Η σύγχρονη πραγματικότητα στον 21ο αιώνα οριοθετείται σε πλανητικό επίπεδο από συνθήκες υψηλής διακινδύνευσης, οι οποίες απειλούν την πορεία της παγκόσμιας κοινότητας προς το μέλλον. Ο βαθμός διακινδύνευσης είναι πολύ υψηλός και άπτεται της βιωσιμότητας της δυναμικής της εξέλιξης, που αναπτύσσεται τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Παράλληλα, ενώ οι διαστάσεις των επικίνδυνων ανισορροπιών είναι ορατές ακόμη και στους απλούς πολίτες, επειδή βιώνονται οι παρενέργειες τους στην καθημερινότητα, δεν συνειδητοποιείται, ότι είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη να γίνουν άμεσα οι απαραίτητες αλλαγές στο μοντέλο οργάνωσης των επιμέρους κοινωνιών και παράλληλα να επανεξετασθεί και να αναδιοργανωθεί το σύστημα διαχείρισης κρίσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η ροή του χρόνου είναι πολύ γρήγορη με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζεται η πυκνότητα του σε δεδομένα και πολυπλοκότητα και να αυξάνονται οι ανισορροπίες σε βαθμό μη διαχειρίσιμο, όσο καθυστερεί η αντιμετώπιση τους. Και είναι πολλές και σύνθετες.

Για παράδειγμα τα επιστημονικά μεθοδολογικά εργαλεία από το ένα μέρος αναλύουν την πραγματικότητα και δρομολογούνται εξελίξεις με την αξιοποίηση των παραγόμενων γνώσεων στην διαχείριση της πραγματικότητας, όμως η δυναμική, που αναπτύσσεται, δεν ελέγχεται ως προς τις επιπτώσεις της στην προοπτική του χρόνου.

Ταυτοχρόνως εξελίσσεται και η γνώση με αποτέλεσμα να προκαλείται μεγάλη ρευστότητα και αβεβαιότητα, τα οποία επιβάλλουν την αλλαγή πλεύσης. Αυτό γίνεται εμφανές, αν ληφθούν υπόψη από το ένα μέρος η συμβολή των ορυκτών καυσίμων στην παραγωγή ενέργειας και στην οικονομική ανάπτυξη, σε συνδυασμό με την επιβάρυνση, που επέφερε με την ρύπανση στην ατμόσφαιρα και την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου, με κορύφωση την δρομολόγηση της κλιματικής αλλαγής και από το άλλο μέρος οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Επίσης η ιστορική διαδρομή των κοινωνιών με εθνοκεντρική οπτική δεν ανατρέπεται εύκολα από την παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα, διότι δεν συνοδεύεται και από λειτουργική χρονικά διαπολιτισμική προσέγγιση και όσμωση. Η υπέρβαση των εθνικών ορίων εξαντλείται στην οικονομική δραστηριότητα και στην μονοδιάστατη διοχέτευση καταναλωτικών προτύπων στο πλαίσιο της λογικής της κοινωνίας του θεάματος.

Δεν καλλιεργείται η διαμόρφωση ενός συστήματος κοινωνικών αξιών, το οποίο ανταποκρίνεται στις βασικές ανάγκες της ανθρώπινης οντότητας, αλλά υπερβαίνει τα όρια των τοπικών κοινωνιών, ενώ παράλληλα δρομολογεί την διαπολιτισμική προσέγγιση των διαφορετικών διαδρομών των κοινωνιών και την οικοδόμηση σύγχρονης υπερεθνικής πολιτισμικής ταυτότητας, η οποία λειτουργεί συνεκτικά και αναιρεί τις μεταξύ τους ανισότητες.

Ο υψηλός βαθμός διακινδύνευσης πριμοδοτείται ακόμη περισσότερο αντί να μειώνεται, διότι οι ανισορροπίες και οι κίνδυνοι έχουν πλανητικές διαστάσεις, ενώ η διαχείριση και αντιμετώπιση τους όμως έχει εθνικά όρια. Αυτή η αντίφαση συρρικνώνει την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης τέτοιας εμβέλειας προβλημάτων.

Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών, οι οποίες θα διευρύνονται στο μέλλον, εάν δεν αντιμετωπισθούν τα γενεσιουργά αίτια στις χώρες προέλευσης τους, όπως είναι η οικονομική ανάπτυξη και η επίλυση ανισορροπιών, που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή, την οποία κατά κύριο λόγο προκάλεσε το ανεπτυγμένο τμήμα του παγκόσμιου πληθυσμού.

Πολύ αρνητική παράμετρος της πραγματικότητας σε πλανητικό επίπεδο, η οποία αυξάνει τον βαθμό διακινδύνευσης, είναι η εργαλειοποίηση του ανθρώπου είτε με την χρησιμοποίηση της θρησκείας με στόχο την επιβολή πολιτικών οπτικών είτε στο πλαίσιο της δραστηριοποίησης του στα διάφορα κοινωνικά συστήματα, τα οποία λειτουργούν χωρίς να εκφράζουν και να πραγματώνουν το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.

Η χρησιμοποίηση της θρησκείας για την εργαλειοποίηση του ανθρώπου δεν είναι μόνο επικίνδυνη τόσο σε εθνικό όσο και σε υπερεθνικό επίπεδο με την προώθηση της βίας, αλλά διαμορφώνει ένα πλαίσιο βίωσης της ζωής του, το οποίο από το ένα μέρος δεν αφήνει περιθώρια ανάπτυξης κοινωνικής δυναμικής και εξέλιξης της πραγματικότητας με σημείο αναφοράς την ελεύθερη βούληση του πολίτη και από το άλλο απομακρύνει την ανθρώπινη οντότητα από την παραγωγή κοινωνικών αξιών, οι οποίες εκφράζουν τις κοινωνικές και ανθρώπινες ανάγκες στην δυναμική προβολή τους στο μέλλον.

Ουσιαστικά δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη κοινωνικής δυναμικής, ενώ παράλληλα δεν αφήνουν περιθώρια για την διαπολιτισμική προσέγγιση και όσμωση των κοινωνιών, διότι στηρίζονται σε στατικές μεταφυσικού προσανατολισμού οπτικές για τον τρόπο ζωής των πολιτών, οι οποίες μάλιστα διαπερνώνται από φανατισμό και έλλειψη ορθολογικής σκέψης.

Οι εξελίξεις στο Αφγανιστάν με την ανάληψη της ευθύνης διακυβέρνησης από τους Ταλιμπάν και την παράλληλη ενεργοποίηση των ισλαμιστών δείχνουν με πολύ καθαρό τρόπο τα αποτελέσματα της κυριαρχίας οπτικών, οι οποίες στηρίζονται μονοδιάστατα σε μεταφυσικά μορφώματα αξιών για την πρόσδωση νοήματος στην ζωή των ανθρώπων. Τους μετατρέπουν σε ενεργούμενα για την επιβολή μη  δημοκρατικών συνθηκών εξιδανικεύοντας ακόμη και την αφαίρεση της ζωής τους (καμικάζι).

Η εργαλειοποίηση του ανθρώπου στο πλαίσιο της δραστηριοποίησης του στα κοινωνικά συστήματα συνδέεται άμεσα με την λογική του μονοδιάστατου συστημικού πραγματισμού (προτεραιότητα η λειτουργικότητα και η οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων από το οικονομικό και το υγείας μέχρι το εκπαιδευτικό) και την συρρίκνωση της λειτουργίας του ατόμου με σημείο αναφοράς τις βασικές του ανάγκες, την έκφραση της στηριζόμενης στην κριτική σκέψη ελεύθερης βούλησης και την διασφάλιση της βιωσιμότητας της ανθρώπινης οντότητας και της βιοποικιλότητας.

Η «αλλαγή πλεύσης» βέβαια θα σήμαινε επανεξέταση και αναθεώρηση πολλών διαστάσεων του μοντέλου κοινωνικής οργάνωσης. Αυτό δεν είναι εύκολο, διότι συνεπάγεται και αλλαγή του τρόπου ζωής. Για παράδειγμα, τι θα συμβεί, αν η κινητικότητα δεν στηρίζεται στην χρησιμοποίηση μέσων, που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα και εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου, όπως είναι τα αεροπλάνα; Οι παγκόσμιες οικονομικές ισορροπίες στον τουριστικό τομέα θα καταρρεύσουν.

Δυστυχώς μέχρι τώρα η παγκόσμια κοινότητα ακολούθησε μια πορεία, η οποία δημιούργησε σε πλανητικό επίπεδο πολλές ανισορροπίες υψηλής διακινδύνευσης. Αυτό σημαίνει, ότι προϋπόθεση για τον επανακαθορισμό της κατεύθυνσης της δυναμικής της εξέλιξης είναι η αλλαγή του τρόπου σκέψης και διαχείρισης του χρόνου, η οποία πρέπει να είναι ταχύτερη και με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, που υπερβαίνει την λογική και τα όρια του βιολογικού χρόνου, ενώ ταυτοχρόνως συνυπολογίζει και τις επιπτώσεις στην πραγματικότητα του μέλλοντος.

Η ανθρωπότητα έχει εισέλθει σε μια εποχή, που χαρακτηρίζεται από μεγάλη ρευστότητα, αβεβαιότητα και υψηλό βαθμό διακινδύνευσης. Αυτές οι συνθήκες επιβάλλουν την άμεση ανάληψη των ευθυνών για την μετάβαση σε μια νέα βιώσιμη πραγματικότητα. Οι αναγκαίες αλλαγές θα πρέπει να έχουν πλανητικές διαστάσεις, διότι και τα προβλήματα είναι ανάλογης εμβέλειας.

Η ασφάλεια και η βιωσιμότητα της παγκόσμιας κοινότητας εξαρτάται από τον τρόπο δραστηριοποίησης της κάθε χώρας και την μεταξύ τους συνεργασία. Ο κόσμος είναι πλέον ενιαίος. Ανάλογο προσανατολισμό πρέπει να έχει και η πολιτική.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Πλανητικές ανισορροπίες υψηλής διακινδύνευσης… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η μέχρι τώρα ιστορική διαδρομή των κοινωνιών σε πλανητικό επίπεδο δείχνει, ότι το πολιτικό σύστημα δεν συμπορεύεται με την ταχύτητα της δυναμικής της εξέλιξης και δεν ελέγχει την πραγματικότητα, που διαμόρφωσαν οι επιλογές του, ως προς την προοπτική της ακολουθούμενης πορείας, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται πολυδιάστατες πολιτικές ανισορροπίες και να αυξάνεται ο βαθμός διακινδύνευσης.

Ιδιαιτέρως σε χώρες, όπως είναι η Ελλάδα, οι ανεπάρκειες και δυσλειτουργίες, που διαπερνούν την πολιτική δραστηριότητα, διαμορφώνουν ένα πολύ ασταθές πεδίο σε σχέση με την δυνατότητα της χώρας να ακολουθήσει θετική πορεία σε ένα ευρωπαϊκό και παγκόσμιο περιβάλλον, το οποίο εξελίσσεται με πολύ μεγάλη και πολλές φορές μη ελεγχόμενη ταχύτητα, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις στην προοπτική του χρόνου.

Η ανάλυση των πολιτικών ανισορροπιών δείχνει την ζωτικής σημασίας ανάγκη για την συνειδητοποίηση και αντιμετώπιση τους, ώστε να αποκατασταθούν λειτουργικές συνθήκες και η δυναμική της εξέλιξης να αποκτήσει θετικό πρόσημο. Ειδάλλως η ελληνική κοινωνία θα ασφυκτιά κάτω από το βάρος των επιπτώσεων των πολιτικών επιλογών.

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της μεγάλης ταχύτητας της εξέλιξης δεν είναι λειτουργικό, από το ένα μέρος να κυριαρχεί η αντιπαράθεση μεταξύ των κομμάτων με επικοινωνιακή λογική μόνο και στόχο την φθορά των «αντιπάλων» ως ανίκανων, αναξιόπιστων και μη υπηρετούντων το κοινωνικό συμφέρον και από το άλλο να μην γίνεται ουσιαστικός και εποικοδομητικός διάλογος με βάση τον σχεδιασμό της πορείας της χώρας στο μέλλον.

Είναι εμφανές, ότι η διαχείριση της πραγματικότητας δεν βασίζεται σε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και πολυδιάστατη προσέγγιση της αναπτυσσόμενης δυναμικής (π.χ. προώθηση της οικονομικής δραστηριότητας με συνυπολογισμό και άλλων διαστάσεων, όπως είναι η υγεία, η κινητικότητα και η βιωσιμότητα του φυσικού περιβάλλοντος).

Με αυτά τα δεδομένα είναι ερμηνεύσιμη η λογική της αντιμετώπισης των πολιτών ως δυνητικών ενεργούμενων και της κοινωνίας ως «αγέλης». Εργαλεία για την πραγμάτωση αυτής της θεώρησης είναι η ηθικολογία και η εξιδανίκευση των αποτελεσμάτων των προτεινόμενων μέτρων σε βάθος χρόνου.

Για αυτό τον λόγο η πολιτική επικοινωνία δεν ενεργοποιεί τον ορθολογισμό στους πολίτες, ώστε να προσεγγίζουν με κριτική οπτική τις επαγγελίες των κομμάτων, αλλά απευθύνεται στο συναίσθημα και στο θυμικό με την αξιοποίηση της διαφημιστικής λογικής και το «φαντασιακό» περίβλημα του εκφερόμενου πολιτικού λόγου σε σχέση με το μέλλον.

Αυτός ο επικοινωνιακός προσανατολισμός συμπορεύεται και με την διοχέτευση προτύπων καταναλωτικού χαρακτήρα στις σύγχρονες μαζοποιημένες κοινωνίες των μεγάλων αστικών κέντρων. Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η αδύναμη πολιτικά κοινωνία πολιτών, η οποία ακόμη δεν είναι σε θέση να εκφράσει το κοινωνικό συμφέρον και να λειτουργήσει ως συνομιλητής του πολιτικού συστήματος και της κυβέρνησης.

Επίσης ενώ καταγράφονται μεγάλες αλλαγές στην βιωνόμενη πραγματικότητα από τους πολίτες στο πλαίσιο των συνθηκών, που διαμορφώνουν η παγκοσμιοποίηση (π.χ. υψηλού βαθμού κινητικότητα με σημείο αναφοράς την εργασία, αποστασιοποίηση από την παραγωγή κοινωνικών αξιών στις τοπικές κοινωνίες με ταυτόχρονη διοχέτευση καταναλωτικών προτύπων κ.λ.π.) και η μαζική αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας σε όλους τους τομείς δραστηριοποίησης των κοινωνιών (π.χ. παραγωγική διαδικασία, επικοινωνία κ.λ.π.) καθώς και η σύγχρονη ταχύτατη δυναμική της εξέλιξης, δεν συνυπολογίζονται ούτε λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης οντότητας (π.χ. συρρικνώνεται η προσωπική επικοινωνία και προωθείται η ψηφιακή, χωρίς να ενδιαφέρουν οι πιθανές επιπτώσεις στις ατομικές εσωτερικές ισορροπίες σε βάθος χρόνου, επίσης αποδυναμώνεται η ατομική και η κοινωνική ευθύνη, δεν καλλιεργείται η ενσυναίσθηση ως δομικό στοιχείο της ατομικής και θεσμικής λειτουργίας κ.λ.π.).

Στις σύγχρονες μαζοποιημένες κοινωνίες οι πολίτες εργαλειοποιούνται με κυρίαρχα κριτήρια την λειτουργικότητα και την οικονομική απόδοση των διαφόρων κοινωνικών συστημάτων (π.χ. οικονομικό, υγείας κ.λ.π.), με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζονται ως «αγέλη».

Όταν όμως οι κοινωνικές διεργασίες στους διάφορους τομείς δραστηριοποίησης δεν οριοθετούνται με σημείο αναφοράς τις ανθρώπινες ανάγκες, αλλά αποκτούν περιεχόμενο στα στενά όρια της λειτουργικότητας των διαφόρων κοινωνικών συστημάτων με την συνδρομή και της πολιτικής, χωρίς αξιακό φορτίο ως προς την ανθρώπινη οντότητα, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την συρρίκνωση της κοινωνικής συνοχής σε βάθος χρόνου και την αποστασιοποίηση των πολιτών από την πολιτική.

Με αυτό τον τρόπο όμως οι πολιτικές ανισορροπίες, που προκαλούνται, δυσκολεύουν τον σχεδιασμό της πορείας στο μέλλον και την διαχείριση της εξέλιξης, διότι οι κοινωνίες γίνονται ευάλωτες σε αποσταθεροποιητικές πρακτικές, όταν η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος δεν είναι αποδεκτή από ένα λειτουργικό ποσοστό των πολιτών και η διαμόρφωση πολιτικής στάσης στο επίπεδο των πολιτών δεν είναι αποτέλεσμα ορθολογικής προσέγγισης του τρόπου διαχείρισης της δυναμικής της εξέλιξης.

Οι πολυδιάστατες πολιτικές ανισορροπίες, που απειλούν όχι μόνο τις επιμέρους κοινωνίες αλλά την παγκόσμια κοινότητα και την πορεία της σε βάθος χρόνου, μπορούν και πρέπει να αντιμετωπισθούν με την αποστασιοποίηση της πολιτικής και του πολιτικού συστήματος από την στατική θεώρηση και ταυτόχρονα εργαλειοποίηση του ανθρώπου και παράλληλα την πρόσδωση σε αυτόν χαρακτηριστικών υποκειμένου στο ρόλο του ως πολίτη.

Με αυτό τον τρόπο θα αναληφθούν οι ευθύνες για την βιώσιμη πορεία στο μέλλον από τις κοινωνίες ως συλλογικά υποκείμενα, τα οποία στηρίζουν την κατεύθυνση της δραστηριοποίησης τους στην γνώση της πραγματικότητας και στην συνειδητοποίηση των επιπτώσεων των επιλογών τους ως ανθρώπων και πολιτών και αναλαμβάνουν την ευθύνη τους για την πορεία στο μέλλον.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Πολυδιάστατες πολιτικές ανισορροπίες … Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.