Τo θέμα προσφέρεται για καλλιέργεια αυταπατών, ή και απαλλαγή από αυτές. Είναι χρήσιμος ο διάλογος, καθώς οδηγεί στην συζήτηση για την μείζονα πρόκληση της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας: την χαμηλή παραγωγικότητα και την ανάγκη αύξησής της.

Για ποια όμως, διάσταση μιλάμε; Της εργασίας που μετριέται σε ημέρες εργασίας, των ωρών εργασίας ανά την εβδομάδα, των ωρών εργασίας στην διάρκεια του εργασιακού βίου, των αμοιβών;

Είναι διαπιστωμένο διεθνώς ότι οι περισσότερες ώρες εργασίας συνδέονται με χαμηλότερη παραγωγικότητα ανά μονάδα εργασίας, ενώ οι λιγότερες ώρες εργασίας συνδέονται με υψηλότερη παραγωγικότητα.

«Πειράματα» και εφαρμογές 4 ημερών έχουν υπάρξει και πολλαπλασιάζονται. Τα τελευταία χρόνια στις οικονομίες υψηλής παραγωγικότητας (και της ΕΕ), εξετάζονται επιλογές για πιο ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας, με επιθυμία των εργαζομένων ή/και επιδίωξη των επιχειρήσεων για αυξημένη παραγωγικότητα και ευελιξία, και γίνονται «πειραματικές» εφαρμογές 4ημερης εργασίας, σε διάφορες παραλλαγές. Όπως:

• κυρίως 4ημερη εργασία χωρίς μείωση αποδοχών και χωρίς μείωση συνολικού χρόνου εργασίας, με δυνατότητα 4ημερης απασχόλησης 10 ώρες ημερησίως. Κάτι τέτοιο επιτρέπεται πλέον σε Ελλάδα, Βέλγιο κλπ. Ακόμη και στην γοργά αναπτυσσόμενη Ινδία της χαμηλότερης παραγωγικότητας, έχουμε εφαρμογή του 4*12 (4 ημέρες – 12 ώρες την ημέρα, καθώς εκεί ισχύει το 48ωρο).
• H εφαρμογή κρίνεται σε επίπεδο επιχειρήσεων. Έτσι, για παράδειγμα η ΝΟΚΙΑ τις ημέρες που ένα στα δύο κινητά που είχαμε στα χέρια μας ήταν δικά της, προ εικοσαετίας δηλαδή, εφάρμοζε στην Φιλανδία με συμφωνία διοίκησης, εργαζομένων, συνδικάτου, τη δυνατότητα εβδομάδας 3 ημερών, 12ωρης ημερήσιας εργασίας. Υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα έκτοτε.
• Υπάρχει ο κανόνας 100-80-100 (100% της αμοιβής, 80% του χρόνου εργασίας, 100% της παραγωγικότητας), δηλαδή με αύξηση της παραγωγικότητας.
• σε επιχειρήσεις, κλάδους ή υπηρεσίες εντάσεως εργασίας, πχ υπηρεσίες υγείας, κοινωνικές κλπ, όπου δημιουργεί και ανάγκες υποκατάστασης του μειωμένου χρόνου με προσλήψεις, αυξάνοντας το κόστος (βλ. πειράματα Σουηδίας, Ισλανδίας).

Κρίσιμο είναι το ποιοι την μπορούν. Όπως κρίσιμα στοιχεία είναι η συνολική παραγωγικότητα και η παραγωγικότητα της εργασίας. Που εξαρτάται από την τεχνολογία και από το ανθρώπινο κεφάλαιο. Κι από το σε πια βιομηχανική επανάσταση είσαι: ως κοινωνία, ως οικονομία, ως επιχείρηση, ως εργαζόμενος. Με ποιαν παράγεις, με ποιαν είσαι οργανωμένος.

Η παραγωγικότητα είναι η κρίσιμη παράμετρος στην επιτυχία των εφαρμογών του 4ημέρου, για αυτό είναι ευκολότερη η εφαρμογή του σε επιχειρήσεις υψηλής και αυξανόμενης παραγωγικότητας.

Η ιστορία των βιομηχανικών επαναστάσεων δείχνει ότι η τεχνολογική επανάσταση, η επανάσταση στην οργάνωση της εργασίας, αυξάνει την παραγωγικότητά της, αυξάνει την καμπύλη ευημερίας. Και αυτή η παραγωγικότητα μοιράζεται σε υψηλότερες αμοιβές, σε λιγότερο χρόνο εργασίας, σε κέρδη που γίνονται νέες επενδύσεις, για να αυξηθεί εκ νέου η παραγωγικότητα, οι θέσεις εργασίας, η απασχόληση…

Η 2η βιομηχανική επανάσταση συνδέεται με το οκτάωρο, την εξαήμερη εργασία, τον ορισμό της υπερωρίας.

Η 3η βιομηχανική επανάσταση την δεκαετία του 1980, έφερε αλλαγές όχι μόνο στη διάσταση του χρόνου και στην οργάνωση της εργασίας, όπως κάθε βιομηχανική επανάσταση, άγγιξε και άνοιξε την διάσταση του τόπου της εργασίας -εργασία από απόσταση, τηλεργασία. Αυτό που ζούμε τώρα, ανά τον κόσμο μετά την πανδημία, είναι το 5ο κύμα τηλεργασίας, που άλλαξε κλίμακα.

Το σε ποια βιομηχανική επανάσταση βρίσκεσαι καθορίζει το τι μπορείς ως κοινωνία, ως οικονομία, ως επιχείρηση, και το πως θέλεις να μοιράζεις τα κέρδη παραγωγικότητας. Όταν τα έχεις. Τι σε αύξηση πραγματικών αμοιβών, τι σε μείωση χρόνου εργασίας.

Πρέπει όμως, να είσαι παραγωγική κοινωνία και οικονομία για να μπορείς, αυξάνοντας την συνολική παραγωγικότητα και την παραγωγικότητα της εργασίας, να τη μοιράζεις μεταξύ υψηλότερων αμοιβών και μειωμένου χρόνου εργασίας στην εβδομάδα, στον μήνα, στον χρόνο, στον εργάσιμο βίο.

Το θέμα θα μας απασχολεί τα επόμενα χρόνια, κυρίως όσους είναι μέρος της 4ης ή 5ης βιομηχανικής επανάστασης.

* Οικονομολόγος , μέλους ΔΣ ILO

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Αυταπάτες και ουσία για την 4ήμερη απασχόληση… Του Χρήστου Ιωάννου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σας καλωσορίζουμε στο PODCAST του Οικονομικού Ταχυδρόμου Μαθήματα Οικονομίας και στο νέο μας επεισόδιο θα συζητήσουμε για ένα διαχρονικό, ελληνικό και οικονομικό αίνιγμα. Τι άλλο; Το παραγωγικό ζήτημα της ελληνικής οικονομίας. Το πώς και τι πρέπει να παράγει η Ελλάδα προφανώς είναι ένα από τα ζητήματα που έχει αναλυθεί δεόντως (προ και μετά Μνημονίων), όπως επίσης έχει πολιτικοποιηθεί.

Σε αυτό το επεισόδιο, καλεσμένος μας είναι ο οικονομολόγος και σύμβουλος επιχειρήσεων Χρήστος Ιωάννου.

Τελικά, τι παράγει η οικονομία μας; Ο κ. Ιωάννου απαντά: Η οικονομία μας παράγει, αλλά δεν παράγει επαρκώς ώστε να εξασφαλίζει ευημερία για τους Έλληνες πολίτες. Παράγει προϊόντα και υπηρεσίες. Τα προϊόντα που παράγει είναι αναλογικά με τις χώρες με τις οποίες αναπτυγμένες θέλουμε να συγκρινόμαστε και ευημερούν.

Ο οικονομολόγος Χρηστος Ιωάννου

Η παραγωγικότητα και η ανάπτυξη

Η υψηλότερη ανάπτυξη του 2 2,5% σε σχέση με την Ευρωζώνη, που είναι χαμηλά και σε στασιμότητα, είναι μια υψηλότερη ανάπτυξη, η οποία όμως σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στις δαπάνες που γίνανε την προηγούμενη περίοδο της πανδημίας και στο χρήμα που διοχετεύθηκε στην οικονομία. Πρέπει να δούμε αναλυτικότερα τι παράγουμε, τι πρέπει να παράγουμε και τι παράγουν οι οικονομίες που ευημερούν και οι κοινωνίες που ευημερούν. Το 2% είναι μια μεγέθυνση από χρόνο σε χρόνο, αλλά η συνολική παραγωγή της ελληνικής οικονομίας και η βελτίωση της χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο. Θα έλεγα ότι δεν είναι θέμα ενός χρόνου, είναι θέμα μιας γενιάς.

Ιωάννου: Ενα απλό προϊόν χαμηλής αξίας είναι τα κούτσουρα.  Έχεις το δέντρο, το κόβεις, φτιάχνουν το κούτσουρο είναι χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Οι μικροεπεξεργαστές, τα τσιπ ή ημιαγωγοί είναι ένα πολύ σύνθετο, υψηλής προστιθέμενης αξίας προϊόν.

Τα προϊόντα υψηλής αξίας και τα κούτσουρα

Η ανάπτυξη είναι το τι παράγεις και πως. Χρειάζεται κεφάλαιο, ανθρώπινο κεφάλαιο και φυσικό κεφάλαιο. Υπάρχουν απλά προϊόντα χαμηλής προστιθέμενης αξίας και προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Το ίδιο ισχύει και για τις υπηρεσίες.

Για παράδειγμα, ένα απλό προϊόν χαμηλής αξίας είναι τα κούτσουρα. Τα προϊόντα που παράγονται και είναι στο διεθνές εμπόριο είναι ταξινομημένα για να διευκολύνεται το διεθνές εμπόριο. Τα κούτσουρα είναι στρογγυλή ξυλεία η οποία είναι κάτι απλό. Έχεις το δέντρο, το κόβεις, φτιάχνουν το κούτσουρο είναι χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Οι μικροεπεξεργαστές, τα τσιπ ή ημιαγωγοί είναι ένα πολύ σύνθετο, υψηλής προστιθέμενης αξίας προϊόν.Εμείς λοιπόν, σε αυτή την ταξινόμηση από τα υψηλής προστιθέμενης αξίας σύνθετα προϊόντα και τα απλής, χαμηλής αξίας προϊόντα, είμαστε κάπου χαμηλά στη διεθνή ταξινόμηση. Και το ένα θέμα είναι αυτά που παράγουμε και εξάγουμε πόσο προστιθέμενη αξία έχουν μέσα. Και το άλλο θέμα μας είναι ότι η εγχώρια παραγωγή μας αυτή είναι σχετικά μικρή και σαν μερίδιο του εθνικού προϊόντος, αλλά και σαν μερίδιο συμμετοχής μας στη διεθνή αγορά, είτε την ευρωπαϊκή είτε την παγκόσμια.

Πού στηρίζεται η ελληνική οικονομία

Ένας από τους λόγους που πήγαμε καλά τα προηγούμενα χρόνια σε σχέση με την Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, εκτός από τις δημόσιες δαπάνες και τα ελλείμματα που τροφοδότησαν την κατανάλωση και συνεπώς τη μεγέθυνση, είναι ότι πήγε καλά ο τουρισμός.

Σύμφωνα με τον κ. Ιωάννου, ο τουρισμός είναι ένας σημαντικός κλάδος της ελληνικής οικονομίας και είναι ένας κλάδος εμπορεύσιμων υπηρεσιών διεθνώς. Αναγκαίος, αλλά δεν είναι επαρκής.Επίσης, η ελληνική οικονομία είναι μέρος της εθνικής μας ταυτότητας. Και ο τουρισμός και η ναυτιλία αυτή είναι δύο κλάδοι, δύο μηχανές της ελληνικής οικονομικής ανάπτυξης. Αλλά δεν μας αρκούν αυτές οι δύο μηχανές. Η ελληνική οικονομία είχε στο παρελθόν και βιομηχανία, η οποία πέρασε στην περίοδο της μεταπολίτευσης. Μια αναδιάρθρωση και μια κατάρρευση, γιατί την προηγούμενη περίοδο είχε βασιστεί στον προστατευτισμό. Μετά τις δύο κρίσεις του ‘73 και του ‘79, αλλά και με τις αλλαγές των όρων εμπορίου, μπαίνοντας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, είχαμε ένα μεγάλο κύμα προβληματικών επιχειρήσεων. Αν θέλεις να παράγεις λοιπόν πιο σύνθετα προϊόντα και για να το κάνεις αυτό, να φτιάχνεις και να αξιοποιείς και να κρατάς τη χώρα, το ανθρώπινο κεφάλαιο σου, πρέπει να μετακινηθείς εκεί και να αλλάξεις επιδόσεις χαμηλές.

Ελληνική βιομηχανία και μέλλον

Ένας κλάδος που απέδειξε ότι έχει δυναμική είναι το φάρμακο. Ήταν μικρός κλάδος, αλλά μέσα στην κρίση ακριβώς ανταποκρίθηκε. Το αναφέρω γιατί το φάρμακο είναι ένας κλάδος που βοήθησε μια άλλη χώρα να αλλάξει τη μοίρα της μαζί με τις τεχνολογίες πληροφορικής. Δηλαδή η Ιρλανδία, που ήταν μια χώρα κάποτε φτωχότερη από την Ελλάδα, άλλαξε τη μοίρα της με μεταρρυθμίσεις κλπ, ποντάροντας στη βιομηχανία του φαρμάκου.

Παραγωγικότητα και ακρίβεια

Το επίπεδο τιμών και το επίπεδο μισθών μιας οικονομίας τελικά το καθορίζει ο σύγχρονος τομέας, τεχνολογικά εξελιγμένος, ο παραγωγικός, ο εξωστρεφής, ο οποίος ανεβάζοντας την παραγωγικότητα και το εισόδημα αυτό μετά θα διαχέεται στους υπόλοιπους κλάδους. Το έλλειμμα το δικό μας, που έχει να κάνει και με τα εισοδήματα και με την χαμηλή παραγωγικότητα, έχει να κάνει και με ένα άλλο θέμα που είναι πολύ σημαντικό για την κοινωνία μας πια και για τις νεότερες γενιές. Όταν παράγεις λίγα προϊόντα προστιθέμενης αξίας και υπηρεσίες που απαιτούν λιγότερο ανθρώπινο κεφάλαιο, τότε τι έχεις; {..}το ανθρώπινο κεφάλαιο που έχεις, αντί να μένει εδώ που θέλει τέτοιες θέσεις μεταφέρεται εκεί που είναι οι γραμμές παραγωγής.

Και τα κούτσουρα είναι αναγκαία αν έχουμε δέντρα για να φτιάχνουμε κούτσουρα, αλλά θα πρέπει να προσανατολιστούμε σε υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Δεν ξέρω αν είναι μικροεπεξεργαστές γιατί είναι μια πολύ ακριβή επένδυση. Προωθημένη, αλλά και άλλες χώρες πάλι αλλάξανε τη μοίρα τους με αυτό και ήδη τώρα επενδύουν δισεκατομμύρια.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε το επεισόδιο από τα site του Οικονομικού Ταχυδρόμου και το Spotify.

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο PODCAST Μαθήματα Οικονομίας – Χρήστος Ιωάννου: Τι παράγει η ελληνική οικονομία και πως διαμορφώνονται τα εισοδήματα… Της Ελένης Στεργίου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Τηλεργασία: ευκαιρία για πιο παραγωγικές επιχειρήσεις και καλύτερη ζωή για τους εργαζόμενους» ήταν η Ειδική Έκθεση (Special Report) που δημοσιεύσαμε τη 2α Μαΐου 2019. Από τότε ο κόσμος της οικονομίας και της εργασίας άλλαξε με τη ραγδαία επέκταση της τηλεργασίας διεθνώς και στην Ελλάδα. Η πανδημία έφερε μεγάλη επιτάχυνση της τεχνολογικής εξέλιξης στην οργάνωση της εργασίας, σε εύρος προβλεπόμενο για τα τέλη της δεκαετίας ή για την επόμενη.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε το τέλος της πανδημίας Covid-19 τον Μάιο του 2023, αλλά η στροφή στην εξ αποστάσεως και υβριδική εργασία εδραιώθηκε διεθνώς και σε μεγάλη κλίμακα, στα επαγγέλματα με δυνατότητα τηλεργασίας (teleworkability): Τεχνολογία και οργάνωση αναβαθμίζουν την εργασία (Special Report 27ης Ιανουαρίου 2022). Κυβερνήσεις, διεθνώς και στην Ε.Ε., και επιχειρήσεις άρχισαν να εξελίσσουν ρυθμίσεις και πολιτικές για την τηλεργασία και την υβριδική εργασία.

Η δυνατότητα τηλεργασίας, όπως δείχνει πλήθος ερευνών και επιβεβαιώνει το πρόγραμμά μας και η έρευνά μας TeleworkReady, και η Έρευνα «Σφυγμός του Επιχειρείν», θεωρείται πλέον, και είναι, θετική εξέλιξη και προνόμιο. Καθώς περιορίζει τις μετακινήσεις εξοικονομώντας χρόνο, επεκτείνει την προσωπική ελευθερία, βελτιώνει την ποιότητα ζωής, φέρνει νέες ευκαιρίες απασχόλησης.

Ταυτόχρονα όμως η αποτελεσματική οργάνωση του χρόνου εργασίας και της εργασίας από απόσταση έγινε ζήτημα παραγωγικότητας και ευημερίας που απασχολεί εκατομμύρια εργαζομένων και επιχειρήσεων.

Η ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στις θετικές γνώμες επιχειρήσεων για τα αξιοποιήσιμα οφέλη αφενός της τηλεργασίας (ΤΕ), αφετέρου της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), δείχνει τις νέες ευκαιρίες, και προκλήσεις, για άλματα στη σύγχρονη οργάνωση της εργασίας.

Η αξιοποίηση της ΤΝ και στην ΤΕ μπορεί να βελτιώσει την αποδοτικότητα, την ποιότητα και την ευελιξία της εξ αποστάσεως και της υβριδικής εργασίας, προς όφελος και των δύο μερών της εργασιακής σχέσης σε σημαντικές πλευρές αυτής της οργάνωσης της εργασίας. Η ΤΝ, όντας ικανή να αυτοματοποιεί, να μαθαίνει, να προσαρμόζεται, μπορεί να συμβάλει στην απόδοση και στην ποιότητα της εξ αποστάσεως εργασίας και της υβριδικής εργασίας.

Για παράδειγμα:

• ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΗ κυβερνοασφάλεια. Η υβριδική εργασία προϋποθέτει ότι οι επιχειρήσεις όταν υπάρχει πρόσβαση εξ αποστάσεως έχουν τα δεδομένα τους ασφαλή. Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο είναι πρωταρχικής σημασίας. Η ΤΝ μπορεί να εντοπίζει απειλές, με άμεση ειδοποίηση και παρακολούθηση διαδικασιών, προστατεύοντας επιχειρήσεις και τηλε-εργαζομένους.
• ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΟΣ προγραμματισμός και διαχείριση χρόνου. Από τον συντονισμό των χρονοδιαγραμμάτων διαφορετικών τομέων/τμημάτων ή και συνεργατών σε διαφορετικές ζώνες ωρών, έως την προτεραιοποίηση εργασιών βάσει σημαντικότητας και προθεσμιών, ιδιαίτερα για τους χρήστες ΤΕ.
• ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΗ επικοινωνία. Από την ικανότητα μετάφρασης σε πραγματικό χρόνο για υπέρβαση των γλωσσικών περιορισμών για καλύτερες συνεννοήσεις έως την ανάλυση διαθέσεων και κλίματος σε (τηλε) συναντήσεις.
• ΑΠΛΟΠΟΙΗΣΗ διοικητικών εργασιών. Από την αυτόματη ταξινόμηση / κατηγοριοποίηση των email, ή την καταχώριση στη βάση δεδομένων, έως και τη διαχείριση πρώτων ερωτημάτων εσωτερικών και εξωτερικών «πελατών», απελευθερώνοντας χρόνο και ενέργεια για ενασχόληση με δημιουργικότερες εργασίες προστιθέμενης αξίας.
• ΑΝΑΛΥΣΗ και βελτίωση παραγωγικότητας. Το πέρασμα στην εμπιστοσύνη μπορεί να συνοδευτεί από παρακολούθηση προόδου του έργου και μέτρηση απόδοσης, εξατομικευμένη υποστήριξη και ανατροφοδότηση με αναλυτικά στοιχεία από εφαρμογές ΤΝ. Η αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων και των ευκαιριών που παρέχει η ΤΕ και ο συνδυασμός της με τις εφαρμογές της ΤΝ για σύγχρονη οργάνωση της εργασίας προϋποθέτει αφενός ότι αξιοποιείται «Η Τηλεκατάρτιση στη Διά Βίου Μάθηση», αφετέρου ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο και οι εφαρμογές διασφαλίζουν «Ιδιωτικότητα του εργαζομένου και υποχρεώσεις του εργοδότη».

Το άρθρο Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη και η Τηλεργασία αλλάζουν τα δεδομένα στην αγορά εργασίας… Του Χρήστου Ιωάννου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Μετά το κύμα διεθνών δημοσιευμάτων για την «μεγάλη παραίτηση», άρχισε πρόσφατα νέο κύμα για το «quiet quitting», τη «σιωπηλή παραίτηση». Αφορμή η ανάρτηση 17’’ στο TikTok  με φόντο Νέας Υόρκης, τον υπόγειο, το Empire state building, το Maddison square Park ή το Bryant Park.

Τι είναι

“Quiet quitting, quitting the idea of going above and beyond at work,  Work is NOT your life, your worth is not defined  by your productive output”  ήταν το μήνυμα. Στη φιλολογία που αναπτύσσεται η  επικρατέστερη ερμηνεία είναι ότι αφορά την απόρριψη της αντίληψης πως η εργασία πρέπει να κυριεύσει τη ζωή κάποιου, και ότι οι εργαζόμενοι (δεν) πρέπει να υπερβαίνουν αυτό που συνεπάγεται η περιγραφή της θέσης εργασίας τους.

Ποιους αφορά λιγότερο

Θεωρητικά  αφορά τον καθένα. Αλλά πιθανότατα δεν αφορά  τους 214,2 εκατομμύρια ανέργους του κόσμου μας το 2021. Μάλλον ούτε όλους από τα 3,257 δισεκατομμύρια εργαζομένους, ούτε καν όλους όσοι από αυτούς, 1,740 δισεκατομμύρια, είναι μισθωτοί. Άλλωστε το 61%  της παγκόσμιας απασχόλησης είναι στον άτυπο τομέα της οικονομίας (αυτό είναι ο παγκόσμιος μέσος όρος, σε αρκετές περιοχές φτάνει το 80-90% της, κατά κανόνα, φτωχής οικονομίας). Κι εκεί ναι μεν η αξία του κάθε  ανθρώπου και εργαζομένου  δεν καθορίζεται από την παραγωγικότητα και την παραγωγική του απόδοση. Αλλά η φτώχεια του και η ευημερία του ορίζονται από  την παραγωγικότητα. Ακόμη κι εκεί  η εργασία του δεν είναι η ζωή του. Όμως η εργασία του καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ζωή του. Αν και εκεί το μήνυμα του TikTok δεν θα φθάσει. Πρόσβαση στο  διαδίκτυο έχει λιγότερο από το 20% του πληθυσμού.

Ποιους μάλλον αφορά περισσότερο

Αφορά κυρίως περιοχές του ανεπτυγμένου κόσμου, πρώτα πρώτα τις ΗΠΑ, από όπου ξεκίνησε το μήνυμα, αλλά όχι μόνον τις ΗΠΑ. Αφορά και αρκετούς ή πολλούς από τα 580,9 εκατομμύρια μισθωτούς στις χώρες υψηλού εισοδήματος. Μεταξύ των οποίων οι 156,3 εκατομμύρια μισθωτοί στις ΗΠΑ. Και τα 201,6 εκατομμύρια μισθωτοί στην ΕΕ.  Και τις ποιο  εξελιγμένες  περιοχές της μισθωτής  απασχόλησης στις αναπτυσσόμενες χώρες. Αφορά τον κόσμο της εργασίας όπου τις τελευταίες  δεκαετίες η ικανοποίηση από την εργασία έχει αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα συζήτησης  και της διαχείρισης του ανθρωπίνου δυναμικού.

Ικανοποίηση από την Εργασία

Η εργασιακή ικανοποίηση, που νιώθουν οι εργαζόμενοι με τη δουλειά τους, προϋποθέτει ότι θεωρούν την εργασία τους χρήσιμη. Συνδέεται δε πρώτον, με την αμοιβή και τις λοιπές παροχές, δεύτερον, με το εργασιακό περιβάλλον, τρίτον, με τα μέλη της ομάδας, τους συνεργάτες, τους διευθυντές και την διοίκηση, τέταρτον, την ικανοποίηση από τις πολιτικές ανθρωπίνου δυναμικού της επιχείρησης και πέμπτον, την επίδραση της δουλειάς τους στην προσωπική ζωή των εργαζομένων.

Η ανάρτηση  στο TikTok αναφέρεται κυρίως στην επίδραση της δουλειάς στην προσωπική ζωή των εργαζομένων. Αυτό δεν είναι νέο θέμα για τον σύγχρονο κόσμο της εργασίας, τουλάχιστον στην Ευρώπη και στην Αμερική: η ισορροπία της επαγγελματικής και της προσωπικής ζωής είναι θέμα των τελευταίων δεκαετιών, που  έγινε στην Ευρώπη και αντικείμενο δημοσίων ρυθμιστικών πολιτικών. Ομοίως και οι συνθήκες εργασίας. Και για τις επιχειρήσεις η αντιμετώπιση της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) του ανθρωπίνου δυναμικού τους.

Νέες  συνθήκες για παλαιά  ζητήματα

Καθώς οι συνθήκες εργασίας αλλάζουν ραγδαία λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης, της επέκτασης  της υβριδικής εργασίας και της επιτάχυνσης του μέλλοντος της εργασίας, τα θέματα αυτά τίθενται υπό νέες συνθήκες. Υπάρχουν δε σημαντικές  διαφορές μεταξύ γενεών των εργαζομένων στην αντιμετώπιση τους.  Οι νεότερες  γενεές τείνουν να δίνουν μεγαλύτερη προτεραιότητα σε μια καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Το δείχνουν αλλεπάλληλες έρευνες. Πλέον πρόσφατη της  Deloitte’s 2022 Global Gen Z and Millennial Survey.

Η ύπαρξη εργαζομένων που δεν έχουν κίνητρα είναι ένα από τα μεγάλα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει η διοίκηση ανθρωπίνου δυναμικού (για αυτό τα άρθρα που γράφονται σε εκθετικό ρυθμό μετά την ανάρτηση για την «σιωπηλή παραίτηση» στο TikTok στις 25 Ιουλίου είναι κυρίως από τους επαγγελματίες της διοίκησης ανθρωπίνου δυναμικού). Επικοινωνεί μαζί τους, τροφοδοτείται από αυτούς, αναζητά και δίνει λύσεις. Οι  επιτυχείς επιχειρήσεις έχουν ικανοποιημένους και αποδοτικούς εργαζομένους. Επενδύουν σε αυτούς. Και μοιράζονται μαζί  τους καρπούς της δημιουργίας και τις επιτυχίας.

Η ικανοποίηση  από την εργασία είναι δίκαιη και θεμιτή επιδίωξη του εργοδοτούμενου. Αλλά και του εργοδότη. Και ο εργοδότης θέλει να είναι ικανοποιημένος από την εργασία του εργαζομένου. Η επικοινωνία,  η συνέργεια  και η αμοιβαία ικανοποίηση φέρνει το θετικό αποτέλεσμα. Η έλλειψή της οδηγεί σε «σιωπηλές παραιτήσεις» και λύσεις συμβάσεων εργασίας – έτσι λειτουργεί η σύγχρονη αγορά εργασίας: η «μεγάλη παραίτηση» ήταν και είναι εκδήλωση  αυτής της λειτουργίας.

«Σιωπηλή παραίτηση» αντί «μεγάλης παραίτησης»;

Το φαινόμενο  της «μεγάλης παραίτησης»  στις ΗΠΑ δεν έχει υποχωρήσει, όσο η αγορά εργασίας είναι ισχυρή. Θα το  γυρίσουν οι Αμερικανοί  στην «σιωπηλή»;  Τα ιστορικά στοιχεία δεν δείχνουν κάτι τέτοιο (αλλά η ιστορία δεν εξελίσσεται γραμμικά, κάθε άλλο). Στοιχεία της Gallup από διαδοχικές έρευνες για την εργασιακή ικανοποίηση στις ΗΠΑ δείχνουν αυξανόμενα ποσοστό από το 1990 και μετά (που υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία). Το 2020 56% δήλωνε πλήρως ικανοποιημένο από την εργασία του – το 58% το 2021, ένα ιστορικό υψηλό.

Όμως η μέτρηση των επιπέδων ικανοποίησης των εργαζομένων, δεν ταυτίζεται με (και συχνά αποτυγχάνει να επιτύχει) τον υποκείμενο στόχο της δέσμευσης των εργαζομένων: τα βελτιωμένα επιχειρηματικά αποτελέσματα. Το 2021  το 51% δήλωνε μη δεσμευμένο για τα βελτιωμένα επιχειρηματικά αποτελέσματα και το 33%  δήλωνε δεσμευμένο. Αυτό το ουσιώδες θέμα αγγίζει η ανάρτηση στο TikTok.

Πριν από την πανδημία, η δέσμευση αυξανόταν παγκοσμίως, αλλά η πρόοδος έχει σταματήσει. Η δέσμευση αυξήθηκε κατά 1 ποσοστιαία μονάδα το 2021, αλλά παρέμεινε κάτω από το ανώτατο όριο του 2019. Βέβαια  το αμερικανικό 33%  (και το 58% που θεωρούν ότι ευημερούν) είναι από τα υψηλότερα διεθνώς, ο μέσος όρος δέσμευσης διεθνώς είναι 21% (και το 33%, ένας στους τρεις, ότι ευημερούν).

Οι συνέπειες  της «σιωπηλής παραίτησης»

Σαφώς, η εποχή της πανδημίας COVID-19 σταμάτησε μια μακρά περίοδο σταδιακής αλλά γενικής βελτίωσης μεταξύ των εργαζομένων στον κόσμο. Αυτό έχει σημασία για τον παγκόσμιο οικονομικό δυναμισμό. Η Gallup εκτίμησε ότι η χαμηλή δέσμευση των εργαζομένων κοστίζει στην παγκόσμια οικονομία 7,8 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ και αντιπροσωπεύει το 11% του ΑΕΠ παγκοσμίως. Η ανάλυση της Gallup σε 112.312 επιχειρηματικές μονάδες σε 96 χώρες βρήκε μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της δέσμευσης των εργαζομένων και των αποτελεσμάτων απόδοσης, όπως η διακράτησή τους στην επιχείρηση, η παραγωγικότητα, η ασφάλεια και η κερδοφορία.

Ζωή και χρόνος εργασίας

Η ικανοποίηση από την εργασία και η δέσμευση των εργαζομένων  συνδέεται και με τον χρόνο εργασίας,  και  την αποτελεσματική οργάνωση και διοίκηση της εργασίας. Θέμα  παλαιό που τίθεται υπό τις νέες συνθήκες.

Για τον χρόνο εργασίας  δεκαετίες τώρα η συζήτηση ήταν και είναι ότι (και γιατί)  οι Αμερικανοί δουλεύουν περισσότερο από τους Ευρωπαίους. Κι αυτό είναι  συστηματικό. Ο μέσος Αμερικάνος μισθωτός εργάζεται 1802 ώρες τον χρόνο (στοιχεία 2021 ΟΟΣΑ) έναντι 1302 του Γερμανού,   περί τις 1400 ώρες του Ολλανδού, του Γάλλου, του Σουηδού, μεταξύ 1500-1600 ώρες του Ιταλού, του Ισπανού, του Ιρλανδού, του Λετονού, του Λιθουανού, 1621 του Πορτογάλου, 1668 του Έλληνα, και πάνω από 1700 ώρες τον χρόνο του Τσέχου, του Πολωνού, του Εσθονού. Οι 1802 ώρες του Αμερικανού είναι  5,6% πάνω και από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (1706). Σχεδόν 15-20% πάνω από τους ευρωπαίους. Περισσότερο στους βορειο-κεντροευρωπαίους.

Η  διαφορά ΗΠΑ – ΕΕ έγκειται κυρίως στις εβδομάδες εργασίας (και στις άδειες/διακοπές), και σε ένα βαθμό στις ώρες εργασίας ανά εβδομάδα. Ο μέσος όρος στην ΕΕ  (για μισθωτούς) είναι 35,4 ώρες, στις ΗΠΑ 38,8 (στην Ελλάδα 37,9). Θα αλλάξει κάτι σε αυτό, σε έναν κόσμο που αλλάζει, αλλάζοντας και την εργασία; Η  «σιωπηλή παραίτηση» δεν αναφέρεται ευθέως σε αυτό, αλλά το αγγίζει. Πως θα εξελιχθεί ο χρόνος εργασίας και η οργάνωσή του;

Σημειωτέον ότι  διεθνώς, στις ΗΠΑ, στην ΕΕ και στην Ελλάδα οι χρόνοι εργασίας  ετησίως και την εβδομάδα είναι μεγαλύτεροι για τους αυτοαπασχολουμένους (ΕΕ 39,3 ώρες την εβδομάδα, Ελλάδα 44,1). Είναι ακόμη μεγαλύτεροι για τους αυτοαπασχολουμένους με προσωπικό (ΕΕ 46 ώρες την εβδομάδα, Ελλάδα 49,3). Το αυξημένο μερίδιο τους στην απασχόληση σε κάθε χώρα αυξάνει τον μέσο χρόνο εργασίας στο σύνολο της κάθε χώρας – αυτό συμβαίνει  και στην Ελλάδα.

Η «σιωπηλή παραίτηση» στην Ελλάδα;

Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η «σιωπηλή παραίτηση» ήταν και είναι ένα γνωστό και εκτενές φαινόμενο  στην Ελλάδα. Συνδέονται με τις υποκειμενικές αντιλήψεις των Ελλήνων για την ποιότητα της ζωής τους, την ευημερία και την αισιοδοξία τους, όπως  αυτές καταγράφονται στην έρευνα για την ποιότητα ζωής στην Ευρώπη (EQLS).

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία  είναι για το 2011 και 2016. Η Ελλάδα εμφανίζεται το 2016 με ακραίες τιμές, αποκλίνουσα από τον μέσο όρο της ΕΕ, συγκλίνοντας σε χαμηλούς δείκτες με τον βαλκανικό περίγυρό της. Οι δείκτες ευτυχίας των Ελλήνων κινούνται λίγο κάτω της Βουλγαρίας και λίγο πάνω της Φυρομίας και της Αλβανίας (βλ. Χρήστος Α. Ιωάννου, Η βαλκανική ευτυχία των Ελλήνων και το μέλλον, 12 Σεπτεμβρίου 2018).  Η έρευνα  του 2020  εγκαταλείφθηκε  λόγω της πανδημίας – αναμένουμε   αρχές του 2023 τα αποτελέσματα της έρευνας για το 2021.

Το ερώτημα είναι  εάν η έρευνα  του 2021  θα επιβεβαιώσει τα στοιχεία θετικής αλλαγής που  δείχνει η έρευνα της Gallup: το 2021 οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα  εμφανίζουν χαμηλό ποσοστό δέσμευσης 11%, έναντι μέσου όρου 14% στην Ευρώπη. Αλλά αυτό το 11%  είναι αποτέλεσμα ισχυρής αύξησης 3 μονάδων έναντι του 2019 και του 2020. Το 38%  των εργαζομένων στην Ελλάδα θεωρούν ότι ευημερούν, έναντι του 47% στην Ευρώπη. Επίσης το ελληνικό 38% είναι προϊόν μεγάλης βελτίωσης 7 ποσοστιαίων μονάδων έναντι των προηγουμένων ετών. Τα χαμηλά ποσοστά της δέσμευσης  είναι ένδειξη  φαινομένων «σιωπηλής παραίτησης»;  Είναι θέμα για συστηματικότερη εξέταση, αλλά και πρακτική αντιμετώπιση  στο επίπεδο των επιχειρήσεων. Η διοίκηση ανθρωπίνου δυναμικού έχει δουλειά να κάνει!

Το αντιπαράδειγμα στη «σιωπηλή παραίτηση»

Στην Ελλάδα χρειαζόμαστε μεγαλύτερα περιθώρια δημιουργίας. Σήμερα στην Ελλάδα χιλιάδες νεότεροι, και όχι μόνον, δημιουργούν ως μισθωτοί  εργαζόμενοι, προσπερνώντας την «σιωπηλή παραίτηση». Π.χ. με νεοφυείς επιχειρήσεις από την τεχνολογία έως  την πρωτογενή παραγωγή. Κορυφαίο πρόσφατο παράδειγμα, και η ορατή κορυφή του παγόβουνου οι 200  εργαζομένοι μισθωτοί intrapreneurs της εταιρείας Viva Wallet, του πρώτου ελληνικού μονόκερου,  με  αποτίμηση πάνω από 1,5 δισ. ευρώ, της οποίας το 49% εξαγοράστηκε από την JP Morgan.

Είναι παράδειγμα δέσμευσης, δημιουργίας, εργασιακής ικανοποίησης «φτιάχνεις ομάδες»…«εργαζόμενους intrapreneurs»… «στους στόχους ήταν να πάρουν λεφτά και οι άνθρωποί μου, όλο  το staff, και οι 200» … “με το stock options plan”…  «με αυτό κρατήσαμε τον κόσμο μας ευχαριστημένο»… «η VIVA σήμερα  είναι σε παροξυσμό δημιουργίας, βρίσκεται σε άλλο επίπεδο… όχι ότι δεν ήταν και πριν…» … «νοιώθουν όλοι την δικαίωση». Λόγια  του Χάρη Καρώνη  από τους ιδρυτές της Viva Wallet. Αξίζει να παρακολουθήσετε το podcast του ΣΕΒ μαζί του για  τους καινοτόμους Έλληνες.

Κερδίζει κάποιο έδαφος στους  Έλληνες η ιδέα ότι αν επιθυμούν υψηλότερους και βελτιούμενους βαθμούς ευτυχίας και ικανοποίησης από τη ζωή τους, και από την εργασία τους, για αισιοδοξία  στο μέλλον τους (και των παιδιών τους), χρειάζονται καινοτομία, παραγωγική εργασία, επενδύσεις, εγχώρια ανταγωνιστική παραγωγή, εξαγωγές, υποκατάσταση εισαγωγών, και δέσμευση και συμμετοχή των εργαζομένων στα αποτελέσματα απόδοσης.  Χρειάζονται και οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις  να  δημιουργήσουν περιθώρια… δημιουργίας, δέσμευσης, εργασιακής ικανοποίησης.

Μια επανάσταση σε εξέλιξη

Μια 4η βιομηχανική επανάσταση είναι διεθνώς σε εξέλιξη. Και εν μέσω πανδημίας, ενεργειακής κρίσης και κλιματικής κρίσης αλλάζει με ταχύτητα και τον κόσμο της εργασίας και την οργάνωση της εργασίας. Όπως συνέβη σε κάθε  βιομηχανική επανάσταση. Γι’ αυτό τους επόμενους μήνες και τα επόμενα χρόνια  θα γεννώνται  συνεχώς νέα ζητήματα, ή παλαιά ζητήματα θα ανατοποθετούνται σε νέες συνθήκες, όπως π.χ. η «σιωπηλή παραίτηση», με αφορμή την ανάρτηση 17’’ στο TikTok.  «Επανάσταση δεν σημαίνει ούτε εμφύλιος πόλεμος, ούτε αιματοχυσία. Επανάσταση είναι η αλλαγή ορισμένων κεντρικών θεσμών της κοινωνίας με πρωτοβουλία της ίδιας της κοινωνίας· ο ρητός μετασχηματισμός της κοινωνίας, συμπυκνωμένος σε σύντομο χρονικό διάστημα» έλεγε ο Κορνήλιος Καστοριάδης.Ίσως ένας τέτοιος μεγάλος μετασχηματισμός είναι διεθνώς στα πρώτα στάδιά του.

*Χρήστος Α. Ιωάννου, Διευθυντής Τομέα Απασχόλησης και Αγοράς Εργασίας ΣΕΒ

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Η «σιωπηρή παραίτηση» και η Ελλάδα… Του Χρήστου Ιωάννου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Παρά τη μείωση του δείκτη ανεργίας έναντι του 2019, και τις ρυθμιστικές βελτιώσεις στην αγορά εργασίας, η πρόκληση της απασχόλησης παραμένει κορυφαία για την ελληνική κοινωνία και οικονομία, στο παρόν και στο μέλλον τους. Επείγει να αποκτήσουμε στρατηγική για την πολιτική απασχόλησης. Ας δούμε γιατί.

Πρώτον, παρά τη σημαντική ανθεκτικότητα της απασχόλησης εν μέσω της διετούς κρίσης λόγω πανδημίας, με την υποστήριξη επιχειρήσεων, εργαζομένων, και θέσεων εργασίας, τα ποσοστά απασχόλησης στην Ελλάδα, συγκρινόμενα με τα άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, παλαιότερα και νεότερα, παραμένουν τα χαμηλότερα. Το ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας 20-64 ετών στην Ελλάδα το 2021 ήταν 62,6%. Στην ΕΕ ήταν 73,1%. Το θετικό είναι ότι η Ελλάδα έκλεισε, κατά τι, σε 10,5 ποσοστιαίες μονάδες το χάσμα, που ήταν 11,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2019.

Δεύτερον, παρά τη βελτίωση του ποσοστού απασχόλησης της περιόδου 2019-2021, το σημείο εκκίνησης το 2019 ήταν ιδιαίτερα χαμηλό. Συγκρινόμενη με τον εαυτό της η Ελλάδα ήταν το 2019 σε στασιμότητα δεκαετιών. Το ποσοστό απασχόλησης ήταν στα επίπεδα του 2000, και λίγο χαμηλότερο (2000: 61,9%, 2019: 61,2%). Δηλαδή το 2021 το ποσοστό απασχόλησης στην Ελλάδα είναι 0,7 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο του 2000. Το 2000 στην τότε ΕΕ των 15 κρατών-μελών το ποσοστό απασχόλησης ήταν 68,2%. Με άλλα λόγια, κράτη-μέλη, παλαιά και νέα, προχωρήσαν, το αυξήσαν. Η Ελλάδα όχι.

Είναι τόσο σημαντική αυτή η «δεικτολογία» για το ποσοστό απασχόλησης; Είναι. Η οικονομική ευημερία κάθε κοινωνίας – και της ελληνικής – συνδέεται με δύο παράγοντες: πρώτον, το ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας, και, δεύτερον, το παραγόμενο προϊόν αυτού του πληθυσμού, την παραγωγικότητά του. Οταν το ποσοστό απασχόλησης είναι και μένει χαμηλό, τότε και το κατά κεφαλήν προϊόν και εισόδημα της χώρας μένει χαμηλά.

Τρίτον, σε αυτήν τη συζήτηση, πρέπει πλέον να εισαγάγουμε, έστω με καθυστέρηση δεκαετίας ή εικοσαετίας, μια ακόμη παράμετρο, ιδιαίτερα κρίσιμη για την Ελλάδα. Τη δημογραφική. Η οποία δεν μας έχει απασχολήσει τα προηγούμενα χρόνια. Αν και είναι θεμελιώδης. Δεν είναι μόνον ότι το ποσοστό απασχόλησης στην Ελλάδα ήταν και είναι χαμηλό. Συμβαίνει ταυτόχρονα να μειώνεται ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας που διαθέτει η Ελλάδα. Που σημαίνει ότι ακόμη κι όταν αυξάνεται – που πρέπει να αυξάνεται τα επόμενα χρόνια – το ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας, ο πληθυσμός αυτός μειώνεται, συρρικνώνεται.

Στην Ελλάδα του 2000 ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας 20-64 ετών ήταν 6.344,6 χιλιάδες. Στην Ελλάδα του 2020 ήταν 6.160,4 χιλιάδες. Σχεδόν 185 χιλιάδες λιγότεροι. Ο πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας 20-64 ετών αυξανόταν έως το 2008. Από το 2009 άρχισε να μειώνεται σταθερά. Και να γηράσκει. Ο μέσος όρος ηλικίας των απασχολουμένων πλησιάζει τα 45 έτη. Οι αδήριτοι νόμοι της δημογραφίας δείχνουν συνεχή μείωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας 20-64 ετών τα επόμενα χρόνια. Για δεκαετίες. Και γήρανση.

Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση, των χαμηλών ποσοστών απασχόλησης, της δημογραφικής κάμψης και της γήρανσης, χρειαζόμαστε κάτι πολύ διαφορετικό από ό,τι γινόταν τις τελευταίες δύο και πλέον δεκαετίες. Μια πολιτική απασχόλησης με μέσα και στόχους (για το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών, για το ποσοστό απασχόλησης των νέων, για την ενεργό γήρανση των μεγαλύτερων ηλικιών) που να συμβάλλει στον αναγεννητικό μετασχηματισμό της οικονομίας και της κοινωνίας μας. Που να προσφέρει ευκαιρίες απασχόλησης και ποιότητα ζωής στους πολίτες της, και ιδιαίτερα τους νέους και τις νέες. Για τον μετασχηματισμό μας σε μια κοινωνία δυναμική, εξελισσόμενη και δημιουργική και μία εθνική οικονομία ισχυρή, παραγωγική, που θα κάμπτουν τις αρνητικότερες δημογραφικές προοπτικές.

*Ο Χρήστος Α. Ιωάννου είναι διευθυντής του Τομέα Απασχόλησης και Αγοράς Εργασίας ΣΕΒ

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Η πρόκληση της απασχόλησης… Του Χρήστου Ιωάννου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο πολλαπλασιασμός, η επέκταση-ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων (start-ups) στην Ελλάδα μπορεί να ωθήσει τον αναγκαίο εγχωρίως παραγωγικό μετασχηματισμό, την παρακολούθηση της 4ης βιομηχανικής επανάστασης, την αναβάθμιση του μείγματος εγχώριας παραγωγής διεθνώς εμπορευσίμων προϊόντων και υπηρεσιών προς περισσότερα και συνθετότερα προϊόντα και υπηρεσίες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, τη συμμετοχή μας στη νέα οικονομία του ανθρωπίνου κεφαλαίου.

Οι νεοφυείς επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν διεθνώς το πρόβλημα κάλυψης θέσεων υψηλής εξειδίκευσης με κατάλληλα προσόντα, κυρίως στον τομέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας, εξαιτίας του υψηλού κόστους μισθοδοσίας. Ειδικά όσο βρίσκονται στη φάση ανάπτυξης, δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν τις υψηλές αποδοχές που προσφέρουν οι μεγάλες επιχειρήσεις ή τα διεθνή ερευνητικά κέντρα σε εμπειρογνώμονες ΙΤ.

Για τον λόγο αυτόν, οι περισσότερες νεοφυείς επιχειρήσεις – με προηγούμενες τις ΗΠΑ – εφαρμόζουν μοντέλα συμμετοχής των εργαζομένων στο μετοχικό κεφάλαιο της επιχείρησης, με τη μορφή δικαιωμάτων προαίρεσης για την αγορά μετοχών (stock options). Χάρη στα φορολογικά κίνητρα που ισχύουν στις ΗΠΑ για τα συμμετοχικά μοντέλα, δημιουργήθηκε φιλικό περιβάλλον, που διευκολύνει τις νεοφυείς επιχειρήσεις να προσελκύσουν ταλέντα.

Ετσι το μερίδιο συμμετοχής εργαζομένων στο μετοχικό κεφάλαιο των αμερικανικών start-ups διαμορφώνεται πάνω από το 25%, πολύ πάνω από το αντίστοιχο ευρωπαϊκό 10%. Γι’ αυτό πολλοί ιδρυτές και επενδυτές νεοφυών επιχειρήσεων από όλη την Ευρώπη είχαν συνυπογράψει επιστολή τον Ιανουάριο 2019 με την οποία ζητούσαν βελτίωση του θεσμικού πλαισίου για τη συμμετοχή εργαζομένων στο μετοχικό κεφάλαιο των start-ups.

Ο κύριος λόγος που η ΕΕ υστερούσε και υστερεί στη διάδοση της συμμετοχής εργαζομένων στο κεφάλαιο των start-ups είναι ότι σε πολλά κράτη-μέλη της το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο δεν ενθαρρύνει, ενίοτε μάλιστα εμποδίζει, την υιοθέτηση τέτοιων πρακτικών. Το 2020 η Ελλάδα έκανε το πρώτο θετικό βήμα προβλέποντας στον φορολογικό νόμο ότι τα stock options και η δωρεάν διάθεση μετοχών προς τους εργαζομένους αποτελούν εισόδημα από υπεραξία, και όχι από μισθωτές υπηρεσίες.

Για να ολοκληρωθεί το θετικό βήμα πρέπει οι ίδιες παροχές σε είδος σε εργαζομένους των νεοφυών επιχειρήσεων να εξαιρεθούν ρητά από την υποχρέωση σε ασφαλιστικές εισφορές όπως, ήδη, συμβαίνει σε Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία. Δηλαδή να εναρμονιστεί ο ασφαλιστικός νόμος με τον φορολογικό. Ωστε οι συμμετοχικές επιχειρηματικές λύσεις να καταστούν συνολικά, και φορολογικά και ασφαλιστικά, ελκυστικές για τις νεοφυείς επιχειρήσεις και τους εργαζομένους σε αυτές και να συμβάλλουν περαιτέρω στη δημιουργία φιλικού προς τη σύγχρονη επιχειρηματικότητα περιβάλλοντος.

*Ο κ. Χρήστος Ιωάννου είναι διευθυντής Τομέα Απασχόλησης και Αγοράς Εργασίας ΣΕΒ.

Πηγή: tovima.gr

Το άρθρο Οι start-ups, τα stock options και οι εισφορές… Του Χρήστου Ιωάννου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Χρήστου Α. Ιωάννου*

H Ελλάδα πριν εξέλθει οριστικά από την κρίση του 2010-2019, η οποία είχε εξωγενείς αφορμές και ενδογενείς αιτίες, βρέθηκε στην παγκόσμια κρίση της πανδημίας. Η εμπειρία της διαδρομής 2000-2019 είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την πορεία προς την υπέρβαση και των δύο αυτών κρίσεων και των συνεπειών τους.

Μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι αν το 2021 έχουμε επιστρέψει σε επιδόσεις και δείκτες του 2019; Αν δούμε δύο βασικούς δείκτες της Ελλάδας του 2019, πριν την κρίση της πανδημίας, σε σύγκριση με δύο δεκαετίες πριν, του 2000, η εικόνα είναι αποκαλυπτική.

Το ποσοστό απασχόλησης στην Ελλάδα του 2019, ήταν 61,2%, είναι απολύτως συγκρίσιμο και κατά τι χαμηλότερο του ποσοστού απασχόλησης του 2000, που ήταν 61,9%. Tότε και τώρα, ήταν το χαμηλότερο στην ΕΕ. Το ΑΕΠ σε σταθερές τιμές 2015, το 2019 ήταν 183,6 δισ. ευρώ. Συγκρίσιμο, και μόνον κατά τι υψηλότερο, του ΑΕΠ του 2000 που ήταν, σε σταθερές τιμές 2015, 181,7 δισ. ευρώ

Δηλαδή 20 χρόνια μετά, η Ελλάδα του 2019, βρέθηκε, συγκρινόμενη με τον εαυτό της, στο ίδιο σημείο του 2000. Καθώς όμως κρίσιμο είναι το τι κάνουν και οι άλλες κοινωνίες και οικονομίες στον σύγχρονο κόσμο και στην Ευρώπη, η ουσία είναι ότι οι περισσότερες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης μας «προσπέρασαν» σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ, οι δε υπόλοιπες, της βαλκανικής, μας πλησίασαν και μας πλησιάζουν γοργά.

Η Ελλάδα του 2000 μπορούσε να φανταστεί ότι η Ελλάδα του 2020 θα ήταν στο ίδιο σημείο για τον εαυτό της, και αποκλίνων ουραγός στην ΕΕ και στην Ευρωζώνη; Δεν θα το ήθελε, αλλά αυτό είναι που «επέτυχε». Ως γνωστόν ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις.

Παρά τις καλές προθέσεις, η Ελλάδα του 2000 στον δρόμο για το 2020 υπέφερε, με δικές της επιλογές, όχι μία αλλά δύο χαμένες δεκαετίες. Το 2000-2009 του παρασιτικού και χρεοβόρου μετασχηματισμού, όταν αύξανε ταχύτερα το κατά κεφαλήν χρέος από ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Και το 2010-2019 της άρνησης των αναγκαίων και δύσκολων προσαρμογών, ως προϋποθέσεων παραγωγικής στροφής και μετασχηματισμού.

Πίσω από την παλινδρόμηση μεταξύ 2000 και 2019, και την υποχώρηση της Ελλάδας στον διεθνή καταμερισμό της παραγωγής και της εργασίας, βρίσκεται η θεμελιώδης ασσυμετρία που χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία και οικονομία. Που αφιερώνει μικρό μερίδιο/ποσοστό των πόρων της στην παραγωγή διεθνώς εμπορευσίμων προϊόντων και υπηρεσιών.

Αυτός είναι ένας τρίτος βασικός δείκτης. Από 23,4% του ΑΕΠ το 2000, το συρρίκνωσε σε 18,6% το 2009. Ανέκαμψε, ως αποτέλεσμα του αργόσυρτου και δύσκολου παραγωγικού μετασχηματισμού, της περιόδου των δημοσιονομικών προσαρμογών, και των «από τα πάνω» και «από τα έξω» μεταρρυθμίσεων, στο 22% το 2019.

Συνεπώς στην πορεία προς την Ελλάδα μετά την κρίση της πανδημίας, έχει αποφασιστική σημασία ο προσανατολισμός. Και η ταχύτητα.

Ο προσανατολισμός πόρων και πολιτικών προς διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες πρώτον, κλάδων Τεχνολογικής αιχμής, που είναι οι Μεταποιητικοί κλάδοι και οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνίας και δεύτερον, κλάδων συνδεόμενων με τις Τάσεις Παγκόσμιας Οικονομίας, που είναι οι Μεταλλευτικές, οι Διεθνείς Μεταφορές (ναυτιλία, logistics, κ.λπ.), ο Τουρισμός, και Ανταγωνιστική Αγροτική παραγωγή.

Η προηγουμένη διαδρομή έχει μία ακόμη αποκαλυπτική πλευρά. Συμβαίνουν, είναι στο πρόγραμμα, κρίσεις. Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η κρίση του ευρώ του 2010-2012, η μεταναστευτική κρίση στην Ευρώπη του 2015, η παγκόσμια κρίση λόγω της πανδημίας το 2020, η κλιματική αλλαγή που έγινε πλέον κλιματική κρίση.

Που σημαίνει ότι η διαδρομή στην έξοδο μετά την κρίση της πανδημίας, και στην τρίτη δεκαετία του αιώνα, δεν θα είναι γραμμική. Στον δρόμο έχει κι άλλες κρίσεις. Κρίσεις διεθνείς, ευρωπαϊκές, περιφερειακές, εθνικές. Αυτές που ξέρουμε ότι έρχονται, αλλά δεν γνωρίζουμε πότε περίπου και πως θα εκδηλωθούν. Και αυτές που δεν ξέρουμε, ούτε ποιές είναι, ούτε πότε θα εκδηλωθούν.

Στις κρίσεις που προαναφέραμε δεν συμπεριλάβαμε στη δημογραφική κρίση της ελληνικής κοινωνίας. Η οποία δεν γίνεται αντιληπτή αναλόγως με τις άλλες, διότι είναι αργόσυρτη, αλλά είναι και θεμελιακή.

Παράλληλα με την αργόσυρτη δημογραφική κρίση, ανάλογης εθνικής σημασίας είναι και η περιβαλλοντική κρίση στον τόπο μας. Που εξελίχθηκε παράλληλα με την κλιματική αλλαγή και τώρα την βρίσκουμε μπροστά μας συναρθρωμένη με την κλιματική κρίση.

Αν γίνει αντιληπτό ότι η Ελλάδα της νέας δεκαετίας εξαρτάται από το τι κάνουμε τώρα, το 2021, το 2022, το 2023 κοκ, τότε είναι κρίσιμο αν οι επιλογές μας βασίζονται και επιβεβαιώνουν την κατανόηση ότι δεν μπορούμε να βγούμε από την κρίση από την ίδια πόρτα που μπήκαμε. Με τις ίδιες προτεραιότητες και ανάλογες επιλογές.

Κάθε μέρα, κάθε στιγμή το θέμα είναι αν οι νέοι, που εισέρχονται, και πρέπει να εισέρχονται, στην αγορά εργασίας και στην οικονομία, θα βρίσκουν εκεί (πόσο) χώρο και (πόσες) προϋποθέσεις παραγωγής, δημιουργίας και ευημερίας.

Αυτό εξαρτάται από το εάν οι γονείς τους, και οι προηγούμενες γενιές, θα επιλέξουν και θα μπορέσουν, στη διαδρομή από το 2021 στα επόμενα χρόνια, να κινηθούν και να ζήσουν παραγωγικότερα και δημιουργικότερα.

Από το εάν η «αλλαγή παραδείγματος» που «σέρνεται» στα χρόνια της δημοσιονομικής προσαρμογής, θα πραγματοποιηθεί, ως ανάγκη και ως επιλογή, και θα επιταχυνθεί μέσω ραγδαίων μεταρρυθμίσεων.

Η πρόκληση είναι αν μπορούμε να ξανασκεφτούμε τα πάντα, σχεδόν τα πάντα, από την αρχή. Και οι δυο τελευταίες κρίσεις που ζήσαμε, παρέχουν άφθονες αίτιες και αφορμές για αυτό.

*Διευθυντή Απασχόλησης και Αγοράς Εργασίας του ΣΕΒ

Το άρθρο Η διαδρομή για μια Ελλάδα παραγωγής και ευημερίας… Του Χρήστου Α. Ιωάννου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο οικονομολόγος Χρήστος Ιωάννου στέλεχος του ΣΕΒ αναλύει το αύριο της εργασίας και τις προοπτικές.

Το άρθρο Χρήστος Ιωάννου (Στέλεχος ΣΕΒ) εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.