Το άρθρο Δημογραφικό: Η Ελλάδα γερνάει και συρρικνώνεται… Της Χαράς Μπαρδάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ένα από τα «καυτά» θέματα της διεθνούς οικονομικής και κοινωνικής επικαιρότητας τον τελευταίο καιρό, είναι αυτό των αποκαλούμενων «μακροβιοτικών κοινωνιών», στις οποίες οι άνθρωποι άνω των 80 ετών θα αποτελούν σεβαστό ποσοστό των πληθυσμών.

Και ήδη στις αναπτυγμένες χώρες, το ποσοστό των 65 ετών και πάνω ξεπερνά το 30%, από 8% που ήταν πριν 80 χρόνια.

Είναι ηλίου φαεινότερο έτσι ότι η μακροζωΐα και η οικονομία συνδέονται και άρα τα «οικονομικά της μακροβιότητας» επηρεάζουν αγορές και κοινωνίες. Δεν προκαλεί καμία έκπληξη έτσι το γεγονός ότι αρκετοί οικονομολόγοι αναφέρονται στην ύπαρξη μιας «ασημένιας οικονομίας» που δημιουργεί προκλήσεις και ευκαιρίες.

Άνοδος του προσδόκιμου ζωής, δημογραφική κάμψη στις αναπτυγμένες χώρες και γήρανσης του πληθυσμού δημιουργούν προκλήσεις, όπως η χρηματοδότηση των συντάξεων και οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, αλλά και ευκαιρίες, ιδίως στην «ασημένια οικονομία» (προϊόντα και υπηρεσίες για ηλικιωμένους) και την ανάπτυξη της ρομποτικής.

Η επιτυχία απαιτεί μια κοινωνική και οικονομική αλλαγή παραδείγματος, συμπεριλαμβανομένης της υγιούς μακροζωίας, της οικονομικής ανθεκτικότητας και ενός συμπεριληπτικού οράματος όπου οι ηλικιωμένοι είναι ενεργοί συνεισφέροντες.

Στο πλαίσιο αυτών των εξελίξεων και του οικουμενικού χαρακτήρα τους, η ελληνική κυβέρνηση, το 2023, με κριτήριο τη στρατηγική σημασία που έχει η Κρήτη μεταξύ τριών ηπείρων (Ασίας, Ευρώπης και Αφρικής) και το πόσο σημαντικό ρόλο μπορεί να έχει στη συλλογή στοιχείων η κυβέρνηση  ίδρυσε  το Κέντρο του ΟΟΣΑ για τους Πληθυσμούς στα Χανιά. Και στην προσπάθεια αυτή, κεντρικό τότε ρόλο είχε παίξει ο Έλληνας καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης στο Παρίσι Γιώργος Πρεβελάκης, που εκείνη την περίοδο ήταν πρέσβης της χώρας μας στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).  

Μιλώντας  στην πρώτη συνεδριακή εκδήλωση του Κέντρου, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, είχε τονίσει μεταξύ άλλων, ότι «…η επιδίωξη της ελληνικής κυβέρνησης να προωθήσει και να ενισχύσει τις πολιτικές που σχετίζονται με τις δημογραφικές προκλήσεις στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας διασταυρώθηκε με το όραμα του ΟΟΣΑ για τη δημιουργία ενός θεματικού κέντρου για τη δυναμική του πληθυσμού.

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός αγκάλιασε αυτήν την πρωτοβουλία για τη δημιουργία του Κέντρου Πληθυσμιακής Δυναμικής Κρήτης του ΟΟΣΑ, όταν μαζί με τον γενικό γραμματέα του ΟΟΣΑ, κ. Mathias Cormann, υπέγραψαν το μνημόνιο κατανόησης για την ίδρυση του Κέντρου τον Ιανουάριο του 2023…».

Όπως μας είπε ο εμπνευστής του Κέντρου, ομότιμος καθηγητής Γεωπολιτικής Γιώργος Πρεβελακης, ο οποίος σήμερα έχει αντικατασταθεί, στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία του ΟΟΣΑ, «…η συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα, τον Δήμο Χανίων και τον ΟΟΣΑ, εισήγαγε δύο μεγάλες καινοτομίες. Η πρώτη, προέβλεπε την οργάνωση ενός ετησίου συνεδρίου στο οποίο διεθνείς πνευματικές και πολιτικές προσωπικότητες θα συζητούσαν τα πληθυσμιακά προβλήματα!

Θα συνδύαζε τις δημογραφικές, οικονομικές, γεωπολιτικές, τεχνολογικές, κοινωνικές και ανθρωπιστικές προσεγγίσεις, ξεπερνώντας τις τρέχουσες τεχνοκρατικές, οικονομιστικές και ευρωκεντρικές εμμονές του ΟΟΣΑ. Θα αναζητούνταν εφαρμόσιμες λύσεις και, ενδεχομένως, θα αμβλύνονταν παρανοήσεις μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Η δεύτερη καινοτομία προέβλεπε ένα «Παρατηρητήριο» το οποίο θα συγκέντρωνε, σε πραγματικό χρόνο, όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για τις γεωγραφικές και άλλες πληθυσμιακές αλλαγές, χρησιμοποιώντας παραδοσιακά και καινοτόμα μέσα. Θα λειτουργούσε ως παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη πρόβλεψη (foresight)· επίσης, για την έγκαιρη προειδοποίηση ως προς την αντιμετώπιση κρίσιμων καταστάσεων...».            

Από το 2023 έως σήμερα, όντως έχουν γίνει δύο συνέδρια στην Κρήτη, που θεωρείται και παγκόσμια κορυφή μακροζωΐας, με πιο πρόσφατο αυτό της 11-12 Νοεμβρίου 2025.

Δυστυχώς, η απήχηση αυτών των εκδηλώσεων δεν ξεπέρασε τα στενά όρια του Δήμου Χανίων, αλλά ούτε πήραν μέρος σε αυτά διεθνείς προσωπικότητες ικανές να συμβάλλουν στην ευρύτερη απήχηση του κέντρου.

Επίσης στην περίοδο που αναφέρουμε, ουδεμία πρωτοβουλία έχει ληφθεί για το Παρατηρητήριο, το οποίο ως φαίνεται μάλλον οδεύει για τα αζήτητα. Αντιθέτως όμως, τα προβλήματα που θα έπρεπε να απασχολούν το Κέντρο, οξύνονται, με ιδιαίτερα σοβαρό και ζωτικό στο δημογραφικό, που έχει πλέον και πανευρωπαϊκό χαρακτήρα.

Την ώρα λοιπόν που η κυβέρνηση προβάλλει την αναβάθμιση της γεωπολιτικής σημασίας της χώρας και της ανάδειξης της σε σημαντικό διεθνή ενεργειακό κόμβο, ίσως να ήταν ενισχυτική των δράσεων της και η ενίσχυση του Κέντρου Πληθυσμών της Κρήτης.

«…Και, σε αυτό το πλαίσιο, τα εγκαίνια του Κέντρου Πληθυσμιακής Δυναμικής Κρήτης έρχονται την κατάλληλη χρονική στιγμή για να ενισχύσουν τις χώρες του ΟΟΣΑ στη χάραξη πολιτικών για την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων που αναδύονται, καθώς και για τον εντοπισμό και την αξιοποίηση των ευκαιριών που παρουσιάζονται κατά τη διαδικασία προσαρμογής στη δημογραφική κατάσταση και τις επιπτώσεις της που σταδιακά αποκρυσταλλώνονται.

Η γήρανση του πληθυσμού είναι ένα φαινόμενο που παράγει πολύπλοκες συνέπειες σε πολλαπλούς τομείς πολιτικής...», έλεγε το 2023 ο υπουργός Επικράτειας Άκης Σκέρτσος, αλλά τα μετέπειτα έργα δεν αποδεικνύουν του λόγου του το ασφαλές.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Επιπλοκές και ευκαιρίες από τη γήρανση του πληθυσμού… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ανάλογα με τη χρονική περίοδο αλλά και τη γεωγραφική περιοχή, μια υπερβολική αύξηση του πληθυσμού μπορεί να είναι εξίσου προβληματική με μια μεγάλη μείωση. Άλλωστε, σε παγκόσμιο επίπεδο, δύσκολα μπορεί κανείς να ισχυριστεί, τουλάχιστον από την πλευρά της περιβαλλοντικής επίπτωσης που θα είχε, ότι μια ταχύτερη αύξηση του συνολικού πληθυσμού θα ήταν επιθυμητή.

Στη χώρα μας, τα δεδομένα καθιστούν σαφές πως η έντονη τάση των τελευταίων ετών για μείωση του συνολικού πληθυσμού και για αύξηση σε αυτόν όσων είναι μεγαλύτερης ηλικίας δεν πρόκειται να αντιστραφεί σύντομα.

Καθώς ένα τόσο σημαντικό ζήτημα έρχεται στο κέντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος, υπάρχει το ενδεχόμενο για δύο κρίσιμες παρεξηγήσεις: η πρώτη, πως είναι δυνατή η πλήρης αντιμετώπιση των επιπτώσεων με μέτρα άμεσης επίδρασης. Όμως, οι δημογραφικές τάσεις εξελίσσονται με ρυθμούς δεκαετιών, όχι ετών και μέτρα που εφαρμόζονται σήμερα έχουν επίδραση που κατανέμεται σε βάθος χρόνου.

Η δεύτερη παρεξήγηση είναι ότι τα δημογραφικά ζητήματα μπορούν να αντιμετωπίζονται με μέτρα και πολιτικές που εξειδικεύονται σε αυτά. Όμως, οι αλλαγές στον πληθυσμό εξαρτώνται από κρίσιμες άλλες πολιτικές σε ευρύτερα πεδία, όπως στα συστήματα υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, τις πολιτικές φορολογίας και επιδομάτων και το εκπαιδευτικό σύστημα. Με τη σειρά τους, συστηματικές τάσεις στον πληθυσμό επηρεάζουν κρίσιμα την ευστάθεια και επίδοση αυτών των άλλων συστημάτων.

Με αυτή την έννοια, είναι κρίσιμη η κατανόηση του πώς επιδρούν οι δημογραφικές τάσεις στις επιμέρους άλλες σημαντικές πλευρές της οικονομίας και κοινωνικής πολιτικής, καθώς και ποια μέτρα κρίνονται κατάλληλα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. Πριν από τρία χρόνια παρουσιάστηκε αναλυτική μελέτη που εκπόνησε το ΙΟΒΕ με την πρωτοβουλία και υποστήριξη της Τράπεζας Eurobank. Σε αυτή, εξετάζονται οι διαφορετικές πτυχές του προβλήματος και επισημαίνονται έγκαιρα οι μελλοντικές τάσεις κάτω από διαφορετικά σενάρια πολιτικών.

Οι λόγοι που το Δημογραφικό έχει κομβική θέση σε όλα τα άλλα ζητήματα πολιτικής στη χώρα μας είναι δύο. Από τη μία πλευρά, η κόπωση στην αύξηση του πληθυσμού που άρχισε να διαφαίνεται ήδη από τη δεκαετία του ‘80 και που υπάρχει και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εξελίχθηκε σε δραστική μείωσή του, μετά την έναρξη της βαθιάς οικονομικής κρίσης πριν από 15 χρόνια.

Η μαζική έξοδος ανθρώπων σε νέες ηλικίες, Ελλήνων αλλά και μεταναστών από τη χώρα μας, δεν ήταν απλώς μια εφάπαξ μείωση του πληθυσμού αλλά και μια πίεση στη δυνατότητα αύξησής του στη συνέχεια, καθώς έλειπαν άνθρωποι σε ηλικίες που θα μπορούσαν να αποκτήσουν παιδιά.

Από την άλλη, ο βίαιος υποβιβασμός των εισοδημάτων κατά την κρίση έχει κληροδοτήσει πίεση και περιορισμούς σε πολλά νοικοκυριά και στο δημόσιο ταμείο που υφίσταται ακόμη, παρά τη σχετικά ισχυρή ανάκαμψη της οικονομίας κατά τα τελευταία χρόνια. Όσο η εξασφάλιση ικανοποιητικών εισοδημάτων είναι δυσχερέστερη στη χώρα μας από άλλες ευρωπαϊκές, θα είναι ένας σχετικά λιγότερο επιθυμητός προορισμός. Παράλληλα, η δυνατότητα δημόσιων παρεμβάσεων περιορίζεται από την ανάγκη δημοσιονομικής σταθερότητας. Συνολικά, πολιτικές με οικονομική και δημογραφική στόχευση αναπόφευκτα αλληλοσυνδέονται.

Η μείωση του πληθυσμού και η αύξηση του μέσου όρου ηλικίας, που θα συνεχιστεί μάλλον για μια δεκαετία, ασφαλώς προβληματίζει, όμως δεν είναι από μόνη της μια καταστροφική εξέλιξη. Άλλωστε, υπάρχουν χώρες με σαφώς μικρότερο πληθυσμό από τη δική μας, που πετυχαίνουν υψηλότερα επίπεδα ευημερίας.

Όμως, για να επιτευχθεί σημαντική και συστηματική αύξηση της ευημερίας στη χώρα μας, είναι απαραίτητες περαιτέρω ουσιαστικές τομές πολιτικής που θα ενισχύσουν την οικονομία, όπως με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και την ενθάρρυνση εργασίας υψηλής αξίας, και θα εκσυγχρονίσουν κρίσιμες πτυχές του δημόσιου τομέα. Εφόσον αυτό συμβεί, οι δευτερογενείς δημογραφικές τάσεις θα ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη, καθώς θα γίνει περισσότερο ελκυστική η παραμονή ή η επιστροφή Ελλήνων στη χώρα, θα αυξηθεί η ζήτηση για ενσωμάτωση μεταναστών υψηλής συνεισφοράς και θα βελτιωθεί η διασύνδεση με τους Έλληνες της διασποράς παγκοσμίως.

Η γενικότερη ένταση της προσπάθειας για στροφή της οικονομίας σε υψηλή αξία και για βελτίωση του κοινωνικού κράτους πρέπει να συμπληρωθεί με στοχευμένα μέτρα, όπου η επίδραση του δημογραφικού είναι ήδη καταλυτική. Η δημιουργία ενός δωρεάν και υψηλής ποιότητας συστήματος βρεφονηπιακής φροντίδας και προσχολικής αγωγής θα εξυπηρετήσει πολλαπλούς σκοπούς, την υποστήριξη της οικογένειας, την ενδυνάμωση των παιδιών σε μια κρίσιμη ηλικία και την υποβοήθηση της αποτελεσματικότερης συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Στην υγεία, εμφανίζεται άμεση ανάγκη προγραμματισμού ενός συστήματος μακροχρόνιας φροντίδας με δημόσιες και ιδιωτικές πτυχές. Στην εκπαίδευση, η δραστική μείωση του αριθμού των μαθητών καθιστά αναγκαίες τις δομικές αλλαγές, ενώ πολλά πανεπιστήμια αναπόφευκτα θα ερημώσουν εάν δεν προχωρήσουν πολιτικές διεθνοποίησης.

Στην ασφάλιση, αλλαγές που προωθούν πολλαπλούς πυλώνες και κεφαλαιοποίηση είναι προϋπόθεση μελλοντικής ευστάθειας του συστήματος. Στη φορολογία, είναι αναγκαία η ελάφρυνση των εισοδημάτων από εργασία και η υποστήριξη της απόκτησης παιδιών. Ένα τέτοιο πλέγμα πολιτικών θα δώσει ώθηση στην οικονομία, αμβλύνοντας σταδιακά και τις δημογραφικές πιέσεις μέχρι την αναστροφή τους.

*Ο Νίκος Βέττας είναι γενικός διευθυντής ΙΟΒΕ και καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Δημογραφικές τάσεις και επιλογές πολιτικής… Του Νίκου Βέττα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Θα ήθελα να εστιάσω κατ’ αρχάς στις κρατικίστικες αφηγήσεις, οι οποίες θεωρούν ότι το Δημογραφικό θα λυθεί με κρατικές παρεμβάσεις παροχών και ενισχύσεων και κατά δεύτερον, να αναδείξω το πρόβλημα ως ζήτημα ιδεολογίας, αξιών και συμφέροντος. Θα καταλήξω σε ορισμένες προτάσεις που έχουν σχέση με τις αντιλήψεις που επικρατούν, απορρίπτοντας τις «θεωρίες» περί της αναγκαίας κρατικής βοήθειας και παροχών προς τα νέα ζευγάρια.

Οι διαδεδομένες και απολύτως αποδεκτές (ως ισχύουσες) απόψεις λένε ότι για να λυθεί το Δημογραφικό είναι απαραίτητο το κράτος να παρέμβει. Όπως παρεμβαίνει στην οικονομία, στην παιδεία, στην υγεία και αλλού, κάνοντας τα πράγματα όλο και πιο χάλια μετά από κάθε παρέμβασή του.

Πρέπει, λένε, να δοθούν ενισχύσεις στις νέες οικογένειες, χρήματα για κάθε παιδί, διορισμοί στο κράτος, συντάξεις στις μητέρες κ.α. Μέτρα αυτού του τύπου έχουν ληφθεί και λαμβάνονται αλλά το πρόβλημα δεν λύνεται. Προφανώς διότι δεν είναι ένα οικονομικό πρόβλημα αλλά κάτι πολύ βαθύτερο, είναι πρόβλημα αξιών.

Σε πολλές παλαιότερες κοινωνίες, η αξία της γονεϊκότητας ήταν δεδομένη. Το να μην έχεις παιδιά εμπεριείχε ένα βαθμό απαξίας. Αξία εμπεριείχε τα παιδιά να είναι εργατικά και επιτυχημένα, γεγονός που «ανέβαζε» την αξία της γονεϊκότητας. Μια κοινωνία αυτού του τύπου ήταν η ελληνική κοινωνία στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα αλλά και παλαιότερα. Ένα ζητούμενο κατά συνέπεια είναι η ανάδειξη της γονεϊκότητας ως αξίας. Δηλαδή ο εκάστοτε γονιός να αποτελεί ένα σεβαστό μέλος της κοινωνίας ως εκ του γεγονότος ότι έχει κάνει και μεγαλώσει παιδιά. Αν μάλιστα τα παιδιά είναι εργατικά και επιτυχημένα, η αξία του γονιού να «ανεβαίνει»… «κατακόρυφα»…

Ένας γονιός του σήμερα με πολλά παιδιά μπορεί και να «ακούσει»: «Καλά, πού πήγες και έμπλεξες;»…

Το επόμενο κρίσιμο σημείο είναι η άντληση ικανοποιήσεων από την ιδιότητα του γονιού. Σπάνια σήμερα δίνεται αξία στο τι αποκομίζει ο γονιός ως ικανοποιήσεις από τον ρόλο του. Τα παιδιά έχουν ανάγκες (είναι αναμφισβήτητο) και οι γονείς καλούνται να τις καλύψουν (και πολύ σωστά). Συνήθως όμως οι γονείς είναι εγκαλούμενοι και μάλιστα συνεχώς για διάφορα λάθη και παραλείψεις που «όφειλαν» να μην κάνουν και ως εκ τούτου είναι καταδικαστέοι.

Ασφαλώς οι γονείς κάνουν λάθη, πάντα έκαναν. Και ασφαλώς τα παιδιά υφίστανται τα λάθη των γονιών. Όμως το πρόβλημα δεν είναι εδώ. Το πρόβλημα βρίσκεται στην απαίτηση από τη μεριά της κοινωνίας (και των παιδιών) να είναι οι αλάνθαστοι γονείς. Κάτι αδύνατον δηλαδή καθώς κανείς δεν ξέρει εκ των προτέρων τον ρόλο του γονιού και φυσικά δεν τον έχει ασκήσει…

Αξίζει εδώ να αναλογιστούμε και την αξία της «σκληρής αγάπης» (tough love στα νεοελληνικά), που σε παλαιότερες εποχές συνέβαλε στην ανάπτυξη ισχυρών προσωπικοτήτων. Οι Γερμανοί μεσοαστοί, για παράδειγμα, συνήθιζαν να στέλνουν τα παιδιά τους να εργάζονται στους ανταγωνιστές τους. Κι αυτό σήμαινε πολλά σε επίπεδο εμπειριών, ανάπτυξης και ισχυροποίησης της προσωπικότητας των παιδιών.

Κατά συνέπεια, η γονεϊκότητα ως τίτλος τιμής, ο σεβασμός προς τους γονείς και η αναγνώριση ότι μπορούν να κάνουν λάθη, χωρίς αυτό να μειώνει την αξία και την τιμή ως εκ της ιδιότητάς τους, είναι κρίσιμοι παράγοντες. Κοντά σ’ αυτά να προσθέσουμε και τις ικανοποιήσεις που οι γονείς είναι απαραίτητο να παίρνουν σ’ αυτό το ταξίδι της γονεϊκότητας που συναρτάται και με τη στάση των παιδιών. Αυτά σήμερα ελλείπουν, χωρίς να απασχολούν την κοινωνία, τους γονείς ή τα παιδιά.

Ας μεταφερθούμε όμως και στο συμφέρον που περιέχει η γονεϊκότητα. Προφανώς η λέξη χρησιμοποιείται με ιδιαίτερο σεβασμό διότι το συμφέρον είναι που κινεί ανθρώπους και κοινωνίες παρά τη συχνή δαιμονοποίησή του. Τι συμφέρον μπορεί να υπάρξει από τη γονεϊκότητα;

Σε παλαιότερες περιόδους, τα πολλά παιδιά σήμαιναν και πολλούς εργαζόμενους σ’ ένα σπίτι. Τα παιδιά εργάζονταν στο πλαίσιο της οικογενειακής λειτουργίας και συνέβαλλαν στην παραγωγή πλούτου της οικογένειας.

Επιπρόσθετα υπήρχε και η αναμονή, οι γονείς στα γεράματά τους να «φροντισθούν» από κάποιο εκ των παιδιών. Σήμερα η εργασία και συμβολή των παιδιών στην ευμάρεια μιας οικογένειας είναι σχεδόν απαγορευμένη. Η θέση των ηλικιωμένων είναι στα γηροκομεία. Ποιο μπορεί να είναι επομένως το συμφέρον για να γίνουν μεγάλες οικογένειες;

Κατά τη συλλογιστική του άρθρου, το συμφέρον από τη δημιουργία οικογενειών και μάλιστα μεγάλων είναι οι σχέσεις. Οι σχέσεις είναι που θα προσφέρουν ικανοποιήσεις, χαρές και περηφάνια στους γονείς. Εν δυνάμει θα προσφέρουν και υλικό πλούτο που θα προκύπτει δια του δικτύου των σχέσεων μιας μεγάλης οικογένειας.

Επιπρόσθετα, η αγάπη για την πατρίδα είναι ένα άλλο ζητούμενο. Η αγάπη και η νοηματοδότηση της πατρίδας ως κάτι πολύτιμο και σημαντικό είναι κίνητρα για να «κάνουμε» παιδιά. Όμως σήμερα ακόμη κι η αγάπη για την πατρίδα μοιάζει αμφίβολη και ξεπερασμένη.

Τέλος, να αναφερθούμε και στα εισοδήματα. Τα παιδιά και μάλιστα τα πολλά παιδιά έρχονται πιο εύκολα όταν υπάρχουν υψηλά εισοδήματα. Τα υψηλά εισοδήματα προϋποθέτουν πλούσιες κοινωνίες με υψηλές αμοιβές και οι πλούσιες κοινωνίες είναι αυτές που παράγουν και καινοτομούν. Απαιτείται δηλαδή και μια άλλη σημαντική αλλαγή. Να γίνει η Ελλάδα μια χώρα καινοτομίας και παραγωγής. Είναι σε όλους γνωστό ότι η Ελλάδα είναι μακριά και από την καινοτομία και την παραγωγή.

Εν κατακλείδι, για την επίλυση του Δημογραφικού απαιτείται μια επανάσταση αντιλήψεων, νοοτροπίας και πρακτικών ζωής, όχι κρατικές παρεμβάσεις που δεν οδηγούν πουθενά.

* Ο Γιάννης Νικολής είναι Ψυχίατρος, Διδάκτωρ Ψυχιατρικής ΑΠΘ, Ομαδικός Αναλυτής, Μέλος της Group Analytic Society International (G.A.S.I.), Ιδρυτικό μέλος & Πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου Ομαδικών Αναλυτών (Ε.Δ.Ο.Α.)

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Το Δημογραφικό ως ζήτημα ιδεολογίας, αξιών και συμφέροντος… Του Γιάννη Νικολή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Ελλάδα αποδεκατίζεται με δική μας ευθύνη. Η υπογεννητικότητα καλπάζει και οδηγεί σε μαρασμό ένα έθνος με ιστορία χιλιετιών. Τα στοιχεία που το αποδεικνύουν είναι συντριπτικά. Και οι συνέπειες διαρκώς επιταχυνόμενες -για την παραγωγική ανάπτυξη, τις συντάξεις, την «ταυτότητα» της χώρας, την άμυνα και τη γεωπολιτική της επιρροή.

Η κατάσταση έχει γίνει αντιληπτή από όλες σχεδόν τις πολιτικές δυνάμεις, με την κυβέρνηση να λαμβάνει σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση του Δημογραφικού, που είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, χωρίς όμως να επαρκούν.

Ωστόσο, η κρίση δεν θα σταματήσει μόνο με χρήμα. Αν ήταν έτσι, οι χώρες υψηλού εισοδήματος θα είχαν και τις περισσότερες γεννήσεις, κάτι που δεν συμβαίνει. Στον πυρήνα του θέματος βρίσκονται αξίες και αντιλήψεις, με επίκεντρο την οικογένεια, που αφέθηκαν να ατροφήσουν διεθνώς, επηρεάζοντας και τη χώρα μας.

Σε ορισμένους κύκλους της εγχώριας και της διεθνούς «ελίτ» φαίνεται να επικρατεί η αίσθηση ότι πρόκειται για μοιραίο αποτέλεσμα της «σύγχρονης ζωής». Λησμονούν ίσως ότι υπάρχουν φωτεινά παραδείγματα, όπως το γειτονικό Ισραήλ. Το οποίο καταφέρνει να συνδυάζει ακόμη και σήμερα τη δυναμική οικονομική ανάπτυξη, την ισότητα μεταξύ των φύλων, με τις παραδοσιακές αξίες της μητρότητας, της οικογένειας και του έθνους. Τα κοινά σημεία του ελληνισμού με τον εβραϊσμό, ως «έθνη ανάδελφα», με βαριά ιστορία, δείχνουν ότι δρόμος υπάρχει.

Ασφαλώς η μάχη για το αύριο δεν είναι εύκολη. Υπάρχουν αντιλήψεις που σχεδόν παγιώθηκαν μεταξύ των νέων, ενώ τα οικονομικά βάρη έχουν διογκωθεί για τις πολυμελείς οικογένειες. Από την ακρίβεια και τις δυσκολίες στέγασης, έως τη μάστιγα της αστυφιλίας που ερημώνει την ύπαιθρο.

Προκειμένου να σταματήσει η πορεία προς τον μαρασμό, θα απαιτηθεί συντονισμένη προσπάθεια από την πλευρά των πολιτικών δυνάμεων και του κράτους, η εμπλοκή της πνευματικής ελίτ, αλλά και η σημαντική συνδρομή του επιχειρηματικού κόσμου, ο οποίος συνδιαμορφώνει ευαίσθητες ισορροπίες ζωής.   

Στις σελίδες αυτής της ειδικής έκδοσης θα βρείτε όλες τις διαστάσεις του προβλήματος, τις τοποθετήσεις επιφανών προσωπικοτήτων από διάφορους χώρους, συμπολιτών που ζουν τη χαρά της πολυμελούς οικογένειας, όπως επίσης και δύο case studies: Τη «συνταγή επιτυχίας» του Ισραήλ, αλλά και το πλέγμα πρωτοποριακών ενεργειών που έχει σχηματίσει η Eurobank, ενισχύοντας τους εργαζόμενους αλλά και τους πελάτες της.

Η ανάσχεση της δραματικής υπογεννητικότητας και των δημογραφικών κινδύνων πρέπει να αποτελέσει πραγματικό εθνικό στόχο. Ελπίζουμε με αυτή την έκδοση, που θα επαναλαμβάνεται τακτικά, να βάλουμε ένα λιθαράκι προς αυτή την κατεύθυνση. 

 *Ο κ. Γιώργος Παπανικολάου είναι Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Media2day ΕΚΔΟΤΙΚΗ

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Στην οικογένεια κρίνεται η μάχη για το αύριο… Του Γιώργου Παπανικολάου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Δημογραφικό, γήρανση και συρρίκνωση εργατικού δυναμικού, δείχνουν μια κοινωνία και ένα πολιτικό σύστημα με ισχυρά συμπτώματα αδράνειας και αυταρέσκειας, που αδυνατεί να αποτρέψει ή να μετριάσει έναν τόσο ισχυρό κίνδυνο και τις συνέπειές του. Η χώρα έχει σήμερα ένα πληθυσμιακό έλλειμμα εκατοντάδων χιλιάδων προσώπων: περίπου 600 χιλ. σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό που είχε το 2011 και περίπου 1 εκατ. σε σχέση με τον ενεργό πληθυσμό, αντίστοιχα.

Δημογραφικό και γήρανση εκδηλώνονται σε μια χώρα, η οποία διολισθαίνει όχι προς τα πίσω αλλά, ακόμα χειρότερα, προς τα εμπρός, προς ένα νέο σύνολο καταστάσεων που συνδέονται με όλο και πιο ευάλωτες και επικίνδυνες τάσεις που επηρεάζουν με προβληματικό τρόπο όλες τις μεγάλες εθνικές μας εξελίξεις και που για να ανατραπούν, χρειάζεται μια γενική κοινωνική και πολιτική εγρήγορση.

Η οικονομική κρίση του 2009 έπαιξε καταλυτικό ρόλο. Οδήγησε στη φυγή εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων (250-300 χιλ. σε καθαρή βάση) και επηρέασε σοβαρά και τη γεννητικότητα. Βλέπουμε σήμερα πόσο μια κρίση στην οποία με ελαφρότητα οδηγηθήκαμε, έχει επιπτώσεις οι οποίες είναι πολύ πιο βαριές και από την οικονομική και πολιτική κατάρρευση που βιώσαμε. Η διολίσθηση αυτή είναι πάντως και αποτέλεσμα του πολιτικού αρνητισμού να καθορίσει και να υπηρετήσει ένα πλέγμα μεγάλων στόχων, οι οποίοι θα εμπνεύσουν σοβαρές παρεμβάσεις, θα ωθήσουν την κοινωνία προς τα εμπρός και θα εκφράσουν μεγάλες εθνικές προτεραιότητες, όπως είχαμε σε τρεις σημαντικές προγενέστερες φάσεις της μεταπολίτευσης (1974-2004).

Το πρόβλημα της γήρανσης του πληθυσμού συνδέεται ευθέως με τη χαμηλή πολιτική προτεραιότητα στην αντιμετώπιση των προβλημάτων των νέων ηλικιών, τις ευκαιρίες όσων είναι κάτω των 40 ετών να βρουν εργασία στο εξωτερικό, τις χαμηλές μισθολογικές αμοιβές και τα προβλήματα στέγασης των νέων εργαζομένων, με μια γενικευμένη διαφθορά στον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας και της πολιτικής, που απογοητεύει και απομακρύνει ιδίως το νεότερο και πιο μορφωμένο πληθυσμό και όσους θέλουν να κρατήσουν ένα επίπεδο αξιοπρέπειας. Συνδέεται, επίσης, με την ιδεοληπτική και μυωπική μη-αντιμετώπιση του μεταναστευτικού ζητήματος στη χώρα και την προβληματική αντιμετώπιση όσων μεταναστών και των παιδιών τους έχουν εγκατασταθεί και ενσωματωθεί εδώ και χρόνια στον ελληνικό χώρο.

Μεταξύ του Δημογραφικού και του τρόπου που λειτουργούν η πολιτική και η οικονομία υπάρχουν στενές αλληλεξαρτήσεις. Όσο διάστημα η πολιτική θα ρίχνει το βάρος σε σχήματα τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ και η διαφθορά και τα εύκολα και υψηλά εισοδήματα τέτοιου τύπου θα κερδίζουν απέναντι στα εισοδήματα από την παραγωγική διαδικασία, η πραγματικότητα θα επιβαρύνεται.

Όμως, το παίγνιο των επιφανειακών κινήσεων τελείωσε. Η απάντηση στην πρόκληση δεν είναι κάποια επιφανειακά μέτρα που θα ανακυκλώνονται κάθε 2-3 χρόνια, όταν θα έχει φανεί -για άλλη μια φορά- ότι ήταν αναποτελεσματικά. Χρειάζεται μακρύς χρόνος, συνέχεια και συνέπεια της πολιτικής από διαδοχικές κυβερνήσεις.

Επιπλέον, το σύνθημα δεν είναι «γεννάτε γιατί χανόμαστε». Είναι «να ξυπνήσουμε γιατί χανόμαστε», και όχι μόνο στο Δημογραφικό. Θέλει το κράτος να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των δημόσιων φορέων, θέλει να αναβαθμίσει το σύστημα υγείας και τα πανεπιστήμια; Θέλει να βελτιώσει την ασφάλεια των πολιτών που κάθε μέρα πλήττεται ή τις συνθήκες ζωής των πιο επιβαρυμένων στρωμάτων της κοινωνίας; Η απάντηση που δίνει η ίδια η πραγματικότητά μας είναι μονοσήμαντη: δεν θέλει, δεν ξέρει, δεν αντέχει τέτοιες αλλαγές.

Συχνά αναφέρεται ότι τα κενά στην αγορά εργασίας μπορεί να καλυφθούν αν περισσότερος γυναικείος πληθυσμός επιλέξει ή αναγκαστεί να εργαστεί. Όμως, όταν λόγω χαμηλών αμοιβών εργασίας και έλλειψης κοινωνικών υποδομών πιέζεται τμήμα του γυναικείου πληθυσμού να μετατοπιστεί στην αγορά εργασίας χωρίς μορφές κοινωνικής υποστήριξης και υποδομών, η γεννητικότητα πλήττεται ακόμα περισσότερο.

Η Ελλάδα πλέον χάνει σε όλα τα πεδία του Δημογραφικού. Χάνει στα πρόσωπα υψηλής εξειδίκευσης, χάνει και στα πρόσωπα χαμηλής εξειδίκευσης, που αδυνατεί να συγκρατήσει. Χάνει και γενικότερα, καθώς το πρόβλημα της γήρανσης δεν είναι αριθμητικό ή πρόβλημα ισοζυγίου μεταναστευτικών ροών και γεννήσεων.

Θέτει, επίσης, το τεράστιο ζήτημα της γλώσσας, της ιστορικής συνέχειας, συνείδησης, των πολιτισμικών δεσμών κατοίκων και χώρας, των αξιών και της συνεκτικής πορείας μας ως έθνος. Η δημογραφική υπεργήρανση θέτει εντελώς νέα προβλήματα.

Με αναλογία ηλικιωμένων-νεότερων ηλικιών σχεδόν 0,9:1 (δηλαδή ηλικίες πάνω από 65 προς 18-65 ετών), όσοι εργάζονται θα σημαίνει ότι ίσα-ίσα θα διασφαλίζουν μια σύνταξη στους πρώτους; Ποια «χέρια» θα τους φροντίζουν στο σπίτι; Θα μπορούν οι εργαζόμενοι μεγάλης ηλικίας να αναλάβουν επενδύσεις με ρίσκο, να κατανοήσουν και να προωθήσουν τεχνολογικές αλλαγές και καινοτομίες και να προωθήσουν την ανάπτυξη;

Σε τελική ανάλυση, το Δημογραφικό δεν είναι μόνο μια σχέση νεότερων και μεγαλύτερων ηλικιών, αλλά του συνολικού τρόπου που θα λειτουργεί και θα πορεύεται η κοινωνία μας σε ένα μελλοντικό περιβάλλον θεαματικών ανατροπών. Ο μετριασμός του Δημογραφικού θα εξαρτηθεί από το αν μπορεί να δημιουργηθεί ένα συνολικό περιβάλλον, στο οποίο θα είναι βελτιωμένα όχι απλώς κάποια αριθμητικά δεδομένα αλλά βασικές σχέσεις και αξίες που αγγίζουν ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Συνεπώς, θα ήταν σωστό να προσθέσουμε «στο κάδρο» των κρίσιμων παραγόντων και τα οικονομικά-κοινωνικά αποτελέσματα της «συνολικής διακυβέρνησης».

*Ο Τάσος Γιαννίτσης είναι ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ και πρώην υπουργός

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Δημογραφικό: Η αυριανή εθνική μας κρίση… Του Τάσου Γιαννίτση εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στη σχετική ανάλυση με τίτλο «Δημογραφικό» και υπογεννητικότητα στην Ελλάδα σήμερα: δημογραφικές αδράνειες και κοινωνικές προκλήσεις», συντάκτης της οποίας είναι η Ιφιγένεια Κοκκάλη, επίκουρη καθηγήτρια και διευθύντρια του Εργαστηρίου, υπογραμμίζεται η κατάρρευση των γεννήσεων, που το 2023 έφτασαν τις 72,3 χιλ., δηλαδή ήταν περίπου οι μισές από αυτές που καταγράφηκαν ετησίως κατά μέσο όρο την εικοσαετία 1951-1970.

«Οι λόγοι που ευθύνονται για αυτήν την κατάρρευση δεν εντοπίζονται μόνο εντός του πεδίου της δημογραφίας, αλλά αφορούν συνολικότερα τις κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες», σημειώνεται χαρακτηριστικά.

Μείωση του πληθυσμού κατά σχεδόν 500.000 άτομα

Μεταξύ των ετών 2011 και 2024, καταγράφονται σταθερά αρνητικά φυσικά ισοζύγια (γεννήσεις μείον θάνατοι), τα οποία -μαζί με τα επίσης αρνητικά μεταναστευτικά ισοζύγια της περιόδου- προκάλεσαν τη μείωση του πληθυσμού κατά σχεδόν 500 χιλ. άτομα.

Στην ανάλυση αναφέρεται ότι σήμερα η Ελλάδα καταγράφει από τους χαμηλότερους ετήσιους δείκτες γονιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη διαγενεακή γονιμότητα να κινείται στα 1,3-1,4 παιδιά/γυναίκα (στις γενεές που γεννήθηκαν γύρω από το 1980), δηλαδή, υπολείπεται σημαντικά του ορίου αναπαραγωγής (2,07 παιδιά/γυναίκα).

Παράλληλα, η Ελλάδα είναι μια σχετικά γερασμένη χώρα αφού σχεδόν το 23% των κατοίκων της είναι άνω των 65 ετών, ενώ το 2023 οι πάνω των 65 ήταν σχεδόν 1 εκατ. περισσότεροι από τους νέους 0-14 ετών.

Την ίδια στιγμή παρατηρείται και προοδευτική αύξηση των ποσοστών ατεκνίας, τα οποία για τις γενεές γύρω από το 1980 αφορούν πλέον περίπου 1 στα 5 άτομα.

Πότε ξεκίνησε η μείωση του πληθυσμού

Στην ανάλυσή της, η κυρία Κοκκάλη υπενθυμίζει επίσης ότι «η μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας ξεκίνησε από το 2011, και όχι νωρίτερα, λόγω ακριβώς της μαζικής εισόδου αλλοδαπών μεταξύ 1991 και 2010, που είχε ως αποτέλεσμα ένα θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο κατά 795 χιλ. άτομα» και προσθέτει:

«Η μαζική είσοδος νέων κυρίως ατόμων σε αναζήτηση εργασίας συνέτεινε, εκτός των άλλων, στην επιβράδυνση της γήρανσης του πληθυσμού της Ελλάδας, στην αύξηση της γεννητικότητάς του και στην τόνωση της δημογραφικής δυναμικότητάς του, δεδομένου ότι η αύξηση του πληθυσμού της χώρας μεταξύ 1991 και 2011 αποδίδεται σχεδόν αποκλειστικά στην αύξηση του αριθμού των αλλοδαπών.

Η χρηματοπιστωτική κρίση άλλαξε τη φορά των ροών και το ισοζύγιο εισόδων-εξόδων έγινε και πάλι αρνητικό, όπως στην προ του 1990 εποχή. Κατά τη δεκαετία 2011-2021, οι έξοδοι συνεχίστηκαν, και αφορούν, αφενός, τους οικονομικούς μετανάστες που έχοντας εγκατασταθεί στη χώρα κατά τις δύο προηγούμενες δεκαετίες, τώρα επιστρέφουν στις χώρες τους- αφετέρου, αφορούν τους νέους Έλληνες και νέες Ελληνίδες (25-34 ετών αλλά και 35- 45 ετών), οι οποίοι αποδημούν».

Στην ανάλυση επιχειρήθηκε να αναδειχθούν κι «άλλες πτυχές του δημογραφικού ζητήματος που σχετίζονται μεν με την “υπογεννητικότητα” αλλά αφορούν λιγότερο τη δημογραφία και περισσότερο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα σήμερα στο πεδίο των κοινωνικών πολιτικών». Και εστιάζει στις αιτίες φυγής των νέων αλλά και στο στεγαστικό.

«Φυγή» και στεγαστικό

«Στην ήδη βεβαρημένη πληθυσμιακή δομή της χώρας, θα μπορούσαμε να πούμε σχηματικά ότι το πλαίσιο ζωής στην Ελλάδα σήμερα φαίνεται πως είτε ωθεί τους νέους ανθρώπους στη φυγή, είτε στην ατεκνία. Και αυτά είναι πολύ βασικά διακυβεύματα, στην περίπτωση που θα θέλαμε να περιορίσουμε την υπογεννητικότητα και το εύρος της μείωσης του πληθυσμού της χώρας στις επόμενες δεκαετίες», αναφέρεται.

«Μια πρώτη διαπίστωση αφορά το γεγονός ότι η φυγή από την Ελλάδα δεν οφείλεται μόνον στην οικονομική κρίση, αλλά κυρίως στην εύρεση εργασίας αντίστοιχης του επιπέδου σπουδών, με προοπτικές ανέλιξης, αντίστοιχες απολαβές και καλές εργασιακές συνθήκες. Η δεύτερη αιτία της φυγής αφορά σε χρόνιες παθογένειες, όπως η έλλειψη αξιοκρατίας Η τρίτη αφορά ευρύτερα στους κοινωνικούς όρους διαβίωσης, όπως η ανοιχτή, ασφαλής, δυναμική και ανεκτική κοινωνία, αλλά και η γνωριμία με διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα», τονίζεται στην ανάλυση.

Τέλος, το ζήτημα της στέγασης, που αναδεικνύεται σε μείζον τα τελευταία χρόνια, έρχεται να προστεθεί στα παραπάνω.

«Γνωρίζουμε, ωστόσο», προστίθεται στην ανάλυση, «ότι η συμβίωση των νέων ζευγαριών αυξάνει τις πιθανότητες έλευσης του πρώτου παιδιού και επιταχύνει τη δημιουργία οικογένειας. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, στην Ελλάδα αυξάνεται η ηλικία αποχώρησης από την οικογενειακή εστία, η μέση ηλικία στον γάμο και η αντίστοιχη στην απόκτηση παιδιών. Αυτό, σωρευτικά, και σε συνδυασμό με άλλες αρνητικές παραμέτρους, έχει επιπτώσεις όχι μόνον στη δημιουργία οικογένειας και στην ηλικία τεκνοποίησης, αλλά και στον αριθμό των παιδιών που θα αποκτήσουν οι νεότερες γενεές».

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ, euro2day.gr

Το άρθρο Δημογραφικό: Οι λόγοι που είμαστε λιγότεροι κατά 500.000 εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η προώθηση πολυπολιτισμικών, πολιτικώς ορθών κ.λπ. προτύπων δεν αντιμετωπίζει την προοπτική της ερήμωσης

Το άρθρο Μέτρα – σοκ για το Δημογραφικό… Του Μελέτη Μελετόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Όπως εξηγούν μιλώντας στο Euro2day.gr ο ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου Σάββας Ρομπόλης και ο διδάκτορας του Παντείου Βασίλης Μπέτσης, από τα μέχρι σήμερα στοιχεία εκτιμάται ότι οι επιπτώσεις στην θνησιμότητα είναι πολύ μικρή. Έχει μειωθεί κατά μισό έτος το προσδόκιμο ζωής και η επίπτωση στον πληθυσμό ηλικίας 15-64, από το οποίο προέρχεται το εργατικό δυναμικό θα είναι περιορισμένη.

Βέβαια, οι κ. Ρομπόλης και Μπέτσης υπογραμμίζουν ότι δεν πρέπει η κυβέρνηση και δη το οικονομικό επιτελείο να εφησυχάσει. Πρέπει να μετρηθεί το ποσοστό του πληθυσμού που θα οδηγηθεί εξαιτίας των οικονομικών επιπτώσεων στη φτώχεια και τη μείωση των εισοδημάτων και κυρίως το κατά πόσο μία τέτοια εξέλιξη θα οδηγήσει στην αύξηση των θανάτων και την περαιτέρω μείωση των γεννήσεων, όπως παρατηρήθηκε την περίοδο 2010-2019 με την οικονομική κρίση και ύφεση στην Ελλάδα.

Και ξεκαθαρίζουν πως εάν θεωρήσουμε ότι θα επαναληφθεί μία αντίστοιχη περίοδος με έντονη μείωση των γεννήσεων (20%) και αυξημένους (15%) θανάτους μέχρι το 2027, τότε ο πληθυσμός της χώρας θα είναι το 2030 κατά 200.000 μικρότερος, με βάση τις προβολές της Eurostat του 2019, δηλαδή 10,1 εκατομύρια άτομα.

Επίσης, το εργατικό δυναμικό θα είναι κατά 70.000 λιγότερα άτομα, συγκριτικά με τις εκτιμήσεις της Eurostat για το Ageing Working Group του 2021, δηλαδή το εργατικό δυναμικό θα είναι το 2030 4,430 εκατ. άτομα σε σύγκριση με 4,500 εκατ. άτομα που υπολόγιζε για το 2030 η Eurostat το 2019, πριν το ξέσπασμα της πανδημίας.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Σύμφωνα με τους δύο επιστήμονες, 13 μήνες μετά από το ξέσπασμα της πανδημίας στην Ελλάδα, κατά την διάρκεια των οποίων έχουν ληφθεί, κατά περιόδους, περιοριστικά μέτρα, ανάλογα με την πορεία της πανδημίας, τα στοιχεία δείχνουν ότι κατά το δεύτερο κύμα το διάστημα Νοέμβριος-Δεκέμβριος του 2020, οι γεννήσεις ήταν σταθερές ενώ οι θάνατοι τριπλασιάστηκαν, σε σχέση με τους πρώτους μήνες της πανδημίας.

Αναλυτικά, προσπαθώντας να απαντήσουν στο ερώτημα κατά πόσο η πρωτόγνωρη αυτή πανδημία έχει επηρεάσει μέχρι τώρα τη γεννητικότητα και τη θνησιμότητα στην χώρα μας, οι κ. Ρομπόλης και Μπέτσης επισημαίνουν τα εξής:

Στο Διάγραμμα 1 παρουσιάζεται ο αριθμός των γεννήσεων και των θανάτων κατά τη χρονική περίοδο των τελευταίων 60 ετών (1960-2019).

Από το Διάγραμμα 1, αναδεικνύεται ότι αρχικά οι γεννήσεις ήταν υπερδιπλάσιες των θανάτων. Όμως, στην πορεία των ετών παρατηρείται μια συνεχή μείωση των γεννήσεων και μία σταθερή αυξητική πορεία των θανάτων μέχρι το 1995, όπου ο αριθμός των γεννήσεων και των θανάτων είναι περίπου ο ίδιος, δηλαδή γύρω στις 100.000. Η ισορροπία αυτή διατηρείται για μια δεκαετία μέχρι το 2003. Από εκεί και μετά και μέχρι το 2010, παρατηρείται μια μικρή υπεροχή των γεννήσεων έναντι των θανάτων.

Η πορεία αυτή ανακόπτεται από το 2011 με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και ύφεσης. Έτσι, από το έτος αυτό και μετά παρατηρείται μια συνεχής ραγδαία πτώση των γεννήσεων, όπου από 115.000 γεννήσεις το 2010 μειώνονται το 2019 στις 85.480 γεννήσεις (πτώση 25,5%). Αντίθετα, ο αριθμός των θανάτων αυξάνεται την ίδια χρονική περίοδο κατά 16% (από 109.000 θάνατοι το 2010 σε 125.755 το έτος 2019). Το έτος 2020 της πανδημίας της Covid-19, οι γεννήσεις παρουσιάζουν μια οριακή αύξηση φθάνοντας τις 85.605, ενώ αντίθετα οι θάνατοι αυξάνονται κατά 5,8%, φθάνοντας τις 131.839, προκαλώντας για το 2020 ένα αρνητικό πληθυσμιακό ισοζύγιο 46.234 ατόμων.

Στο Διάγραμμα 2 που ακολουθεί, παρουσιάζονται οι γεννήσεις και οι θάνατοι των ετών 2019 και 2020 ανά μήνα.

Από το Διάγραμμα 2 και τη μηνιαία ανάλυση του αριθμού των γεννήσεων και των θανάτων, διαπιστώνεται ότι ο αριθμός των γεννήσεων, κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, δεν έχει επηρεαστεί από την πανδημία. Αντίθετα, οι θάνατοι ειδικά μετά τον Ιούνιο παρουσιάζουν μια αυξητική τάση και μια απότομη αύξηση κατά την περίοδο Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου του 2020, όπου παρατηρείται το δεύτερο κύμα της επιδημίας.

Πράγματι, ο μηνιαίος μέσος όρος θανάτων την περίοδο των πρώτων δέκα μηνών του 2020 είναι υψηλότερος κατά 4,1% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του έτους 2019, ενώ ο μέσος όρος του αριθμού των θανάτων των τελευταίων δύο μηνών του 2020 παρουσιάζεται, κατά 13,6%, αυξημένος σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του έτους 2019.

Δηλαδή, ο μέσος όρος των θανάτων την περίοδο του δεύτερου κύματος της πανδημίας παρουσιάζει τριπλάσια αύξηση σε σχέση με τη χρονική περίοδο των πρώτων δέκα μηνών. Εάν υποθέσουμε ότι αυτή η αυξητική τάση διατηρείται η ίδια την περίοδο Ιανουαρίου-Απριλίου του 2021 (παρά το γεγονός ότι το τρίτο κύμα είναι σφοδρότερο από το δεύτερο κύμα), τότε μια εκτίμηση για τον αριθμό των θανάτων για το 2021 θα είναι να προσεγγίσουν τις 136.500 θανάτους.

Από την ανάλυση των στοιχείων για τους θανάτους από την πανδημία που ανακοινώνει το Υπουργείο Υγείας, το 20% είναι άτομα ηλικίας κάτω των 65 ετών, δηλαδή άτομα που ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα από την οποία προέρχεται το εργατικό δυναμικό της χώρας.

Ρούλα Σαλούρου

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο «Συναγερμός» για τις δημογραφικές επιπτώσεις της πανδημίας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τι ασφαλιστικό σύστημα χρειαζόμαστε; Πώς αυτό μπορεί να είναι βιώσιμο και τι ρόλο παίζει το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας μας; Τι πρέπει να γίνει ώστε να αντιμετωπίσουμε τις μελλοντικές προκλήσεις;

Η διαΝΕΟσις διοργάνωσε μια δημόσια διαδικτυακή συζήτηση προκειμένου να δοθούν απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα και να αναδειχθούν επιπλέον πτυχές του κρίσιμου αυτού θέματος.
Το ενδέκατο diaNEOsis Live πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 24 Φεβρουαρίου και ώρα 18:30. Στη συζήτηση που συντόνισε ο Διευθυντής Περιεχομένου της διαΝΕΟσις Θοδωρής Γεωργακόπουλος συμμετείχαν οι:

• Παναγιώτης Τσακλόγλου, Υφυπουργός Κοινωνικής Ασφάλισης
• Έφη Αχτσιόγλου, Βουλευτής Επικρατείας ΣΥΡΙΖΑ και π. Υπουργός Εργασίας
• Μιλτιάδης Νεκτάριος, Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά
• Μάνος Ματσαγγάνης, Καθηγητής στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου
• Πλάτων Τήνιος, Αν. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά

Επίσης, μπορείτε να βρείτε την παρουσίαση του Yφυπουργού Κοινωνικής Ασφάλισης Πάνου Τσακλόγλου, εδώ:

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΑΝΟΥ ΤΣΑΚΛΟΓΛΟΥ (PDF)

Πηγή: dianeosis.org

Το άρθρο Ασφαλιστικό Και Δημογραφικό – Οι Προκλήσεις Του Μέλλοντος εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.