Κύριο χαρακτηριστικό των τελευταίων ετών είναι οι σημαντικές γεωπολιτικές ανακατατάξεις, οι αναδυόμενες προκλήσεις και η αυξανόμενη αβεβαιότητα στην παγκόσμια σκηνή.

Η Ευρώπη έχει αντιληφθεί την αδύναμη στρατηγική της θέση, το έλλειμα ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της και προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητά της, να κερδίσει το χαμένο έδαφος και να σταθεί αντάξια απέναντι σε ΗΠΑ, Κίνα και BRICS. Η βαριά βιομηχανία έχει αποτελέσει παραδοσιακά την ατμομηχανή της ανάπτυξης πολλών ευρωπαϊκών οικονομιών. Όμως οι αυξανόμενες περιβαλλοντικές ανησυχίες, η μείωση των γνωστών κοιτασμάτων ορυκτών πόρων στην Ευρώπη, καθώς και ο ανταγωνισμός από χώρες με χαμηλότερο κόστος παραγωγής και χαμηλά ρυθμιστικά πλαίσια θέτουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του βιομηχανικού τομέα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται σε ανησυχητικά μεγάλο βαθμό από εισαγόμενες πρώτες ύλες γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε γεωπολιτικές αναταράξεις και διακυμάνσεις τιμών λόγω και της υποχώρησης της επιρροής της στη διεθνή σκηνή που θέτουν προκλήσεις συνεργασίας για ενιαία και αποφασιστική ευρωπαϊκή φωνή.

Σ’ αυτό το πλαίσιο αστάθειας και αβεβαιοτήτων η χώρα μας δίνει το δικό της αγώνα για να αντιμετωπίσει σειρά προκλήσεων, να ανακτήσει το χαμένο έδαφος της δεκαετούς κρίσης και να πλησιάσει το οικονομικό επίπεδο της ευρωζώνης. Κεντρικός στόχος η βιώσιμη ανάπτυξη και η κοινωνική ευημερία με εργαλεία που εξασφαλίζουν τη διατηρήσιμη ανταγωνιστικότητα της εθνικής οικονομίας.

Η σταθερότητα που επέδειξε ο ελληνικός εξορυκτικός κλάδος στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και τα διατηρούμενα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα του στην παγκόσμια αγορά, αποδεικνύουν τις δυνατότητές του να αποτελέσει σημαντικό πυλώνα του νέου παραγωγικού υποδείγματος που αναζητά η χώρα μας.

Παρ’ όλα αυτά ακόμα υπάρχει κάποια δυσπιστία για τη φύση της εξορυκτικής βιομηχανίας όσον αφορά στη συμβολή της στη διατηρήσιμη ανάπτυξη. Ας δούμε όμως τις προκλήσεις και τις απαντήσεις του κλάδου στα ερωτήματα που τίθενται.

Περιβάλλον. Η εξόρυξη των ορυκτών πόρων απασχολεί για μία μικρή περίοδο την επιφάνεια του εδάφους και στη συνέχεια αυτή επαναποδίδεται σε νέες ή και στις προϋπάρχουσες χρήσεις. Τα παραδείγματα πολλά και στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς με την επανεγκατάσταση γεωργικών χρήσεων, τη δημιουργία αμπελώνων αλλά και την εγκατάσταση πεδίων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κυρίως φωτοβολταϊκά, διαμόρφωση ψυχαγωγικών πάρκων και χώρων θεματικού τουρισμού.

Οι πρακτικές καταπολέμησης της δημιουργίας σκόνης αλλά και οι σύγχρονες τεχνολογίες δέσμευσης της σκόνης στην πηγή δίνουν πλέον υποδειγματική αποτελεσματικότητα στην προστασία του ατμοσφαιρικού αέρα.

Αντίστοιχα η ευρεία εφαρμογή πρακτικών ανακύκλωσης οδηγούν σε μείωση της κατανάλωσης φρέσκου νερού και για τις τελικές εκροές στους αποδέκτες εφαρμόζονται τεχνικές αποτελεσματικού καθαρισμού.

Κοινωνία. Η εξορυκτική βιομηχανία συνεργάζεται με τις τοπικές κοινωνίες για τη δημιουργία και υλοποίηση από κοινού ενός αναπτυξιακού οράματος της τοπικής οικονομίας αλλά και των απαραίτητων υποδομών. Η διαφάνεια στη λειτουργία και η λογοδοσία στα θέματα κοινού ενδιαφέροντος αποτελούν προϋπόθεση για την ανάπτυξη σχέσεων αμοιβαίας εμπιστοσύνης και σεβασμού που οδηγούν στην αποδοχή της εξόρυξης. Οι δημοσιευόμενες από τον ΣΜΕ επιδόσεις στα 12 κριτήρια Βιώσιμης Ανάπτυξης αποτελούν σημείο αναφοράς σε πανευρωπαϊκή κλίμακα.

Η παροχή απασχόλησης είναι συγκριτικό πλεονέκτημα του εξορυκτικού κλάδου, όμως απαιτείται πλέον και το προσφερόμενο ασφαλές και υγιεινό εργασιακό περιβάλλον, καθώς και οι ευκαιρίες συνεχούς εκπαίδευσης και αξιοκρατικής εξέλιξης μέσα στον οργανισμό.

Οικονομία. Η συνεισφορά στην ελληνική οικονομία έχει επανειλημμένα δημοσιευθεί και είναι από τις σημαντικότερες των επιμέρους παραγωγικών κλάδων. Όμως πρέπει να επισημανθεί ότι σταδιακά αυξάνεται η προστιθέμενη αξία των προϊόντων που βασίζονται σε ορυκτά, ενώ προσφέρονται πλέον συνδυαστικά υπηρεσίες και προϊόντα. Στην ενεργειακή μετάβαση που αποτελεί από τις σημαντικότερες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η επάρκεια σε ορυκτές πρώτες ύλες αποτελεί στρατηγική πρόκληση, αλλά και ευκαιρία για την διεξοδικότερη μεταλλευτική έρευνα εντοπισμού τέτοιων κοιτασμάτων στη χώρα μας. Η διάρκεια της δυνατότητας ανταπόκρισης των γνωστών κοιτασμάτων στην αυξανόμενη ζήτηση είναι ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που την απάντηση βρίσκουμε ήδη στην αξιοποίηση παλιών αποθέσεων με νέες τεχνολογίες, στην χρήση εξελιγμένων μεθόδων τηλε-εντοπισμού πιθανών νέων κοιτασμάτων με νέα γεωλογικά μοντέλα, καθώς και στην εφαρμογή ανακύκλωσης και πρακτικών κυκλικής οικονομίας που μειώνουν τη ζήτηση φρέσκων ορυκτών, χωρίς να την υποκαθιστούν πλήρως.

Καινοτομία-Ψηφιακή Μετάβαση. Η εξορυκτική βιομηχανία παύει σταδιακά μία κλασσικού τύπου βιομηχανία. Σύγχρονες τεχνολογίες, μη εξαιρουμένης της Τεχνητής Νοημοσύνης, χρησιμοποιούνται στη δημιουργία ψηφιακών γεωλογικών μοντέλων, στον εμπλουτισμό μεταλλευμάτων και στην «έξυπνη επεξεργασία» ορυκτών, όπως τα τελικά προϊόντα μαρμάρου. Τα βαριά μηχανήματα σταδιακά γίνονται ηλεκτροκίνητα με μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, εφοδιάζονται με εξοπλισμό που μειώνει την έκθεση των εργαζομένων σε κόπωση και ανασφαλείς συνθήκες. Τα εργοστάσια κατεργασίας σταδιακά περνούν από τους αυτοματισμούς στη ψηφιακή εποχή με ασφαλέστερες συνθήκες λειτουργίας και αποτελεσματικότερη ανάκτηση των χρήσιμων ορυκτών.

Η εξέλιξη των επιχειρηματικών προοπτικών εξαρτάται και από την ευσυνειδησία και ζήτηση των καταναλωτών, των επενδυτών και των ρυθμιστικών αρχών για ένα βιώσιμο κόσμο. Όμως αδιαμφισβήτητα η εξορυκτική δραστηριότητα ασκείται με συμμόρφωση στις απαιτήσεις του τριγώνου της Βιώσιμης Ανάπτυξης και με ανταπόκριση στις προκλήσεις της Ψηφιακής Εποχής.

Ο διαχρονικός ρόλος του εξορυκτικού κλάδου στην ανάπτυξη και προαγωγή της ευημερίας του ανθρώπινου είδους και της χώρα μας θα συνεχιστεί διότι ο κλάδος αυτός εξελίσσεται, προσαρμόζεται στις εκάστοτε απαιτήσεις και δικαιωματικά συγκαταλέγεται στους οδηγούς της Βιώσιμης Ανάπτυξης.

*Προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής των 100 χρόνων ΣΜΕ και προέδρου της IMERYS Ελλαδος

Το άρθρο Είναι η εξόρυξη μία βιώσιμη δραστηριότητα; Μία οφειλόμενη απάντηση… Του Αθανασίου Κεφάλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τα ορυκτά ήταν πάντα στην υπηρεσία του ανθρώπινου είδους

Πολλά ορυκτά αποτελούν ζωτικά συστατικά του σώματος μας, με πέντε από αυτά (ασβέστιο, φωσφόρος, κάλιο, νάτριο και μαγνήσιο) να είναι σε μεγαλύτερες περιεκτικότητες.

Οι αρχαιολόγοι ονομάζουν τις μεγάλες περίοδοι του ανθρώπινου πολιτισμού με το όνομα των διαφόρων ορυκτών και μεταλλευμάτων που εξορύσσονταν και χρησιμοποιούνταν για εργαλεία, όπλα αλλά και μνημεία στην αντίστοιχη εποχή (παλαιολιθική, νεολιθική, χαλκού, σιδήρου κ.λπ.).

Τα ορυκτά είναι απαραίτητα στην καθημερινή μας ζωή και βρίσκονται στην αρχή της αλυσίδας αξίας για τα περισσότερα από τα προϊόντα που χρησιμοποιούμε κάθε μέρα.
Η εμπορική δραστηριότητα γύρω από τα ορυκτά ήταν παραδοσιακά οδηγός οικονομικής ανάπτυξης, προσφοράς απασχόληση και τελικά ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τις οικονομίες και κοινωνίες που είχαν πρόσβαση στις ορυκτές πρώτες ύλες.

Στις μέρες μας η ενεργειακή μετάβαση, η μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, οι πράσινες και νέες τεχνολογίες είναι όλες δράσεις και ενέργειες εντάσεως ζήτησης ορυκτών!

Το διεθνές περιβάλλον

Σε πρόσφατη έρευνα της EY αναδείχθηκαν μία σειρά από προκλήσεις για την εξορυκτική βιομηχανία στο 2024. Στη συνέχεια θα δούμε τις πέντε από αυτές που θεωρούνται οι σοβαρότερες.

1. Οι πρακτικές περιβαλλοντικής διαχείρισης, σχέσεων με την κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση (ESG)

Πολλές από τις προκλήσεις στο πεδίο των πρακτικών ESG που αναφέρθηκαν στην έρευνα αυτή δεν είναι νέες, αλλά αυτό που αλλάζει είναι ο αυξανόμενος βαθμός πολυπλοκότητας και προσοχής των επενδυτών. Αυτό θα δώσει ώθηση σε περισσότερη καινοτομία, πιο φιλόδοξους στόχους και μεγαλύτερη διαφάνεια στις αναφορές.

Κορυφαία θέματα ESG σύμφωνα με την έρευνα είναι η σχέση με τις τοπικές κοινότητες, η διαχείριση των τελμάτων και των απορρίψεων, η φροντίδα για το νερό, η επίτευξη μηδενικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και η συμπερίληψη.

Σημειώνεται εδώ ότι ενώ ο ρόλος των ορυκτών στη μετάβαση σε οικονομίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα είναι ζωτικής σημασίας, οι ίδιες οι εταιρείες εξόρυξης βρίσκονται σε πίεση να μειώσουν το αποτύπωμα άνθρακα και να ενισχύσουν τις πρακτικές ESG τους, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των φυσικών οικοσυστημάτων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

2. Η εξασφάλιση κεφαλαίων

Ο αγώνας έχει ξεκινήσει για να εξασφαλιστούν οι επενδύσεις που απαιτούνται για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης για τα ορυκτά και τα μέταλλα που είναι κρίσιμα για την ενεργειακή μετάβαση, συμπεριλαμβανομένου του χαλκού, του λιθίου και του νικελίου.

Οι αγορές ανταποκρίνονται, αλλά το 1ο εξάμηνο του 2023 τα κεφάλαια που αντλήθηκαν μέσω χρέους και ιδίων κεφαλαίων παρέμειναν σταθερά έναντι της ίδιας περιόδου του 2022. Φαίνεται, επομένως, ότι τα κεφάλαια μετακινούνται σε νέες αγορές εμπορευμάτων αντί να αντιμετωπίζουν υφιστάμενες προκλήσεις και προβλήματα.

Οι εταιρείες σιδήρου και χάλυβα, χρυσού και άνθρακα συνεχίζουν να προσελκύουν τα περισσότερα κεφάλαια, αλλά οι επενδύσεις αυξάνονται σε νικέλιο και λίθιο. Οι προϋπολογισμοί για μεταλλευτική έρευνα αυξάνονται, με τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία να είναι οι προτιμώμενοι προορισμοί, χάρη στη χαμηλή ταξινόμησή τους σε επενδυτικό κίνδυνο.

3. Η κοινωνική άδεια λειτουργίας

Οι προσδοκίες από τις εταιρείες αυξάνονται, με τους ανθρώπους να απαιτούν να κάνουν περισσότερα για τις κοινότητες στις οποίες δραστηριοποιούνται. Ο αντίκτυπος στην κοινότητα ήταν το κορυφαίο ζήτημα ESG που θα αντιμετωπίσει ενδελεχή έλεγχο από τους επενδυτές το 2024. Τα θέματα και οι δράσεις που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα έχουν αυξηθεί σημαντικά με την πάροδο των ετών – αλλά τώρα το μεγάλο ερώτημα είναι σε τι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα για να δημιουργηθεί πραγματικό και μεγάλης διάρκειας αποτέλεσμα.

“Η άδεια λειτουργίας είναι όλο και μεγαλύτερη πρόκληση, με ένα διευρυνόμενο φάσμα ενδιαφερομένων μερών (stakeholders) και θεμάτων και το κλειδί είναι η μακροπρόθεσμη εστίαση στη δημιουργία αξίας πέρα από τη ζωή του ορυχείου καθώς και η συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες για την από κοινού ανάπτυξη λύσεων “

Η ενεργή συνεργασία με τις κοινότητες για να κατανοήσουμε πρώτα και στη συνέχεια να προσφέρουμε την αξία που χρειάζονται, μπορεί να βοηθήσει στην αποτελεσματική ιεράρχηση των δράσεων. Σημειώνεται ότι οι εξορυκτικές εταιρείες με ανοιχτή, συχνή επικοινωνία με τους τοπικούς ηγέτες απολαμβάνουν μεγαλύτερη δέσμευση των εργαζομένων και λιγότερες διαταραχές λειτουργίας (π.χ. απεργίες κ.λπ.).

4. Η κλιματική αλλαγή

Η κλιματική αλλαγή είναι ένα περίπλοκο ζήτημα για τις εξορυκτικές επιχειρήσεις, καθώς πρέπει να ικανοποιούν την αυξημένη ζήτηση των απαραίτητων για την ενεργειακή μετάβαση ορυκτών και ταυτόχρονα να μειώνουν τις δικές τους εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

• Οι πρωτοβουλίες καθαρού μηδενικού ισοζυγίου σημειώνουν πρόοδο σε ολόκληρο τον εξορυκτικό τομέα, αν και πρέπει να παραδεχθούμε σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την επίτευξη των ενδιάμεσων στόχων. Πολλές εταιρείες σχηματίζουν οικοσυστήματα και συνεργασίες για να αναπτύξουν την τεχνολογική καινοτομία που μπορεί να επιταχύνει τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου
• Η κρατική στήριξη και η μείωση του κόστους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας οδηγούν στην αύξηση των συμβάσεων ανανεώσιμης ενέργειας και των επενδύσεων στην παραγωγή ηλιακής ή αιολικής ενέργειας. Πολλές εταιρείες αναζητούν πράσινη ηλεκτρική ενέργεια για να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου του Πεδίου 2, αλλά δυσκολεύονται στην προμήθειά της.
• Οι εξορυκτικές εταιρείες πρέπει επίσης να προετοιμαστούν και να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες επιπτώσεις των κλιματικών φαινομένων στην καθημερινή παραγωγικότητα, καθώς και στην υγεία και την ασφάλεια.

5. Η ψηφιακή καινοτομία

Προβλέπεται αύξηση των επενδύσεων σε δεδομένα και νέα τεχνολογία, λόγω της ζήτησης σε ολόκληρο τον κλάδο ψηφιακών λύσεων που αποσκοπούν στη μείωση του κόστους, στη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ασφάλειας καθώς και στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των κριτηρίων ESG. Ήδη υπάρχει ενθουσιασμός για τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης και διερευνώνται νέες τεχνολογίες, ιδιαίτερα εκείνες που μπορούν να βελτιστοποιήσουν την ανάκτηση ορυκτών. Πολλοί αναζητούν μεγαλύτερη συνεργασία και εταιρικές σχέσεις για να επιταχύνουν τον μετασχηματισμό και να προωθήσουν την καινοτομία στον εξορυκτικό κλάδο.

Οι εξορυκτικές επιχειρήσεις έχουν πολλά δεδομένα, αλλά πολλές αγωνίζονται να διαχειριστούν και να δημιουργήσουν χρήσιμες πληροφορίες από αυτόν τον πλούτο δεδομένων ή στερούνται μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης στην εφαρμογή της τεχνολογίας, περιορίζοντας έτσι την αξία που μπορεί να φέρει στην επιχείρηση.

Η υιοθέτηση της τεχνολογίας και η επιτυχία της διαφέρει μεταξύ των επιχειρήσεων του κλάδου, με την έρευνα να αποκαλύπτει ότι οι οργανισμοί που πρωτοπορούν στη νέα τεχνολογία σε επιχειρησιακό επίπεδο τα καταφέρνουν καλύτερα.

Εστίαση στην Ευρώπη

Η Ευρώπη είναι μέρος του παγκόσμιου ανταγωνισμού για την προσέλκυση μεταλλευτικών επενδύσεων.
Η μελέτη STRADE που χρηματοδότησε η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέδειξε ότι:

• Η εγχώρια παραγωγή ορυκτών είναι χαμηλή σε σύγκριση με την εγχώρια κατανάλωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί σημαντικό παγκόσμιο παραγωγό ορυκτών πρώτων υλών
• Η πολιτική και η νομοθεσία για τους ορυκτούς πόρους παραμένουν στην αρμοδιότητα των επιμέρους κρατών μελών
• Το ζήτημα της κοινωνικής αποδοχής παρουσιάζεται συχνά ως επιλογή μεταξύ της αποδοχής της εξορυκτικής δραστηριότητας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Συχνά η κοινωνική αποδοχή υπερβαίνει τις τοπικές κοινότητες που επηρεάζονται άμεσα από την εξορυκτική δραστηριότητα.

Στην ίδια μελέτη προσδιορίζονται τρείς βασικές προκλήσεις για τους επενδυτές και τους φορείς εξόρυξης στην ΕΕ:

• Η πρόσβαση στα γεωλογικά δεδομένα και η ποιότητα δεδομένων
• Το δικαίωμα στην εξόρυξη και ασφάλεια της μεταλλειοκτησίας
• Η κρατούσα αντίληψη για την εξόρυξη στην ΕΕ

Παρ΄ όλα αυτά καθώς ο κόσμος μεταβαίνει σε μια ψηφιακή οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, η εξορυκτική βιομηχανία εισέρχεται σε μια εποχή σημαντικών ευκαιριών και σύνθετων προκλήσεων. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από αυτό το νέο πλαίσιο.

Ήδη γίνεται κατανοητό ότι σημαντική εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες για ορυκτές πρώτες ύλες δεν μπορεί να συνεχισθεί και η εξορυκτική βιομηχανία καλείται να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή μετάλλων και ορυκτών που είναι απαραίτητα για την προώθηση των ψηφιακών οικονομιών χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Ορισμένα από αυτά τα ορυκτά θεωρούνται κρίσιμης σημασίας λόγω:

α) της οικονομικής σημασίας που συνδέεται με τα προϊόντα που κατασκευάζονται με τις εισροές τους,

β) του κινδύνου που συνδέεται με την προμήθεια αυτών των υλικών που απορρέει από την υψηλή συγκέντρωση παραγωγής και μεταποίησης σε μικρό αριθμό χωρών και

γ) έχουν μοναδικές ιδιότητες που περιορίζουν τη διαθεσιμότητα βιώσιμων υποκατάστατων

Αυτά τα κρίσιμα ορυκτά απαιτούνται, μεταξύ άλλων, για τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, υδρογόνου, ψηφιακές και πράσινες τεχνολογίες (π.χ. ανεμογεννήτριες, ηλιακοί συλλέκτες, εγκαταστάσεις αποθήκευσης, μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, κυψέλες καυσίμου, ηλεκτρονικά) και περιλαμβάνουν, μεταξύ πολλών άλλων, χαλκό, λίθιο, κοβάλτιο, νικέλιο, μέταλλα σπάνιων γαιών.

Η ποσότητα ορυκτών που απαιτείται για την πράσινη και την ψηφιακή οικονομία είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι στις οικονομίες που εξαρτώνται από τα ορυκτά καύσιμα

Η ιστορική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα μπορεί να μετατοπιστεί προς την εξάρτηση από τα ορυκτά (π.χ. ένα χερσαίο αιολικό πάρκο απαιτεί εννέα φορές περισσότερους ορυκτούς πόρους από έναν σταθμό ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργεί με φυσικό αέριο και ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο χρησιμοποιεί έξι φορές περισσότερες εισροές υλικών από ένα συμβατικό αυτοκίνητο), ενώ οι ποσότητες από ανακύκλωση δεν θα επαρκούν για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.

Βασικά πεδία επενδύσεων

Οι παγκόσμιες αλλά και οι ευρωπαϊκές τάσεις για μία εξορυκτική βιομηχανία περισσότερο πράσινη, συμπεριληπτική, με σωστή διακυβέρνηση, ανθεκτικότητα, ολοκληρωμένες αλυσίδες αξίας και ανταγωνιστική θέση οδηγούν και στα πεδία που πρέπει να αποτελέσουν την κατεύθυνση των επενδύσεων.

Τα σπουδαιότερα από αυτά είναι:

Η απόκτηση και διατήρηση κοινωνικής άδειας λειτουργίας, με έμφαση:

• στην αύξηση των προτύπων ESG, αύξηση του επιπέδου ελέγχου των ενδιαφερόμενων μερών
• στον επαναπροσδιορισμό του «κοινωνικού συμβολαίου» των μεταλλευτικών επιχειρήσεων
  στην αυξανόμενη πίεση για διαφάνεια
• στη φροντίδα για τη φύση

Η αύξηση των κινδύνων και των γεγονότων της κλιματικής αλλαγής και ο ρόλος της εξόρυξη ως καταλύτης της μετάβασης

• πίεση στις εταιρείες να χαράξουν μια πορεία για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την επίτευξη καθαρού μηδενικού ισοζυγίου έως το 2050
• οι εταιρείες εξόρυξης απαιτούν μεγάλες επενδύσεις κεφαλαίου για να αντιμετωπίσουν πιέσεις για την μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην αλυσίδα αξίας τους

Η πίεση για υιοθέτηση μιας πιο συνειδητής προσέγγισης στην κυκλική οικονομία

Η καινοτομία και η ψηφιοποίηση είναι καίριας σημασίας για την ανταγωνιστικότητα

• Ψηφιακός μετασχηματισμός της αλυσίδας αξίας εξόρυξης

Έλλειψη ταλέντων και ανάγκη για περισσότερη ισότητα, ένταξη και πολυμορφία στο εργατικό δυναμικό

Περιορισμένη παραγωγή κρίσιμων πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας στην ΕΕ

Στη νέα εποχή, διατηρώντας παράλληλα την προσοχή στις υφιστάμενες εξορυκτικές δραστηριότητες, απαιτείται πρόσθετη εστίαση στην ανάπτυξη ενός ευρύτερου διαφοροποιημένου φάσματος ορυκτών, ιδίως σε πρώιμα στάδια μεταλλευτικής έρευνας, περαιτέρω προώθηση χαμηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της ψηφιοποίησης του κλάδου, η δημιουργία πιο ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού, καθώς και ανάπτυξη διαφοροποιημένου και εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.

Οι περιοχές εστίασης που οδηγούν σε αποτελεσματικές επενδύσεις στον εξορυκτικό κλάδο είναι:

• Διατήρηση και συνεχής βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των υφιστάμενων εξορυκτικών δραστηριοτήτων
• Επιλεκτική ανάπτυξη της μεταλλευτικής έρευνας εξερεύνησης και παραγωγής (πρωτογενή και δευτερογενή κοιτάσματα μετάλλων και ορυκτών σχετικών με τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, την ψηφιακή οικονομία και την ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη)
• Σταδιακή μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου των εξορυκτικών δραστηριοτήτων μέσω της προώθησης καθαρότερης ενέργειας, καινοτομίας, ψηφιοποίησης, ανάπτυξης δεξιοτήτων και αποδοτικής χρήσης των πόρων
• Συνέχιση της βελτίωσης των πρακτικών για το περιβάλλον, την κοινωνία, την ένταξη και τη διακυβέρνηση
• Συνεργασία και παροχή βοήθειας στις κυβερνήσεις για τη βελτίωση της νομοθεσίας και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος για τη διευκόλυνση και αναγνώριση της εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών στον τομέα

Για πολλούς η επένδυση στον εξορυκτικό κλάδο θεωρείται επισφαλής λόγω της κυκλικότητας των τιμών των μεταλλευμάτων και της τάσης τα επενδυόμενα κεφάλαια να συνδέονται με τις περιόδους των υψηλών τιμών. Όμως αν αντιληφθούμε ότι η εξόρυξη είναι μια μακροπρόθεσμη επένδυση, τότε απαιτείται η υιοθέτηση μίας πειθαρχημένης προσέγγιση στον κεφαλαιακό σχεδιασμό και η χρήση ενός φάσματος των οικονομικών μοχλών ώστε να:

• εξοικονομούνται περισσότερα κατά τη διάρκεια του ανοδικού κύκλου και να συνεχίζονται οι επενδύσεις στη διάρκεια του καθοδικού κύκλου
• αναπτύσσεται ένα στοχευμένο χαρτοφυλάκιο χρηματοδότησης
• διαχειρίζονται το κεφαλαίο και αποδόσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου.

Η «Μηδενική Εξόρυξη» δεν αποτελεί επιλογή για την Ευρώπη

Επομένως πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες επενδύσεις και να γίνει κατανοητό ότι

• Οι τομείς εστίασης των μεταλλευτικών επενδύσεων απαιτούν τεράστια ποσά, οι μεταλλευτικές επιχειρήσεις θα πρέπει να αγωνιστούν για οποιαδήποτε διαθέσιμη πηγή χρήματος (χρηματιστήρια, τράπεζες είναι αυτές που επικρατούν)
• Η Ευρωπαϊκή Ταξινομία εγείρει εμπόδια στην επιλεξιμότητα της εξόρυξης, αξιολογώντας μαζί ορυκτά καύσιμα και τα στερεά ορυκτά
• Το αυξανόμενο κόστος κεφαλαίου απειλεί τη βιωσιμότητα των μικρομεσαίων μεταλλευτικών επιχειρήσεων
• Τα κονδύλια του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης δεν ευνοούν με ειδικό τρόπο την εξόρυξη, παρά την επιτακτική ανάγκη μείωσης της εξάρτησης της ΕΕ από τρίτες χώρες
• Ο Κανονισμός Μείωσης του Πληθωρισμού των ΗΠΑ απειλεί την ελκυστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά στις επενδύσεις στην εξόρυξη
• Τα εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία έχουν περιορισμένους πόρους και συνήθως αποκλείουν τις επενδύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία
• Ο Κανονισμός Κρίσιμων Πρώτων Υλών στοχεύει στην ασφάλεια εφοδιασμού πρώτων υλών, αλλά δεν υπάρχει ειδική πρόβλεψη για χρηματοδότηση.

Επομένως για να προωθηθεί και να υποστηριχθεί η εξόρυξη απαιτείται:

• Κατανόηση, αποδοχή, ενθάρρυνση και υποστήριξη της υπεύθυνης εξορυκτικής δραστηριότητας
• Αξιοποίηση των ευκαιριών στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον και ενθάρρυνση της δημιουργίας νέων αλυσίδων αξίας
• Αξιοποίηση των τάσεων δημιουργίας νέων «νησίδων παραγωγής», στήριξη της τοπικής παραγωγής
• Αποτελεσματική δράση για τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τρίτους για την προμήθεια πρώτων υλών

Βιβλιογραφία
1. Top 10 business risks and opportunities for mining and metals in 2024- by EY
2. Strategic Dialogue on Sustainable Raw Materials for Europe (STRADE)- London, 28.03.2018
3. Mining Sector Strategy 2024-2028, EBRD
4. Through-cycle investment in mining, by Sigurd Mareels, Anna Moore, and Gregory Vainberg-McKinsey July 2020

*π Προέδρου του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρησεων
Προέδρου της Imerys Greece

Το άρθρο Επενδύοντας στο μεταλλευτικό κλάδο: Ευκαιρίες και προκλήσεις… Του Αθανασίου Κεφάλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τα μαθήματα από την πανδημία και οι γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Ένωση σε διαδικασία επαναπροσδιορισμού των αναγκών και της διασφάλισης του βιώσιμου εφοδιασμού της με τις κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες που χρειάζεται η βιομηχανία της.

Νέος κανονισμός που αφορά στις κρίσιμες πρώτες ύλες βρίσκεται στη διαδικασία θεσμοθέτησης, αφορά ένα κατάλογο 34 κρίσιμων ορυκτών και προσδιορίζει ένα κατάλογο 16 στρατηγικών oρυκτών πρώτων υλών, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για τους στρατηγικούς τομείς της πράσινης ενέργεια, τις ψηφιακές τεχνολογίες και την άμυνα.

Οι εξελίξεις στο ευρωπαϊκό επίπεδο άνοιξαν και στη χώρα μας ανάλογο δημόσιο διάλογο, καθώς έχουμε ευνοϊκό γεωλογικό περιβάλλον και ήδη ενεργή εξόρυξη που αφορά στην παραγωγή βωξίτη, νικελίου, κοβαλτίου, μαγνησίτη, χαλαζία υψηλής ποιότητας για παραγωγή μεταλλικού πυριτίου και προγραμματισμένη εξόρυξη για την παραγωγή χαλκού.

Είναι φανερό επομένως ότι υπάρχει ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο ορυκτών που συμβάλλουν ήδη στην ελληνική οικονομία αλλά και ευκαιρίες που δημιουργούνται στο πλαίσιο της επιδιωκόμενης αυτονομίας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Όμως τέθηκαν εκ νέου προβληματισμοί για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της εξόρυξης και τις δυνατότητες συνύπαρξης με τον τουρισμό, στους οποίους η υπεύθυνη εξορυκτική βιομηχανία δίνει έμπρακτες απαντήσεις.

Οι εταιρείες-μέλη του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων πρωτοπορούν, εφαρμόζοντας Κώδικα Αρχών Βιώσιμης Ανάπτυξης από το 2006, ο οποίος είναι πλήρως εναρμονισμένος με τις Ευρωπαϊκές Αρχές για Βιώσιμες Πρώτες Ύλες. Έχουν ενσωματώσει τεχνολογίες αιχμής, καινοτόμες μεθόδους για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, καθώς και τις πρακτικές της κυκλικής οικονομίας και της βιομηχανικής συμβίωσης.

Πάνω από 20 εκατομμύρια ευρώ το χρόνο διατίθενται για περιβαλλοντικές δράσεις από τα μέλη του Συνδέσμου και η αποκατάσταση 85.000 στρεμμάτων από το 1979 και οι φυτεύσεις 3,5 εκατομμύριων δένδρων και φυτών από τότε, αποτελούν αδιάψευστα στοιχεία της φροντίδας για το φυσικό περιβάλλον. Μία σειρά από μετα-μεταλλευτικές χρήσεις, όπως ενδεικτικά, χώροι αναψυχής και πολιτισμού, τεχνητές λίμνες, αμπελώνες, πάρκα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καταδεικνύουν ότι η εξόρυξη χρησιμοποιεί προσωρινά ένα πολύ μικρό τμήμα της γης και το επαναποδίδει στην οικονομία και την κοινωνία.

Η πολύπλοκη γεωλογική δομή της χώρας, σε συνδυασμό και με την ελκυστική γεωμορφολογία που διαμορφώθηκε εξελικτικά στην πάροδο των αιώνων, δημιούργησαν δύο συγκριτικά πλεονεκτήματα για την ελληνική οικονομία. Οι γεωλογικές διεργασίες έδωσαν σημαντικά και κάποια παγκόσμιας κλάσης κοιτάσματα, τα οποία στηρίζουν το 3% του ΑΕΠ και η γεωμορφολογία μοναδικά τοπία και θέσεις ανάπτυξης του τουρισμού.

Τουρισμός και εξόρυξη συνυπάρχουν και συν-αναπτύσσονται βιώσιμα σε πολλά μέρη της χώρας, ενώ εναλλακτικές μορφές τουρισμού δημιουργούνται σε βάσεις που δημιουργούν οι μετα-μεταλλευτικές χρήσεις των εξορυκτικών υποδομών. Το Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου αξιοποιεί το κτιριακό απόθεμα των μεταλλείων που ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους, το Συνεδριακό Κέντρο Μήλου βασίστηκε στο κεντρικό κτίριο παλιού εργοστασίου για την κατεργασία καολίνη και το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας αναδεικνύει την υπόγεια εκμετάλλευση βωξίτη και την αλυσίδα αξίας «βωξίτης-αλούμινα-αλουμίνιο».

Αποτελεσματικό ρυθμιστικό πλαίσιο, η αναγνώριση και ανταμοιβή με κατάλληλα κίνητρα των υπεύθυνων εταιρειών, θα δώσουν σημαντική ώθηση σε νέες επενδύσεις και εξαγωγικές επιδόσεις. Εξίσου σημαντική είναι η συστηματική ενημέρωση του κοινού και των τοπικών κοινωνιών για την υπεύθυνη και βιώσιμη εξόρυξη, ώστε να ενισχύουμε τη λήψη και διατήρηση της κοινωνικής άδειας λειτουργίας, για την οποία τα μέλη μας είναι επιλέξιμα.

*Αθανάσιος Κεφάλας, Πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Ερωτήματα και απαντήσεις για την ελληνική εξορυκτική βιομηχανία και τις κρίσιμες πρώτες ύλες… Του Αθανάσιου Κεφάλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η χρονιά που πέρασε σημαδεύτηκε από πρωτόγνωρο υψηλό πληθωρισμό, άνοδο των επιτοκίων, σημαντικές ακόμα δυσλειτουργίες στην εφοδιαστική αλυσίδα, πολύ υψηλό κόστος ενέργειας και ένα γεωπολιτικό κατακερματισμό.

Σ΄ αυτό το δύσκολο μακροοικονομικό περιβάλλον η πρώτη αποτίμηση για το 2022 είναι θετική για τα αδρανή υλικά, τα βιομηχανικά ορυκτά και τα προϊόντα μαγνησίτη. Αντίθετα τα μέταλλα και μεταλλεύματα καθώς και τα μάρμαρα αντιμετώπισαν σημαντικές προκλήσεις. Ο λιγνίτης δίνει ήδη επιτυχημένα αποτελέσματα γραφής στη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας της χώρας και πρέπει να αξιοποιηθεί στον αναθεωρημένο ενεργειακό σχεδιασμό μας. Η αποκλιμάκωση των θαλασσίων ναύλων είναι θετική εξέλιξη για το κόστος, εντείνει όμως τις ανταγωνιστικές πιέσεις από παραγωγούς μακρινών χωρών σε σχέση με τις αγορές που εξυπηρετούμε. Επισημαίνεται όμως ότι η ανάκαμψη της ζήτησης δεν θα επιφέρει και ανάλογη επίδραση στην κερδοφορία, διότι οι σημαντικές αυξήσεις του κόστους μπορούν να επιρριφθούν πλήρως στην ανταγωνιστική διεθνή αγορά.

Η χώρα μας παρουσίασε καλές μακροοικονομικές επιδόσεις, όμως για τον κλάδο μας συνεχίζουν να βρίσκονται σε εκκρεμότητα σημαντικά ζητήματα που αφορούν στο ρυθμιστικό περιβάλλον, στην αγορά εργασίας και στην υποστήριξη για τη μείωση των επιπτώσεων των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και λοιπών καυσίμων.

Ασφαλείς προβλέψεις και όχι προφητείες για το 2023 δεν μπορούν να γίνουν λόγω της αναμενόμενης επιβράδυνσης της οικονομίας, των επίμονων πληθωριστικών πιέσεων και των αυξήσεων των επιτοκίων, καθώς και των σημαντικών γεωπολιτικών αναταράξεων. Οι κύριες προκλήσεις αφορούν στη συνέχιση και εμβάθυνση των δράσεων για την υλοποίηση και ανάδειξη των πρακτικών της βιώσιμης και υπεύθυνης εξόρυξης, στη διασφάλιση επάρκειας ενέργειας σε ανταγωνιστικές τιμές, καθώς και στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του κλάδου, ο οποίος διακρίνεται για την εξωστρέφειά του.

Επιγραμματικά οι κρίσιμοι παράγοντες για την επίτευξη των στόχων των μελών μας, σε σχέση με τη δράση του Συνδέσμου είναι:
– η αναγνώριση του σημαντικού ρόλου της εξορυκτικής βιομηχανίας για την αναδιάταξη του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας και η επιβράβευση της υπεύθυνης εξόρυξης
– η πολυαναμενόμενη επιτάχυνση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η ευθυγράμμιση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας με τις Ευρωπαϊκές οδηγίες όσον αφορά στην εξορυκτική δραστηριότητα στις προστατευόμενες περιοχές, καθώς και η ενθάρρυνση των επενδύσεων για εντοπισμό νέων κοιτασμάτων και ιδιαίτερα αυτών των κρίσιμων ορυκτών
– η διασφάλιση ηλεκτρικής ενέργειας και υγρών καυσίμων σε ανταγωνιστικές τιμές και συνολικά η επαρκής στήριξη των επιχειρήσεων μας για το ξεπέρασμα της κρίσης κόστους.

Η Πράσινη Συμφωνία αποτελεί κεντρική στρατηγική επιλογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όμως είναι εμφανής η αντιφατικότητα πολλών δράσεων της.Η «πράσινη ενέργεια» είναι σημαντικός στόχος, όμως η εξάρτηση της από εισαγόμενες κρίσιμες πρώτες ύλες είναι δραματικά υψηλή και δεν υπάρχει σαφής και αποτελεσματική δράση για τη δημιουργία αποτελεσματικών ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού. Στην Ευρώπη και στη χώρα μας ακόμα δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή η σημασία της εξορυκτικής βιομηχανίας και έτσι αυτή γίνεται συνεχώς αντικείμενο επιβαρύνσεων και περιορισμών που δεν συνάδουν με την σημασία της και τα αποδεδειγμένα πεπραγμένα της υπεύθυνης εξόρυξης.

Στο 2023 ο Σύνδεσμός μας θα συνεχίσει και θα εντείνει την οργανωμένη προσπάθεια του για την ανάδειξη της σημασίας του κλάδου για την επόμενη μέρα της χώρας μας, τόσο στις τοπικές κοινωνίες που δραστηριοποιούμαστε όσο και σε εθνικό επίπεδο.Τα επιτεύγματά μας στο πεδίο της βιώσιμης ανάπτυξης, η καινοτομία στις λύσεις για τον πελάτη και στις παραγωγικές διαδικασίες, καθώς και οι ρεαλιστικές θέσεις για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε, αποτελούν τα πειστικά επιχειρήματά μας και τα διαμορφώνουμε με τη συστηματική συμβολή όλων των μελών μας.

*Προέδρου του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων

Το άρθρο Υπάρχουν και οι μεταλλευτικές επιχειρήσεις… Του Αθανάσιου Κεφάλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Λίγο πριν το κλείσιμο μίας χρονιάς με πολλές ανατροπές και προκλήσεις, είναι χρήσιμη μία αρχική ανασκόπησή της.

Το 2022 κλείνει με θετικό πρόσημο για τις δραστηριότητες που αφορούν στα αδρανή υλικά, τα βιομηχανικά ορυκτά και τα προϊόντα μαγνησίτη. Αντίθετα τα μέταλλα και μεταλλεύματα αντιμετωπίζουν προκλήσεις, λόγω του ενεργειακού κόστους το οποίο οδηγεί και σε κλείσιμο εργοστασίων στην Ευρώπη, ενώ τα μάρμαρα βρέθηκαν για μία ακόμα φορά αντιμέτωπα με τις δυσκολίες της αγοράς της Κίνας.
Τα θαλάσσια ναύλα σημειώνουν πτωτική τάση, με εμφανέστερη αυτή στα εμπορευματοκιβώτια και μικρότερη στα μικρού μεγέθους πλοία.

Η ανάκαμψη της ζήτησης δεν θα επιφέρει και ανάλογη επίδραση στην κερδοφορία, διότι οι σημαντικές αυξήσεις του κόστους από τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, των υγρών καυσίμων, των πρώτων υλών και υλικών και ανταλλακτικών δεν μπορούν να επιρριφθούν πλήρως στη ανταγωνιστική διεθνή αγορά.

Η επανεκκίνηση της διεθνούς οικονομίας το 2021, δημιούργησε μία αρχική ανισορροπία στην αγορά της ενέργειας και ο πόλεμος στην Ουκρανία διεύρυνε τις δομικές αδυναμίες της Ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας. Η ενεργειακή κρίση, κυρίως σοβαρή Ευρωπαϊκή πρόκληση, είναι πρωτοφανής και η αντιμετώπιση της απαιτεί τολμηρές λύσεις, με ολοκληρωμένη σειρά μέτρων και χωρίς να απορρίπτεται εκ των προτέρων οποιαδήποτε πρόταση. Οι πρόσφατες ενέργειες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, όμως δεν ανακουφίζουν επαρκώς τις πιέσεις που δέχεται η βιομηχανία και ο εξορυκτικός κλάδος.

Όσον αφορά στη χώρα μας επιβάλλεται η μέγιστη αξιοποίηση των εγχώριων πηγών ενέργειας όπως είναι ο λιγνίτης, ο ήλιος και ο αέρας, με ταυτόχρονη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες πηγές. Ο λιγνίτης δίνει ήδη απτά επιτυχημένα αποτελέσματα γραφής, και οι δυσχέρειες στην ανάπτυξη της παραγωγής λιγνίτη είναι μάθημα που πρέπει να αξιοποιηθεί στον αναθεωρημένο σχεδιασμό ενεργειακής επάρκειας και ασφάλειας της χώρα μας. Επιπλέον απαιτείται προσεκτικός χωροταξικός σχεδιασμός ώστε να διαφυλαχθούν οι ορυκτοί πόροι από σύγκρουση χρήσεων γης με τις ΑΠΕ.

Σ’ αυτό το απαιτητικό περιβάλλον οι επιχειρήσεις του κλάδου συνεχίζουν να επενδύουν, καινοτομούν και προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες, όμως βρίσκονται σε αναμονή συμπερίληψής τους στις προβλέψεις του νέου Αναπτυξιακού Νόμου.

Η Πράσινη Συμφωνία και η καθαρή ενέργεια απαιτούν έναν ανταγωνιστικό και αναπτυσσόμενο κλάδο εξόρυξης που θα υποστηρίξει τη σταδιακή απανθρακοποίηση της οικονομίας και τη στρατηγική της ενεργειακής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι νέες μορφές ενέργειας και οι τεχνολογίες που τις υποστηρίζουν είναι εντάσεως μετάλλων και βιομηχανικών ορυκτών και σύμφωνα με πολλές μελέτες «η σημερινή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα θα αντικατασταθεί από αυτή από τα ορυκτά», πολλά από τα οποία δεν παράγονται στην Ευρώπη και ο διεθνής ανταγωνισμός για αυτά εντείνεται. Η παραγωγή αυτών των ορυκτών χρειάζεται επάρκεια ενέργειας σε τιμές που θα υποστηρίζουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των παραγωγών.

Όμως στην Ευρώπη και στη χώρα μας αυτό δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητό και η εξορυκτική βιομηχανία γίνεται συνεχώς αντικείμενο επιβαρύνσεων και περιορισμών που δεν συνάδουν με τη σημασία της και τα αποδεδειγμένα πεπραγμένα της υπεύθυνης εξόρυξης.

Βρισκόμαστε σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Είναι πιεστικό και επείγον να στηριχθούν οι εξορυκτικές επιχειρήσεις ώστε να διατηρήσουν την παραγωγή τους και την ανταγωνιστικότητα στις παγκόσμιες αγορές και να διασφαλίσουν τον εφοδιασμό της Ευρώπης με τα απαραίτητα για την ανάπτυξή της ορυκτά και μεταλλεύματα.

*Πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων

Το άρθρο Ποιος ρόλος για τις μεταλλευτικές επιχείρησεις στη σημερινή συγκυρία… Του Αθανασίου Κεφάλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Εδώ και έναν χρόνο, ουσιαστικά από την έναρξη της πανδημίας, ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) υποστηρίζει ότι το μεγάλο πρόβλημα που αναδείχθηκε από την πανδημία λόγω του COVID-19 είναι η επιλογή των κατάλληλων αναπτυξιακών προτεραιοτήτων για τη χώρα, που θα τη θωρακίσουν και θα την καταστήσουν λιγότερο ευάλωτη από μελλοντικές διεθνείς οικονομικές κρίσεις όπως η συγκεκριμένη και προηγουμένως η χρηματοπιστωτική κρίση.

Στο πλαίσιο ακριβώς αυτό, αποτελεί αδήριτη ανάγκη η μεταποιητική δραστηριότητα να πρέπει να τεθεί σε προτεραιότητα ενίσχυσης, ούτως ώστε η χώρα μας να συντονισθεί με την παγκόσμια εμπειρία, η οποία μας οδηγεί αναντίρρητα σε ανάπτυξη της παραγωγικής μας βάσης, ούτως ώστε η Ελλάδα να βιώνει ηπιότερες αρνητικές επιπτώσεις από τις σημερινές, εφόσον ξανασυμβεί παρόμοιας έκτασης κρίση. Αλλωστε, η παγκόσμια εμπειρία μας λέει ότι χώρες με παραγωγική βάση που εισέφερε τουλάχιστον 15% στον σχηματισμό ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, βίωσαν ηπιότερα αρχικά τη χρηματοπιστωτική και ακολούθως την κρίση λόγω του COVID-19.

Αντλώντας μερικά ποσοτικά στοιχεία από την «Εκθεση Πισσαρίδη», διαπιστώνουμε ότι:

1. Την περίοδο 2008-2019 η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία της μεταποίησης ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν 9,1% στην Ελλάδα, έναντι μέσου όρου 15,1% στην ΕΕ.

2. Οι πάγιες επενδύσεις της μεταποίησης διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε 15% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας και σε ύψος στα 2,7 δισ. €.

3. Οι επενδύσεις σε μηχανήματα και μηχανολογικό εξοπλισμό που αποτελούν τον πυρήνα των παραγωγικών επενδύσεων διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε 7% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας την περίοδο 2008-2017. Το ποσοστό των επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό στην Ελλάδα υπολείπεται σημαντικά αυτού σε παρόμοιας διάρθρωσης οικονομίες, όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία.

4. Οι ελληνικές εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων το 2019 ανήλθαν στο 9,2% του ΑΕΠ, ενώ ο μέσος όρος για εννέα ευρωπαϊκές χώρες πληθυσμιακά συγκρίσιμες με την Ελλάδα (Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Δανία, Ολλανδία, Ουγγαρία, Πορτογαλία, Σουηδία και Τσεχία) ήταν 38,2%

5. Το 2018, οι δαπάνες των ελληνικών επιχειρήσεων για έρευνα και ανάπτυξη ήταν 0,57% του ΑΕΠ, έναντι μέσου όρου 1,41% στην ΕΕ.
Κατά συνέπεια, το ερώτημα που προκύπτει είναι τι θα πρέπει να γίνει, ούτως ώστε η παραγωγική βάση της χώρας πραγματικά να ανασυγκροτηθεί και να δημιουργήσει νέες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ειδικά στην Ελληνική Περιφέρεια.

Η απάντηση είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της κατάλληλης βιομηχανικής πολιτικής από τη χώρα η οποία απουσιάζει τα τελευταία σχεδόν 40 χρόνια.

Το αποτέλεσμα εξαιτίας αυτής της κατάστασης είναι γνωστό σε όλους μας: αποβιομηχάνιση, προσπάθεια υιοθέτησης ενός «άλλου μοντέλου», πτώχευση της χώρας και αναζήτηση αλλαγής παραγωγικού μοντέλου για την Ελλάδα.

Για μας στον ΣΒΕ, η άσκηση βιομηχανικής πολιτικής στη χώρα μας, τουλάχιστον τα τελευταία 30 χρόνια, κατά κοινή ομολογία, εξαντλείται στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων έργων και προγραμμάτων από την εκάστοτε κυβέρνηση. Αρα, μετά από δύο σημαντικές κρίσεις, υποστηρίζουμε ότι χρειάζεται πλέον μια εθνική βιομηχανική πολιτική.

Μια εθνική βιομηχανική πολιτική είναι απαραίτητη. Ο ΣΒΕ, για την αποτροπή του κινδύνου (περαιτέρω) συρρίκνωσης της παραγωγικής βάσης της χώρας, και για την επαναφορά της βιομηχανίας και της μεταποίησης στο επίκεντρο των αναπτυξιακών πολιτικών την «επόμενη μέρα» υποστηρίζει ότι θα πρέπει να ισχύσουν συγκεκριμένοι άξονες πολιτικής.

• Η επαναβιομηχάνιση της χώρας, με κίνητρα ανάπτυξης δράσεων παραγωγής διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων από τις υφιστάμενες υγιείς μεταποιητικές επιχειρήσεις.
• Η άνοδος των παραγωγικών επενδύσεων πρέπει να γίνει πράξη με κίνητρα και ευελιξία στο περιβάλλον υλοποίησης.
• Η παροχή κινήτρων κάθε είδους, για την ανάπτυξη δράσεων καινοτομίας, μεταφοράς και υιοθέτησης νέων τεχνολογιών.
• Η ιδιαίτερη προσοχή στην υιοθέτηση του μοντέλου της πράσινης ανάπτυξης και πράσινης οικονομίας, που ως χώρα και ως επιχειρήσεις έχουμε τη δυνατότητα να εισάγουμε στον στρατηγικό μας σχεδιασμό.

*πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος.

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Ζητείται βιομηχανική πολιτική… Του Αθανάσιου Σαββάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Αποφασιστική ήταν η συμβολή των εταιρειών-μελών του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας στη συνέχιση της παραγωγικής δραστηριότητας και τη στήριξη της ελληνικής οικονομίας κατά τη διάρκεια των κλυδωνισμών που υπέστη η χώρα το 2020, λόγω της πανδημίας. Σε μήνυμα που απηύθυνε προς τα μέλη ο κ. Αθανάσιος Κεφάλας, πρόσφατα εκλεγμένος για τέταρτη διετία Πρόεδρος του ΣΜΕ, τόνισε ότι το διεθνές εμπόριο δέχθηκε πλήγμα το 2020 λόγω των αναταράξεων στις εγκαθιδρυμένες αλυσίδες εφοδιασμού και των επιπτώσεών ς τους στο κόστος και την αποτελεσματικότητα των μεταφορών. Όπως η παγκόσμια οικονομία, έτσι και η Ελλάδα σημείωσε ύφεση, σε ποσοστό 8,2% το οποίο είναι παραπλήσιο αυτού του συνόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όσο και εάν οι συνθήκες ήταν δυσμενείς, οι εταιρείες του ΣΜΕ ανταποκρίθηκαν άμεσα και με συντονισμένες ενέργειες ώστε να διασφαλιστεί η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων τους, γεγονός που αποδεικνύεται από το διαχειρίσιμο αριθμό κρουσμάτων CoViD-19 και από το δείκτη συχνότητας ατυχημάτων, ο οποίος σημείωσε τη μικρότερη τιμή από το 2005, ενώ το 70% των εταιρειών με παραγωγική δραστηριότητα ήταν ελεύθερες ατυχήματος το 2020. Οι εταιρείες του Συνδέσμου διατήρησαν ακέραιες τις παραγωγικές δομές τους, ενώ συνεχίστηκε η συνεπής εξυπηρέτηση των πελατών σε απαιτητικές συνθήκες αλυσίδων εφοδιασμού. Παράλληλα, στήριξαν το Εθνικό Σύστημα Υγείας και στάθηκαν στο πλευρό των τοπικών κοινωνιών με απτές δράσεις, για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της πανδημίας.

Επιπλέον, ο ΣΜΕ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ρεαλιστικού κοινοτικού πλαισίου, με στόχο την πράσινη μετάβαση. Η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί πλέον στρατηγική επιλογή για πολλά κράτη, στην προσπάθειά τους να συνδυάσουν την ανάκαμψη της οικονομίας από το πλήγμα της πανδημίας και να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής. Αξίζει να τονιστεί ότι και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί έχουν βάλει στα επενδυτικά τους κριτήρια θέματα που αφορούν το περιβάλλον, την κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση. Ο ΣΜΕ συνέχισε να εκπροσωπεί το Σύνδεσμο Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) στην Advisory Committee for Safety and Health και στο Μanagement Board της EU-OSHA, και έχει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση στρατηγικής, οδηγιών και παρακολούθησης υλοποίησης αυτών σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας. Ταυτόχρονα είναι ενεργό μέλος της Euromines και ασχολήθηκε ενεργά με την Πράσινη Συμφωνία και την ανάγκη επίτευξης ασφάλειας εφοδιασμού με πρώτες ύλες που θα την υποστηρίξουν. Επίσης, συνέβαλε στην προσπάθεια ένταξης της εξορυκτικής δραστηριότητας στην Ευρωπαϊκή Ταξινομία, καθώς και στην αξιολόγηση μίας σειράς πρωτοβουλιών για τη διαχείριση των εξορυκτικών αποβλήτων, τις Πρώτες Ύλες και τη Βιοποικιλότητα.. Παρ΄ όλους τους προβληματισμούς, είναι πλέον σαφές ότι χωρίς ασφαλή επάρκεια ορυκτών πρώτων υλών η πράσινη μετάβαση δεν είναι εφικτή.
Πρωτοπόρες οι εταιρείες-μέλη του ΣΜΕ στην επιδίωξη της Βιώσιμης Ανάπτυξης, έχουν υιοθετήσει από το 2006 Κώδικα Αρχών Βιώσιμης Ανάπτυξης, και ο δημοσιευόμενος Ετήσιος Συγκεντρωτικός Απολογισμός καταδεικνύει τη συνεχή βελτίωση των επιδόσεων τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι από 230.000 στρέμματα (0,175 % της ελληνικής έκτασης) παράγεται με βιώσιμο τρόπο το 3,1% του ΑΕΠ της χώρας.

Οι δύσκολες συνθήκες του 2020 δεν άφησαν ανεπηρέαστο τον κλάδο, καθώς σημειώθηκε μείωση των πωλήσεων και των εξαγωγών κατά 25%, εξαιτίας της πτώσης του όγκου παραγωγής εμπορεύσιμων προϊόντων. Αυτό προέκυψε κυρίως από τη διαδικασία απολιγνιτοποίησης στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση κατά 48% της παραγωγής λιγνίτη καθώς και στην περικοπή της παραγωγής σιδηρονικελίου κατά 50%. Αντίθετα, τα αδρανή-δομικά υλικά παρουσίασαν αύξηση πωλήσεων της τάξης του 5% έναντι του 2019, ενώ τα βιομηχανικά ορυκτά είχαν μικτή εικόνα με κάποια από αυτά να έχουν καλή πορεία και άλλα ελεγχόμενες μειώσεις πωλήσεων λόγω μειωμένης ζήτησης. Επιπλέον αξίζει να σημειωθεί ότι ο κλάδος αντιμετώπισε προβλήματα διαθεσιμότητας λιμενεργατών και οδηγών χερσαίων μεταφορών, ελλείψεις υλικών και πρώτων υλών και προς το τέλος του έτους σταδιακή άνοδο των θαλασσίων ναύλων.

Παρά τις δυσκολίες που δημιούργησε η πανδημία ο Σύνδεσμος κατάφερε να προβάλλει αποτελεσματικά τα κρίσιμα θέματα που αφορούν τον εξορυκτικό κλάδο καθώς και την εξωστρέφεια, την επιτυχημένη παρουσία στις διεθνείς αλυσίδες αξίας και τη διεθνή ανταγωνιστικότητά του, χαρακτηριστικά τα οποία αναγνωρίζει και η Επιτροπή Πισσαρίδη. Τα προβλήματα που πρέπει άμεσα να αντιμετωπισθούν είναι οι σημαντικές καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις και η χαμηλή προτεραιότητα στην επίλυση κρίσιμων ρυθμιστικών θεμάτων όπως είναι οι αναγκαίες τροποποιήσεις του Λατομικού Κώδικα, η δυσμενής μεταχείριση της εξόρυξης και των συνοδών εγκαταστάσεων τους σε πολλές χωροταξικές ρυθμίσεις και χρήσεις γης αλλά και η αβεβαιότητα στην εφαρμογή νομοθετικών προβλέψεων που αφορούν τον κλάδο. Αυτά οδηγούν σε επιβάρυνση του κόστους των διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων του κλάδου και φυσικά η χαμηλή προτεραιότητα στην επίλυση κρίσιμων θεμάτων είναι σε πλήρη αναντιστοιχία με τη σημαντική συμβολή της εξόρυξης στο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν και στις εξαγωγές της χώρας.

Ο κ. Αθανάσιος Κεφάλας, έδωσε το στίγμα της στρατηγικής για την επόμενη μέρα τονίζοντας ότι το ξεκίνημα του 2021 είναι ήδη πολύ ενθαρρυντικό: «Θα συνεχίσουμε τη συστηματική ενημέρωση του κοινού για τη σημασία της εξορυκτικής βιομηχανίας στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας και θα ρίξουμε το βάρος μας για να αρθούν το συντομότερο οι δυσλειτουργίες που παρεμποδίζουν την ανάπτυξή της. Η ένταξη του κλάδου στις προβλέψεις του σχεδίου «Ελλάδα 2.0» θα κινητοποιήσει σημαντικές επενδύσεις και η απαιτούμενη αυξημένη φροντίδα της οικονομικής διπλωματίας θα δώσει στήριξη για την αύξηση των εξαγωγών μας. Ο ΣΜΕ θα κινητοποιηθεί έντονα ώστε τα πλεονεκτήματα και η υπεύθυνη λειτουργία της εξορυκτικής βιομηχανίας να αποτελέσουν παράδειγμα για το ζητούμενο νέο παραγωγικό υπόδειγμα της χώρας».

Το Διοικητικό Συμβούλιο που επανεκλέχθηκε αποτελείται από τους κ.κ

Αθανάσιο Αποστολίκα της ΛΑΡΚΟ, Θεόδωρο Αποστολόπουλο των Μαρμάρων Διονύσου Πεντέλης, Κυριάκο Ασημακόπουλο της ΑΓΕΤ Ηρακλής ,Παντελή Βετούλα των Ελληνικών Λευκολίθων , Κώστα Γιαζιτζόγλου της ΓΕΩΕΛΛΑΣ, Δημήτρη Δημητριάδη της Ελληνικός Χρυσός, Άγγελο Καλογεράκο του ΤΙΤΑΝΑ, Μάνθο Κωνσταντινίδη της Δελφοί Δίστομο ,Δημήτρη Λιανό ,του Χάλυβα Δομικά Υλικά, Δημήτρη Μετικάνη της ΔΕΗ και Φώτη Στεφανή Βιομηχανικά Ορυκτά Ελλάδος

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ κ ΚΕΦΑΛΑ
Ο Αθανάσιος Κεφάλας είναι απόφοιτος της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών του EMΠ και έχει ολοκληρώσει το πρόγραμμα Executive MBA στο INSEAD.
Ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία το 1981 από τα μεταλλεία βωξίτη της Imerys – στην οποία εντάχθηκε το 2015 ο Όμιλος της S&B Βιομηχανικά Ορυκτά – μετακινούμενος στη συνέχεια σε άλλες διευθυντικές θέσεις παραγωγής και εκμετάλλευσης του Ομίλου στον τομέα των βιομηχανικών ορυκτών. Από το 2011 ανέλαβε καθήκοντα Γενικού Διευθυντή και ευθύνες εταιρικής διακυβέρνησης σε πολλές εταιρείες του Ομίλου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Σήμερα είναι Πρόεδρος των εταιρειών IMERYS Greece S.A. και IMERYS Bauxites Greece S.A..
Στη 40χρονη πορεία του στην εξορυκτική βιομηχανία ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την βελτίωση και ανάπτυξη μεγάλων και σύνθετων μονάδων εξόρυξης και επεξεργασίας ορυκτών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό καθώς και με την οικοδόμηση μακροπρόθεσμων σχέσεων με τις τοπικές κοινωνίες στα πλαίσια της βιώσιμης ανάπτυξης. Έχει βαθιά κατανόηση του διεθνούς ρυθμιστικού της εξορυκτικής βιομηχανίας και της ανάγκης για την προώθηση και διατήρηση του διαλόγου με τη Δημόσια Διοίκηση.
Είναι μέλος του Γενικού Συμβουλίου του ΣΕΒ, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συμβουλίου Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΣΕΒ και έχει διατελέσει Πρόεδρος της Ένωσης Βιομηχανικών και Εξαγωγικών Επιχειρήσεων Μήλου.
Από τον Ιούνιο του 2015 διατελεί Πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων

Το άρθρο Για τέταρτη διετία ο Αθανάσιος Κεφάλας στο τιμόνι του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθανάσιου Κεφάλα*

Η χρονιά που πέρασε ξεκίνησε καλά αλλά γρήγορα η πανδημία της Covid-19 μας υποχρέωσε σε μεγάλες αλλαγές και κινήσεις προσαρμογής στα καινούργια δεδομένα, διατηρώντας όμως ακέραιες τις παραγωγικές δομές.

Οι επιχειρήσεις μας έβαλαν σε πρώτη προτεραιότητα την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και των συνεργατών τους, καθώς και τη συνεπή εξυπηρέτηση των πελατών σε απαιτητικές συνθήκες αλυσίδων εφοδιασμού, προκλήσεις στις μεταφορές και πρωτόγνωρα υγειονομικά πρωτόκολλα.

Επιπλέον στάθηκαν κοντά στις τοπικές κοινωνίες στις οποίες λειτουργούν, στήριξαν το δοκιμαζόμενο Εθνικό Σύστημα Υγείας και συνολικά βοήθησαν την προσπάθεια για μία αποτελεσματική δημόσια υγεία με υλικά και χορηγίες που ξεπέρασαν τα δέκα εκατομμύρια ευρώ.

Όσον αφορά τις επιδόσεις για κάθε μεγάλη κατηγορία ορυκτών τα αδρανή και δομικά υλικά κατάφεραν να έχουν θετικό πρόσημο, τα μάρμαρα επλήγησαν ιδιαίτερα αλλά συγκράτησαν τις απώλειες περί το 20% έναντι του 2019, τα βιομηχανικά ορυκτά είχαν μικτή εικόνα αλλά με διαχειρίσιμη πτώση, τα μεταλλεύματα είχαν σταθερή πορεία ή μονοψήφια πτώση και ο λιγνίτης σε έντονα πτωτική πορεία ως αποτέλεσμα της απολιγνιτοποίησης της ηλεκτροπαραγωγής.

Το 2021 είναι ένας χρόνος με προκλήσεις και με πολλές αβεβαιότητες όσον αφορά την αποτελεσματική αντιμετώπιση της πανδημίας, όμως πρέπει να δούμε δύο από τα πιο σημαντικά ζητήματα που αφορούν την επόμενη μέρα και συγκεκριμένα τον ρόλο της εξόρυξης στην πορεία της Πράσινης Συμφωνίας και την επιτακτική ανάγκη άμεσης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης των χρονιζόντων ρυθμιστικών θεμάτων που δημιουργούν ένα αποθαρρυντικό πλαίσιο για την ανάπτυξη του κλάδου μας.

Προτεραιότητα μας η βιώσιμη ανάπτυξη

Η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί έξυπνη επιλογή για όλες τις επιχειρήσεις. Είναι θετικό για τη χώρα μας ότι έρευνες, όπως αυτή που έγινε από το Συμβούλιο Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΣΕΒ το 2018, δείχνουν ότι οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) του ΟΗΕ αναγνωρίζονται ως πλαίσιο με επιχειρηματική αξία από το 56% των μεγάλων επιχειρήσεων και το 41% των μεσαίων. Επιπλέον το 68% των ανωτάτων στελεχών διοίκησης αναγνωρίζουν την αξία της βιώσιμης ανάπτυξης ως στοιχείο επιχειρηματικών αποφάσεων και εκτίμησης επιχειρηματικού κινδύνου. Επίσης σημειώνεται ότι οι ελληνικές βιομηχανίες μείωσαν κατά 29% τις εκπομπές CO2 στη περίοδο 1990-2018, ενώ η συνολική μείωση του βιομηχανικού κλάδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν 22% κατά την ίδια περίοδο. Ειδικά για τον εξορυκτικό κλάδο της χώρας, τα μέλη του Συνδέσμου, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 30% των επιχειρήσεων και το 85% του κύκλου εργασιών της εξορυκτικής βιομηχανίας, δεσμεύονται σε Κώδικα Αρχών Βιώσιμης Ανάπτυξης ήδη από το 2006. Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι ήδη για πολλές από τις ελληνικές επιχειρήσεις η βιώσιμη ανάπτυξη και η φροντίδα για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα αποτελούν προτεραιότητα.

Επιπροσθέτως, ενδεικτικό της στροφής είναι και το γεγονός ότι οι ελληνικές τράπεζες στοχεύουν στην προώθηση προϊόντων συνδεδεμένων με τη βιώσιμη ανάπτυξη, ενώ και οι μακροπρόθεσμοι επενδυτές έχουν βάλει στα επενδυτικά κριτήρια τους θέματα που αφορούν στο περιβάλλον, την κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση. Επιπλέον και το καταναλωτικό κοινό αναπτύσσει σταδιακά ευαισθησία στα περιβαλλοντικά θέματα και δείχνει να προτιμά προϊόντα από εταιρείες που εφαρμόζουν πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης.

Παγκοσμίως παρατηρούμε την πρόθεση των κρατών να συνδυάσουν την ανάκαμψη της οικονομίας που δέχθηκε πλήγμα από την πανδημία, με επενδύσεις στην Πράσινη Οικονομία και τη Ψηφιακή Μετάβαση. Πρωταθλητής σε αυτή τη στρατηγική είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση που έχει ήδη αναλάβει διακριτή δέσμευση με την Πράσινη Συμφωνία, νωρίτερα από άλλες μεγάλες οικονομίες, για μείωση των εκπομπών του θερμοκηπίου κατά 55% έως το 2030 σε σχέση με το 1990. Η χώρα μας κινείται προς αυτήν την κατεύθυνση, ενθαρρύνοντας πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης και κυκλικής οικονομίας.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ελκύει και να κινητοποιεί εγχώριες και ξένες επενδύσεις, απαιτείται όμως ταυτόχρονα η επίλυση χρονιζόντων προβλημάτων ώστε να απελευθερωθεί το πλήρες δυναμικό των ελληνικών επιχειρήσεων. Πλέον οι επιχειρήσεις στοχεύουν στο διεθνή στίβο και υπάρχουν αρκετές οι οποίες ακολουθούν τις επιταγές των καιρών, οργανισμοί που ασχολούνται με τη μελέτη των αναγκών και την υποστήριξη των επιχειρήσεων στην προσαρμογή τους στα δεδομένα και τις απαιτήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς και τοπικές κοινωνίες και επενδυτές που αξιολογούν και επιβραβεύουν όσους επενδύουν στο περιβάλλον, την κοινωνία και την εταιρική διακυβέρνηση.

Κρίσιμα θέματα απαιτούν άμεση λύση

Αναγνωρίζουμε τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας,όμως η εξόρυξη των στερεών ορυκτών πρώτων υλών δεν έχει ακόμα την απαιτούμενη προτεραιότητα στην άρση δυσλειτουργιών, την οποία αναμφισβήτητα δικαιούταιλόγω της συνεισφορά της του 3,1% στο ΑΕΠ της χώρας και του 5% στις εξαγωγές της.

Τα σημαντικότερα κρίσιμα θέματα που αποτελούν τροχοπέδη στην αναπτυξιακή πορεία της εξόρυξης αφορούν:

• Στην πολύ αργή και περίπλοκη περιβαλλοντική αδειοδότηση, με χρόνους που ξεπερνούν τις περισσότερες φορές τα τρία με τέσσερα χρόνια, η οποία αποθαρρύνει μεγάλες επενδύσεις και δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου.
• Στις ασάφειες στην ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού δικαίου, στα περιθώρια ερμηνειών στα διάφορα επίπεδα δημόσιας διοίκησης όσον αφορά στη δασική και λατομική νομοθεσία που οδηγούν σε καθυστερήσεις και αυξημένο κόστος λειτουργίας, και τελικά επιβαρύνουν τη διεθνή ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων του κλάδου.
• Στις επιβεβλημένες αλλαγές στο Λατομικό Νόμο, μετά από εμπειρία τριετούς εφαρμογής του, οι οποίες καθυστερούν αναιτιολόγητα και οδηγούν σε αυξημένο κόστος λειτουργίας αλλά και συντηρούν κλίμα ανησυχίας στις επιχειρήσεις του κλάδου.
• Στη σημαντική επιβάρυνση που αντιμετωπίζουν οι μεταλλευτικές επιχειρήσεις λόγω του υπολογισμού των μεταλλευτικών τελών με βάση την έκταση των παραχωρήσεων, γεγονός που πλήττει την διεθνή ανταγωνιστικότητα τους.
  Στον εκ των προτέρων αποκλεισμό της εξόρυξης στερεών ορυκτών σε περιοχές NATURA 2000, παρά τις αντίθετες προβλέψεις των Ευρωπαϊκών οδηγιών και του τρόπου που εφαρμόζονται αυτές σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη με αντίστοιχες ανταγωνιστικές δραστηριότητες.
• Στην ανάγκη στήριξης της ελληνικής εξορυκτικής βιομηχανίας για να ισχυροποιήσει τη θέση της στην πορεία για την υλοποίηση της νέας Ευρωπαϊκής Πολιτικής για τις Πρώτες Ύλες, λόγω της αναγνωριζόμενης σημασίας αυτών στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας.

Τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που απορρέουν από την ποικιλία των ορυκτών πόρων της χώρας, την υψηλή τεχνογνωσία και τεχνολογία που διαθέτουν οι ελληνικές επιχειρήσεις, τη γεωγραφική θέση της χώρας που ευνοεί τις αποτελεσματικές θαλάσσιες μεταφορές καθώς και η ισχυρή παρουσία των επιχειρήσεων του κλάδου στο εξωτερικό με παραγωγικές βάσεις και δίκτυα διανομής, έχουν δημιουργήσει ισχυρό αποτύπωμα στις διεθνείς αγορές. Οι χώρες υποδοχής είναι σημαντικά διαφοροποιημένες και πολλά από τα ελληνικά προϊόντα κατέχουν θέση στην πρώτη πεντάδα διεθνώς.

Για την αύξηση των εξαγωγών απαιτείται περισσότερη φροντίδα της Οικονομικής Διπλωματίας για τα εξορυκτικά προϊόντα, η υποστήριξη των δραστηριοτήτων εκτός Ελλάδας και εργαλεία μείωσης του επιχειρηματικού ρίσκου για εξαγωγές ή και δραστηριοποίηση σε χώρες με ελκυστικό δυναμικό αλλά ανώριμο πλαίσιο διασφάλισης ξένων επενδύσεων.

Τι χρειαζόμαστε

Οι καιροί επιτάσσουν μία ολιστική προσέγγιση με στόχο τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού φιλο-επενδυτικού περιβάλλοντος με γρήγοροκύκλο αδειοδότησης, γρήγορη απονομή δικαιοσύνης και ασφάλεια δικαίου, αποτελεσματική Δημόσια Διοίκηση, σταθερό πλαίσιο επιχειρηματικής λειτουργίας και τέλος αναγνώριση και επιβράβευση των επιχειρήσεων που λειτουργούν με υπεύθυνο τρόπο.
Με αυτή τη στρατηγική θα μπορέσουμε να επαναπατρίσουμε σημαντικό μέρος των νέων μας, αλλά και να προσελκύσουμε «παγκόσμιο ταλέντο» που θα συμβάλλει έμπρακτα στην ανάπτυξη της χώρας.

Ο Σύνδεσμος μας, εκπροσωπώντας το 85% της οικονομικής δραστηριότητας του κλάδου, έχει κινητοποιηθεί έντονα ώστε τα πλεονεκτήματά και η υπεύθυνη λειτουργία της ελληνικής εξορυκτικής βιομηχανίας να αποτελέσουν παράδειγμα για το ζητούμενο νέο παραγωγικό υπόδειγμα της χώρας και στέρεο θεμέλιο για την αποτελεσματική συνεισφορά της στο στόχο να αποτελέσει η βιομηχανική παραγωγή το 15% του ΑΕΠ της χώρας μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας.

Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε και να υποστηρίξουμε την απαιτούμενη συλλογική προσπάθεια για την επιτάχυνση των νομοθετικών παρεμβάσεων αλλά και των λοιπών πρωτοβουλιών που απαιτούνται, για να μπορέσουμε να ξεδιπλώσουμε το δυναμικό μας και να αποδείξουμε ότι είμαστε μέρος της βιώσιμης ανάπτυξης της χώρας μας.

*Πρόεδρος ΣΜΕ

Το άρθρο Θέλουν πνοή οι μεταλλευτικές επιχειρήσεις… Του Αθανάσιου Κεφάλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

H εξόρυξη και η διασυνδεμένη με αυτήν μεταλλουργία της χώρας μας είναι ένας εξωστρεφής κλάδος με σημαντικό αποτύπωμα στην Εθνική Οικονομία. Παρά τη δεκαετή οικονομική κρίση και τη συνεχιζόμενη υγειονομική, ο εξορυκτικός κλάδος συμβάλλει σταθερά και σημαντικά στο ΑΕΠ της χώρας.

Στην πενταετία 2012-2016, οι ενεργές επιχειρήσεις του κλάδου μειώθηκαν κατά 45%, το 5% από αυτές έχουν αντικείμενο τα μεταλλεύματα, το 31% την εξόρυξη μαρμάρων και το 47% την εξόρυξη αδρανών ενώ μόλις το 50% είναι κερδοφόρες.

Παρότι οι ορυκτοί πόροι της χώρας είναι πλούσιοι, η δημιουργία αξίας – ή πλούτου – εξαρτάται από σειρά παραμέτρων που αφορούν τη γεωλογική γνώση των κοιτασμάτων, τη διεθνή οικονομική συγκυρία, το ρυθμιστικό πλαίσιο και τις διαθέσιμες υποδομές. Είναι φανερό ότι η εξορυκτική βιομηχανία έχει μεγάλο ρίσκο επένδυσης και μικρή αποδοτικότητα, αλλά οι σωστές επενδύσεις μπορούν να αποφέρουν μακροχρόνιες και σταθερές χρηματορροές.

Τα σημαντικά πλεονεκτήματα της ελληνικής εξορυκτικής βιομηχανίας αναγνωρίζονται και από την Επιτροπή Πισσαρίδη, η οποία επισημαίνει ιδιαίτερα την παρουσία στις διεθνείς αλυσίδες αξίας και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα. Εκτιμάται ότι η εξόρυξη, εντασσόμενη στις προβλέψεις του Σχεδίου «Ελλάδα 2.0», μπορεί να κινητοποιήσει επενδύσεις πάνω από μισό δισ. ευρώ που αφορούν:

• Την προσαρμογή στις προκλήσεις της Βιομηχανίας 4.0, με έργα αναβάθμισης μεταλλουργικών μονάδων και καθετοποίησης προϊόντων.
• Τον εκσυγχρονισμό μεταλλείων και λατομείων με αυτοματοποίηση διαδικασιών, εφαρμογές ρομποτικής και αλλαγές εξοπλισμού με στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
• Την εφαρμογή των αρχών κυκλικής οικονομίας με αξιοποίηση δευτερογενών πρώτων υλών.
• Καινοτομίες στην παραγωγική διαδικασία, στη μεταλλευτική έρευνα για ανεύρεση νέων κοιτασμάτων και λειτουργία καινοτόμων μονάδων αξιοποίησης Ορυκτών Πρώτων Υλών στις περιοχές απολιγνιτοποίησης.

Από την άλλη πλευρά, τα σημαντικότερα κρίσιμα θέματα που αποτελούν τροχοπέδη στην αναπτυξιακή της πορεία αφορούν:

• Την πολύ αργή και περίπλοκη περιβαλλοντική αδειοδότηση, με χρόνους που ξεπερνούν τα τρία με τέσσερα χρόνια.
• Τις ασάφειες στην ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού δικαίου όσον αφορά τη δασική και λατομική νομοθεσία.
• Τον αποκλεισμό εξόρυξης στερεών ορυκτών σε περιοχές NATURA 2000, παρά τις αντίθετες προβλέψεις ευρωπαϊκών οδηγιών.
• Τις επιβεβλημένες αλλαγές στον Λατομικό Νόμο, διατάξεων οι οποίες οδηγούν σε αυξημένο κόστος λειτουργίας.
• Τη σημαντική επιβάρυνση που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις λόγω υπολογισμού των μεταλλευτικών τελών με βάση την έκταση των παραχωρήσεων.

*πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων.

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Οι επενδύσεις στην εξορυκτική βιομηχανία… Του Αθανάσιου Κεφάλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθανασίου Κεφάλα*

H εξόρυξη και η διασυνδεμένη με αυτή μεταλλουργία της χώρας μας είναι ένας εξωστρεφής κλάδος με σημαντικό αποτύπωμα στην Εθνική Οικονομία. Παρά την δεκαετή οικονομική κρίση και τη συνεχιζόμενη υγειονομική κρίση των τελευταίων δώδεκα μηνών, ο εξορυκτικός κλάδος συμβάλει σταθερά και σημαντικά στο ΑΕΠ της χώρας. Είναι οδηγός περιφερειακής ανάπτυξης και διατηρεί το επίπεδο των υποστηριζόμενων ποιοτικών θέσεων. Συστηματικά επενδύει και καινοτομεί παρά τις προκλήσεις κερδοφορίας που αντιμετωπίζει, και το κυριότερο έχει μεγάλη αναπτυξιακή συμβολή και προοπτική.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία στη πενταετία 2012-2016 οι ενεργές επιχειρήσεις του κλάδου μειώθηκαν κατά 45%, το 5% από αυτές έχουν αντικείμενο τα μεταλλεύματα, το 31% την εξόρυξη μαρμάρων και το 47% την εξόρυξη αδρανών, μόλις περίπου το 50% είναι κερδοφόρες και κατά κύριο λόγο είναι μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις.

Παρότι οι ορυκτοί πόροι της χώρας είναι πλούσιοι η δημιουργία αξίας- ή πλούτου- από αυτούς εξαρτάται από μία σειρά παραμέτρων που αφορούν ενδεικτικά τη γεωλογική γνώση των κοιτασμάτων, τη διεθνή οικονομική συγκυρία, το ρυθμιστικό πλαίσιο και τις διαθέσιμες υποδομές. Είναι φανερό ότι η εξορυκτική βιομηχανία έχει μεγάλο ρίσκο επένδυσης και μικρή αποδοτικότητα, αλλά οι σωστές επενδύσεις μπορούν να αποφέρουν μακροχρόνιες και σταθερές χρηματορροές.

Τα σημαντικά πλεονεκτήματα της ελληνικής εξορυκτικής βιομηχανίας αναγνωρίζονται και από την Επιτροπή Πισσαρίδη, η οποία επισημαίνει ιδιαίτερα την εξωστρέφεια του, την παρουσία του στις διεθνείς αλυσίδες αξίας και τη διεθνή ανταγωνιστικότητά του. Εκτιμάται ότι η εξόρυξη, εντασσόμενη στις προβλέψεις του Σχεδίου «Ελλάδα 2.0», μπορεί να κινητοποιήσει επιπλέον επενδύσεις πάνω από μισό δισεκατομμύριο ευρώ. Οι επενδύσεις αυτές αφορούν:

• Στην προσαρμογή του κλάδου στις ευκαιρίες και προκλήσεις της Βιομηχανίας 4.0, με υλοποίηση έργων αναβάθμισης των μεταλλουργικών μονάδων και των μονάδων καθετοποίησης προϊόντων
• Στον εκσυγχρονισμό των μεταλλείων και των λατομείων με αυτοματοποίηση διαδικασιών, εφαρμογές ρομποτικής, λειτουργία μηχανημάτων με δυνατότητες μηχανικής εκμάθησης καθώς και τις αναγκαίες αλλαγές εξοπλισμού με στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος από τις εκπομπές τους
• Στην εφαρμογή των αρχών κυκλικής οικονομίας με αξιοποίηση δευτερογενών πρώτων υλών, τομέας στον οποίο έχουμε ήδη επιτυχημένα παραδείγματα στη χώρα μας
• Σε καινοτομίες στην παραγωγική διαδικασία, ανάπτυξη νέων προϊόντων και στη μεταλλευτική έρευνα για ανεύρεση νέων κοιτασμάτων
• Στην εγκατάσταση και λειτουργία καινοτόμων μονάδων αξιοποίησης Ορυκτών Πρώτων Υλών στις περιοχές που επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση.

Επομένως σημαντικές είναι οι προοπτικές αυξημένης συνεισφοράς του εξορυκτικού κλάδου στην εθνική οικονομία για την επόμενη μέρα, πρέπει όμως να του δοθεί η αναλογούσα προτεραιότητα και να πάψει το συντομότερο η δυσμενής διακριτική μεταχείριση του σε σχέση με άλλους παραγωγικούς κλάδους της οικονομίας.

Τα σημαντικότερα κρίσιμα θέματα που αποτελούν τροχοπέδη στην αναπτυξιακή πορεία της εξόρυξης αφορούν:

• Στην πολύ αργή και περίπλοκη περιβαλλοντική αδειοδότηση, με χρόνους που ξεπερνούν τις περισσότερες φορές τα τρία με τέσσερα χρόνια, η οποία αποθαρρύνει μεγάλες επενδύσεις και δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου.
• Στις ασάφειες στην ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού δικαίου, στα περιθώρια ερμηνειών στα διάφορα επίπεδα δημόσιας διοίκησης όσον αφορά στη δασική και λατομική νομοθεσία που οδηγούν σε καθυστερήσεις και αυξημένο κόστος λειτουργίας, και τελικά επιβαρύνουν τη διεθνή ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων του κλάδου.
• Στις επιβεβλημένες αλλαγές στο Λατομικό Νόμο, μετά από εμπειρία τριετούς εφαρμογής του, οι οποίες καθυστερούν αναιτιολόγητα και οδηγούν σε αυξημένο κόστος λειτουργίας αλλά και συντηρούν κλίμα ανησυχίας στις επιχειρήσεις του κλάδου.
• Στη σημαντική επιβάρυνση που αντιμετωπίζουν οι μεταλλευτικές επιχειρήσεις λόγω του υπολογισμού των μεταλλευτικών τελών με βάση την έκταση των παραχωρήσεων, γεγονός που πλήττει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα τους.
• Στον εκ των προτέρων αποκλεισμό της εξόρυξης στερεών ορυκτών σε περιοχές NATURA 2000, παρά τις αντίθετες προβλέψεις των Ευρωπαϊκών οδηγιών και του τρόπου που εφαρμόζονται αυτές σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη με αντίστοιχες ανταγωνιστικές δραστηριότητες.
• Στην ανάγκη στήριξης της ελληνικής εξορυκτικής βιομηχανίας για να ισχυροποιήσει τη θέση της στην πορεία για την υλοποίηση της νέας Ευρωπαϊκής Πολιτικής για τις Πρώτες Ύλες, λόγω της αναγνωριζόμενης σημασίας αυτών στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας.

Ο Σύνδεσμος μας, εκπροσωπώντας πάνω από το 30% των επιχειρήσεων και το 85% της οικονομικής δραστηριότητας του κλάδου, έχει κινητοποιηθεί έντονα ώστε τα πλεονεκτήματά της ελληνικής εξορυκτικής βιομηχανίας να αποτελέσουν στέρεο θεμέλιο για την αποτελεσματική συνεισφορά της στο στόχο να αποτελέσει η βιομηχανική παραγωγή το 15% του ΑΕΠ της χώρας μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας.
Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε και να υποστηρίξουμε την απαιτούμενη συλλογική προσπάθεια για την επιτάχυνση των νομοθετικών παρεμβάσεων αλλά και των λοιπών πρωτοβουλιών που απαιτούνται, για να μπορέσουμε να ξεδιπλώσουμε το δυναμικό μας και να αποδείξουμε ότι είμαστε μέρος της βιώσιμης ανάπτυξης της χώρας μας.

*Προέδρου του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων

Το άρθρο Η ώρα της εξορυκτικής βιομηχανίας!… Του Αθανασίου Κεφάλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.