Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις συνιστούν το βασικό κύτταρο ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Απασχολώντας δύο στους τρεις εργαζόμενους, οι πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν φορέα καινοτομίας και κρίσιμο κρίκο στις αλυσίδες αξίας. Η ανταπόκριση των ευρωπαϊκών οικονομιών στη διπλή πρόκληση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την ικανότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων να προσαρμοστούν αποτελεσματικά στις απαιτήσεις, αλλά και τις ευκαιρίες, του ταχύτατα μεταβαλλόμενου οικονομικού και τεχνολογικού περιβάλλοντος.

Η περιπέτεια της πανδημίας ανέδειξε τη σημασία της ανθεκτικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας, το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων σχεδίασε μία συνεκτική δέσμη μέτρων για την ενίσχυση της ρευστότητας και τη στήριξη των εργαζομένων κινητοποιώντας συνολικούς δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους περίπου 8,5 δισ. ευρώ. Συνοπτικά και μεταξύ άλλων, αναφέρω το Ταμείο Εγγυοδοσίας επιχειρήσεων Covid-19, το Ταμείο Επιχειρηματικότητας (ΤΕΠΙΧ 11), μέρος της επιστρεπτέας προκαταβολής, τις μη επιστρεπτέες προκαταβολές των περιφερειών, τα ειδικά προγράμματα στήριξης επιχειρήσεων εστίασης και τουρισμού, τη δράση e-λιανικό. Η σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα θέτει στο επίκεντρο τη μεσοπρόθεσμη αύξηση της παραγωγικότητας. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις το 17% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ψηφιοποιούν βασικές λειτουργίες τους, σε αντίθεση με το 54% των μεγάλων επιχειρήσεων. Τα παραπάνω αναμφίβολα αφορούν την ελληνική πραγματικότητα. Είναι ενδεικτικό ότι οι ελληνικές πολύ μικρές επιχειρήσεις αντιστοιχούν στο 97.4% του συνόλου των επιχειρήσεων και η προστιθέμενη αξία τους στην οικονομία στο 17,5%, όταν Οι ευρωπαϊκοί μέσοι όροι είναι 93% και 20,8% αντίστοιχα (στοιχεία 2019).

Οι κοινοτικές χρηματοδοτήσεις αποτελούν το κύριο χρηματοδοτικό μέσο στήριξης της βιώσιμης μετάβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Το νέο Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) για την προγραμματική περίοδο 2021-2027, το οποίο εγκρίθηκε πρώτο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θέτει ως προτεραιότητά του την προώθηση του καινοτόμου και έξυπνου Οικονομικού μετασχηματισμού. Ειδικότερα, το νέο Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητας, συνολικής δημόσιας δαπάνης 3,9 δισ. ευρώ, ακολουθώντας την ευρωπαϊκή αρχή της «προτεραιότητας στις μικρές επιχειρήσεις», πρόκειται να δεσμεύσει τους πόρους του σε τρεις άξονες:

-την ψηφιακή και πράσινη αναβάθμισή τους, την ενίσχυση των μεταξύ τους συνεργειών (clustering), τη μεγέθυνσή τους (scaling up), την εισαγωγή καινοτομίας,
-την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων τους (ενδο-επιχειρησιακή κατάρτιση),
-την αποτελεσματική αξιοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων (εγγυοδοσία, κεφάλαια συνεπένδυσης, factoring κ.ά.) με περαιτέρω ενεργοποίηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.

Συνοψίζοντας τα παραπάνω θα λέγαμε ότι οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις στα επόμενα χρόνια έχουν στη διάθεσή τους τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία τα οποία, σε συνδυασμό με τις προωθούμενες παρεμβάσεις για τη διαμόρφωση ενός περισσότερο ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξή τους.

*Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ στο υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων

Το άρθρο Μικρομεσαίες επιχειρήσεις και κοινοτικές χρηματοδοτήσεις… Του Δημήτρη Σκάλκου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η πρόσφατη επίσημη υποβολή του νέου ΕΣΠΑ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκληρώνει την πρώτη φάση σχεδιασμού της νέας προγραμματικής περιόδου 2021-2027 για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα.

Η Ελλάδα υπέβαλε πρώτη ανάμεσα στα κράτη-μέλη και η έγκαιρη έγκριση του Εταιρικού Συμφώνου και των τομεακών και περιφερειακών προγραμμάτων που θα ακολουθήσουν, θα επιτρέψουν την απρόσκοπτη συνέχιση της χρηματοδότησης της οικονομίας χωρίς κενά ανάμεσα στις δύο διαδοχικές προγραμματικές περιόδους, ενισχύοντας έτσι τη δυναμική ανάταξη της οικονομίας μετά την πανδημία.

Το Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης (όπως πλέον ονομάζεται το νέο ΕΣΠΑ), συνολικής δημόσιας δαπάνης 26,1 δισ. ευρώ, είναι αποτέλεσμα πολύμηνης διαβούλευσης και ουσιαστικής συν-διαμόρφωσης με το σύνολο των εμπλεκομένων μερών (συναρμόδια υπουργεία, τοπική αυτοδιοίκηση, κοινωνικο-οικονομικοί εταίροι).

Στοχεύει στον οικονομικό μετασχηματισμό της χώρας επενδύοντας στην ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων, την «πράσινη μετάβαση», τις πολυτροπικές υποδομές μεταφορών, την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, τις χωρικές πολιτικές. Στα κύρια χαρακτηριστικά του νέου ΕΣΠΑ περιλαμβάνονται τα παρακάτω:

-Ενισχύουμε χρηματοδοτικά τα δεκατρία Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ), στα οποία κατανέμονται πόροι ύψους 8,1 δισ. ευρώ (από 5,9 δισ. ευρώ στην τρέχουσα περίοδο).
-Ακολουθούμε και ενισχύουμε τις προτεραιότητες της Ε.Ε. για την Πολιτική Συνοχής. Αναφέρουμε ενδεικτικά ότι το 30% των πόρων του ΕΤΠΑ και το 37% των πόρων του Ταμείου Συνοχής πρόκειται να κατευθυνθούν σε δράσεις αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.

Ακόμη, το 28% των πόρων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου θα ενισχύσει δράσεις κοινωνικής ένταξης, ενώ το 14% θα δεσμευτεί σε δράσεις για τη στήριξη της απασχόλησης των νέων, το 8% σε δράσεις για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας και το 6% για την υλική στέρηση.- Θεσπίζουμε νέα Προγράμματα για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό, την Πολιτική Προστασία και τη Δίκαιη Μετάβαση, προκειμένου να προσαρμοστούμε στις προκλήσεις του νέου περιβάλλοντος.

-Δημιουργούμε ένα μεγάλο υπο-πρόγραμμα ενίσχυσης της θεσμικής ικανότητας (capacity building) των δικαιούχων των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων, με την παροχή τεχνικής βοήθειας και εξειδικευμένων συμβουλών, με σκοπό την επιτάχυνση της ωρίμανσης των έργων.
-Βελτιστοποιούμε το πλαίσιο διαχείρισης και συντονισμού των προγραμμάτων μέσω νέων διοικητικών δομών, συγκρότησης Επιτροπής Συντονισμού ΕΣΠΑ σε πολιτικό επίπεδο, σύστασης Τεχνικής Γραμματείας για την Έξυπνη Εξειδίκευση, δημιουργίας θεματικών δικτύων, ανάπτυξης νέων πληροφοριακών συστημάτων (ΠΣΚΕ, κ.ά.).

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, σχεδιάζουμε και προετοιμαζόμαστε κατάλληλα ώστε το νέο ΕΣΠΑ, ξεκινώντας δυναμικά πριν το τέλος του έτους, να συμβάλει αποφασιστικά στην εκκίνηση ενός βιώσιμου κύκλου ευημερίας για όλους τους Έλληνες πολίτες.

*γενικός γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ στο υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων

Το άρθρο Το νέο ΕΣΠΑ είναι εδώ για όλους… Του Δημήτρη Σκάλκου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης συνιστούν για τη χώρα μας μία μοναδική ευκαιρία. Μας δίνεται η δυνατότητα να καλύψουμε ένα σημαντικό μέρος του επενδυτικού κενού της οικονομίας των τελευταίων χρόνων και να στηρίξουμε χρηματοδοτικά μία δέσμη μεταρρυθμίσεων που θα μας επιτρέψουν να τροχοδρομήσουμε στις ράγες μιας δυναμικής και βιώσιμης ανάπτυξης. Στο βαθμό που οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης συνδυαστούν με τους επίσης αυξημένους πόρους του νέου ΕΣΠΑ για την περίοδο 2021-2027 και μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στις διαρθρωτικές υστερήσεις της οικονομίας, δεν θα ήταν υπερβολικό να μιλήσουμε για ένα σχέδιο Μάρσαλ που μπορεί να αλλάξει τη μορφή της χώρας.

Ωστόσο, οι πόροι αυτοί «ξεκλειδώνουν» υπό προϋποθέσεις. Τα Εθνικά Σχέδια Ανάκαμψης συνοδεύονται από την υποχρέωση της τήρησης συγκεκριμένων χρονικών οροσήμων και επίτευξης στόχων. Και τα νέα προγράμματα του ΕΣΠΑ επιβάλλουν, με τη μορφή αιρεσιμοτήτων, την εφαρμογή ολοκληρωμένων στρατηγικών (όπως για την έξυπνη εξειδίκευση, την ενέργεια και το κλίμα, τη διαχείριση των λυμάτων, των αποβλήτων και των υδάτων, την πολιτική προστασία, τα ευρυζωνικά δίκτυα, το εθνικό σχέδιο μεταφορών). Επιπρόσθετα στα επόμενα χρόνια καλούμαστε να απορροφήσουμε πόρους που υπερβαίνουν σημαντικά τις συνήθεις ετήσιες επιδόσεις μας.

Ο προβληματισμός είναι κατανοητός. Η μεμψιμοιρία όμως δεν μας ταιριάζει, ιδιαίτερα μάλιστα όταν δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα. Αυτό γιατί στο προηγούμενο διάστημα ολοκληρώθηκαν αλλά και προγραμματίζονται μία σειρά διαχειριστικών ενεργειών και νομοθετικών παρεμβάσεων για την απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών, κάτι που θα επιτρέψει την αποτελεσματική υλοποίηση του συνόλου των έργων. Επ’ αυτού περιορίζομαι σε τρεις παρατηρήσεις:

Πρώτον, η πρόοδος που έχει συντελεστεί στην υλοποίηση των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων το προηγούμενο διάστημα καταδεικνύει τις αυξημένες δυνατότητες του «συστήματος ΕΣΠΑ» (με βάση τα τελευταία στοιχεία της Επιτροπής, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση των ενδιάμεσων πληρωμών για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και στη δεύτερη θέση στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο).

Δεύτερον, τους προηγούμενους μήνες χρηματοδοτήθηκε πλήθος μελετών που σε συνδυασμό με τα έργα που πρόκειται να «μεταφερθούν» στην επόμενη προγραμματική περίοδο, διαμορφώνουν μία έτοιμη «προίκα» ώριμων έργων αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ που θα τροφοδοτήσουν το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης αλλά και τα νέα προγράμματα του ΕΣΠΑ.

Τρίτον, καθοριστική θα είναι η επίτευξη συνεργειών/συμπληρωματικότητας ανάμεσα στα διάφορα Ταμεία που θα χρηματοδοτήσουν τα ελληνικά αναπτυξιακά σχέδια καθώς στο μεγαλύτερο μέρος είναι κοινές οι προτεραιότητες («πράσινες» επενδύσεις, ψηφιοποίηση). Για το σκοπό αυτό σχεδιάζονται οι κατάλληλες παρεμβάσεις στις δημόσιες υπηρεσίες που θα διαχειριστούν τα έργα αλλά και κατάλληλα εργαλεία όπως, π.χ., δι-επαφές ανάμεσα στα ολοκληρωμένα πληροφοριακά συστήματα των έργων.

Στο βαθμό λοιπόν που διαθέτουμε εθνική αναπτυξιακή στρατηγική και ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο, είναι βέβαιο πως θα ανταποκριθούμε στην πρόκληση που αντιπροσωπεύουν οι αναμενόμενοι κοινοτικοί πόροι για την ελληνική οικονομία.

*γενικός γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ στο Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων

Το άρθρο Με σχέδιο και συνέργειες για την ανάπτυξη … Του Δημήτρη Σκάλκου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.