Εισαγωγή

Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε μια φάση που συχνά περιγράφεται ως «ώριμη ανάπτυξη»: οι ρυθμοί μεγέθυνσης παραμένουν θετικοί, οι επενδύσεις ενισχύονται, αλλά η πραγματικότητα της ακρίβειας, των ενεργειακών πιέσεων και της γεωπολιτικής αστάθειας υπενθυμίζει ότι οι αντοχές της χώρας δεν είναι απεριόριστες. Σε αυτό το σύνθετο πλαίσιο, η οικονομική πολιτική καλείται να εξισορροπήσει τρεις ταυτόχρονους στόχους: δημοσιονομική αξιοπιστία, διατηρήσιμη αναπτυξιακή τροχιά και δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών. Στην καρδιά αυτής της εξίσωσης βρίσκεται η νέα αντιμετώπιση των ελεύθερων επαγγελματιών μέσω ελάχιστων τεκμαρτών εισοδημάτων και αυστηρότερων κανόνων τεκμηρίων.

Η βασική σύλληψη είναι ευθύγραμμη: όταν το δηλωθέν εισόδημα ενός επαγγελματία εμφανίζεται υπερβολικά χαμηλό σε σχέση με τον κύκλο εργασιών, το επάγγελμα ή το εμφανές επίπεδο διαβίωσης, τότε η φορολογική διοίκηση δεν θα περιορίζεται πλέον στις δηλώσεις, αλλά θα επιβάλλει έναν ελάχιστο τεκμαρτό φορολογητέο πήχυ. Με άλλα λόγια, το κράτος επιχειρεί να θωρακίσει τα έσοδά του απέναντι σε πρακτικές συστηματικής υποδήλωσης, μεταφέροντας το κέντρο βάρους από την αυτοδηλωθείσα «εικόνα» στον «λογικά αναμενόμενο» προσδιορισμό εισοδήματος. Ταυτόχρονα, προβλέπει διαφοροποιήσεις: ευνοϊκότερη μεταχείριση για νέους επαγγελματίες, για δραστηριότητα στην περιφέρεια ή για συγκεκριμένες κοινωνικές κατηγορίες, ώστε η αυστηροποίηση να μην είναι πλήρως οριζόντια.

Από την οπτική της πολιτείας, το αφήγημα είναι συνεκτικό. Η χώρα επιδιώκει να διατηρήσει αξιοπιστία έναντι των εταίρων, να χρηματοδοτήσει αυξημένες δημόσιες επενδύσεις και να στηρίξει μισθωτούς, οικογένειες και νέους με μόνιμες μειώσεις φόρων. Σε ένα περιβάλλον όπου οι μισθωτοί φορολογούνται υποχρεωτικά στην πηγή, η ανοχή σε εκτεταμένη φοροδιαφυγή συγκεκριμένων επαγγελματικών ομάδων δεν είναι μόνο ζήτημα δικαιοσύνης, αλλά και ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης του συνολικού συστήματος. Υπό αυτή την έννοια, τα τεκμήρια και τα ελάχιστα τεκμαρτά εισοδήματα παρουσιάζονται ως αναγκαίο αντίβαρο σε χρόνια άνισες κατανομές.

Νέο πλαίσιο εφαρμογής

Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν πρέπει να περιοριστεί η φοροδιαφυγή· αυτό είναι αυτονόητο. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν το επιλεγμένο εργαλείο έχει την απαιτούμενη ακρίβεια ώστε να διαχωρίζει τον επίμονο φοροφυγά από τον οικονομικά εύθραυστο επαγγελματία. Στην πραγματική οικονομία συνυπάρχουν δύο κόσμοι: εκείνος της σκόπιμης απόκρυψης εισοδήματος και εκείνος των μικρών δραστηριοτήτων που λειτουργούν με υψηλό λειτουργικό κόστος, ασταθή ζήτηση και ρευστές ταμειακές ροές. Όταν ένα οριζόντιο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα εφαρμόζεται σε όλους, ο κίνδυνος είναι να λειτουργήσει σαν χοντρό φίλτρο: να συγκρατεί μεν ορισμένες κραυγαλέες αδικίες, αλλά να συμπιέζει ταυτόχρονα και νόμιμες, επισφαλείς δραστηριότητες.

Ένα πρώτο παράδειγμα φωτίζει τη μία πλευρά αυτής της ισορροπίας. Φανταστείτε έναν νέο ελεύθερο επαγγελματία σε μια επαρχιακή πόλη, με καθαρό δηλωθέν εισόδημα 12.000 ευρώ τα πρώτα χρόνια δραστηριότητάς του. Στο προηγούμενο πλαίσιο, ο φόρος εισοδήματος υπολογιζόταν πάνω σε αυτό το ποσό, οδηγώντας σε μια επιβάρυνση τάξης μεγέθους 2.000–2.500 ευρώ, ανάλογα με τις επιμέρους παραμέτρους. Στο νέο καθεστώς, αν το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα συνδεθεί με τον κατώτατο μισθό και προσδιοριστεί, ενδεικτικά, στις 15.000 ή 16.000 ευρώ, ο φόρος δεν θα προκύψει πλέον από τα πραγματικά 12.000, αλλά από τη μεγαλύτερη τεκμαρτή βάση. Ακόμη και αν οι ειδικές προβλέψεις για νέους ή για την περιφέρεια μειώνουν προσωρινά το βάρος, η ουσία παραμένει. Ένας επαγγελματίας σε φάση εκκίνησης καλείται να φορολογηθεί για εισόδημα που στην πράξη δεν έχει ακόμη αποκτήσει.

Στον αντίποδα, υπάρχει η κατηγορία που αποτέλεσε και βασικό στόχο του νέου πλαισίου. Φανταστείτε έναν εδραιωμένο επαγγελματία με πραγματική οικονομική δυνατότητα της τάξης των 30.000 ευρώ ετησίως, ο οποίος όμως δηλώνει συστηματικά 15.000–18.000 ευρώ. Στο παλαιό σύστημα, ο φόρος υπολογιζόταν αποκλειστικά στη δηλωθείσα βάση, αφήνοντας σημαντικό τμήμα της πραγματικής δραστηριότητας ουσιαστικά αφορολόγητο. Με τα ελάχιστα τεκμαρτά εισοδήματα, η φορολογητέα βάση μπορεί να προσεγγίζει περισσότερο την πραγματική εικόνα, ακόμη και αν οι δηλώσεις παραμένουν τεχνητά χαμηλές. Σε αυτή την κατηγορία, η νέα αρχιτεκτονική δεν αποτελεί απλώς αυστηροποίηση, αλλά εργαλείο αποκατάστασης στοιχειώδους ισορροπίας έναντι ενός μισθωτού αντίστοιχου εισοδηματικού επιπέδου.

Το ίδιο εργαλείο, λοιπόν, εμφανίζεται «εύλογο» στη δεύτερη περίπτωση και «βαρύ» στην πρώτη. Δεν αμφισβητείται η ανάγκη ενίσχυσης της συμμόρφωσης, αλλά ο βαθμός διαβάθμισης και προσαρμοστικότητας του πλαισίου. Εάν το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα λειτουργεί σαν σκληρή γραμμή άμυνας έναντι της υποδήλωσης, αλλά δεν ενσωματώνει επαρκώς τις ιδιαιτερότητες κλάδου, περιοχής, κύκλου ζωής της επιχείρησης ή έντονης εποχικότητας, τότε υπάρχει κίνδυνος να μετατραπεί από εργαλείο δικαιοσύνης σε μηχανισμό οριζόντιας πίεσης.

Ελληνική Οικονομία και Κοινωνικό Συμβόλαιο

Το διακύβευμα δεν είναι μικρό. Η ελληνική οικονομία προσδοκά σε μια περίοδο αυξημένων επενδύσεων, με σημαντικούς πόρους από ευρωπαϊκά προγράμματα και το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά γνωρίζει ότι αυτό το παράθυρο ευκαιρίας δεν θα παραμείνει ανοιχτό για πάντα. Για να μετατραπούν οι σημερινές ροές σε διατηρήσιμη ανάπτυξη, χρειάζεται ένα παραγωγικό δίκτυο μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων που να αισθάνονται ότι το κράτος τούς αντιμετωπίζει ως συμμάχους, όχι ως εν δυνάμει παραβάτες. Η υπερβολική, μη στοχευμένη πίεση μπορεί να ωθήσει ορισμένους προς πλήρη αδήλωτη δραστηριότητα, να αποθαρρύνει νέες εγχειρήσεις ή να ενισχύσει την τάση εξόδου νέων επιστημόνων προς άλλες αγορές εργασίας.

Εδώ ανακύπτει αναπόφευκτα ο όρος «κοινωνικό συμβόλαιο». Για να γίνει αποδεκτή η αυστηροποίηση των τεκμηρίων, απαιτείται ρητή και εμπράγματη αμοιβαιότητα. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες καλούνται να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη, να αποδεχθούν διασταυρώσεις, ηλεκτρονική τιμολόγηση, χρήση ψηφιακών μέσων και αυστηρότερα κριτήρια τεκμηρίωσης εισοδήματος. Σε αντάλλαγμα, εύλογα προσδοκούν σταθερότητα κανόνων, απλούστερες διαδικασίες, έγκαιρη απονομή δικαιοσύνης και ορατή ανταποδοτικότητα των φόρων σε κρίσιμους τομείς, όπως η παιδεία, η υγεία και οι υποδομές. Χωρίς αυτή την αίσθηση θεσμικής ανταπόδοσης, η αυστηροποίηση μοιάζει περισσότερο με μεταφορά βάρους παρά με αναβάθμιση της συλλογικής ευθύνης.

Το 2026 δεν είναι απλώς άλλη μία χρονιά. Για την ελληνική οικονομία λειτουργεί ως σημείο καμπής. Από τη μια πλευρά, κορυφώνονται οι δημόσιες επενδύσεις που στηρίζονται σε κοινοτικούς πόρους. Από την άλλη, καθίσταται σαφές ότι η επόμενη μέρα θα απαιτήσει ένα πιο ανθεκτικό, ιδιωτικά στηριζόμενο αναπτυξιακό υπόδειγμα. Σε αυτή τη μεταβατική στιγμή, το φορολογικό καθεστώς των ελεύθερων επαγγελματιών δεν είναι λεπτομέρεια, αλλά κρίσιμος παράγοντας διαμόρφωσης κινήτρων. Η επιλογή δεν είναι ανάμεσα στη «χαλαρότητα» και στην «τεκμαρτή πειθαρχία», αλλά ανάμεσα σε ένα σύστημα που χτίζει εμπιστοσύνη και σε ένα σύστημα που τη διαβρώνει.

*Αντώνης Ζαΐρης
Σύμβουλος Επιχειρήσεων-Οικονομικός Αναλυτής-Συγγραφέας

**Χρήστος Λεμονάκης
Καθ. Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και τεχνολογίας
Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο

Το άρθρο Τεκμήρια και ελάχιστα εισοδήματα: η νέα σχέση κράτους–ελευθέρων επαγγελματιών… Των Αντώνη Ζαΐρη – Χρήστος Λεμονάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το δημογραφικό δεν είναι μόνο ένας δείκτης στα στατιστικά δελτία. Είναι το υπόστρωμα πάνω στο οποίο θα σταθεί η οικονομία, το ασφαλιστικό, η αγορά εργασίας και η ίδια η κοινωνική συνοχή τις επόμενες δεκαετίες. Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η γήρανση του πληθυσμού και η μειωμένη γονιμότητα θα δοκιμάσουν τις αντοχές θεσμών και νοικοκυριών. Σε αυτή τη συζήτηση η φορολογική πολιτική παίζει ρόλο, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται μια ευρύτερη μετατόπιση κουλτούρας: πώς αντιλαμβανόμαστε την οικογένεια, την εργασία, τη στέγη, την ευθύνη της πολιτείας και -κυρίως- τη συλλογική επένδυση στις επόμενες γενιές.

Τα πρόσφατα φορολογικά μέτρα υπέρ οικογενειών με παιδιά και νέων εργαζομένων εντάσσονται σε αυτή τη μεγαλύτερη εικόνα. Η ενίσχυση των μειώσεων φόρου για νοικοκυριά με τέκνα, η ευνοϊκότερη μεταχείριση τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών και οι χαμηλότεροι ή και μηδενικοί συντελεστές για νέους έως 25 ή 30 ετών στέλνουν ένα μήνυμα: η πολιτεία αναγνωρίζει ότι η ανατροφή παιδιών και η είσοδος των νέων στην εργασία έχουν ιδιαίτερο βάρος. Η μείωση του φόρου αυξάνει το διαθέσιμο εισόδημα, ενισχύει τη μεσαία τάξη και μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πρώτο, χειροπιαστό σήμα στήριξης προς τα νοικοκυριά που σηκώνουν σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του δημογραφικού φορτίου.

Παραδείγματα όπως μια οικογένεια με δύο παιδιά και εισόδημα 30.000 ευρώ, που βλέπει τον ετήσιο φόρο της να μειώνεται κατά 500-600 ευρώ, ή μια πολύτεκνη οικογένεια με μεσαίο εισόδημα που ωφελείται με 1.500-2.000 ευρώ ετησίως, δείχνουν ότι η φορολογική πολιτική μπορεί να κάνει τη διαφορά στην καθημερινότητα. Το αν αυτή η διαφορά είναι «αρκούντως μεγάλη» είναι δευτερεύον σε σχέση με το δέσιμο του μηνύματος: ότι η κοινωνία, μέσω του προϋπολογισμού, επιλέγει να μεταφέρει πόρους σε όσους επενδύουν στη νέα γενιά.

Ωστόσο, η ουσία του δημογραφικού δεν εξαντλείται στις φορολογικές ρυθμίσεις. Για να αποκτήσουν ουσιαστικό βάθος, οι ελαφρύνσεις πρέπει να ενταχθούν σε μια ευρύτερη κουλτούρα που βλέπει τη δημιουργία οικογένειας ως κοινωνικά σημαντική επιλογή, και όχι απλώς ως ατομική υπόθεση. Αυτό σημαίνει –πέρα από την ελάφρυνση του εκκαθαριστικού– μια συνολική αναβάθμιση των υποδομών και των θεσμών που πλαισιώνουν την καθημερινή ζωή των γονιών: αξιόπιστη παιδική μέριμνα, σχολεία που εμπνέουν εμπιστοσύνη, ασφαλές και λειτουργικό σύστημα υγείας, πόλεις που διευκολύνουν την ανατροφή παιδιών.

Τα φορολογικά κίνητρα, με άλλα λόγια, είναι ο ένας πυλώνας. Ο δεύτερος είναι η κουλτούρα των επιχειρήσεων και της αγοράς εργασίας: η δυνατότητα συνδυασμού εργασίας και οικογενειακής ζωής, η αποδοχή της γονεϊκότητας ως φυσικού στοιχείου της επαγγελματικής διαδρομής και όχι ως «παρεκτροπής» από την παραγωγή. Ο τρίτος είναι η κοινωνική στάση: η αναγνώριση ότι η οικογένεια και τα παιδιά δεν είναι μόνο ιδιωτικό κόστος, αλλά συλλογική επένδυση.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι φοροελαφρύνσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης, όχι όμως ως αυτοτελής λύση. Μπορούν να μειώσουν τα οικονομικά εμπόδια, να ενθαρρύνουν την ανάληψη αποφάσεων που διαφορετικά θα μετατίθεντο στο μέλλον και να στείλουν ένα καθαρό μήνυμα στήριξης προς τα νέα ζευγάρια. Είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε ότι μια μείωση φόρου μερικών εκατοντάδων ή και χιλιάδων ευρώ ετησίως θα αλλάξει, από μόνη της, τον δείκτη γονιμότητας; Πιθανότατα όχι. Αλλά είναι δίκαιο να πούμε ότι σε συνδυασμό με σταθερή εργασία, προσιτή στέγη και αξιόπιστες υπηρεσίες φροντίδας μπορεί να κάνει την απόφαση για ένα επιπλέον παιδί πιο εφικτή και λιγότερο αγχωτική.

Αυτή η οπτική μεταφέρει το βάρος από τη λογική «ο φόρος θα λύσει το δημογραφικό» στη λογική «ο φόρος είναι ένα κρίσιμο εργαλείο σε ένα μεγαλύτερο πλέγμα πολιτικών και κοινωνικών επιλογών». Η οικονομική ελάφρυνση, συνεπώς, δεν είναι αυτοσκοπός· είναι μέσο για να δοθεί περιθώριο σε οικογένειες και νέους να σχεδιάσουν με μεγαλύτερη σιγουριά.

Το δημοσιονομικό κόστος των ελαφρύνσεων δεν είναι απλώς τεχνικό θέμα διαχείρισης του προϋπολογισμού. Είναι, σε σημαντικό βαθμό, αντανάκλαση αξιών. Η απόφαση να κατευθυνθούν πόροι προς φορολογική στήριξη οικογενειών και νέων αντανακλά μια συλλογική επιλογή: ότι η ενίσχυση της επόμενης γενιάς αποτελεί προτεραιότητα. Η ίδια λογική πρέπει να διατρέχει και άλλους τομείς πολιτικής: από τις επενδύσεις στην παιδεία και την υγεία μέχρι τις πολιτικές στέγασης και την υποστήριξη της εργασίας που συνδυάζεται με την οικογενειακή ζωή.

Η συζήτηση, συνεπώς, δεν χρειάζεται να γίνεται με όρους αντιπαράθεσης -αν τα μέτρα είναι αρκετά ή αν θα έπρεπε να είναι διαφορετικά- αλλά με όρους συνέχειας και συνέπειας. Όσο περισσότερο η κοινωνία θεωρεί δεδομένο ότι η υποστήριξη της οικογένειας και των νέων είναι σταθερή και μακροχρόνια επιλογή, τόσο περισσότερο ενισχύεται η εμπιστοσύνη και η προθυμία να ληφθούν αποφάσεις ζωής με μακρινό ορίζοντα.

Η ουσιαστική απάντηση λοιπόν στο δημογραφικό δεν μπορεί να είναι μόνο οικονομική ή μόνο θεσμική. Χρειάζεται να είναι και πολιτισμική. Χρειάζεται να καλλιεργηθεί η αντίληψη ότι η κοινωνία επενδύει συνειδητά στη γενιά που έρχεται, μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα, τις δομές φροντίδας, την ποιότητα του δημόσιου χώρου, αλλά και μέσα από τα φορολογικά κίνητρα που αναγνωρίζουν έμπρακτα την προσφορά των οικογενειών.

Σε αυτή τη μεγάλη εικόνα, τα φορολογικά μέτρα δεν είναι απλώς «ένα ακόμη πακέτο ελαφρύνσεων», αλλά μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να ευθυγραμμιστεί η φορολογική πολιτική με το δημογραφικό ζητούμενο και με τις αξίες μιας κοινωνίας που θέλει να παραμείνει ζωντανή, παραγωγική και αλληλέγγυα.

Με άλλα λόγια, η πρόκληση δεν είναι να βρούμε το «τέλειο» φορολογικό μέτρο που θα λύσει το δημογραφικό πρόβλημα, αλλά να διαμορφώσουμε μια συνεπή κουλτούρα πολιτικής και κοινωνικής στήριξης που θα κάνει τον ρόλο των φορολογικών κινήτρων πραγματικά αποτελεσματικό.

Οι φοροελαφρύνσεις μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέρος της απάντησης. H απάντηση όμως θα είναι πλήρης μόνο όταν συνδυαστούν με μια συνολική αλλαγή αντίληψης για την οικογένεια, τα παιδιά και το κοινό μας μέλλον.

Αντώνης Ζαΐρης
Καθηγητής Διοίκησης Επιχειρήσεων, Μέλος της Ενωσης Αμερικανών Οικονομολόγων (ΑΕΑ).

Χρήστος Λεμονάκης
Καθ. Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας
Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο

Το άρθρο Δημογραφικό με φορολογικό αποτύπωμα: μια κοινωνία σε αναζήτηση συνέχειας… Των Αντώνη Ζαΐρη – Χρήστου Λεμονάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο όρος «τεχνολογική σύμπραξη» αναφέρεται στη συνεργασία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων οργανισμών, εταιρειών ή φορέων που ενώνουν τις δυνάμεις και τις τεχνολογικές τους δυνατότητες για να επιτύχουν έναν κοινό στόχο, ιδιαίτερα με κοινωνικό αντίκτυπο. Σε αυτήν την περίπτωση, η τεχνολογική σύμπραξη μπορεί να περιλαμβάνει την ανάπτυξη και την εφαρμογή τεχνολογικών λύσεων, όπως ψηφιακές πλατφόρμες εκπαίδευσης, δίκτυα σύνδεσης στο διαδίκτυο, και διανομή ψηφιακών συσκευών, με στόχο την παροχή εκπαιδευτικών ευκαιριών σε παιδιά και νέους που δεν έχουν τη δυνατότητα να φοιτήσουν σε σχολεία. Αυτή η συνεργασία μπορεί να συνδυάζει ειδικές γνώσεις, πόρους, και δίκτυα των συμμετεχόντων φορέων, δημιουργώντας μια συνεργική δυναμική που επιτρέπει την αποτελεσματικότερη και εκτεταμένη εφαρμογή τεχνολογικών λύσεων με κοινωνικό αντίκτυπο.

Η τεχνολογική σύμπραξη μπορεί να έχει θετικό και μετασχηματιστικό αντίκτυπο στην κοινωνία, με ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση, και ότι η επιτυχία της εξαρτάται από την ολιστική προσέγγιση και την πολυδιάστατη αξιολόγηση των επιδράσεών της. Η ανάλυση του αντίκτυπου της τεχνολογικής σύμπραξης που προωθεί την κοινωνική αλλαγή, ιδίως όσον αφορά την παροχή εκπαίδευσης σε παιδιά, νέους αλλά και σε εργαζόμενους ή μη οποιασδήποτε ηλικίας, προϋποθέτει την εξέταση διαφόρων διαστάσεων της αποτελεσματικότητας και της εμβέλειάς της. Η επιτυχία τέτοιων πρωτοβουλιών συχνά μετριέται μέσω μιας σειράς μετρήσεων και δεικτών.

Πρώτον, το εύρος της εκπαιδευτικής πρόσβασης είναι μια κρίσιμη πτυχή. Αυτό εκτιμάται με την κατανόηση του πόσοι συμμετέχοντες έχουν αποκτήσει πρόσβαση στην εκπαιδευτική  μέσω της πρωτοβουλίας. Περιλαμβάνει την εξέταση των αριθμών εγγραφής σε ψηφιακές πλατφόρμες μάθησης και τη μέτρηση της επέκτασης της εκπαιδευτικής εμβέλειας σε περιοχές που προηγουμένως δεν είχαν εξυπηρετηθεί επαρκώς.

Τα στατιστικά στοιχεία δέσμευσης και χρήσης είναι ζωτικής σημασίας. Δείκτες όπως ο χρόνος που περνούν οι μαθητές στις πλατφόρμες μάθησης και τα ποσοστά ολοκλήρωσης των μαθημάτων τους, προσφέρουν πληροφορίες για το πόσο ενεργά χρησιμοποιούν οι μαθητές τους ψηφιακούς πόρους. Δίνουν μια ιδέα για την αποτελεσματικότητα της πρωτοβουλίας όσον αφορά τη διατήρηση του ενδιαφέροντος και της συμμετοχής των φοιτητών.

Μια συχνά παρατηρούμενη αναφορά σχετίζεται με την ανησυχία ότι οι μελλοντικοί μαθητές ή/και φοιτητές, όταν εισέλθουν στο εργατικό δυναμικό, μπορεί να γίνουν παρωχημένοι λόγω απρόβλεπτων τεχνολογικών εξελίξεων.  Αυτός ο φόβος δεν είναι καινούργιος. Ωστόσο, εξετάζοντας τις ιστορικές τάσεις, είναι προφανές ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν γενικά ενσωματωθεί στην οικονομία με στόχο την ενίσχυση της ανθρώπινης παραγωγής, αντί να εκτοπίσουν την ανθρώπινη εργασία. Ο οικονομολόγος Zvi Griliches εισήγαγε την έννοια της «συμπληρωματικότητας κεφαλαίου-δεξιοτήτων» το 1969 για να αναλύσει αυτό το φαινόμενο. Παρατήρησε ότι η τεχνολογία και τα εργαλεία, γνωστά και ως κεφάλαιο, έχουν γενικά χρησιμεύσει για να ενισχύσουν τις ικανότητες των ανθρώπων σε όλα τα επίπεδα ικανοτήτων. Ωστόσο, συνολικά, οι νέες τεχνολογίες τείνουν να ενισχύουν σε μεγαλύτερο βαθμό τις ικανότητες των ατόμων με υψηλότερα επίπεδα δεξιοτήτων.

Όταν το κεφάλαιο αυξάνεται, όπως μέσω της εξέλιξης και χρήσης ρομπότ για την αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων, ο Griliches έδειξε πώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ζήτηση για εξειδικευμένη εργασία. Κατά συνέπεια, η οικονομική πίεση που προκαλείται από την αύξηση του κεφαλαίου έχει συνήθως υποβαθμιστεί μέσω της ενίσχυσης της τεχνογνωσίας του εργατικού δυναμικού, παρά μέσω της μείωσης της απασχόλησης ή της μείωσης των ωρών εργασίας.

Το ερώτημα που τίθεται είναι, πώς μπορεί αυτή η αποκάλυψη να βοηθήσει στην κατεύθυνση της εκπαιδευτικής αναδιάρθρωσης; Η αναπροσαρμογή του εκπαιδευτικού συστήματος για την υποστήριξη αυτής της προσπάθειας συνεπάγεται κάτι περισσότερο από τον απλό εξοπλισμό των νέων ατόμων για τη μετάβαση από τη γεωργική εργασία στους τομείς της «υψηλής τεχνολογίας» και της ψηφιακής τεχνολογίας. Επιπλέον, μπορεί να σημαίνει την ενδυνάμωση των μαθητών, ώστε να έχουν αυξημένη αυτονομία και προοπτικές σε μια αγορά εργασίας που είναι προοδευτικά παγκοσμιοποιημένη, καθώς και σε μια σημαντικά πιο διαφοροποιημένη οικονομία.

Οι προσπάθειες να εξοπλιστούν οι φοιτητές για τις εξελισσόμενες αγορές εργασίας συχνά περιστρέφονται γύρω από δύο αντίθετες προσεγγίσεις: δίνοντας έμφαση σε δεξιότητες που μπορούν να εφαρμοστούν σε διάφορους τομείς, αλλά παραμελώντας ενδεχομένως τη σε βάθος γνώση ενός συγκεκριμένου θέματος ή κλάδου- ή, εναλλακτικά, δίνοντας προτεραιότητα σε γνώσεις που κινδυνεύουν να ξεπεραστούν. Στην πραγματικότητα, τα προγράμματα σπουδών σε χώρες που επιτυγχάνουν καλύτερα αποτελέσματα αναγνωρίζουν την αλληλεξάρτηση των γνώσεων και των δεξιοτήτων. Η ανάπτυξη των δεξιοτήτων χειρισμού και διαπραγμάτευσης της επιστημονικής γνώσης απαιτεί χρόνο και χρήμα, αλλά είναι πολύ πιθανό να ενισχύσει την ικανότητα του ατόμου να αποκτήσει πρόσθετες γνώσεις στο μέλλον.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, είναι προτιμότερο να διασφαλίζεται ότι οι φοιτητές λαμβάνουν μια ολοκληρωμένη εκπαίδευση σε θεμελιώδη μαθήματα, αντί να στρέφεται πρόωρα η εστίασή τους σε επαγγελματικά μαθήματα σε μια προσπάθεια να ευθυγραμμιστούν οι απόφοιτοι με τις επείγουσες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Παραδόξως, τα έθνη που χρησιμοποιούν μέτρα για την υπερβολική εξειδίκευση των φοιτητών τους μπορεί τελικά να παράγουν ένα εργατικό δυναμικό που δεν έχει ευελιξία.

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η κοινωνική αλλαγή και ο μετασχηματισμός δεν προκύπτουν αυθόρμητα. Οι αλλαγές που οι εκπαιδευτικοί στοχεύουν να εξοπλίσουν τους νέους ανθρώπους για να τις χειριστούν, σε κάποιο βαθμό, θα προκληθούν από τη δική τους εφευρετικότητα, φαντασία και ορμή για τη βελτίωση του κόσμου. Οφείλουμε να είμαστε επιφυλακτικοί στην πρόβλεψη του συγκεκριμένου δρόμου που θα επιλέξουν οι σημερινοί μαθητές και, αντίθετα, να τους προσφέρουμε την ευκαιρία να αμφισβητήσουν και να αλλάξουν ανεξάρτητα τα πράγματα.

Συλλογικά, παράγοντες όπως οι παραπάνω μπορούν να διαμορφώσουν μια βασική εικόνα του τρόπου με τον οποίο μια τεχνολογική σύμπραξη επιφέρει κοινωνική αλλαγή, ιδίως στον τομέα της εκπαίδευσης. Βοηθούν στην κατανόηση όχι μόνο του άμεσου αντίκτυπου αλλά και της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της πρωτοβουλίας και των ευρύτερων κοινωνικών επιπτώσεων και την αναμόρφωση των δομών στην αγορά εργασίας.

*Ο Χρήστος Λεμονάκης είναι Αναπλ. Καθηγητής, Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο

*Ο Αντώνης Ζαΐρης είναι Αναπληρωτής Αντιπρόεδρος ΣΕΛΠΕ, Επίκ. Καθηγητής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Νεάπολις Κύπρου, Μέλος της Ενωσης Αμερικάνων Οικονομολόγων (ΑΕΑ) και του World Economic Forum (WEF)

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Συνέργειες για το Μέλλον – Τεχνολογική Σύμπραξη, Εκπαίδευση και Μετασχηματισμός της Αγοράς Εργασίας… Των Χρήστου Λεμονάκη – Αντώνη Ζαΐρη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η λέξη “Έλεγχος” προέρχεται από τη λατινική λέξη audire, που σημαίνει “ακούω”. Οι δραστηριότητες ελέγχου μπορούν να εντοπιστούν σε αρχαίους πολιτισμούς, όπως αυτούς της Κίνας, της Αιγύπτου και της Ελλάδας. Οι αρχαίες ελεγκτικές δραστηριότητες που εντοπίζονται στην Ελλάδα (περίπου στο 350 π.X.) φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά στη σημερινή ερμηνεία του ελέγχου.

Η ελεγκτική είναι μια συστηματική διαδικασία αντικειμενικής απόκτησης και αξιολόγησης αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με οικονομικές δράσεις και γεγονότα, προκειμένου να εξακριβωθεί ο βαθμός αντιστοίχισης μεταξύ των ισχυρισμών και των καθιερωμένων κριτηρίων, καθώς και να κοινοποιηθούν τα αποτελέσματα αυτά στα ενδιαφερόμενα μέρη. Ο ρόλος της διασφάλισης που παρέχουν οι ελεγκτικές εταιρείες είναι ζωτικής σημασίας για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η πληροφορία αποτελεί τη ζωογόνο φύση της αγοράς. Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά η αγορά, η πληροφόρηση πρέπει να διαθέτει μια βάση αξιοπιστίας. Η εμπιστοσύνη των επενδυτών ενισχύεται από τη γνώση ότι οι δημοσιευμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις εκδίδονται λαμβάνοντας υπόψη ένα αυστηρό πλαίσιο ανεξάρτητης και αντικειμενικής έρευνας και ανάλυσης.

Στη βάση αυτή κινείται το νέο σύγγραμμα με τίτλο: Ελεγκτικές, Συμβουλευτικές και Υπηρεσίες Οικονομικού Εγκλήματος και Απάτης: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση, του Felix I. Lessambo, τη μετάφραση του οποίου επιμελούνται ο διακεκριμένος Ακαδημαϊκός και Καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης, . Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου, Χρήστος Λεμονάκης και ο Καθηγητής του Πάντειου Πανεπιστημίου Γιάννης Φίλος, Εκδόσεις Κλειδάριθμος, 2023. Μέσα από την παράθεση στοιχείων, ο τόμος φιλοδοξεί να αποτυπώσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση τόσο στη θεωρία όσο και στην πρακτική της ελεγκτικής ως επιστήμης, που την καθιστά έναν εξαιρετικά σημαντικό τομέα για τη σημερινή επιχειρηματική πραγματικότητα. Σήμερα η Ελεγκτική, ως θεσμός, έχει επεκταθεί σε όλο το φάσμα της διοικητικής δραστηριότητας και λειτουργίας, τόσο στον ιδιωτικό όσο και το δημόσιο τομέα, τα πιστωτικά ιδρύματα, τους φορείς και τους διεθνείς οργανισμούς. Το βασικό αντικείμενο της Ελεγκτικής εντοπίζεται στη σταδιακή μετατόπιση από την ανακάλυψη της οικονομικής απάτης στη διαπίστωση της ορθότητας με την οποία οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν την οικονομική θέση και τα αποτελέσματα λειτουργίας των οικονομικών μονάδων. Η ελεγκτική ξεκινάει από την ανάγκη να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και αποδοτική λειτουργία κάθε οικονομικής μονάδας. Για το λόγο αυτό αποκτάει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ολοένα και περισσότερο στις ημέρες μας, η ανάπτυξη και εφαρμογή μηχανισμών ελέγχου υψηλής ποιότητας λειτουργικών δομών, που να μπορούν να διασφαλίζουν το δημόσιο και ιδιωτικό συμφέρον, με τρόπο που να είναι διακριτός και συνεπής με την κείμενη νομοθεσία, καθώς και τις επιταγές των καιρών.

Η ανάγκη ώστε η ελεγκτική να υποστηρίξει ενεργά την προσπάθεια για εξιχνίαση τυχόν κρουσμάτων απάτης σε βάρος των εταιριών, των μετόχων, των ομολογιούχων, του κράτους και της κοινωνίας εν γένει, καθίσταται διαχρονικά ως επιτακτική. Ένα παραπάνω σήμερα, που οι προκλήσεις λόγω της παγκοσμιοποίησης καθίστανται ολοένα και πιο κρίσιμες. Οι ελεγκτικοί και λογιστικοί κανόνες τείνουν να εναρμονιστούν μεταξύ τους σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς και τα πλαίσια εφαρμογής τους συγκλίνουν συνεχώς, προκειμένου οι έλεγχοι των εγκλημάτων οικονομικής φύσεως να γίνουν αυστηρότεροι και να μειωθούν στο ελάχιστο τα περιθώρια της ανοχής. Το παρόν σύγγραμμα πραγματεύεται τη σημαντική συμβολή της ελεγκτικής επιστήμης στην καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος-απάτης. Αυτός είναι και ο αντικειμενικός σκοπός του βιβλίου, δηλαδή με άλλα λόγια να προβληματιστεί ο αναγνώστης και να αναλογιστεί το γεγονός ότι χωρίς την συμβολή των πάσης φύσεως οικονομικών ελέγχων, η καταπολέμηση των οικονομικών εγκλημάτων καθίσταται σχεδόν ανέφικτη.

Δομή

Το σύγγραμμα απαρτίζεται από τρία (3) μέρη με υπο-κεφάλαια σε κάθε ένα από αυτά, ενώ απευθύνεται σε ελεγκτές, αναλυτές, μάνατζερ, φοιτητές, και κάθε είδους ενδιαφερόμενους, που επιθυμούν να κατανοήσουν τις εξελίξεις στο χώρο της ελεγκτικής, αλλά και το πλαίσιο ελέγχου, το επάγγελμα του ελεγκτή και τα πρότυπα του ελέγχου. Ας ανατρέξουμε, ωστόσο, στις ενότητες που ενυπάρχουν στο βιβλίο, αναδεικνύοντας τα επιμέρους χαρακτηριστικά και τις κατευθύνσεις που δίδονται σε αυτό. Αρκετά άρθρα που ενυπάρχουν σε αυτό παραθέτουν στοιχεία και προχωρούν σε ανάλυση των στοιχείων ελέγχου, καθώς και των κινδύνων που συνθέτουν την απάτη, καθώς και το σύστημα εσωτερικού ελέγχου κατά τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων.
Η δομή του βιβλίου ξεκινάει από το πρώτο μέρος όπου τοποθετείται το πλαίσιο του ελεγκτικού πεδίου, η αναγκαιότητα του επαγγέλματος του ελεγκτή και τα πρότυπα, που διέπουν τη λειτουργία της ελεγκτικής. Σαφείς αναφορές γίνονται σε έννοιες όπως ο έλεγχος συμμόρφωσης που είναι η ολοκληρωμένη ανασκόπηση της τήρησης των κανονιστικών οδηγιών από έναν οργανισμό, καθώς και ο έλεγχος χρηματοοικονομικών καταστάσεων που αποτελεί την εξέταση της κατάστασης μιας οντότητας και των συνοδευτικών γνωστοποιήσεων από ανεξάρτητο ελεγκτή. Το αποτέλεσμα αυτής της εξέτασης αποτυπώνεται στην έκθεση του ορκωτού ελεγκτή, η οποία επιβεβαιώνει την αρτιότητα της παρουσίασης των οικονομικών καταστάσεων με συνεπή και ορθό με τα ελεγκτικά κριτήρια τρόπο. Αναλύονται, επίσης, οι στόχοι του ελέγχου, με σκοπό τον εντοπισμό της απάτης στην πρόληψη μέσω κατάλληλων διασφαλίσεων και αρχών, καθώς και οι γενικοί στόχοι του ορκωτού ελεγκτή, κατά τη διενέργεια ελέγχου των οικονομικών καταστάσεων, που μεταξύ άλλων είναι: (α) η εξασφάλιση εύλογης βεβαιότητας σχετικά με το κατά πόσον οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις στο σύνολό τους είναι απαλλαγμένες από ουσιώδεις ανακρίβειες, είτε λόγω απάτης είτε λόγω σφάλματος, επιτρέποντας έτσι στον ελεγκτή να εκφράσει γνώμη σχετικά με το κατά πόσο αυτές αποτυπώνονται δίκαια, από κάθε άποψη, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο χρηματοοικονομικής αναφοράς, καθώς και (β) να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και να επικοινωνεί όπως απαιτείται από τα γενικά αποδεκτά ελεγκτικά πρότυπα (Generally Accepted Auditing Standards ή GAAS), σύμφωνα και με τα πορίσματα του ελεγκτή.

Ο αναγνώστης συνεχίζοντας στο δεύτερο μέρος του τόμου, κατανοεί το πλαίσιο υιοθέτησης της ελεγκτικής και εκτέλεσης του επαγγέλματος του ελεγκτή, λαμβάνοντας υπόψη το νόμο Sarbanes-Oxley των ΗΠΑ. Κατανοούνται και εντοπίζονται οι τέσσερις θεωρίες που έχουν προταθεί για να εξηγηθεί η εμφάνιση περιπτώσεων ελεγκτικής απάτης στις ΗΠΑ: (i) η απο-επαγγελματοποίηση του ελέγχου, είτε η απώλεια της ικανότητας εντοπισμού απάτης, (ii) η πώληση συμβουλευτικών υπηρεσιών στις ίδιες εταιρείες-πελάτες που καλούνται να ελέγξουν, και iii) η μειωμένη ευθύνη των ελεγκτικών εταιρειών να αντιμετωπίσουν τις αστοχίες τους στο ελεγκτικό αντικείμενο, και η (iv) η απορρύθμιση της αγοράς, η οποία ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980.
Ενδιαφέρουσα προσέγγιση διενεργείται και κατά την ανάλυση των γενικά αποδεκτών ελεγκτικών προτύπων, κατά το σχεδιασμό ελέγχου και την αξιολόγηση της ποιότητας της ελεγκτικής δέσμευσης. Αναλύεται μεταξύ άλλων ότι ένας ανεξάρτητος ελεγκτής σχεδιάζει, διενεργεί και αναφέρει τα αποτελέσματα ενός ελέγχου σύμφωνα με τα γενικά αποδεκτά ελεγκτικά πρότυπα (Generally Accepted Auditing Standards ή GAAS). Τα πρότυπα ελέγχου παρέχουν ένα μέτρο της ποιότητας του ελέγχου και των στόχων που πρέπει να επιτευχθούν σε έναν έλεγχο. Οι ελεγκτικές διαδικασίες διαφέρουν από τα ελεγκτικά πρότυπα. Οι ελεγκτικές διαδικασίες είναι πράξεις που εκτελεί ο ελεγκτής κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου για να συμμορφωθεί με τα ελεγκτικά πρότυπα. Ο δε προγραμματισμός του ελέγχου περιλαμβάνει τη θέσπιση της συνολικής στρατηγικής ελέγχου για την ανάθεση και την ανάπτυξη ενός σχεδίου ελέγχου, το οποίο περιλαμβάνει, ειδικότερα, προγραμματισμένες διαδικασίες αξιολόγησης κινδύνου και προγραμματισμένες απαντήσεις στους κινδύνους ουσιώδους ανακρίβειας. Ο στόχος του ελεγκτή είναι να πραγματοποιήσει μια αξιολόγηση των σημαντικών κρίσεων που έγιναν από την ομάδα ανάθεσης, καθώς και των σχετικών συμπερασμάτων που προέκυψαν κατά τη διαμόρφωση του συνολικού συμπεράσματος για την ανάθεση και την προετοιμασία της έκθεσης.
Επίσης, η λειτουργία των επαγγελματικών προτύπων αποτελεί αντικείμενο που συνιστά καθοριστικό εργαλείο για την επιτυχία κάθε ελέγχου. Ο ανεξάρτητος ελεγκτής έχει την ευθύνη να συμμορφώνεται με τα πρότυπα που αποδέχονται οι συνάδελφοί του. Αναγνωρίζοντας τη σημασία αυτής της συμμόρφωσης, το αμερικανικό ινστιτούτο ορκωτών λογιστών έχει υιοθετήσει, ως μέρος του κώδικα επαγγελματικής συμπεριφοράς, κανόνες που υποστηρίζουν τα πρότυπα και παρέχουν τη βάση για την επιβολή τους. Τα γενικά πρότυπα είναι προσωπικής φύσης και αφορούν τα προσόντα του ελεγκτή και την ποιότητα της εργασίας του, διαφορετικά από εκείνα τα πρότυπα που σχετίζονται με την απόδοση της εργασίας του στο πεδίο και την αναφορά του. Αναφέρεται ότι: (α) Το πρώτο γενικό πρότυπο είναι ότι ο έλεγχος πρέπει να διενεργείται από άτομο ή άτομα που έχουν επαρκή τεχνική κατάρτιση και επάρκεια ως ελεγκτές, (β) το δεύτερο γενικό πρότυπο είναι ότι σε όλα τα θέματα που σχετίζονται με την ανάθεση, ο ελεγκτής ή οι ελεγκτές πρέπει να διατηρούν μια ανεξάρτητη στάση και θα πρέπει να είναι απαλλαγμένοι από οποιαδήποτε υποχρέωση ή συμφέρον προς τον πελάτη, τη διοίκηση ή τους ιδιοκτήτες του υπό έλεγχο οργανισμού, και (γ) το τρίτο γενικό πρότυπο είναι ότι η «επαγγελματική δεοντολογία», η οποία πρέπει να ασκείται κατά το σχεδιασμό και την εκτέλεση του ελέγχου και την προετοιμασία της αναφοράς ελέγχου. Η «επαγγελματική δεοντολογία» επιβάλλει την ευθύνη σε κάθε επαγγελματία εντός ενός ανεξάρτητου ελεγκτικού οργανισμού να τηρεί τα πρότυπα της εργασίας πεδίου και αναφοράς.

Τελειώνοντας, την ανάγνωση του βιβλίου, ο αναγνώστης στο τρίτο μέρος πληροφορείται για τα φαινόμενα απάτης και τις βασικές έννοιες που αναδεικνύονται σήμερα. Ο ελεγκτής έχει την ευθύνη να σχεδιάζει και να διενεργεί τον έλεγχο προκειμένου να αποκτήσει εύλογη διασφάλιση για το εάν οι οικονομικές καταστάσεις είναι απαλλαγμένες από ουσιώδη ανακρίβεια, είτε αυτή προκλήθηκε από λάθος, είτε από απάτη. Ωστόσο, είναι ευθύνη της διοίκησης να σχεδιάζει και να εφαρμόζει προγράμματα και ελέγχους για την πρόληψη, την αποτροπή και τον εντοπισμό της απάτης. Σύμφωνα με τα αναφερόμενα, η απάτη ορίζεται ως μια σκόπιμη πράξη που οδηγεί σε ουσιώδη ανακρίβεια στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις που αποτελούν αντικείμενο ελέγχου. Ο πρωταρχικός παράγοντας που διακρίνει την απάτη από το λάθος είναι εάν η υποκείμενη ενέργεια που οδηγεί σε ανακρίβεια των χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι σκόπιμη ή ακούσια. Ο αποτελεσματικός εσωτερικός έλεγχος επί της χρηματοοικονομικής αναφοράς («εσωτερικός έλεγχος») βοηθά στη διασφάλιση ότι οι εταιρείες παράγουν αξιόπιστες δημοσιευμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, τις οποίες οι επενδυτές μπορούν να χρησιμοποιήσουν στη λήψη επενδυτικών αποφάσεων.

Στο πλαίσιο των ως άνω, υπάρχουν εκτενή παραδείγματα που προσδιορίζουν χαρακτηριστικά της απάτης, ενώ διενεργείται προσέγγιση σε διάφορα σκάνδαλα που ανέκυψαν ανά τον κόσμο, με στοιχεία εταιρικής απάτης, καθώς και δεδομένα που συνέτειναν στην εμφάνιση τέτοιων συμβάντων (βλ. Κ. Ζοπουνίδης, Β. Μπάλλα, ύπαρξη απάτης στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, Accountancy Greece, Ch, Spathis, M. Doumpos, C, Zopounidis, detecting falsified financial statements: a comparative study using multicriteria analysisand multivariate dstatistical techniques, European Accounting Review, vol. 11, issue 3, 2002, 509-535).

Στο πλαίσιο αναφορά του μέρους αυτού, αναδεικνύονται μεταξύ άλλων στοιχεία που συνθέτουν τα χαρακτηριστικά απάτης και σχετίζονται με: (α) ελλείψεις στο πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης, όπως: i. υπερβολική εταιρική ισχύς που τίθεται στα χέρια ενός μεμονωμένου ατόμου, ii. o διευθύνων σύμβουλος πραγματοποιεί σημαντικές πληρωμές χωρίς να ενημερώσει τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, iii. θέματα σύγκρουσης συμφερόντων, κα. καθώς και (β) πλημμελής τήρηση ελεγκτικών διαδικασιών και αποσπασματική εφαρμογή λογιστικών προτύπων, που συντείνουν στην ανάπτυξη των συμβάντων απάτης.

Συμπερασματικά, ο τόμος περιλαμβάνει ερωτήσεις σε κρίσιμα θέματα ελεγκτικού περιεχομένου, καθώς και γλωσσάριο σημαντικών όρων που υιοθετούνται στην ελεγκτική με τη βασική ερμηνεία τους, και εκφράσεις που μπορεί να αναζητηθούν για την κατανόηση και διαλεύκανση θεμάτων που άπτονται της καθημερινής λειτουργίας του ελέγχου σε οποιαδήποτε οντότητα.

*Καθηγητής Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, Ακαδημαϊκός
Βασιλική Ακαδημία Οικονομικών & Χρηματοοικονομικών
Βασιλική Ευρωπαϊκή Ακαδημία των Διδακτόρων
Επίτιμος Δρ. ΑΠΘ
Πολυτεχνείο Κρήτης & Audencia Business School, France
CIHEAM – International Center for Advanced Mediterranean Agronomic Studies, France, Greece

**Αναπληρωτής Καθηγητής Χρήστος Λεμονάκης

Εργαστήριο Διοικητικής Οικονομικής & Συστημάτων Αποφάσεων
Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας,
Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Ελεγκτικές, Συμβουλευτικές και Υπηρεσίες Οικονομικού Εγκλήματος και Απάτης: Μια Ολοκληρωμένη Προσέγγιση… Των Κωνσταντίνου Ζοπουνίδη & Χρήστου Λεμονάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.