στην κρίση ξοδεύεις,στην ανάπτυξη αποταμιεύεις”). Ξοδεύοντας, για εξασφάλιση λαικής εύνοιας, υπονομεύεις κάθε ορθολογική οικονομική προσπάθεια.

Το άρθρο ΟΔΗΓΟΥΜΕΘΑ ΣΕ ΝΕΑ ΚΡΙΣΗ ;… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.