Σε μια νέα εποχή φιλοδοξεί να περάσει η ελληνική Δικαιοσύνη με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υπόθεσης. Πρόκειται για ένα θεσμικά κατοχυρωμένο ψηφιακό εργαλείο, το οποίο αλλάζει δομικά τη λειτουργία των δικαστηρίων: οι δικογραφίες συγκεντρώνονται σε έναν ενιαίο, ασφαλή ψηφιακό χώρο, οι διαδικασίες αυτοματοποιούνται και η πρόσβαση σε στοιχεία γίνεται άμεση για δικαστές, δικηγόρους και πολίτες.

Από την κατάθεση της αγωγής έως την τελεσίδικη απόφαση σε έναν ενιαίο ψηφιακό χώρο – Πώς το νέο σύστημα υπόσχεται ταχύτερη, διαφανή και οικονομικότερη απονομή δικαίου

Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού της Δικαιοσύνης και βασικό πυλώνα του νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, που φιλοδοξεί να καταργήσει οριστικά τον έγχαρτο φάκελο. Το νέο σύστημα παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση στο Υπουργείο Δικαιοσύνης από τα συναρμόδια Υπουργεία Δικαιοσύνης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, παρουσία των Υπουργών Γιώργου Φλωρίδη και Δημήτρη Παπαστεργίου, του Υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου και του Υφυπουργού Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα.

Όπως εξήγησαν τα κυβερνητικά στελέχη χθες, πλέον όλα τα δικόγραφα και τα σχετικά έγγραφα κατατίθενται και διακινούνται ηλεκτρονικά σε έναν ενιαίο ψηφιακό χώρο, εξασφαλίζοντας πληρότητα, ασφάλεια και άμεση πρόσβαση.

Ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης, που υλοποιείται στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης μέσω της «Κοινωνίας της Πληροφορίας – ΚτΠ ΜΑΕ», προβλέπεται θεσμικά με τον νόμο 5221/2025. Σύμφωνα με το άρθρο 119 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, στον ψηφιακό φάκελο ενσωματώνονται όλα τα έγγραφα της δικογραφίας: αγωγές, εφέσεις, ανακοπές, αιτήσεις αναίρεσης, προτάσεις, μαρτυρικές καταθέσεις, πληρεξούσια, γραμμάτια προείσπραξης, δικαστικά ένσημα, ένορκες βεβαιώσεις, εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης, έγγραφα διαμεσολάβησης, καθώς και η σχετική νομολογία και οι αποφάσεις.

Τι αλλάζει για δικηγόρους και πολίτες

Για τους δικηγόρους, η κατάθεση γίνεται ηλεκτρονικά από το γραφείο τους, με δυνατότητα επιλογής δικασίμου από τις διαθέσιμες ημερομηνίες του συστήματος και παρακολούθηση της εξέλιξης της υπόθεσης από το Πρωτοδικείο έως και τον Άρειο Πάγο.

Οι δικαστές αποκτούν άμεση και πλήρη πρόσβαση στο σύνολο των στοιχείων χωρίς εκτυπώσεις και καθυστερήσεις. Για τους πολίτες, η διαδικασία γίνεται ταχύτερη και οικονομικότερη, χωρίς ανάγκη φυσικής παρουσίας, με εξοικονόμηση χρόνου και κόστους και ενίσχυση της διαφάνειας.

Το νέο σύστημα μειώνει δραστικά την ανάγκη εκτύπωσης χιλιάδων σελίδων και τη διακίνηση έγχαρτων φακέλων, περιορίζοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και εξοικονομώντας ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους.

Όπως επισημάνθηκε, ολόκληρη η δικογραφία συγκεντρώνεται σε ένα αξιόπιστο και ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα της Δικαιοσύνης και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, χαρακτήρισε το έργο «πραγματική τομή στον τρόπο που θα λειτουργεί η Δικαιοσύνη από εδώ και πέρα», εντάσσοντας το ως τρίτο καθοριστικό βήμα μετά τον «Δικαστικό Χάρτη» και τον νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Όπως ανέφερε, το σύστημα εφαρμόζεται ήδη στις κτηματολογικές υποθέσεις και από την 1η Απριλίου επεκτείνεται σε όλες τις υποθέσεις της τακτικής διαδικασίας, ενώ από τον Σεπτέμβριο του 2026 θα καλύπτει το σύνολο της πολιτικής δικαιοσύνης.

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, τόνισε ότι «η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που διαθέτει, σε αυτόν τον βαθμό και με αυτή τη μορφή, έναν πλήρως ψηφιοποιημένο και ολοκληρωμένο φάκελο δικογραφίας», κάνοντας λόγο για ελληνική καινοτομία. Όπως είπε, δικηγόροι και δικαστές μπορούν πλέον «με λίγα κλικ» να εργάζονται γρήγορα και αποτελεσματικά, χωρίς άσκοπες μετακινήσεις.

Χρονοδιάγραμμα καθολικής εφαρμογής

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Υπουργείου Δικαιοσύνης, από την 1η Ιανουαρίου 2026 κατατίθενται ηλεκτρονικά όλα τα έγγραφα για τις κτηματολογικές υποθέσεις, από την 1η Απριλίου 2026 επεκτείνεται στο σύνολο των υποθέσεων της τακτικής διαδικασίας, ενώ η πλήρης εφαρμογή σε πολιτική, ποινική και διοικητική Δικαιοσύνη αναμένεται έως το τέλος του 2026, καταργώντας οριστικά τον έγχαρτο φάκελο.

Όπως υπογράμμισε ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας, ο Ηλεκτρονικός Φάκελος δεν αφορά απλώς την ηλεκτρονική κατάθεση εγγράφων, αλλά τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού αρχείου για κάθε υπόθεση, από την αγωγή έως την αμετάκλητη απόφαση, που μεταβιβάζεται στα ανώτερα δικαστήρια. Η μετάβαση της Δικαιοσύνης στον 21ο αιώνα δεν είναι πια θεωρητική: με την πλήρη εφαρμογή του συστήματος, η απονομή δικαίου γίνεται ταχύτερη, πιο αξιόπιστη και πιο κοντά στον πολίτη.

Πηγή: sepe.gr

Το άρθρο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης: Η ψηφιακή τομή που αλλάζει τη Δικαιοσύνη… Της Νατάσας Φραγκούλη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κατά την συνεδρίαση της Επιτροπή, υπό τον πρόεδρο της, αντιπρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας Κωνσταντίνο Κουσούλη, παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν:

• Οι δράσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης σχετικά με τη χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης,
• Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στο Πρωτοδικείο Αθηνών για τη διάθεση ηλεκτρονικών δικαστικών αποφάσεων προς δικηγόρους,
• Το πιλοτικό σύστημα δημιουργίας περιλήψεων εγγράφων και απαλοιφής προσωπικών δεδομένων και
• Οι ψηφιακοί βοηθοί για υποστήριξη στη σύνταξη δικαστικών εγγράφων, μεταξύ των οποίων και δικαστικών αποφάσεων, για αναζήτηση πληροφορίας υπό μορφή ερωταποκρίσεων μέσα από την Ελληνική νομοθεσία για τη Δικαιοσύνη και για παροχή οδηγιών προς πολίτες και δικηγόρους σχετικά με ηλεκτρονικές και μη υπηρεσίες της Ελληνικής Δικαιοσύνης.

Παράλληλα, έγινε ενημέρωση αναφορικά με τη διάσκεψη για την Κυβερνοδικαιοσύνη, που διοργανώθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στις 24 Νοεμβρίου 2023, καθώς και ενημέρωση για εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης τόσο στη σύνταξη περιλήψεων δικαστικών αποφάσεων, όσο και στην ανωνυμοποίηση/ψευδωνυμοποίηση δικαστικών αποφάσεων.

Πηγή: liberal.gr

Το άρθρο Oι επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στη Δικαιοσύνη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

7 και 8 Νοεμβρίου 2022, Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία, Αθήνα

Στόχος του συνεδρίου είναι να συνθέσει το φάσμα των θεμάτων που συγκροτούν το πρόβλημα της ελληνικής Δικαιοσύνης.

Το άρθρο Δικαιοσύνη: Η μεταρρύθμιση μιας εξουσίας και η αφύπνιση μιας ιδέας | 2η μέρα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

7 και 8 Νοεμβρίου 2022, Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία, Αθήνα

Στόχος του συνεδρίου είναι να συνθέσει το φάσμα των θεμάτων που συγκροτούν το πρόβλημα της ελληνικής Δικαιοσύνης.

Το άρθρο Δικαιοσύνη: Η μεταρρύθμιση μιας εξουσίας και η αφύπνιση μιας ιδέας | 1η μέρα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης υλοποιεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα ψηφιακών δράσεων που εφαρμόστηκε ποτέ, ύψους άνω των €300 εκατ.

Όπως τόνισε χθες ο Υπουργός Δικαιοσύνης, κ. Κώστας Τσιάρας, “αποτελεί ευρωπαϊκή διαπίστωση ότι η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης επιταχύνει την απονομή της”. Σύμφωνα με όσα τόνισε σε χαιρετισμό του στο 1ο Legal Transformation Conference, το Υπουργείο Δικαιοσύνης αξιοποιεί, πλέον, πλήρως την εμπειρία της λειτουργίας του ΟΣΔΔΥ (Πύλη Ψηφιακών Υπηρεσιών Δικαστηρίων και Εισαγγελιών).

Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον κ. Τσιάρα, ο μέσος χρόνος εκκαθάρισης των υποθέσεων σε πρώτο βαθμό από την εισαγωγή μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης έχει μειωθεί περίπου κατά 65%, από 2.000 μέρες σε λιγότερες από 700.

“Κεντρική επιλογή της κυβέρνησης είναι η επέκταση και πλήρης παραγωγική λειτουργία του ΟΣΔΔΥ-ΠΠ (Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων Πολιτικής & Ποινικής Δικαιοσύνης) σε όλα τα δικαστήρια και τις εισαγγελίες της χώρας,  η ψηφιακή αναβάθμιση του ΟΣΔΔΥ-ΔΔ (Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων για τη Διοικητική Δικαιοσύνη) και του ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Στόχος να κλείσει ο κύκλος της ψηφιακής αναβάθμισης όλων των συστημάτων, που αυτήν τη στιγμή λειτουργούν στην ελληνική δικαιοσύνη”, τόνισε ο ίδιος.

Επεκτείνεται ο ψηφιακός φάκελος

Αναφερόμενος στη βελτίωση των συστημάτων, ο Υπουργός Δικαιοσύνης υπογράμμισε ότι ο ψηφιακός φάκελος επεκτάθηκε, με αποτέλεσμα, ενώ τα συνολικά δικόγραφα που κατατεθήκαν ηλεκτρονικά το 2019 ήταν μόλις στο 0,9%, το 2021 το αντίστοιχο ποσοστό ξεπέρασε το 14,5%.

Επισήμανε δε και τις πρόσθετες εφαρμογές, την ηλεκτρονική ροή της μήνυσης, η οποία υλοποιείται σε συνεργασία με την ολομέλεια των δικηγορικών συλλόγων και την ηλεκτρονική έκδοση αποφάσεων. Πρόσθεσε, επίσης, ότι έχουν αποδοθεί περισσότερες από 9.565 ψηφιακές υπογραφές σε δικαστικούς λειτουργούς και υπαλλήλους και υπαλλήλους λοιπών εποπτευομένων φορέων του Υπουργείου και χιλιάδες ψηφιακές υπογραφές στους δικηγόρους.

Στην ίδια οδό, αυτήν της ψηφιοποίησης, κινούνται και άλλες λειτουργίες, όπως το ψηφιακό διαζύγιο, αλλά και τα ψηφιακά πινάκια, που εφαρμόζονται πιλοτικά στο Πρωτοδικείο Αθηνών.

Επιπρόσθετα, πλέον η τεχνολογία διευκολύνει τους δικαστικούς λειτουργούς και τους λειτουργούς της δικαιοσύνης με τη δυνατότητα τηλεδιασκέψεων των δικαστικών σχηματισμών, τη δυνατότητα τηλεδιασκέψεων των δικηγορικών συλλόγων και την – σε λίγο διάστημα από σήμερα – υποχρεωτική κατάθεση δικογράφων στα διοικητικά δικαστήρια και στο ΣτΕ.

Επίσης, σε συνεργασία με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης το προσεχές χρονικό διάστημα υλοποιείται ένας μεγάλος αριθμός έργων, όπως είναι οι ψηφιακές δίκες για την απομακρυσμένη κατάθεση μαρτύρων, η αναβάθμιση του ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος του εθνικού ποινικού μητρώου, η αναβάθμιση του συστήματος τήρησης πρακτικών συνεδριάσεων των δικαστηρίων και πολλές άλλες δράσεις, που ανακοινώνει καθημερινά το Υπουργείο Δικαιοσύνης.

Πηγή: sepe.gr

Το άρθρο Στην οδό της ψηφιοποίησης το σύστημα απονομής της δικαιοσύνης στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στην ιστορία δεν υπάρχει δικαιοσύνη. Υπάρχει μόνο το αίτημα της δικαιοσύνης. Άλλωστε ως ιδέα, η οποία διέπει κάθε πολιτική πράξη, είναι γνωστή από τη θεωρία των ιδεών του Πυθαγόρα, του Πλάτωνα και Αριστοτέλη. Ο Πλάτων αναφέρει τη δικαιοσύνη ως την αρμονική σχέση ανάμεσα στα τρία μέρη της ψυχής: το λογιστικό, το θυμοειδές και το επιθυμητό. Ο Αριστοτέλης τη θεωρεί πρωταρχική αρετή, τη σημαντικότερη των κοινωνικών, πολιτικών και πολιτιστικών θεσμών.

Η επιστήμη της κοινωνιολογίας μελετά τους κοινωνικούς θεσμούς διαμόρφωσης του δικαίου και των άλλων μορφών κοινωνικού ελέγχου, τις επιδράσεις στην κοινωνία και την απόδοση δικαιοσύνης η οποία εκφράζεται ως ισορροπία ανάμεσα στις τάξεις της πολιτείας.

Ο ορισμός της δικαιοσύνης εμπεριέχει την ίση συμμετοχή των ατόμων στα κέρδη και ζημίες ή την απόδοση στον καθένα κατ΄ αναλογία, τουτέστιν την περιορίζει κυρίως στον οικονομικό τομέα. Αυτή είναι η έννοια της διανεμητικής, δίκαιη διανομή των αγαθών και της ανταποδοτικής δίκαιη επανόρθωση και ποινή. Ως μία ιδανική σχέση ανάμεσα στα άτομα, η δικαιοσύνη υπονομεύεται από τους οικονομικούς νόμους που επιτρέπουν την εκμετάλλευση του ενός από τον άλλον. Βρίσκεται λοιπόν σε αμείλικτη σύγκρουση με την πραγματικότητα. Είναι φανερό ότι η θέση της, με όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις, καθορίζεται από την πολιτική εξουσία και δεν έχει καμία σχέση με οποιαδήποτε μορφή ποσοτικής ισότητας.

Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι θεωρούσαν τη δικαιοσύνη ανώτερη όλων των αρετών. Τη θεοποίησαν και την ονόμασαν «σύνθρονον των Θεών». Στο σημερινό κόσμο της ανασφάλειας, ασυδοσίας και ατιμωρησίας ο θρόνος της δικαιοσύνης έχει διαβρωθεί.
Στα αριστερά του θρόνου, πρώτη σειρά, οι νερώνειοι, στυγνοί εγκληματίες με κουκούλες ή χωρίς, για τους οποίους ισχύει ένα ιδιότυπο καθεστώς ασυλίας, με τη σιωπηρά ανοχή των τριών μορίων του Αριστοτέλους: Το «βουλευομένον» περί των κοινών, Βουλή, το «περί τας αρχάς», εκτελεστική εξουσία, και «το δικάζον», δικαιοσύνη.

Στα δεξιά οι καταδικασθέντες και φυλακισθέντες βουλευτές του ακροδεξιού κόμματος της Χρυσής Αυγής με την κατηγορία της συστάσεως εγκληματικής οργάνωσης. Οι εξ΄ αριστερών συγκάτοχοι του θρόνου πότε θα προσαχθούν ενώπιον του ανακριτή? Εύλογο, αναπάντητο ερώτημα.

Η μεγάλη επιείκεια αποτελεί μεγάλη αδικία, σύμφωνα με τη γνωστή δικανική αρχή των Λατίνων νομομαθών οι οποίοι έμειναν ονομαστοί για τη νομική τους ιδιοφυΐα.

«Η τιμωρία σωφρονίζει και δικαιότερον ποιεί τον άνθρωπο», Σωκράτης.

Το άρθρο Ιδεατή δικαιοσύνη… Του Βασίλειου Γ. Παπαδάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

…Κυριολεκτικά. Όπως βλέπετε, πάνω στη λεκάνη της τουαλέτας, αλλά και δίπλα από αυτή, είναι φάκελοι με δικογραφίες.

Θα μπορούσε να είναι η απόδειξη ακραίας προσήλωσης στο καθήκον, δικαστών και δικαστικών υπαλλήλων. Πώς πάει ο άλλος στο WC κι άμα είναι και λίγο δυσκοίλιος, παίρνει ένα περιοδικό για ξεφύλλισμα; Στην Ευελπίδων, αντί περιοδικού, διαβάζουν δικογραφίες και γράφουν αποφάσεις! Κι επειδή από την μείξη των δύο δραστηριοτήτων, όσο να ’ναι κάποιο δυσώδες αποτύπωμα μπορεί να μείνει στις αποφάσεις, μεταφέρουν τους φακέλους εδώ, στους νιπτήρες για να τους πλύνουν.

Καταλάβατε τώρα γιατί πρέπει οι αποφάσεις να «καθαρογραφούν» και γιατί αυτό παίρνει τόσο χρόνο; Άντε να καθαρίσεις σελίδα – σελίδα τόσους φακέλους που ο άλλος μελετούσε την ώρα που ανακουφιζόταν. Η υπόθεση σηκώνει τσιγάρο. (Προσέξτε το γεμάτο αποτσίγαρα τασάκι κάτω αριστερά, στην πάνω φωτογραφία.) Βέβαια ο πολίτης δεν υπάρχει περίπτωση να ανακουφιστεί ποτέ με αυτό το επίπεδο Δικαιοσύνης, αλλά ποιος τον χέ… τον πολίτη;

Βρέθηκα στο αφοδευτήριο του δεύτερου ορόφου, στο κτήριο 13 των Δικαστηρίων, ακολουθώντας, όπως στο κυνήγι θησαυρού, την «πορεία» των φακέλων που ξεκινούσε από τον πρώτο.

Θα μπορούσε να είναι installation art με τίτλο «bureaucratic escalation». Όμως, δεν ήταν. Ήταν φάκελοι, που κάποιος σκέφθηκε να «αρχειοθετήσει» στις σκάλες. Η ιδέα φαίνεται ότι άρεσε, οπότε ολόκληρη η σκάλα πήρε αυτή τη μορφή.

Δεν ξέρω αν, όπως στους δρόμους, δεξιά είναι δικογραφίες με ζυγό αριθμό πρωτοκόλλου και αριστερά με μονό. Είμαι περίεργος να μάθω με ποια αρχειοθετική τεχνική τοποθετήθηκαν οι φάκελοι σε κάθε σκαλί. Όταν πριν μερικές μέρες δημοσίευσα αυτές τις φωτογραφίες στο twitter, δεν βρέθηκε κανείς υπάλληλος των δικαστηρίων να μου το εξηγήσει. Βρέθηκαν όμως αρκετοί πολίτες, οι οποίοι μου έστειλαν προσωπικό μήνυμα διεκτραγωδώντας το πώς δικογραφίες που τους αφορούσαν «χάθηκαν» και η εισαγγελία ζητούσε αντίγραφα από τους ίδιους! Καθόλου δύσκολο να χαθούν, αφού ο καθένας θα μπορούσε να πάρει όσες δικογραφίες θέλει και να φύγει χωρίς κανένας να τον ελέγξει, και χωρίς η γραμματεία να αντιληφθεί καν την απώλεια. Δεν θέλω να σκέφτομαι ότι χάθηκαν επειδή τελείωσε το χαρτί τουαλέτας…

Στον πρώτο όροφο του κτηρίου 13 υπάρχει ένα αμφιθέατρο, που σήμερα λειτουργεί ως αίθουσα δικαστηρίου. Η εικόνα του είναι άθλια. Παρακμή και εγκατάλειψη. Περισσότερα από τα μισά καθίσματα είναι σπασμένα.

Δείτε αυτή την τετράδα. Τρία σπασμένα και ένα επισκευασμένο. Προσέξτε πώς έγινε η επισκευή. Με κόντρα πλακέ διαφορετικού χρώματος και μικρότερου μεγέθους, το οποίο μπήκε «μπάλωμα» και καρφώθηκε, όχι στο ξύλινο πλαίσιο, αλλά πάνω στο παλιό σπασμένο «καπάκι». Γιατί τέτοια τσαπατσουλοδουλειά; Δεν βρήκε ο μάστορας μεγαλύτερο κομμάτι; Βαρέθηκε να μετρήσει πριν το κόψει; Ποιος ενέκρινε και πλήρωσε αυτή την επισκευή και πόσο;

Ποιος «υπεύθυνος» θεωρεί ότι αυτές οι εικόνες ταιριάζουν σε ευρωπαϊκό κράτος το 2022;

Θα έλεγε κάποιος: ας αποδιδόταν σωστά η Δικαιοσύνη κι ας καθόμασταν και οκλαδόν στο πάτωμα. Δυστυχώς αυτό δεν ισχύει. Ένα σύστημα δεν μπορεί να είναι άθλιο σε έναν τομέα του και λαμπρό σε έναν άλλο. Θα έλεγα μάλιστα, πως αυτή η εικόνα της κτηριακής παρακμής είναι μάλλον κολακευτική, συγκρινόμενη με την παρακμή της Δικαιοσύνης, ως θεσμού. Στο κτήριο 13 βρισκόμουν για την εκδίκαση μιας υπόθεσης στην οποία ήμουν μηνυτής. Κατηγορούμενη ήταν μια Περιφερειακή Σύμβουλος του ΚΚΕ επί θητείας Δούρου για συκοφαντική δυσφήμιση. Το αδίκημα έλαβε χώρα τον Μάιο του 2017. Δικάσθηκε, μετά από αρκετές αναβολές, πρωτοδίκως, τον Μάιο του 2022. Πέντε ολόκληρα χρόνια μετά! Η δίκη διεκόπη, διότι στις 3 ακριβώς η γραμματέας δήλωσε «εγώ φεύγω». Ματαίως η εισαγγελέας της ζήτησε να μείνει μισή ώρα ακόμα να ολοκληρώσουμε. Η γραμματέας, ένα κοριτσάκι κάτω από 25, ήταν ανένδοτη: «ο σύλλογός μας αποφάσισε να μην εργαζόμαστε ούτε ένα λεπτό μετά τις τρεις, κι εγώ θα κάνω αυτό που μου λέει το συνδικαλιστικό μου όργανο». Ένα σωρό άνθρωποι – δικαστές, διάδικοι, συνήγοροι, μάρτυρες – θα πάμε ξανά στην Ευελπίδων, θα χάσουμε ακόμα μια μέρα από τη ζωή μας (που έγιναν, μέχρι στιγμής, δύο λόγω ασθένειας της εισαγγελέως), επειδή κανένας δεν τολμάει να νομοθετήσει υποχρεωτική υπερωρία των γραμματέων μέχρι να τελειώσουν οι υποθέσεις στο πινάκιο ή να αποφασίσει τη διακοπή η εισαγγελική έδρα.

Σ΄ αυτή την πενταετία, οι συκοφαντίες της κατηγορούμενης διαδόθηκαν από εκατοντάδες τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς, sites και blogs. Ανεξαρτήτως του αποτελέσματος, για το οποίο θα σας ενημερώσω όταν ολοκληρωθεί η δίκη, δεν είναι δυνατόν να εκδικάζεται, σε πρώτο βαθμό, υπόθεση μετά από 5 χρόνια! Είναι ο ορισμός της αρνησιδικίας. Και δεν μιλάω μόνο για το δικό μου, πολιτικού ενδιαφέροντος, θέμα. Η 5ετία είναι ταρίφα για κάθε πολίτη, για κάθε υπόθεση. Για να πάει στο Εφετείο, προσθέστε άλλα 3-4 χρόνια, χωρίς να υπολογίσουμε προσφυγή στον Άρειο Πάγο. Θες δηλαδή μια δεκαετία από τη ζωή σου, (αρκετές υποθέσεις έχουν τραβήξει σε πολύ μεγαλύτερο μάκρος), για να εκδικασθεί μία διαφορά που μπορεί να έχει κάνει τη ζωή σου ή την καθημερινότητά σου κόλαση. Την καταδίκη του Καραμέρου σε 8 μήνες φυλακή για την ίδια υπόθεση, τα «αριστερά» ΜΜΕ (και αρκετά «δεξιά»…) δεν την δημοσίευσαν, περιμένοντας το Εφετείο. Μέχρι τότε οι συκοφαντίες εις βάρος μου θα εξακολουθούν να είναι φάτσα κάρτα στο διαδίκτυο και να χρησιμοποούνται ως όπλα από τους αντιπάλους μου στις εκλογικές αναμετρήσεις. Αλλά και σε πιο καθημερινή εκδοχή: σκέψου ένας γείτονας να παρκάρει το αυτοκίνητό του στη δική σου θέση στο γκαράζ ή να βάζει στη διαπασών το στερεοφωνικό στις 2 τη νύχτα, και να πρέπει να το υπομένεις αυτό επί 8 τουλάχιστον χρόνια, μέχρι η δικαιοσύνη να αποφανθεί!

Αν διεξαχθεί, τελικά, δίκη. Διότι για την… αποσυμφόρηση της Δικαιοσύνης όλες οι κυβερνήσεις (Ν. 4411/2016 του ΣΥΡΙΖΑ και Ν. 4689/2020 της ΝΔ) ανακάλυψαν μια απίστευτη, παγκοσμίως πρωτότυπη, πατέντα: άρση του αξιοποίνου! Για όσες υποθέσεις η ποινή που προβλέπεται είναι μικρή (2 χρόνια στον νόμο του ΣΥΡΙΖΑ, 1 χρόνο στης ΝΔ), αίρεται το αξιόποινο! Σε απλά Ελληνικά: δεν προφταίνουμε να εκδικάσουμε όλες τις υποθέσεις, οπότε δεν τις εκδικάζουμε! Και τι γίνεται με την παραβατικότητα; Έλα μωρέ, πώς κάνεις έτσι! Τη διαγράφουμε! Δηλαδή κάποιος μπορεί να σε χτυπάει, να σε βρίζει, να σε φτύνει δημοσίως, να καταστρέφει την περιουσία σου, κινητή και ακίνητη, και να μην τιμωρείται; Μα, φυσικά! Αυτός είναι ο κανόνας της Δικαιοσύνης α λα Γκρέκα. Και, βέβαια, όσα δικαστικά έξοδα έκανες μέχρι την… άρση του αξιοποίνου, τα λούζεσαι κανονικά, ως επιβράβευση της αφέλειάς σου να εμπιστευθείς ένα γελοίο, διαλυμένο κράτος, ένα failed state, που μοστράρει ως ευρωπαϊκό. Το επόμενο βήμα είναι να τραβάμε κλήρο. Να εκδικάζεται ένα στα 10 πλημμελήματα κι ένα στα 5 κακουργήματα.

Γιατί όμως αργεί η απονομή της δικαιοσύνης;

Πρώτον, διότι ανάγονται σε ποινικές, υποθέσεις που θα μπορούσαν να τελειώσουν επί τόπου με ένα διοικητικό πρόστιμο. Αν καλέσεις την αστυνομία για τον γείτονα που σε εμποδίζει στο parking, το μόνο που θα κάνουν είναι να καταγράψουν το συμβάν, να πάρουν τα στοιχεία και των δύο και να φύγουν! Παιδιά, λύση θα δώσετε; Όχι, σου λένε, δεν μπορούμε, σας συστήνουμε να κάνετε μήνυση. Και ξεκινάει έτσι η 10ετής περιπέτεια που περιγράψαμε πριν. Είχα προτείνει, εδώ και χρόνια, τον θεσμό του «νομικού-αστυνομικού». Ενός αστυνομικού με σπουδές νομικής, ο οποίος μετά από ειδική εκπαίδευση και εφοδιασμένος με κάμερα, θα έδινε επί τόπου λύση σε θέματα μικρής παραβατικότητας. Με τα ανάλογα, προ-νομοθετημένα πρόστιμα, διότι αυτά «τσούζουν» (η καταδίκη σε 6 μήνες με αναστολή δεν «λέει» τίποτε). Θα αρχειοθετούσε το καταγεγραμμένο υλικό, μαζί με την ετυμηγορία του, όχι στη σκάλα του κτηρίου 13, αλλά σε ηλεκτρονική μορφή στον server του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ώστε οι Δικαστικοί Επιθεωρητές να μπορούν να ελέγξουν, δειγματοληπτικά, την ευθυκρισία του. Ένα σώμα ικανών νομικών-αστυνομικών σε όλη τη χώρα, θα μπορούσε να γλυτώσει τη Δικαιοσύνη από δεκάδες χιλιάδες ώρες «ακροατηρίου», τις… τουαλέτες της από χιλιάδες φακέλους, και τους πολίτες από χιλιάδες, αθροιστικά, χρόνια αναμονής.

Δεύτερον, την προδικαστική διαδικασία να την κάνουν σοβαροί, έμπειροι δικαστές, ώστε να αρχειοθετούν «καθέτως», στο καλάθι των αχρήστων, όσες μηνύσεις είναι νόμω αβάσιμες, με καταλογισμό προστίμου για τους δικομανείς. Τώρα, τη δουλειά αυτή την κάνουν μειράκια που φοβούνται και τη σκιά τους και στέλνουν όλες τις υποθέσεις στο ακροατήριο ή ξεκινούν προανάκριση ακόμα και για γελοιότητες. Απίστευτη χαρτούρα και άπειρες χαμένες ανθρωποώρες της Δημόσιας Διοίκησης και της Αστυνομίας, που κάνει τον κούριερ.

Τρίτον, e-justice ή… καθόλου τζάστις. Τα πάντα ηλεκτρονικά. Εκτός από αντικείμενα της δικογραφίας, όπως κάλυκες βλημάτων ή το πανάκι της Ίριδας, όλα τα άλλα έγγραφα, τα υπηρεσιακά και των διαδίκων, να συντάσσονται, να διακινούνται και να αρχειοθετούνται, μόνον ηλεκτρονικά.  Έχω δει γραμματέα να εκτυπώνει έγγραφο με κατάλογο από links, ως αποδεικτικά υπόθεσης και να τα πληκτρολογεί ξανά ένα-ένα στοιχείο! Ο πολίτης να μπορεί με τον αριθμό ηλεκτρονικού πρωτοκόλλου να παρακολουθεί σε ποιο στάδιο βρίσκεται η υπόθεσή του. Το σύστημα θα ανάβει κόκκινο, όταν κάτι τρενάρει πέραν του αναμενόμενου και δεν θα χρειάζεται να φτάσει ένας δικαστής στις 400 καθυστερημένες υποθέσεις μέχρι να απολυθεί.

Τέταρτον, γιατί να υπάρχει δεύτερος βαθμός οπωσδήποτε; Εφετείο μόνο σε συγκεκριμένες κατηγορίες αδικημάτων. Στα πιο απλά, α’ βαθμός και τέλος.

Πέμπτον, επιλογή δικαστών όπως στην Αγγλία: αφού έχουν δικηγορήσει για 5 τουλάχιστον χρόνια και κερδίσει την εκτίμηση νομικών και πολιτών. Δικαστές να γίνονται οι καλύτεροι νομικοί, όχι αποτυχημένοι δικηγορίσκοι – κυρίως γυναίκες – που καθώς δεν κατάφεραν να σταυρώσουν ούτε μισόν πελάτη ως ελεύθεροι επαγγελματίες, βρήκαν καταφύγιο στην ασφαλή, προσοδοφόρα και με ελάχιστες απαιτήσεις αγκαλιά του Δημοσίου.

Υπάρχουν και πολλές άλλες, περισσότερο εξειδικευμένες προτάσεις που έχουν διατυπωθεί από διακεκριμένους ανθρώπους του νομικού  χώρου, αλλά εξακολουθούν να παραμένουν προσχέδια μεταρρυθμίσεων. Γιατί; Διότι κανένας πολιτικός δεν αποφασίζει να αντιμετωπίσει το πολιτικό κόστος των αλλαγών. Πρώτα απ’ όλους αντιδρούν οι δικηγόροι. 45.000 δικηγόροι, δεκαπλάσιοι από όσους πραγματικά χρειάζεται η χώρα, με «γερό δόντι» στη Βουλή, επιδιώκουν να έχουν εισόδημα δημιουργώντας πλασματική δικαστική ύλη. Οτιδήποτε επιταχύνει την απονομή της Δικαιοσύνης μικραίνει την πίτα, και μειώνει επίσης τις εισφορές στο Ταμείο Νομικών (ΤΑΝ) από το οποίο συνταξιοδοτούνται και οι δικαστές. Αντιδρούν επίσης οι δικαστικοί επιμελητές. Είναι προφανές ότι η ψηφιακή λειτουργία της δικαιοσύνης θα καταστήσει περιττή την επίδοση εγγράφου, άρα θα περικόψει και το δικό τους εισόδημα. Δεν είναι τυχαίο ότι το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μολονότι επέφερε επανάσταση σε πολλούς τομείς της Δημόσιας Διοίκησης, τη Δικαιοσύνη δεν τόλμησε να την αγγίξει. Διότι (κι αυτό κανένας δεν το ομολογεί) αντιδράει και η εκτελεστική εξουσία. Είναι βολικό για τις επιδιώξεις της να ενδημούν στη Δικαιοσύνη χειραγωγήσιμοι διεκπεραιωτές και όχι ανεξάρτητες και ισχυρές προσωπικότητες που θα αντιδρούσαν στη διαχρονική επιδίωξη της εκτελεστικής εξουσίας να τους έχει υποχείριο της. Υπάρχουν και τέτοιες αλλά δυστυχώς δεν δίνουν το στίγμα.

Όσο η εξυπηρέτηση μικροπολιτικών συμφερόντων συνεχίζει να μπλοκάρει κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια, τόσο οι δικογραφίες θα αποθηκεύονται σε νιπτήρες και τουαλέτες, οι υπουργοί Δικαιοσύνης θα νίπτουν τας χείρας τους για το χάλι και η Δικαιοσύνη θα αφοδεύει, με την ετυμολογική έννοια της λέξης. Θα βρίσκεται, δηλαδή, εκτός της οδού, εκτός της θεσμικής πορείας για την οποία εντέλλεται από το Σύνταγμα και χρηματοδοτείται από τον φορολογούμενο.

Το άρθρο Όταν η γραφειοκρατία ακυρώνει τη δικαιοσύνη… Του Θάνου Τζήμερου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Μιλένα Αποστολάκη, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαμεσολάβησης και Διαιτησίας (ΕΟΔΙΔ) μιλάει στην ATHENS VOICE.

Όταν συνάντησα τη Μιλένα Αποστολάκη, συνειρμικά το μυαλό μου ήταν στραμμένο στην εκρηκτική διεθνή επικαιρότητα και στα εγχώρια διακυβεύματα μιας οιονεί προεκλογικής περιόδου, που όλα δείχνουν πως έχει ξεκινήσει. Πολιτικός με συγκροτημένη άποψη, βουλευτής και υφυπουργός στις κυβερνήσεις Κ. Σημίτη και Γ. Παπανδρέου, παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια δεν πολιτεύεται, παραμένει ενεργή μέσα από την αρθρογραφία της, διατηρώντας το πολιτικό της στίγμα και την παρεμβατική της ικανότητα.

Για πρώτη φορά όμως η συνέντευξή μας δεν αφορά την πολιτική, τουλάχιστον με το τυπικό και συμβατικό της περιεχόμενο, καθώς, όπως η ίδια πιστεύει, «οτιδήποτε στοχεύει στο να βελτιώσει τις ζωές των ανθρώπων συνιστά πολιτική παρέμβαση, κάτι για το οποίο αξίζει τον κόπο κάποιος να αφιερώνει τις δυνάμεις του».

Με την ιδιότητα της διευθύντριας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαμεσολάβησης και Διαιτησίας (ΕΟΔΙΔ), η Μιλένα Αποστολάκη μας μιλά για το μέγα πρόβλημα στην καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης, τις επιπτώσεις του στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας και την προσέλκυση επενδύσεων, την ταλαιπωρία των πολιτών και την ανάγκη να περάσουμε σε μια αλλαγή υποδείγματος μεταβαίνοντας από την κουλτούρα της σύγκρουσης και της φιλοδικίας σε μια αντίληψη συνεννόησης αναβαθμίζοντας αισθητά τον πολιτισμό της καθημερινότητάς μας.

Ο ΕΟΔΙΔ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου που έχει ως αντικείμενο την παροχή στην Ελλάδα και το εξωτερικό υπηρεσιών διαιτησίας και διαμεσολάβησης, καθώς επίσης και τη διάδοση, προβολή και προώθηση των θεσμών εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, με σκοπό την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη επίλυσή τους.

Στόχος μας είναι η διάδοση και διάχυση των θεσμών εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, κάτι το οποίο θα έχει άμεσο αντίκρισμα στη σημερινή επιβάρυνση των δικαστηρίων με πλήθος υποθέσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να επιλυθούν εξωδικαστικώς. Ασφαλώς η εξωδικαστική επίλυση δεν αφορά όλες τις διαφορές. Για κάποιες η αντιδικία στα δικαστήρια είναι μονόδρομος. Πάρα πολλές όμως θα μπορούσαν κάλλιστα να επιλυθούν εξωδικαστικώς.

Είναι γνωστό το πρόβλημα στην ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης στη χώρα μας. Πόσο πιο σύντομα μπορεί να επιλυθεί εξωδικαστικά μια διαφορά;

Στην έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας (δείκτης Doing Business) η Ελλάδα για το έτος 2020 κατατάχθηκε μεταξύ 190 χωρών στην 146η θέση όσον αφορά τον χρόνο και το χρήμα που απαιτείται για να επιλυθεί μια διαφορά σε πρώτο βαθμό. Όπως ξέρουμε, ποτέ μια υπόθεση δεν επιλύεται σε πρώτο βαθμό, ακολουθεί δεύτερος βαθμός στο εφετείο και συχνά και το στάδιο της αναίρεσης στον Άρειο Πάγο.

Η χώρα μας είναι τελευταία ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες στον χρόνο επίλυσης μιας διαφοράς, απαιτείται δε τρεις φορές περισσότερος χρόνος από τον μέσο όρο των αντίστοιχων ημερών που χρειάζεται στις υπόλοιπες χώρες που χαρακτηρίζονται ως υψηλού εισοδήματος και μετέχουν στον ΟΟΣΑ.

Θα σας έλεγα ότι μια δεκαετία συχνά δεν επαρκεί προκειμένου μια υπόθεση να κλείσει και ο πολίτης να έχει στα χέρια του μια εκτελεστή δικαστική απόφαση με την οποία η διαφορά του επιλύεται. Είναι γνωστό ότι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι που σκόπευαν να επενδύσουν στην Ελλάδα άλλαξαν επενδυτικό προορισμό, με αφορμή τον δείκτη ταχύτητας στην επίλυση διαφορών από τα δικαστήρια, καθώς αυτού του είδους η καθυστέρηση αποτιμάται συχνά σε εκατομμύρια ευρώ.

Στον αντίποδα αυτής της ζοφερής πραγματικότητας, η επίλυση μιας διαφοράς με διαιτησία στον ΕΟΔΙΔ ολοκληρώνεται σε διάστημα 4-6 μηνών, η δε επίλυση μιας διαφοράς με διαμεσολάβηση στον ΕΟΔΙΔ ολοκληρώνεται εντός ολίγων ημερών.

Στόχος μας είναι η διάδοση και διάχυση των θεσμών εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, κάτι που θα έχει άμεσο αντίκρισμα στην επιβάρυνση των δικαστηρίων με πλήθος υποθέσεων

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ διαιτησίας και διαμεσολάβησης και με τι κριτήριο επιλέγει κάποιος την προσφυγή σε μια μορφή εξωδικαστικής επίλυσης;

Στη διαιτησία τα μέρη ορίζουν διαιτητικό δικαστήριο (μονομελές ή τριμελές) από τον κατάλογο διαιτητών του ΕΟΔΙΔ, στον οποίο περιλαμβάνονται επίτιμοι δικαστές των ανωτάτων δικαστηρίων της χώρας, καθηγητές των νομικών σχολών της χώρας και επιφανείς νομικοί. Το διαιτητικό δικαστήριο θα αποφασίσει για την οριστική επίλυση της διαφοράς εντός 4 με 6 μηνών, αφού εξετάσει το αποδεικτικό υλικό και τους ισχυρισμούς των δύο μερών, ενώ η απόφαση θα είναι δεσμευτική για τα μέρη και δεν θα υπόκειται σε ένδικα μέσα. Στη διαιτησία υπάγονται κυρίως εμπορικές διαφορές. Σε αντίθεση όμως με την αντίληψη ότι αφορά μόνο διαφορές μεγάλου ύψους και απευθύνεται μόνο σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, καθώς το κόστος είναι πολύ υψηλό, ο ΕΟΔΙΔ με τον κανονισμό του και τη φιλοσοφία του ήρθε να άρει αυτό το εμπόδιο και να καταστήσει τη διαιτησία προσιτή και για τη μικρομεσαία ελληνική επιχείρηση και τους ιδιώτες. Το κόστος της διαιτησίας του ΕΟΔΙΔ είναι κάτω από το 50% του κόστους των διαιτησιών των αντίστοιχων διεθνών οργανισμών ( ICC, LCIA, AAA ), ενώ οι διαιτητές είναι οι ίδιοι, υψηλότατου κύρους, εξειδίκευσης και εμπειρίας νομικοί.

Η διαμεσολάβηση είναι διαρθρωμένη διαδικασία στην οποία ένα τρίτο, ειδικά εκπαιδευμένο, πρόσωπο, ο διαμεσολαβητής, αναλαμβάνει να βοηθήσει τα μέρη να καταλήξουν σε μια αμοιβαία αποδεκτή λύση της διαφοράς τους.

Στη διαμεσολάβηση τα μέρη επικουρούνται από τους δικηγόρους τους και, αν δεν καταστεί δυνατή η επίτευξη αμοιβαίας αποδεκτής συμφωνίας, τα μέρη μπορούν να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη.

Ο μέσος όρος για την ολοκλήρωση μιας διαμεσολάβησης είναι λίγες μόνο μέρες.

Ποια είναι η εμπειρία από άλλες χώρες;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Δικηγόρων Εταιρειών (ECLA European Company Lawyers Association), που εκπροσωπεί 22 ενώσεις σε όλη την Ευρώπη, σε συνεργασία με την UEAPME (European Association of Craft Small and Medium Sized Enterprises) εκπόνησαν μια μελέτη ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. σε σχέση με το κόστος που συνεπάγεται για τον πολίτη και τον επιχειρηματία η μη προσφυγή σε μορφές εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών.

Τα στοιχεία είναι διαφωτιστικά και θα προσέθετα συντριπτικά. Στο Βέλγιο, για παράδειγμα, το ποσοστό επιτυχούς ολοκλήρωσης των διαμεσολαβήσεων αγγίζει το 75%, το δε κέρδος σε χρόνο, σε σχέση με τη δικαστική αντιδικία, είναι 330 ημέρες και σε χρήμα 5.000 ευρώ. Στην Ιταλία αντίστοιχα το κέρδος σε χρόνο είναι 860 ημέρες, ενώ σε χρήμα είναι 7.000 ευρώ. Φανταστείτε πώς θα εκτοξεύονταν αυτοί οι αριθμοί στη χώρα μας, η οποία κατέχει την τελευταία θέση ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε. στην ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης.

Πόσο ενημερωμένοι είναι οι Έλληνες σε σχέση με τη δυνατότητα εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών τους;

Στον ΕΟΔΙΔ θεωρούμε πολύ σημαντικό το κομμάτι της ενημέρωσης, γι’ αυτό και έχουμε ξεκινήσει μια μεγάλη καμπάνια ενημέρωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Με τη συμμετοχή του Θοδωρή Αθερίδη φτιάξαμε ένα πολύ επιδραστικό μονόλεπτο video όπου παρουσιάζονται με τρόπο κατανοητό και ευσύνοπτο τα πλεονεκτήματα του θεσμού. Το site μας www.eodid.org επίσης έχει σχεδιασθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορεί να υποδέχεται τις ερωτήσεις των πολιτών και να ενημερώνει άμεσα και διαδραστικά για τον ΕΟΔΙΔ, τη λειτουργία του και εν γένει την εξωδικαστική επίλυση διαφορών. Πέραν αυτών οργανώνουμε ενημερωτικές ημερίδες με φορείς, όπως, για παράδειγμα, τα επιμελητήρια της χώρας, προκειμένου να διαχυθεί η ενημέρωση στην παραγωγική βάση της χώρας

Πώς στέκεται η πολιτεία απέναντι στο ζήτημα αυτό;

Το πρόβλημα στην καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης είναι παλιό, θα έλεγα σχεδόν διαχρονικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία χρόνια έχουν ψηφιστεί πάνω από 13 νόμοι με στόχο την επιτάχυνση στην απονομή της δικαιοσύνης με ασήμαντο αποτέλεσμα. Την ίδια στιγμή, έχουμε περισσότερους δικαστές και δικαστήρια ανά κάτοικο σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και μια από τις μεγαλύτερες πληθυσμιακές αναλογίες δικηγόρων στην Ε.Ε. Το πρόβλημα συνεπώς είναι μεγάλο, την περίοδο δε της πανδημίας οξύνθηκε ακόμη περισσότερο, αν αναλογιστούμε ότι από τις 7/11/20 που ξεκίνησε η δεύτερη φάση του lockdown μέχρι και τις 31/1/21 ματαιώθηκαν στο Εφετείο Αθηνών 2.763 υποθέσεις, ενώ σήμερα πολλές υποθέσεις παίρνουν δικάσιμο το 2027!

Ελπίζουμε σύντομα να ψηφιστεί το νομοσχέδιο για τη Διεθνή Εμπορική Διαιτησία που κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Σε ό,τι αφορά τη διαμεσολάβηση, η εισαγωγή μιας υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας διαμεσολάβησης για ορισμένες υποθέσεις (π.χ. οικογενειακές διαφορές) που εισήχθη με τον νόμο 4640/19 ήταν στη σωστή κατεύθυνση, αν θέλουμε όμως να στηρίξουμε τον θεσμό, θα πρέπει αυτή η υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης να επεκταθεί σε όλες τις υποθέσεις. Θα πρέπει επίσης να ακολουθήσουμε το παράδειγμα άλλων χωρών, όπως η Ιταλία, η οποία έχει πετύχει τεράστια βελτίωση στους χρόνους απονομής της δικαιοσύνης, εισάγοντας φορολογικά κίνητρα και επιστροφές εξόδων για τους πολίτες, εντάσσοντας δηλαδή τη στήριξη των εξωδικαστικών μορφών επίλυσης διαφορών στις πολιτικές προώθησης δημοσίου συμφέροντος. Γιατί τι άλλο από το δημόσιο συμφέρον υπηρετεί μια πολιτική που απαλλάσσει τη Δικαιοσύνη από περιττό φόρτο, που διευκολύνει την επιτάχυνση των ρυθμών ανάπτυξης της οικονομίας, που προσελκύει αντί να διώχνει επενδυτές, που λυτρώνει τους πολίτες από χρόνο, χρήμα και την ψυχική φθορά την οποία κάθε αντιδικία συνεπάγεται.

Καθώς μου αναλύετε στοιχεία, επιχειρήματα και στόχους, διακρίνω το ίδιο «πάθος» με το οποίο υποστηρίζετε συχνά τις πολιτικές σας απόψεις. Ποιο είναι το νήμα που συνδέει αυτές τις δύο ιδιότητές σας;

Οτιδήποτε στοχεύει στο να αλλάξει και να βελτιώσει τις ζωές των ανθρώπων συνιστά πολιτική παρέμβαση, και για μένα αξίζει τον κόπο κάποιος να αφιερώνει τις δυνάμεις του προκειμένου αυτές οι αλλαγές να συμβούν. Ο Βέμπερ έλεγε ότι τρεις πρέπει να είναι οι ιδιότητες για έναν πολιτικό: το πάθος, η ευθύνη και το μέτρο. Το πάθος όταν τίθεται στην υπηρεσία ενός σκοπού, με την ευθύνη να λειτουργεί ως πυξίδα που προσανατολίζει τη δράση, τότε έχουμε να κάνουμε με κάτι γόνιμο, αποτελεσματικό και ελπιδοφόρο. Αυτή είναι η αφετηρία μου, το κοινό νήμα που συνδέει κάθε μου προσπάθεια.

Πηγή: athensvoice.gr

Το άρθρο Μιλένα Αποστολάκη: Όταν η Δικαιοσύνη καθυστερεί… Του Δημήτρη Αθανασιάδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το όντως υφιστάμενο και σημαντικότατο πρόβλημα της ταχύτητας της απονομής δικαιοσύνης στη χώρα μας επανέρχεται εκ νέου για πολλοστή φορά στη δημόσια συζήτηση με αφορμή το νομοσχέδιο για τον νέο Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών που παρουσίασε στο υπουργικό συμβούλιο ο υπουργός Δικαιοσύνης. Το εν λόγω υπαρκτό ζήτημα δεν προσφέρεται για ωραιοποιήσεις – η χώρα μας έχει κατ΄ επανάληψη καταδικασθεί από το ΕΔΔΑ για παραβιάσεις σχετιζόμενες με την υπέρβαση κάθε έννοιας ευλόγου διάρκειας δικαστικών διαδικασιών. Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι συχνά η προσωρινή δικαστική προστασία συνιστά την μόνη κατ’ ουσίαν αποτελεσματική μορφή δικαστικής προστασίας, η οποία τρόπον τινά προσαρμόζεται στο πεπερασμένο του ανθρώπινου βίου και την ανάγκη έγκαιρης δικαιοδοτικής ρύθμισης καταστάσεων. Από την άλλη πλευρά, το μείζον αυτό πρόβλημα δεν ενδείκνυται για μονοσήμαντες προσεγγίσεις, πολλώ δε μάλλον για προσπάθειες εντοπισμού «λύσεων» βασισμένων σε υπεραπλουστεύσεις προς εύκολη τέρψη του «λαϊκού, κοινού» αισθήματος.

Ας μου επιτραπεί να διατυπώσω κάποιες σκέψεις επί του θέματος με βάση προσλαμβάνουσες παραστάσεις της διττής μου ιδιότητας, πανεπιστημιακής και δικηγορικής. Κατ’ αρχάς, η επικέντρωση στην ταχύτητα της απονομής της δικαιοσύνης παραπέμπει σε μονομερή θέαση του ζητήματος, καθότι αυτό που απαιτείται είναι η ταχεία αλλά και ποιοτική απονομή της δικαιοσύνης. Ο συνδυασμός αυτός συνεπώς είναι το ζητούμενο και αυτή η συνδυαστική απαίτηση σηματοδοτεί και τη δυσχέρεια επίλυσης του προβλήματος. Η επιβολή μέτρων που μονοσήμαντα θα συναρτούν την αρνητική αξιολόγηση των δικαστών με την ταχύτητα που αυτοί εκδίδουν αποφάσεις δύναται να οδηγήσει σε μια διεκπεραιωτικότητα και προχειρότητα του δικαιοδοτικού έργου, η οποία, από κοινού με την ευθυνοφοβία, είναι εξίσου απευκταία για τον εκάστοτε διάδικο (αλλά και την κοινωνία και την οικονομία συνολικά) με την καθυστέρηση στην έκδοση μιας δικαστικής απόφασης.

Ήδη είναι πυκνά τα δείγματα που παραπέμπουν σε μια τέτοια τάση, η οποία δεν συνιστά επίλυση του προβλήματος αλλά επίτασή του. Χαρακτηριστικό είναι εδώ το παράδειγμα της «αξιοποίησης» του θεσμού της πιλοτικής δίκης για την έκδοση τυποποιημένων ανασταλτικών αποφάσεων από κατώτερα δικαστήρια επί μη ταυτόσημων διαφορών και όλως διακριτών ενδίκων βοηθημάτων εν σχέσει με το τελούν εν εκκρεμοδικία ενώπιον του ανωτάτου δικαστηρίου (του Συμβουλίου της Επικρατείας και ενδεχομένως προσεχώς και του Άρειου Πάγου). Οφείλει επίσης να επισημανθεί και μια σημαντική πρόσθετη παράμετρος που συχνά δεν λαμβάνεται υπόψη: η προϊούσα πολυπλοκότητα και εξειδίκευση της νομικής ύλης που άγεται προς δικαιοδοτική αξιολόγηση αλλά και ο πολυκαταγωγικός χαρακτήρας του εφαρμοστέου δικαίου, το οποίο δεν περιορίζεται στο εθνικό δίκαιο αλλά λ.χ. και στο ευρωπαϊκό ενωσιακό, στο οποίο η πλειονότητα των δικαστών μας δεν τυγχάνει επαρκούς επιμόρφωσης με συνέπεια τη συχνή έκδοση επιστημονικά εξόχως προβληματικών αποφάσεων. Όποιος θεωρεί το προαναφερθέν γεγονός ήσσονος σημασίας, μάλλον δεν έχει ορθή εικόνα ή αντίληψη για τον βαθμό διείσδυσης των κανονιστικών προβλέψεων του ενωσιακού δικαίου στο εφαρμοστέο δίκαιο και συνακόλουθα στη δικαστική ύλη σε όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης.

Από την άλλη πλευρά, οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουμε και τις εν γένει εξόχως προβληματικές συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργεί η Δικαιοσύνη στη χώρα μας και υπό τις οποίες οι δικαστές καλούνται να ασκήσουν το δικαιοδοτικό τους έργο, αλλά και τις διαχρονικές ευθύνες της Πολιτείας αλλά και, σε σημαντικό βαθμό, και του δικηγορικού σώματος: Προβληματικές κτιριακές υποδομές, υποστελέχωση πολλών δικαστηρίων αλλά και των γραμματειών τους, χαμηλές μισθολογικές απολαβές εν σχέσει με την ευθύνη και το θεσμικό κύρος με το οποίο οφείλει να περιβάλλεται το λειτούργημα του δικαστή, σημαντικότατη επιβάρυνση που προκύπτει από την υπερδιόγκωση της δικαστικής ύλης ένεκα της δικομανίας πολλών πολιτών και της αλόγιστης προσφυγής στη Δικαιοσύνη, συχνότατα με ευθύνη των συλλειτουργών της, δικηγόρων, αλλά και η αφόρητη πολυνομία και κακονομία, χαρακτηριστικό σύμπτωμα ενός πάσχοντος, δυσλειτουργούντος πολιτικού συστήματος.

Είναι σαφές ότι, ένεκα και των εγγενών ποσοτικών περιορισμών του εν λόγω σύντομου άρθρου, δεν είναι εδώ ο χώρος για τη διατύπωση εκτενών προτάσεων για την επίλυση όλων των προαναφερθέντων προβλημάτων με τη δέουσα πληρότητα και στοιχειοθέτηση. Ας ληφθεί επίσης υπόψη ότι κάθε λύση που ενδείκνυται για τη διοικητική δικαιοσύνη δεν ενδείκνυται για την ποινική και την πολιτική και το αντίστροφο: χρειάζονται διαφοροποιημένες απαντήσεις στα ποιοτικώς ετερογενή προβλήματα που εκάστη δικαιοδοσία αντιμετωπίζει.

Θεωρώ εντούτοις ότι και η ίδια η ανάδειξη της πολυπαραμετρικής διάστασης του προβλήματος αλλά και, κυρίως, του γεγονότος ότι δεν ενδιαφέρει μόνο η ταχύτητα, αλλά, ίσως και πρωτίστως, η έκδοση επιστημονικά ορθών και δίκαιων αποφάσεων σε εύλογο χρόνο, προσθέτει στη δημόσια συζήτηση την πολύ βασική αφετηρία για κάθε αποτελεσματική και πλήρη νομοθετική παρέμβαση σε τόσο καίριο θέμα: την ορθή και ακριβή θέση του ερωτήματος και προβλήματος το οποίο τίθεται προς αντιμετώπιση. Χωρίς αυτό, φοβούμαι, θα οδηγηθούμε πάλι σε μία ακόμη ανεδαφική, αποσπασματική παρέμβαση ή ενδεχομένως σε κάτι χειρότερο: στη συνολική, πλέον δια της νομοθετικής οδού καθοδηγούμενη, υιοθέτηση εσφαλμένων προκρούστιων προσεγγίσεων ή και σε θεαματικές, ίσως και κατά περίπτωση άδικες, αποπομπές δικαστών από το δικαστικό σώμα προς τέρψη του φιλοθεάμονος κοινού προς συσκότιση ευρύτερων ευθυνών αλλά και της ίδιας της ανάγκης για δραστικές παρεμβάσεις με «πολιτικό κόστος» σε πλείονα μέτωπα.

*καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, επισκέπτης καθηγητής Δικαίου Ενέργειας, International Hellenic University

Το άρθρο Ορθή απονομή Δικαιοσύνης: ένα σύνθετο διακύβευμα… Του Αντώνη Μεταξά εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η νομοπαρασκευαστική διαδικασία πρέπει να διέπεται από επιστημονική ψυχραιμία και οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία πρέπει να αναλαμβάνεται με θεσμική νηφαλιότητα. Με αυτόν τον γνώμονα το υπουργείο Δικαιοσύνης νομοθέτησε τα τελευταία δυόμισι χρόνια 14 νομοσχέδια, που αλλάζουν άρδην, όχι μόνο τον τρόπο, αλλά και τον χρόνο απονομής της δικαιοσύνης.

Σε όλα τα νομοσχέδια, το υπουργείο Δικαιοσύνης ακολούθησε απαρέγκλιτα τους κανόνες καλής νομοθέτησης, καθώς όλα τα νομοθετήματα αποτέλεσαν αντικείμενο επεξεργασίας των αρμόδιων νομοπαρασκευαστικών επιτροπών. Η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης ακολουθήθηκε πιστά, ενώ σε πολλές περιπτώσεις τα νομοσχέδια τέθηκαν υπό την κρίση των ανωτάτων δικαστηρίων, πριν εισαχθούν προς ψήφιση στη Βουλή των Ελλήνων.

Η απόφαση για την αναβίβαση του αδικήματος του εμπρησμού σε κακούργημα, πολύ πριν ξεσπάσουν οι καταστροφικές πυρκαγιές στην Εύβοια το περασμένο καλοκαίρι, η ανακοίνωση της αυστηροποίησης των ποινών για τις ανθρωποκτονίες πριν οι γυναικοκτονίες πάρουν τη μορφή μάστιγας, η πρόθεση για καθιέρωση εξαντλητικών ποινών για τους βιασμούς, πριν ξεσπάσει το ελληνικό #MeToo, δείχνουν πως οι νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης δεν αναλήφθηκαν στη βάση της επικαιρότητας. Αντίθετα, αποτέλεσαν προϊόν, αφενός της πολιτικής βούλησης της κυβέρνησης και αφετέρου της ψύχραιμης επιστημονικής προσέγγισης, προκειμένου να διορθωθούν με τρόπο συστηματικό – αλυσιτελείς διατάξεις που συγκρούονταν με το κοινό περί δικαίου αίσθημα και -ενίοτε – καθυστερούσαν αδικαιολόγητα την απονομή της δικαιοσύνης.

Προφανώς, η περίοδος της πανδημίας συνιστά από μόνη της μια έκτακτη περίσταση, που απαίτησε την ανάληψη έκτακτων νομοθετικών πρωτοβουλιών. Και σε αυτές τις προκλήσεις, ωστόσο, το υπουργείο επιδίωξε συνεργασία τόσο με την ηγεσία της δικαιοσύνης, όσο και με τους συλλειτουργούς της, και καταφέραμε, παρά την αναστολή, να μην πληγούν οι βασικές λειτουργίες της δικαιοσύνης που ανήκουν στον σκληρό πυρήνα του Κράτους Δικαίου. Οι ίδιες συνθήκες, άλλωστε, αποκάλυψαν πραγματικά νομοθετικά κενά, τα οποία δεν κατάφερε να εντοπίσει η συστηματική επιστημονική έρευνα και άφηναν ατιμώρητα ορισμένα αδικήματα. Όπως, η κατάργηση των ποινών για τους γονείς που παραλείπουν να εγγράψουν τα παιδιά τους στο σχολείο και να επιβλέψουν τη φοίτησή τους, ή η έλλειψη νομοθετικού πλαισίου για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων, που σχετίζεται με την προστασία της δημόσιας υγείας.

Στο ίδιο διάστημα, βεβαίως, εντοπίστηκαν και αντιμετωπίστηκαν ανεπάρκειες της νομοθεσίας που ανέδειξε η επικαιρότητα, όπως το νομοθετικό κενό στο πλαίσιο για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τούτο, όμως, δεν συνιστά ψόγο και αιτία μομφής. Αντίθετα, αποδεικνύει πως η εκτελεστική εξουσία διαθέτει τα αναγκαία αντανακλαστικά, εμπλουτίζοντας το νομικό οπλοστάσιο των δικαστικών λειτουργών που καλούνται να απονείμουν δικαιοσύνη υπέρ των πολιτών και να προστατέψουν τα δικαιώματά τους.

*υπουργός Δικαιοσύνης

Το άρθρο Ριζικές αλλαγές στην απονομή δικαιοσύνης… Του Κώστα Τσιάρα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.