Λίγοι θα μπορούσαν να προβλέψουν ότι λιγότερο από έξι μήνες μετά την αποχώρηση Τζόνσον από το 10 της Οδού Ντάουνινγκ, όλη η έντονη ρητορική για έναν εμπορικό πόλεμο θα ήταν μια μακρινή ανάμνηση, με τη Βρετανία και την ΕΕ να συνάπτουν μια αξιοσημείωτη συμβιβαστική συμφωνία για τους μετά το Brexit εμπορικούς κανόνες στη Βόρεια Ιρλανδία.

Ιδιωτικές συνομιλίες με περισσότερους από 12 αξιωματούχους του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ, πολιτικούς και διπλωμάτες αποκαλύπτουν πώς άλλαξε τελείως το Brexit μετά την αποχώρηση Τζόνσον – και πώς μια «ανίερη τριάδα» ελάχιστα γνωστών δημοσίων υπαλλήλων σε ένα σκοτεινό υπόγειο στις Βρυξέλλες θα επέφερε μια ουσιαστική αλλαγή στη σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ.

Η προσπάθειά τους βοηθήθηκε από μια απίθανη αλληλουχία πολιτικών γεγονότων στο Λονδίνο: Τουλάχιστον μια απροσδόκητη μεταστροφή από τη Λιζ Τρας και στη συνέχεια από την εντυπωσιακή άνοδο στην εξουσία του «ρεαλιστή» Ρίσι Σούνακ. Ακόμη και η ευχάριστη φιγούρα του υπουργού Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου Τζέιμς Κλέβερλι θα έπαιζε τον ρόλο της, γεφυρώνοντας τα ρήγματα που είχαν ανοίξει από το 2016.

Μετά και την επίσημη αποχώρηση του αμφιλεγόμενου Μπόρις από την πρωθυπουργία, η διάθεση μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών άλλαξε σημαντικά προς το καλύτερο. Η κα Τρας, με τις προσωπικές της σχέσεις, επιδίωξε να γεφυρώσει το χάσμα που είχε δημιουργηθεί με την ηπειρωτική Ευρώπη, αν και οι αλλοπρόσαλλες πολιτικές της εντός Βρετανίας γρήγορα την έθεσαν στο περιθώριο των εξελίξεων.

Αλλά ήταν η άφιξη του Σουνάκ στο Νο. 10 – εν μέσω προειδοποιήσεων για μια επικείμενη ύφεση στο Ηνωμένο Βασίλειο – που έδωσε νέα ώθηση στις συνομιλίες. Αξιωματούχος της ΕΕ ανέφερε ότι η διάθεση βελτιώθηκε περαιτέρω και ότι οι συζητήσεις με το Λονδίνο έγιναν «πολύ πιο εποικοδομητικές».

Ο Ντέιβιντ Λίντινγκτον, πρώην αναπληρωτής της πρώην πρωθυπουργού Τερέζα Μέι που διαδραμάτισε βασικό ρόλο στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις για το Brexit, περιγράφει τον κ. Σούνακ ως «παγκόσμιας νοοτροπίας» και όχι ως «υπερεθνικιστή», αφού πιστεύει ότι η Βρετανία πρέπει να έχει «λογική, φιλική και υπεύθυνη σχέση» με τις Βρυξέλλες ενώ είναι πια εκτός Ε.Ε.

Βρετανός αξιωματούχος θεωρεί ότι η φήμη του νέου πρωθυπουργού ως πραγματιστή έδωσε στη διαπραγματευτική ομάδα του Ηνωμένου Βασιλείου «την ευκαιρία να ξεκινήσουν ξανά».

Η αργή λήψη αποφάσεων και η επίπονη προσοχή του κ. Σούνακ στη λεπτομέρεια, αν και επικρίνονται στο Λονδίνο, αποδείχθηκαν χρήσιμα για να κατευνάσουν τις ανησυχίες της ΕΕ σχετικά με το νέο καθεστώς. Οι ηγέτες της ΕΕ «τον παρακολούθησαν στενά, άκουσαν τι είπε και ήταν έτοιμοι να τον εμπιστευτούν και να δουν πώς πάνε τα πράγματα», σημείωσε ο κ. Λίντινγκτον.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, σημειώνει το Politico, επίσης έπαιξε καταλυτικό ρόλο: Ετερος Βρετανός αξιωματούχος είπε ότι «ξαφνικά συνειδητοποιήσαμε ότι το 2% των συνόρων της ΕΕ για το οποίο διαφωνούσαμε δεν ήταν τίποτα σε σύγκριση με τα τεράστια σύνορα στην άλλη πλευρά της ΕΕ, τα οποία απειλούσε ο Πούτιν. Και ξαφνικά δεν υπήρχε κανένα εκλογικό όφελος από τη διατήρηση αυτής της διαμάχης για το Brexit – είτε για εμάς είτε για τις κυβερνήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ».

Πρόσθετη δυναμική για συμφωνία προσέφερε το… ημερολόγιο. Τόσο η Βρετανία όσο και η Ευρωπαϊκή Ενωση ετοιμάζονται το 2024 για εκλογές, και καλό θα ήταν η συμφωνία μεταξύ τους να έχει ολοκληρωθεί από φέτος. Επιπλέον στις 10 Απριλίου είναι η επέτειος των 25 ετών από την ιστορική συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής στη Βόρεια Ιρλανδία, που οδήγησε σε ειρήνευση στην επαρχία ύστερα από ένοπλη διαμάχη δεκαετιών, αν όχι αιώνων.

Ενας ακόμη μοχλός πίεσης προς το Λονδίνο και τις Βρυξέλλες ήρθε από το Παλάτι του Μπάκιγχαμ: Ο βασιλιάς Κάρολος, αν και δεν ασχολείται με τα πολιτικά, είναι σαφές ότι ενδιαφέρεται για καλές σχέσεις με την ηπειρωτική Ευρώπη και σχεδιάζει στα τέλη Μαρτίου να επισκεφθεί τόσο το Παρίσι όσο και το Βερολίνο. Εχει μάλιστα συζητήσει το θέμα της συμφωνίας για το Brexit με Ευρωπαίους αξιωματούχους.

Η δε πρόσκληση του Καρόλου στην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τσάι τη Δευτέρα μετά την υπογραφή της συμφωνίας ξάφνιασε κάποιους Συντηρητικούς.

Κλειδί θεωρείται η κίνηση του υπουργού Εξωτερικών Κλέβερλι να ρίξει ξανά γέφυρες προς τον αντιπρόεδρο της Κομισιόν, Μάρος Σέφτσοβιτς. Η συμφωνία τους να μη δημοσιεύουν σχόλια και λεπτομέρειες για τις διαπραγματεύσεις ήταν πολύ σημαντική, επισημαίνει Βρετανός αξιωματούχος.

Η δυναμική γιγαντώθηκε επί Σούνακ, ο οποίος αποφάσισε μέσα σε λίγες εβδομάδες από τη στιγμή που έγινε πρωθυπουργός να σταματήσει την ψήφιση του Νομοσχεδίου του Πρωτοκόλλου της Βόρειας Ιρλανδίας στη Βουλή των Λόρδων, επαναλαμβάνοντας την προτίμηση της Βρετανίας για μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων. Σε αντάλλαγμα, η Κομισιόν πάγωσε μια σειρά από διαδικασίες ενάντια στον τρόπο με τον οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο χειριζόταν το αρχικό πρωτόκολλο του Brexit. Αυτό δημιούργησε χώρο για να προχωρήσουν οι συνομιλίες σε ένα πιο εγκάρδιο περιβάλλον.

Ωστόσο, ένας διπλωμάτης της ΕΕ ισχυρίστηκε ότι οι ιδέες της νέας συμφωνίας δεν ήταν πρωτοποριακές και θα μπορούσαν να είχαν επιτευχθεί «πριν από χρόνια» εάν η Βρετανία είχε έναν πρωθυπουργό με αρκετή πολιτική βούληση για να λύσει τη διαφορά. «Καμία από τις λύσεις που έχουν βρεθεί τώρα δεν είναι επαναστατική», είπε.

Συνεργάτης του Μπόρις Τζόνσον περιέγραψε τον ισχυρισμό ότι ήταν εμπόδιο στην πρόοδο των διαπραγματεύσεων ως «απόλυτη ανοησία».

Πηγή: Politico, kathimerini.gr

Το άρθρο Brexit: Πώς η αποχώρηση Τζόνσον γαλήνεψε τα νερά της Μάγχης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Όπως μεταδίδει το Bloomberg, ο κ. Μέιτζορ τόνισε ότι αν και δεν είναι ιδιαίτερα ευρωπαϊστής, πιστεύει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν πιο ισχυρό εντός της Ε.Ε.

«Υπάρχουν τρεις μεγάλες δυνάμεις στον κόσμο σήμερα. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι μία από αυτές. Είναι οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση» πρόσθεσε.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Τζον Μέιτζορ: Κολοσσιαίο λάθος το Brexit εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Ο πραγματισμός απαιτεί να προσπαθήσουμε να κάνουμε το Brexit να λειτουργήσει καλύτερα. Απαιτεί επίσης την κατανόηση τού πόση ζημιά έχει προκαλέσει στην οικονομία της Βρετανίας η αποχώρηση από την ΕΕ», σχολιάζει η βρετανική επιθεώρηση.

Αφού η Βρετανία αποχώρησε επισήμως από το μπλοκ τον Ιανουάριο του 2020 με μια επώδυνα ανίσχυρη εμπορική συμφωνία, οι αισιόδοξοι στη Βρετανία έμειναν στην ελπίδα ότι κάποια από τις κακές επιδόσεις της οφειλόταν στον Covid-19 και έτσι θα εξασθενούσε. Ίσως η διαταραχή που σχετίζεται με τα νέα εμπορικά εμπόδια θα ήταν βραχύβια, καθώς οι έμποροι είχαν συνηθίσει σε νέες ρυθμίσεις. Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθούν οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του Brexit. Όμως τα μέχρι στιγμής στοιχεία δείχνουν ότι έχει πληγώσει.

Ο Τζον Σπρίνγκφορντ, της δεξαμενής σκέψης «Κέντρο για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση», προσπάθησε να απομονώσει την επίδραση του Brexit κατασκευάζοντας μια χώρα-φάντασμα που παρακολουθούσε την απόδοση της Βρετανίας πριν από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2016. Χρησιμοποιώντας έναν αλγόριθμο για να επιλέξει από ένα σύνολο 22 χωρών αντί απλώς να επιλέγει μερικές οικονομίες παρόμοιου μεγέθους, δημιουργεί μια εύλογη περιγραφή της πορείας της Βρετανίας αν δεν είχε ψηφιστεί να αποχωρήσει από την ΕΕ.

Εκτιμά έτσι ότι μέχρι το δεύτερο τρίμηνο του 2022, το Brexit είχε πλήξει το βρετανικό ΑΕΠ έως και 6% σε σχέση με αυτό το αντίθετο. Χρησιμοποιώντας την ίδια μέθοδο, εκτιμά ότι το Brexit παρέσυρε τις επενδύσεις κατά 11%.

Οι επιπτώσεις στο εμπόριο είναι λίγο πιο περίπλοκες. Τα τελευταία στοιχεία υποδηλώνουν ότι το Brexit δεν είχε καθόλου μεγάλη επίδραση στο εμπόριο υπηρεσιών (αν και όλες οι εκτιμήσεις πρέπει να συνοδεύονται από την προειδοποίηση ότι το εμπόριο υπηρεσιών είναι εμφανώς δύσκολο να μετρηθεί). Ωστόσο, φαίνεται ότι το Brexit είχε μειώσει το εμπόριο αγαθών της Βρετανίας κατά 7% έως το δεύτερο τρίμηνο του 2022.

Οι επικριτές του μοντέλου του κ. Σπρίνγκφορντ λένε ότι η σύγκριση με ορισμένες χώρες είναι άδικη για τη Βρετανία: Η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία μπόρεσαν περισσότερο να κλείσουν τα σύνορά τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας και να αποφύγουν τις χειρότερες συνέπειες των lockdown. Η Αμερική έγινε εξαγωγέας ενέργειας το 2019. Επισημαίνουν επίσης ότι το πρόβλημα παραγωγικότητας της Βρετανίας προϋπήρχε του Brexit: Ήταν ήδη η χειρότερη απόδοση σε επενδύσεις μεταξύ των χωρών της G7 κατά τη διάρκεια της δεκαετίας πριν από το δημοψήφισμα.

Ο κ. Σπρίνγκφορντ υποστήριξε με τη σειρά του ότι η προσέγγισή του είναι καλύτερη από την επιλογή χωρών με βάση εμπειρικούς κανόνες. Όποια και αν είναι η ακριβής κλίμακα των επιπτώσεων, το συνολικό μήνυμα είναι σαφές: Το Brexit έχει επιδεινώσει μια κακή κατάσταση.

Άνοδος τιμών

Η αποχώρηση από την Ένωση ανέβασε επίσης το κόστος ζωής. Μια ξεχωριστή ομάδα ερευνητών από έτερη δεξαμενή σκέψης, το Center for Economic Performance, ανέλυσε προϊόντα διατροφής που ήταν λίγο πολύ πιθανό να προέρχονται από την ΕΕ και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Brexit αύξησε τις μέσες τιμές των τροφίμων στη Βρετανία κατά περίπου 3% ετησίως το 2020 και το 2021. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η βρετανική κυβέρνηση έχει εφαρμόσει μόνο ένα υποσύνολο των ελέγχων εισαγωγών που υποσχέθηκε και ανέβαλε επανειλημμένα τους υπόλοιπους. Εάν εφαρμόσει ποτέ την πλήρη σειρά ελέγχων (η τελευταία προθεσμία είναι το τέλος του 2023), αυτές οι επιπτώσεις είναι πιθανό να επιδεινωθούν.

Το Brexit έχει επηρεάσει τις ροές ανθρώπων καθώς και το εμπόριο. Οι πολίτες της ΕΕ που είχαν προηγουμένως τη δυνατότητα να εργαστούν ή να σπουδάσουν στη Βρετανία, πρέπει πρώτα να εξασφαλίσουν βίζα. Αυτό είχε αναπάντεχα αποτελέσματα: Από τον Ιανουάριο ως τον Ιούνιο του 2022, οι προερχόμενοι από την ΕΕ αποτελούσαν μόνο περίπου το ένα πέμπτο του συνόλου των γεννηθέντων στο εξωτερικό, πολλοί από τους οποίους αφορούσαν στους πολυάριθμους πρόσφυγες από την Ουκρανία, καθώς και ένα ειδικό πρόγραμμα για Βρετανούς υπηκόους του Χονγκ Κονγκ.

Το 2015 οι πολίτες της ΕΕ αποτελούσαν ίσως το ήμισυ του συνόλου, αν και μια αλλαγή στη μεθοδολογία για τον υπολογισμό των αριθμητικών στοιχείων το 2020 καθιστά δύσκολες τις συγκρίσεις.

Ως αποτέλεσμα, το κοινό φαίνεται να έχει απασχολήσει λιγότερο τη μετανάστευση (αν και η εισροή ανθρώπων που φτάνουν με μικρά σκάφη το οδηγεί ξανά στην πολιτική ατζέντα). Το ποσοστό των ανθρώπων που λένε ότι η μετανάστευση έχει θετική επίδραση στη χώρα αυξήθηκε από περίπου 35% τον Φεβρουάριο του 2015 σε 46% τον Ιούλιο του 2022, σύμφωνα με την εταιρία δημοσκοπήσεων Ipsos.

Αντίθετα, οι θέσεις των Βρετανών για το Brexit φαίνεται να έχουν αλλάξει προς το αρνητικό. Τον Αύγουστο του 2016 το ποσοστό των ενηλίκων που έλεγαν ότι η Βρετανία ορθώς ψήφισε υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ ήταν 52%, ακριβώς όπως ήταν στο δημοψήφισμα δύο μήνες νωρίτερα. Σήμερα το ποσοστό αυτό είναι μόλις 43%.

Πηγή: The Economist, kathimerini.gr

Το άρθρο The Economist: Το κόστος του Brexit σε ΑΕΠ, επενδύσεις και εμπόριο για τη Βρετανία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο πληθωρισμός στη Βρετανία έσπασε ρεκόρ 41 ετών, αλλά οι απόψεις διίστανται εδώ και καιρό για τα αίτια. Και τώρα, λίγο πριν την παρουσίαση του νέου προϋπολογισμού, έρχεται η Τράπεζα της Αγγλίας να ρίξει στο Brexit το φταίξιμο για τη δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας.

Η αποχώρηση της Βρετανία από την ΕΕ είχε δυσανάλογο αντίκτυπο στο εμπόριο, είπε ο Σουάτι Ντίνγκρα, μέλος της Επιτροπής Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Αγγλίας, στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής των Κοινοτήτων την Τετάρτη. Η κυβέρνηση Σούνακ από την άλλη πλευρά, προσπάθησε να αποδώσει στον πόλεμο στην Ουκρανία και στην πανδημία την κύρια ευθύνη. Μολαταύτα ο Ντίνγκρα επεσήμανε: «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το εμπόριο στη Βρετανία έχει αποδυναμωθεί πολύ περισσότερο από ό,τι στον υπόλοιπο κόσμο.»

Ήδη πριν την εκτόξευση του πληθωρισμού φέτος, οι τιμές στις Βρετανία είχαν αυξηθεί μετά το Brexit και οι μισθοί είχαν μειωθεί, τόνισε.

Τρύπα τουλάχιστον 40 δις. λιρών στον προϋπολογισμό

Η Τράπεζα της Αγγλίας είδε ήδη προειδοποιήσει για συρρίκνωση της βρετανικής οικονομίας λόγω της εξόδου της χώρας από την ΕΕ μετά το δημοψήφισμα για το Brexit το 2016 και εμμένει σε αυτή την πρόβλεψη, δήλωσε ο επικεφαλής της, Άντριου Μπέιλι.

Η χρονική συγκυρία αυτού του παιχνιδιού απόδοσης ευθυνών είναι ευαίσθητη καθώς σήμερα παρουσιάζει ο υπουργός Οικονομικών Τζέρεμι Χαντ τον νέο προϋπολογισμό. Σύμφωνα με δημοσιεύματα βρετανικών μέσων ενημέρωσης, είναι πιθανό να ανακοινώσει αυξήσεις φόρων και να μειώσει τις δημόσιες δαπάνες έως και κατά 60 δισεκατομμύρια λίρες.

Το διακύβευμα για τον Σούνακ και τον Χαντ είναι η διάσωση της βρετανικής οικονομίας μετά τον πανικό που είχε προκαλέσει στις χρηματοπιστωτικές αγορές και την πτώση της λίρας το πακέτο ελαφρύνσεων και φορολογικών περικοπών που συνέταξε η προηγούμενη κυβέρνηση υπό την Λιζ Τρας, η οποία αναγκάστηκε τελικά να παραιτηθεί. Ωστόσο, λόγω της καταστροφικής της οικονομικής πολιτικής, οι Σούνακ και Χαντ καλούνται να κατευνάσουν τις ανησυχίες των αγορών.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει αναγάγει σε ύψιστη προτεραιότητά του την καταπολέμηση του πληθωρισμού. «Η απόλυτη προτεραιότητά μου είναι να διασφαλίσω ότι θα ανταπεξέλθουμε στην οικονομική κατάσταση που αντιμετωπίζουμε στο εσωτερικό», ανακοίνωσε. Όπως δήλωσαν οι Αρχές την Τρίτη τον περασμένο μήνα οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν 11,1%, σημαντικά υψηλότερα από το αναμενόμενο. Είναι ήδη βέβαιο ότι σχεδόν όλοι οι Βρετανοί θα πρέπει να υποστούν σημαντικές απώλειες στον πραγματικό μισθό τους, αφού για να αντιμετωπίσει ο Χαντ τον πληθωρισμό και τις συνέπειες της οικονομικής πολιτικής της Τρας, θα χρειαστεί πολλά χρήματα την ώρα που η τρύπα του προϋπολογισμού αγγίζει ήδη τα 40 δισ. λίρες.

Πηγή: iefimerida.gr

Το άρθρο Βρετανία: Στο Brexit ρίχνει η Τράπεζα της Αγγλίας το φταίξιμο για τη δεινή κατάσταση της οικονομίας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο κορυφαίος Brexiter, Steve Baker εμφανίστηκε ως απίθανος ειρηνοποιός την Κυριακή, λέγοντας στους αντιπροσώπους του Συντηρητικού κόμματος ότι ο ίδιος και άλλοι Brexiters πρέπει να δείξουν «ταπεινότητα» και να αναλάβουν την ευθύνη τους για τη ζημιά που προκλήθηκε στις σχέσεις με την ΕΕ κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του Brexit.

Μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο του κόμματος στο Μπέρμιγχαμ, ο Baker, πρώην πρόεδρος της Ομάδας Ευρωπαϊκών Ερευνών, η οποία υποστήριζε ένα σκληρό Brexit, δήλωσε: «Ήμουν αυτός που ενήργησε ίσως με την πιο άγρια αποφασιστικότητα για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, νομίζω ότι πρέπει να επιδείξουμε κάποια ταπεινότητα σε αυτή την κατάσταση».

Ο Baker, ο οποίος διορίστηκε ως κατώτερος υπουργός Βόρειας Ιρλανδίας στην κυβέρνηση της Liz Truss, πρόσθεσε ότι «με ταπεινότητα θέλω να αποδεχθώ και να αναγνωρίσω ότι εγώ μαζί με άλλους δεν συμπεριφερθήκαμε πάντα με τρόπο που ενθάρρυνε την Ιρλανδία και την Ευρωπαϊκή Ένωση να μας εμπιστευθούν για να δεχθούμε ότι έχουν νόμιμα συμφέροντα, νόμιμα συμφέροντα που είμαστε πρόθυμοι να σεβαστούμε, επειδή έχουν και είμαστε πρόθυμοι να τα σεβαστούμε».

«Και λυπάμαι γι’ αυτό, διότι οι σχέσεις με την Ιρλανδία δεν είναι εκεί που θα έπρεπε να είναι και θα πρέπει να εργαστούμε εξαιρετικά σκληρά για να τις βελτιώσουμε, και ξέρω ότι το κάνουμε», είπε.

Ο Baker δήλωσε ότι χρησιμοποίησε την κρατική κηδεία της βασίλισσας Ελισάβετ νωρίτερα αυτό το μήνα για να ζητήσει προσωπικά συγγνώμη από τους Ιρλανδούς υπουργούς.

Σηματοδοτεί την πρώτη παραδοχή από υπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου για τη ζημιά που προκλήθηκε στις σχέσεις με το Δουβλίνο και τις Βρυξέλλες από το Brexit.

Μετά από μακροχρόνιες διαμάχες σχετικά με το πρωτόκολλο της Βόρειας Ιρλανδίας και την εφαρμογή του, η πρώτη διάθεση από τους υπουργούς της Truss ήταν πολύ πιο διαλλακτική από ό,τι υπό τον προκάτοχό της Boris Johnson. Ωστόσο, η κυβέρνηση συνεχίζει να αρνείται να κάνει τελωνειακούς ελέγχους στα εμπορεύματα που ταξιδεύουν προς την Ιρλανδία και παραμένει προσηλωμένη στην ψήφιση νομοθεσίας που θα της επιτρέπει να παρακάμπτει μονομερώς το πρωτόκολλο.

Πηγή: euractiv.gr

Το άρθρο «Ταπεινότητα» για την ζημιά που προκλήθηκε ζητάει τώρα ένας εκ των βασικών Brexiters… Του Benjamin Fox εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σχετικό ρεπορτάζ των Financial Times υπογραμμίζει ότι πριν από ένα έτος, τον Ιανουάριο του 2021, όταν η Βρετανία είχε μόλις αποσχισθεί από την Ε.Ε., μεταφέρθηκαν μέσα σε μία ημέρα  από το Λονδίνο σε χρηματιστήρια της Ε.Ε. συναλλαγές μετοχών ύψους 6 δισ. ευρώ.

Οπως τονίζει η βρετανική εφημερίδα, η κλίμακα της απώλειας φάνηκε τότε ενδεικτική του πλήγματος που επρόκειτο να υποστεί το City του Λονδίνου εξαιτίας του Brexit με την απώλεια επιχειρήσεων και θέσεων εργασίας, που θα μεταφέρονταν σε ευρωπαϊκές μητροπόλεις όπως το Παρίσι, η Φρανκφούρτη και το Αμστερνταμ. Εναν χρόνο μετά, όμως, υπογραμμίζουν οι FT, η εικόνα δεν φαίνεται τόσο δραματική, καθώς το Λονδίνο διατηρεί σε μεγάλο βαθμό την πρωτοκαθεδρία στην Ευρώπη, ενώ η Ε.Ε. αγωνίζεται να εκπονήσει μια δική της νικηφόρο στρατηγική για να οικοδομήσει τις δικές της κεφαλαιαγορές.

Το Παρίσι

Δεν μεταφέρθηκαν παρά λιγότερες από 7.400 θέσεις εργασίας από το Λονδίνο στην Ε.Ε.

Σύμφωνα με την εταιρεία ερευνών ΕΥ, κάπου 25 μεγάλες εταιρείες χρηματοπιστωτικών  υπηρεσιών έχουν ανακοινώσει τα σχέδιά τους να μεταφέρουν από το Λονδίνο σε άλλη μητρόπολη περιουσιακά στοιχεία αξίας 1,3 τρισ. στερλινών, ποσό αντίστοιχο των 1,6 τρισ. ευρώ περίπου. Το Παρίσι είναι από τις πόλεις που ωφελήθηκαν, καθώς  η γαλλική πρωτεύουσα προσπαθεί να προσελκύσει τραπεζικά στελέχη και εταιρείες του χρηματοπιστωτικού τομέα με φοροαπαλλαγές και κίνητρα κάθε είδους. Εχει ήδη προσελκύσει 2.800 Βρετανούς υπαλλήλους από το δημοψήφισμα του 2016, σύμφωνα πάντα με τους υπολογισμούς της ΕΥ. Απασχολούνται ως επί το πλείστον σε χρηματιστηριακές συναλλαγές, καθώς η Γαλλία έχει κεφαλαιοποιήσει την τεχνογνωσία των τραπεζών της στις αγορές παραγώγων. Ορισμένες αμερικανικές τράπεζες έχουν, άλλωστε, επιλέξει το Παρίσι για έδρα τους στην Ε.Ε. Ανάμεσά τους η JPMorgan, που σχεδιάζει να αυξήσει το προσωπικό της στη Γαλλία από 250 σε 800 άτομα. Το 20% έως 30% των νέων θέσεων εργασίας θα αφορούν επενδυτικά funds, hedge funds όπως της Citadel, που έχει ανοίξει παράρτημα και έχει επεκτείνει την ομάδα της στο Παρίσι.

Το Λονδίνο έχει, άλλωστε, χάσει την πρωτοκαθεδρία ως κύριο χρηματοπιστωτικό κέντρο της Ευρώπης σε ό,τι αφορά τις συναλλαγές μετοχών, που μεταφέρθηκαν στο Αμστερνταμ. Επίσης έχει μεταφερθεί από το Εσεξ στο Μπέργκαμο της Ιταλίας το Euronext, η μεγαλύτερη εταιρεία διαχείρισης χρηματιστηρίων της Ε.Ε.. Και βέβαια το Λονδίνο έχει χάσει την αγορά κρατικού χρέους της Ε.Ε. που το εγκατέλειψε μαζί με εκατοντάδες τραπεζικούς υπαλλήλους, πωλήσεις και συναλλαγές.

Οπως όμως τονίζει η βρετανική εφημερίδα, το City του Λονδίνου παραμένει το πιο σημαντικό χρηματοπιστωτικό κέντρο της Γηραιάς Ηπείρου σε ένα μεγάλο φάσμα δραστηριοτήτων. Ενα έτος μετά το Brexit το Λονδίνο διεκπεραιώνει ακόμη την εκκαθάριση παραγώγων του ευρώ αξίας 90 τρισ. ευρώ, απασχολεί πάνω από 418.000 ανθρώπους στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, παραμένει κυρίαρχο στις συναλλαγές νομισμάτων, παραγώγων, εκκαθαρίσεων, ασφαλειών κ.λπ. Σύμφωνα με την ΕΥ, δεν μεταφέρθηκαν παρά λιγότερες από 7.400 θέσεις εργασίας από το Λονδίνο στην Ε.Ε., όταν οι προβλέψεις μετά το δημοψήφισμα του 2016 μιλούσαν για πολλές δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας που θα μετανάστευαν στην Ε.Ε . Επιπλέον το Λονδίνο παραμένει το κυριότερο κέντρο της Ευρώπης για την έκδοση μετοχών και τίτλων και το 2021 κατέγραψε την καλύτερη χρονιά του από το 2007 και μετά.

Στη διάρκεια του 2021 η Βρετανία τα πήγε καλύτερα από όσο περίμεναν πολλοί. Αντί να καταγράψει τη δραματική μεταφορά επιχειρήσεων του χρηματοπιστωτικού τομέα και αντίστοιχων θέσεων εργασίας, την οποία είχαν προβλέψει πολλοί, το City αντιμετωπίζει μια αργή διαδικασία αποδυνάμωσης που θα χρειαστεί πολλά χρόνια ή ενδεχομένως και δεκαετίες για να ολοκληρωθεί και να δημιουργήσει νέα δεδομένα. Οι FT υπογραμμίζουν πως οι προσπάθειες της Ε.Ε. να περιορίσει την εξάρτησή της από τη Βρετανία και να οικοδομήσει έναν χρηματοπιστωτικό τομέα αντάξιο του μεγέθους της οικονομίας της κινούνται με πολύ αργούς ρυθμούς και έως τώρα αποδεικνύονται ατελέσφορες εν μέρει επειδή δεν υπάρχει η σωστή πολιτική από πλευράς των μεγάλων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Οι Βρυξέλλες, για  παράδειγμα, αναμένεται να επιβεβαιώσουν σύντομα ότι δεν μπορούν να διεκπεραιώσουν το συστημικής σημασίας και ευαισθησίας έργο της εκκαθάρισης παραγώγων αξίας τρισεκατομμυρίων εντός Ε.Ε. και δρομολογούν πλέον μια πολύ πιο σταδιακή διαδικασία, της οποίας ο στόχος είναι αβέβαιος. Μιλώντας στους FT, ο Κρις Γούλαρντ, πρώην στέλεχος της βρετανικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και νυν στέλεχος της ΕΥ, υπογραμμίζει πως βραχυπρόθεσμα η Βρετανία διατηρεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι της Ε.Ε. εξαιτίας της κλίμακας και της ρευστότητας των αγορών της.

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Το City του Λονδίνου άντεξε στο Brexit εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Όπως μεταδίδουν οι Financial Times, η αξία των συναλλαγών σε μετοχές στην πρωτεύουσα της Ολλανδίας ανήλθε στα 9,2 δισ. ευρώ την ημέρα τον Ιανουάριο.

Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα, πρόκειται για τετραπλάσια άνοδο σε σχέση με τον Δεκέμβριο.
Συνολικά για το 2020, η αξία των συναλλαγών στο Λονδίνο ανήλθε στα 17,5 δισ. ευρώ την ημέρα, ενώ στο Άμστερνταμ ήταν μόλις 2,6 δισ. ευρώ και στη Φρανκφούρτη 5,9 δισ.

H Βρετανία έχασε το δικαίωμα πρόσβασης στην ενιαία αγορά στις 31 Δεκεμβρίου και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επέτρεψε στους επενδυτές εντός του μπλοκ να συναλλάζουν μετοχές εταιρειών όπως η Airbus και η BNP Paribas από το Ηνωμένο Βασίλειο. Το αποτέλεσμα ήταν να φύγουν συναλλαγές αξίας 6,5 δισ. ευρώ από το Λονδίνο στο Άμστερνταμ, με το τέλος της μεταβατικής περιόδου του Brexit, στις 31 Δεκεμβρίου 2020.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο «Χαστούκι» στο City του Λονδίνου μετά το Brexit εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Από την 1η Ιανουαρίου 2021 το HB είναι πλέον οριστικά και επίσημα εκτός ΕΕ. Η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση δημιούργησε φραγμούς στο εμπόριο και στις διασυνοριακές συναλλαγές τα οποία δεν υπήρχαν προηγουμένως.

Οι συνέπειες για τις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες είναι αναπόφευκτες, σημαντικές και εκτεταμένες.

Για την Ελλάδα ειδικότερα, οι συνέπειες της αποχώρησης θα είναι δραστικές και θα δημιουργήσουν πρόσθετα προβλήματα στις ήδη επιβαρυμένες ελληνικές επιχειρήσεις λόγω και της πανδημίας. Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει, και το έχει ήδη κάνει σε μεγάλο βαθμό, να κινητοποιήσει όλους τους οικονομικούς, τουριστικούς, επιχειρηματικούς και επενδυτικούς φορείς της χώρας μας, ιδίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ώστε να λάβουν τα αναγκαία μέτρα, σε συνεργασία με τις αρμόδιες κρατικές Αρχές, για να συνεχίσουν τις συναλλαγές τους με το Ηνωμένο Βασίλειο χωρίς προβλήματα και καθυστερήσεις.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις που συνδέονται οικονομικά και εμπορικά με το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει πλέον να την αντιμετωπίζουν ως τρίτη χώρα φορολογικά και τελωνειακά. Τούτο σημαίνει ότι πρόσθετες τελωνειακές (διασαφήσεις, δεδομένα ασφάλειας κ.λπ.) και φορολογικές (δήλωση ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης) εργασίες θα πρέπει να λάβουν χώρα προκειμένου να εκτελούνται οι συναλλαγές με το Ηνωμένο Βασίλειο.

Πέραν του αυξημένου γραφειοκρατικού φόρτου θα υπάρξουν και οικονομικές επιπτώσεις. Σύμφωνα με την ΕΣΕΕ η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα επηρεάσει αρνητικά τις εμπορικές ροές της Ελλάδας, με τις πιθανές απώλειες να εκτιμώνται στο 0,3% – 1,0% του ονομαστικού ΑΕΠ σε βάθος διετίας. Επιπλέον, σημαντικές απώλειες θα έχει και ο τουρισμός μας: είναι πλέον πιθανή η μείωση των βρετανών τουριστών τη στιγμή που σχεδόν δύο δισ. ετησίως φτάνουν τα έσοδα της Ελλάδας από τους βρετανούς τουρίστες, αποτελώντας τη δεύτερη μεγαλύτερη τουριστική αγορά για την Ελλάδα.

Σε αυτό το δύσκολο διαμορφωμένα τοπίο, παρουσιάστηκε από την ΕΕ πρόταση Κανονισμού σχετικά με το Αποθεματικό Ταμείο για την έξοδο του HB από την ΕΕ. Το συνολικό ποσό που θα δώσει η ΕΕ στα κράτη-μέλη φτάνει τα 5 δισεκατομμύρια.

Το εν λόγω Ταμείο θα παρέχει υποστήριξη στα κράτη-μέλη, στις περιφέρειες και σε τομείς της οικονομίας που πλήττονται περισσότερο από τις αρνητικές συνέπειες της απόσυρσης του HB από την Ένωση.

Στις επιλέξιμες δαπάνες της χρηματοδότησης από το Ταμείο περιλαμβάνονται μέτρα που αφορούν τη λειτουργία των τελωνειακών ελέγχων και πιστοποίησης προϊόντων που προέρχονται από το ΗΒ καθώς και μέτρα που αφορούν την επικοινωνία και πληροφόρηση των επιχειρήσεων σχετικά με τις διαμορφωθείσες αλλαγές.

Στην Ελλάδα αναλογεί ένα ποσό γύρω στα 24,9 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό θα συμβάλλει σημαντικά στην ενίσχυση των φορολογικών και τελωνειακών αρχών οι οποίες καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν φορολογικά το Ηνωμένο Βασίλειο ως τρίτη χώρα και θα πρέπει οι ελληνικές αρχές να κινητοποιηθούν ταχύτατα και αποτελεσματικά για να καλύψουν τις επιπρόσθετες ανάγκες που έχουν προκύψει.

*εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

Το άρθρο Brexit και Ελλάδα: επιπτώσεις και μέτρα ανακούφισης… Του Γιώργου Μελέα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Μετά από ένα έντονο Σαββατοκύριακο οι διαπραγματεύσεις εξακολουθούν να σκαλώνουν στα τρία γνωστά θέματα: την πρόσβαση των Ευρωπαίων αλιέων στα βρετανικά ύδατα, τη διασφάλιση εγγυήσεων για την καθιέρωση όρων ισότιμου ανταγωνισμού μεταξύ της ΕΕ και της Βρετανίας και το καθεστώς επίλυσης των διαφορών που θα προκύπτουν από την εφαρμογή της μετά-Brexit εμπορικής συμφωνίας. Κι οι ελπίδες για την απεμπλοκή τους στηρίζονται πλέον στη συνάντηση της ύστατης ευκαιρίας που θα έχει τις επόμενες ημέρες στις Βρυξέλλες ο Μπόρις Τζόνσον με την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο ετοιμάζεται να αποχωρήσει στις 31 Δεκεμβρίου από την κοινή αγορά της ΕΕ και την τελωνειακή ένωση. Τι θα σημάνει όμως για τη Βρετανία και την ΕΕ αν οι δύο πλευρές αποτύχουν τελικά να τα βρουν;

Τέλος στην ειδική μεταχείριση για τη Βρετανία – Μεγάλες αυξήσεις στις τιμές καταναλωτικών προϊόντων
Ως μέλος της ΕΕ η Βρετανία μετέχει σε μια ενιαία αγορά άνω των 450 εκατ. Ευρωπαίων καταναλωτών κι η Ένωση είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ηνωμένου Βασιλείου, αφού σ’ αυτήν κατευθύνθηκε πέρυσι το 43% των βρετανικών εξαγωγών. Αν δεν τα βρει το Λονδίνο με τις Βρυξέλλες, τότε όπως εξηγεί η DW, οι εμπορικές σχέσεις των δύο πλευρών θα διέπονται από την 1η Ιανουαρίου από τους κανόνες, που θέσπισε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου το 1995. Η Βρετανία θα αρχίσει να καταβάλλει δασμούς για τις εισαγωγές από την ΕΕ και αντιστρόφως.

Οι αυξήσεις στους δασμούς των τροφίμων μπορεί να επιβαρύνουν αρκετά την τσέπη των καταναλωτών στη Βρετανία, όπου τα σούπερ μάρκετ αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπα με πρόσθετα κόστη της τάξης των 3,1 δισ. λιρών ετησίως σύμφωνα με το British Retail Consortium. Υφάσματα, κρέατα και ζωικά προϊόντα, τρόφιμα και ποτά περιλαμβάνονται στη λίστα των εισαγόμενων προϊόντων, οι τιμές των οποίων αναμένεται να αυξηθούν περισσότερο – τουλάχιστον κατά 20%. Αλλά και στα οχήματα που κατασκευάζουν και εξάγουν βρετανικές αυτοκινητοβιομηχανίες στην ΕΕ αναμένεται να επιβληθούν δασμοί της τάξης του 10% (έως και 5,7 δισ. ευρώ ετησίως- ενώ στα γαλακτοκτοκομικά προϊόντα φόροι της τάξης του 35%.

Ο τομέας των υπηρεσιών στη Βρετανία, που αντιστοιχεί στο 80% του ΑΕΠ της χώρας, θα χάσει το δικαίωμα εξυπηρέτησης πελατών στην ΕΕ και για να διατηρήσουν την πρόσβασή τους στην αγορά αυτή βρετανικές εταιρείες ίσως αναγκαστούν να ανοίξουν γραφεία στην Ευρώπη, όπως ήδη έχουν κάνει ορισμένες. Πέραν τούτου η Βρετανία θα αποκοπεί και από την αγορά ενέργειας στην ΕΕ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Allianz οι τιμές εισαγόμενης ενέργειας στη Βρετανία μπορεί να αυξηθούν συνολικά κατά 15% λόγω των υψηλότερων δασμών, της αναμενόμενης υποτίμησης της αξίας της λίρας – που ήδη κλυδωνίζεται στην προοπτική ενός “no deal”- καθώς και γραφειοκρατικών εμποδίων. Αναλυτές προβλέπουν μια υποχώρηση του βρετανικού ΑΕΠ κατά 5% και μια μείωση κατά 15% των συνολικών εξαγωγών της χώρας.

Επιπτώσεις και για τις ευρωπαϊκές οικονομίες
Αλλά και για την ΕΕ ένα “no deal” θα έχει δυσάρεστες συνέπειες, αφού το κόστος της απώλειας πρόσβασης σε μια αγορά 65 εκατ. Βρετανών καταναλωτών μπορεί να στοιχίσει στην Ένωση έως και 33 δισ. ευρώ σε ετήσιες εξαγωγές. Το μεγαλύτερο πλήγμα (8,2 δισ. ευρώ) αναμένεται να δεχθούν η Γερμανία, η Ολλανδία (4,8 δισ. ευρώ) και η Γαλλία (3,6 δισ. ευρώ) καθώς οι εξαγωγές τους προς τη Βρετανία ξεπερνούν το 10% των συνολικών τους εξαγωγών.

Ανοικτό παραμένει στο μεταξύ το ερώτημα κατά πόσον Ευρωπαίοι αλιείς θα έχουν το δικαίωμα να συνεχίσουν να ψαρεύουν σε βρετανικά ύδατα, καθώς σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία οικογενειακές επιχειρήσεις ψαράδων σε παράκτιες περιοχές της Ευρώπης που γειτονεύουν με το Ηνωμένο Βασίλειο απειλούνται με λουκέτο. Ισχυρό πλήγμα αναμένεται να δεχθούν και οικονομίες της ανατολικής Ευρώπης, όπως η Πολωνία, με μεγάλο όγκο εξαγωγών προς τη Βρετανία κι οι πιέσεις θα ενταθούν προς τις Βρυξέλλες και τους Ευρωπαίους ηγέτες να αντιμετωπίσουν τέτοιες δυσάρεστες παρενέργειες από ένα σκληρό Brexit με μέτρα οικονομικής ενίσχυσης για τους πληγέντες, που θα απαιτούν ομόφωνη στήριξη και από τους 27 – εγχείρημα διόλου εύκολο όπως απέδειξαν και οι μαραθώνιες διαπραγματεύσεις για το Ταμείο Ανάκαμψης.

Πηγή: iefimerida.gr

Το άρθρο Brexit: Αυτό θα είναι το κόστος για Βρετανία και ΕΕ αν δεν καταλήξουν σε εμπορική συμφωνία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο Ευρωπαίος διαπραγματευτής για το Brexit, Μισέλ Μπαρνιέ, επικοινώνησε το απόγευμα με τον Βρετανό ομόλογό του Ντέιβιντ Φροστ, σε μια προσπάθεια απεμπλοκής της κατάστασης.

«Το μήνυμά μου: θα πρέπει να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τον λίγο χρόνο που μας απομένει. Η πόρτα μας παραμένει ανοιχτή», έγραψε στο Twitter ο Μπαρνιέ μετά το τηλεφώνημα αυτό.

Η Ντάουνινγκ Στριτ παράλληλα έκανε γνωστό ότι η συζήτηση ήταν «εποικοδομητική» αλλά ότι «η κατάσταση» παραμένει «η ίδια με χθες».

Οι δύο αξιωματούχοι συμφώνησαν ωστόσο να μείνουν σε επαφή, σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στις συνομιλίες.

Είχαν ήδη μιλήσει χθες, Δευτέρα: ο Μισέλ Μπαρνιέ είχε δηλώσει ότι η ΕΕ παραμένει «διαθέσιμη για την εντατικοποίηση» των συνομιλιών, για πρώτη φορά «στη βάση των νομικών κειμένων».

Ωστόσο η Ντάουνινγκ Στριτ περιορίστηκε να «σημειώσει» την πρόταση αυτή, ζητώντας «θεμελιώδη αλλαγή προσέγγισης από την ΕΕ».

Συγκεκριμένα, οι Βρετανοί δηλώνουν ότι θέλουν τη διαβεβαίωση ότι και οι Ευρωπαίοι είναι επίσης έτοιμοι να κάνουν παραχωρήσεις για να δουν τη συζήτηση να καταλήγει … κάτι που οι τελευταίοι δεν σταματούν ωστόσο να επαναλαμβάνουν από την περασμένη Πέμπτη.

«Ζητήσαμε από τη Βρετανία να μείνει ανοιχτή στους συμβιβασμούς. Φυσικά αυτό σημαίνει επίσης ότι εμείς πρέπει να δεχτούμε συμβιβασμούς», είχε δηλώσει η Γερμανίδα καγκελάριος ‘Αγγελα Μέρκελ.

Δύσκολες ήδη, οι συνομιλίες μετά το Brexit χειροτέρεψαν την περασμένη Πέμπτη όταν οι 27 που συνεδρίασαν στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, ζήτησαν παραχωρήσεις από το Λονδίνο για την επίτευξη μιας συμφωνίας ελευθέρου εμπορίου εγκαίρως ώστε να εφαρμοστεί το προσεχές έτος, όταν οι ευρωπαϊκοί κανόνες θα πάψουν να αφορούν τη Βρετανία.

Ο Μπόρις Τζόνσον δήλωσε τότε ότι οι διαπραγματεύσεις «τελείωσαν» και ζήτησε από τους Βρετανούς να προετοιμαστούν για μια «μη συμφωνία», μια προοπτική εν δυνάμει καταστροφική για τις οικονομίες που ήδη κλυδωνίστηκαν από την πανδημία της Covid-19.

Πηγή: euractiv.gr

Το άρθρο Brexit: Το Λονδίνο και οι Βρυξέλλες συνεχίζουν την παρτίδα τους στο πινγκ πονγκ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.