Οι τεκτονικές αλλαγές που ενεργοποιήθηκαν με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχουν ήδη μεταβάλλει ριζικά τον παγκόσμιο γεωπολιτικό χάρτη με ανατροπές σε παραδοσιακές συμμαχίες και αντιπαραθέσεις που θεωρούντο ακλόνητες.
Η επίσκεψη του έλληνα υπουργού Εξωτερικών στο Νέο Δελχί γίνεται μέσα σε ένα ριζικά διαφορετικό διεθνοπολιτικό σκηνικό.

Πολλές χώρες έχουν βρεθεί σε «στρατηγική αμηχανία» προσπαθώντας να χαράξουν τη στάση τους απέναντι στις δραματικές εξελίξεις και να ισορροπήσουν ανάμεσα σε αντικρουόμενα συμφέροντα.

Η Ινδία, η μεγαλύτερη δημοκρατία του πλανήτη που το 2030 θα διαθέτει μεγαλύτερο πληθυσμό από την Κίνα, βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση προσπαθώντας να μη δυσαρεστήσει τον παραδοσιακό της στενό σύμμαχο, τη Ρωσία, αλλά και να μην αποξενωθεί από τις δημοκρατικές χώρες της Δύσης που έχουν υιοθετήσει μια ξεκάθαρη γραμμή καταδίκης και διεθνούς απομόνωσης του εισβολέα. Στη γενική συνέλευση του ΟΗΕ η Ινδία απέφυγε να καταδικάσει την εισβολή όπως έκαναν 141 χώρες επιλέγοντας την αποχή. Είναι ακόμα νωρίς για να προβλέψει κανείς σε ποιο βαθμό η Ινδία θα μπορέσει να συνεχίσει να διατηρεί και να αναβαθμίζει τις εμπορικές και οικονομικές της σχέσεις με τη Μόσχα, που βεβαίως επιζητεί εναγωνίως τρόπους να παρακάμψει τις συνέπειες των οικονομικών κυρώσεων. Οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρονται σε συμφωνίες με τη Μόσχα για αγορά προϊόντων ενέργειας σε προνομιακές τιμές και μάλιστα όχι σε δολάρια αλλά με βάση τα δύο εθνικά τους νομίσματα. Ας μην ξεχνάμε ότι η Ρωσία προμηθεύει το 70% των ινδικών εξοπλισμών που περιλαμβάνουν και πυραύλους SS-400. Η Ινδία επιδιώκει τη διατήρηση υψηλής στρατιωτικής εγρήγορσης θεωρώντας ότι η ασφάλειά της απειλείται από το Πακιστάν αλλά και από την Κίνα.

Θα πρέπει να αναμένεται ότι οι συνομιλητές του έλληνα υπουργού θα υπογραμμίσουν την εμμονή τους στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου αλλά θα αποφύγουν να πάρουν θέση στο ζήτημα της ρωσικής εισβολής. Κανείς δεν πρόκειται να επικρίνει τον Νίκο Δένδια αν – πράγμα σχεδόν σίγουρο – δεν κατορθώσει να ευθυγραμμίσει την ινδική εξωτερική πολιτική με την ευρωπαϊκή και την ταυτόσημη ελληνική. Πολλές δυτικές καγκελαρίες έχουν εξάλλου κινητοποιηθεί προκειμένου να πείσουν το Νέο Δελχί να προσεγγίσει τις δυτικές θέσεις. Οι συζητήσεις αυτές γίνονται μόνο στα παρασκήνια και ποτέ δημόσια, κάτι που θα ήταν εξόχως αντιπαραγωγικό.

Ολοι γνωρίζουμε ότι οι κανόνες που διέπουν τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων δεν ισχύουν στις διακρατικές σχέσεις. Ο κανόνας ότι ο φίλος του εχθρού μου είναι εχθρός μου δεν ισχύει, όπως εξάλλου επιβεβαιώθηκε από τις εξελίξεις των σχέσεων της Τουρκίας με γειτονικές χώρες. Η προώθηση της φιλίας και της συνεργασίας μεταξύ δύο χωρών δεν προϋποθέτει ταύτιση απόψεων σε όλα τα διεθνή ζητήματα.

Ο έλληνας υπουργός θα έχει βεβαίως την ευκαιρία να παρουσιάσει τις ελληνικές θέσεις επί του Ουκρανικού που συμβαδίζουν με τη γενικότερη πολιτική αρχών που ακολουθεί η χώρα μας. Πέραν της «υψηλής» πολιτικής, η επίσκεψη αυτή θα είναι εξαιρετική ευκαιρία να συζητηθούν συγκεκριμένοι τρόποι για την αναβάθμιση της οικονομικής συνεργασίας στον τομέα του εμπορίου, του τουρισμού, της ναυτιλίας και γενικότερα των υπηρεσιών αλλά και των επενδύσεων. Η Ινδία του 1,2 δισ. κατοίκων θα παραμείνει για τα επόμενα χρόνια μια από τις γρηγορότερα αναπτυσσόμενες οικονομίες του κόσμου. Ο αναμενόμενος οξύς διεθνής ανταγωνισμός για εξασφάλιση ενέργειας και πρώτων υλών καθιστούν την οικονομική διπλωματία κρίσιμο τμήμα της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας κάθε χώρας. Η Ελλάδα τόσο διμερώς όσο και μέσω του πλαισίου των σχέσεων Ινδίας – Ευρωπαϊκής Ενωσης πρέπει να αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία για αναβάθμιση των απογοητευτικά χαμηλών εμπορικών, οικονομικών και πολιτιστικών ανταλλαγών με τη μεγάλη ασιατική Δημοκρατία.

*Ο Δημήτρης Κούρκουλας είναι ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ. Διετέλεσε υφυπουργός Εξωτερικών και πρέσβης της ΕΕ. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Μην πυροβολείτε την Ευρώπη»

Το άρθρο Στρατηγική αμηχανία και οικονομική διπλωματία… Του Δημήτρη Κούρκουλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, κατά την ταπεινή μου γνώμη, δεν κατάφεραν τίποτα οι συνομιλίες των δύο ΥΠΕΞ στην Αττάλεια, παραπέμποντας έτσι τη συνέχεια… στον πόλεμο! Το γιατί, θεωρώ ότι είναι αυτονόητο ακόμα και στους αφελείς.
Η διπλωματία είχε μια χρυσή ευκαιρία να δράσει πριν την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά δεν το έκανε. Αν είχε δράσει, θα αποφευγόταν ο πόλεμος και όλοι θα μπορούσαν να είναι ικανοποιημένοι. Δυστυχώς όμως επικράτησαν οι πιο πολεμοχαρείς με αποτέλεσμα ο κόσμος να μετατραπεί σε ένα απέραντο φρενοκομείο. Η δική μου αντίδραση αναρτήθηκε στο διαδίκτυο την 1/3, όταν πια ο πόλεμος είχε αρχίσει, με ένα ποίημα που ανάρτησα και που παραθέτω παρακάτω:

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ

Κυρίες και κύριοι ακροατές,
Οι μάχες συνεχίζονται
Με αμείωτη σφοδρότητα.
Νεκροί κι από τις δυο πλευρές
Σωρεύονται, σωρεύονται…

Του αίματος οι δείκτες
Όλο και ανεβαίνουνε,
Του αίματος τα λίτρα
Φτάσαν το εκατομμύριο
Κι οι στάχτες απ’ τα κτίσματα
Τεράστια βουνά.
Αυτά παράγει ο πόλεμος….

Κυρίες και κύριοι ακροατές,
Στα σοβαρά μην παίρνετε
Τα νέα που ακούτε,
Γιατί αυτά προέρχονται
Απ’ το φρενοκομείο,
Όπου κι ο ανταποκριτής.
Πληροφορίες ακριβείς,
Εις τα χρηματιστήρια:
Στα ύψη τώρα οι μετοχές
Όσων παράγουν όπλα,
Πετρέλαια κι αέρια,
Προς δόξαν του ανθρώπου…

Ποιοι κερδίζουν από αυτόν τον πόλεμο, τώρα που κυριάρχησαν η προσποίηση, η υποκρισία και ο κυνισμός; Όχι βέβαια οι λαοί, όχι οι άμαχοι με τις εκατόμβες των θυμάτων που προσφέρονται ως αναλώσιμα υλικά και με τα σπίτια και τα υπάρχοντά τους να γίνονται ερείπια, συντρίμμια, στάχτη…

Έχω ατυχήσει να ζήσω την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα και στη συνέχεια την Κατοχή. Ίδια ακριβώς κατάσταση. Ίδιοι και απαράλλαχτοι και οι λόγοι που την προκάλεσαν ως μια… περιφερειακή επιχείρηση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ας ελπίσουμε, ότι ο Τρίτος, που θα καταστρέψει τον πλανήτη δεν θα κηρυχθεί. Αν όμως, πράγμα που αδυνατώ να συλλάβω, κάποιοι θα αποκομίσουν οφέλη από αυτόν, τότε είμαστε στα πρόθυρά του. Και οι παράπλευρες απώλειες; αυτές κι αν είναι εξίσου οδυνηρές για όλους τους λαούς που δε φταίνε σε τίποτα. Απλά, οι λεγόμενοι ηγέτες τους τούς οδηγούν άκοντες σ’ αυτό το ακατανόητο φρενοκομείο. Στην πείνα, τον καλπάζοντα πληθωρισμό, την ανέχεια, την εξαθλίωση. Κυρίως όμως, το φόβο ότι και τα χειρότερα δεν αποκλείονται. Έτσι, παραμένει αυτό το αναπάντητο «Γιατί;» στο οποίο, προσωπικά, δίνω μια έμμετρη απάντηση που την ανάρτησα και την παραθέτω:

ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ;

(Αφιερώνεται στο κλαμένο παιδί της Ουκρανίας)

Δεν πρόλαβες καλά-καλά
Τον ήλιο ν’ αντικρύσεις
Και σε στριμώξανε με βια
Σ΄ ανήλια καταφύγια

Το κλάμα σου το γοερό
Το κάνανε ρεκλάμα
Στο ρώτημά σου «γιατί αυτό;»
όμως δεν απαντήσαν

Στη θέση σου ήμουν κι εγώ
Πριν χρόνια ογδονταένα
Μ’ απάντηση στο ερώτημα
Δεν πήρα από κανένα

Τώρα, μαζί σου κλαίω κι εγώ
Μ΄ απάντηση καμία
Να δώσει αρνείται συνεχώς
Με πείσμα η ιστορία

Κι οι πόλεμοι, καλά κρατούν
Και μ΄ανοιχτές παλάμες…
Το κλάμα σου, το κλάμα μου
Τα θέλουν για ρεκλάμες.

Στην Τραγωδία μου Η ΚΟΡΗ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ λέω «Συμφέροντα, συμφέροντα / κινούνε τους πολέμους», επαναλαμβάνοντας απλά τη ρήση του Πλάτωνα:

«Δια γαρ την κτήσιν χρημάτων πάντες οι πόλεμοι γίγνονται»

Αν μερικοί επιτήδειοι προσπαθούν να μας πουλήσουν κουτόχορτο, ότι δήθεν οι πόλεμοι γίνονται και για άλλους λόγους, απευθύνονται σε ανόητους. Που δεν είναι όμως οι απλοί άνθρωποι που υφίστανται τις συνέπειες.

Το άρθρο Η διπλωματία, δυστυχώς δεν καταφέρνει όσα ο πόλεμος… Του Θανάση Φροντιστή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Δημήτρη Κούρκουλα

Ένας από τους πιο διαπρεπείς αμερικανούς διπλωμάτες, που σήμερα ηγείται της CIA, ο Ουίλιαμς Μπερνς – όχι ο δικός μας Νίκολας Μπερνς – είχε πει ότι η τελειότητα βρίσκεται σπάνια στο μενού της διπλωματίας. Πράγματι η διπλωματία ποτέ δεν οδηγεί σε απολύτως ικανοποιητικά αποτελέσματα, είναι εξ ορισμού μια διαδικασία συμβιβασμού.

Η δεκαετία του ’90, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, υπήρξε η χρυσή εποχή της σύγχρονης διπλωματίας με σημαντικές επιτυχίες: συμφωνία για την επανένωση της Γερμανίας, συμφωνία του Οσλο για το Μεσανατολικό, συμφωνία του Ντέιτον για τον τερματισμό του βοσνιακού πολέμου και η ίδρυση, το 1995, του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η ευφορία των διπλωματικών θριάμβων δεν διήρκεσε για πολύ: η ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή κατέρρευσε, η Συνθήκη του Ντέιτον τερμάτισε την αιματοχυσία αλλά δημιούργησε ένα δυσλειτουργικό κράτος, ενώ οι κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου που θεσπίσθηκαν από τον ΠΟΕ άρχισαν να καταπατούνται από τους ίδιους τους εμπνευστές τους. Ακολούθησε η τρομοκρατική επίθεση στους δίδυμους πύργους και η αμερικανική αντίδραση που δεν άφηνε πολλά περιθώρια στη διπλωματία.

Τα τελευταία 20 χρόνια η μείωση της αίγλης και της αποτελεσματικότητας της διπλωματίας είναι ραγδαία. Στο ναδίρ φθάσαμε επί προεδρίας Τραμπ που διακρίθηκε για τον αυθάδη βανδαλισμό των κανόνων της διεθνούς διπλωματίας. Η πίστη ότι μια ορθολογική διαχείριση των αντιτιθέμενων συμφερόντων μπορεί να οδηγήσει σε αμοιβαία αποδεκτές λύσεις, όπως συνέβη με τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν – στο οποίο πρωτοστάτησε η ΕΕ αλλά συνέβαλε και η Αμερική του Ομπάμα – άρχισε να εξατμίζεται. Ορισμένοι έσπευσαν να προαναγγείλουν το τέλος της διπλωματίας Στις διεθνείς σχέσεις κυριάρχησε η καχυποψία, η δαιμονοποίηση του αντιπάλου και η συστηματική επιβολή κυρώσεων. Η εκφρασμένη βούληση της νέας αμερικανικής διοίκησης να συνεργαστεί στενά με τους ευρωπαίους εταίρους στα διεθνή θέματα δημιουργούν βάσιμες ελπίδες επανόδου της διπλωματίας.

Δεν γνωρίζουμε αν το κίνητρο για τη μερική έστω επιστροφή του προέδρου Ερντογάν σε «διπλωματικές μεθόδους» συνδέεται με τις γενικότερες μετατοπίσεις στη διεθνή σκηνή, αν συνδέεται με τις οικονομικές δυσκολίες της Τουρκίας, την εσωτερική πίεση που διογκώνεται λόγω καταγγελιών διαφθοράς ή με κάτι άλλο. Ούτε μπορούμε να προβλέψουμε αν αυτή η στροφή σε πιο συνετές πρακτικές θα έχει συνέχεια ή αν θα διακοπεί απότομα και απροειδοποίητα. Ενα είναι σίγουρο: η επιστροφή σε ένα πιο ήρεμο κλίμα είναι προς το συμφέρον της χώρας μας. Η έμφαση στην οικονομική διπλωματία, όπου το κοινό συμφέρον των δύο χωρών είναι πασιφανές, είναι ο ορθός προσανατολισμός.

Όσοι ανυπομονούν και εξανίστανται διότι οι διερευνητικές επαφές Ελλάδας – Τουρκίας που ξεκίνησαν το 2002 δεν έχουν οδηγήσει ακόμα σε συμφωνία, έπειτα από 62 γύρους, ας οπλιστούν με υπομονή. Σημασία δεν έχει πόσοι γύροι θα γίνουν ακόμα. Σημασία έχει να μη σταματήσουν χωρίς συμφωνημένη συνέχεια.

Ίσως ορισμένοι συμπολίτες μας να δυσανασχετούν ακούγοντας το «Αγαπητέ φίλε Μεβλούτ» μετά από όσα συνέβησαν την περασμένη χρονιά. Ας αναλογισθούν ότι οι διπλωματικές φιλίες δεν υπόκεινται στους ίδιους κανόνες και τις ίδιες αρχές που διέπουν τις διαπροσωπικές σχέσεις. Στην καθημερινή χρήση της γλώσσας η λέξη «διπλωματία» έχει παραφθαρεί και σημαίνει ορισμένες φορές «υποκρισία». Προφανώς οι χρήστες της γλώσσας αγνοούν τις βασικές αρχές της διπλωματίας.

Το άρθρο Η επάνοδος της διπλωματίας… Του Δημήτρη Κούρκουλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Την ώρα που στην Αθήνα κάποιοι ασχολούνται με θέματα ήσσονος σημασίας, το διπλωματικό πόκερ στον περίγυρό μας γίνεται καθημερινά όλο και πιο σκληρό, με του παίκτες να επιδιώκουν κέρδη από τους αδύναμους παίκτες.

Το άρθρο Η ελληνική ελαφρότητα και το σκληρό διπλωματικό παιχνίδι… Του Τάσου Παπαδόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Την Παρασκευή, ο Ερντογάν ζήτησε από τους Τούρκους που έχουν και γερμανική υπηκοότητα να “δώσουν ένα μάθημα” στις 24 Σεπτεμβρίου στο Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU), τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) και τους Πράσινους που φέρονται “με ασέβεια” στην Τουρκία.

“Δεν θα ανεχθούμε κανενός είδους παρεμβάσεις” απάντησε η καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ μέσω του εκπροσώπου της, του Στέφεν Ζάιμπερτ. “Προσδοκούμε από τις ξένες κυβερνήσεις να μην αναμιγνύονται στις εσωτερικές υποθέσεις μας”, είχε γράψει λίγο νωρίτερα ο ίδιος στο Twitter. Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, που προέρχεται από το SPD, χαρακτήρισε “ασυνήθιστη ανάμιξη” στις υποθέσεις της Γερμανίας τις δηλώσεις του Ερντογάν ενώ ο Μάρτιν Σουλτς, ο υποψήφιος των Σοσιαλδημοκρατών για την καγκελαρία, είπε ότι ο Τούρκος πρόεδρος “έχει χάσει κάθε μέτρο”.

Ωστόσο σήμερα ο Μπεκίρ Μποζντάγ, ο εκπρόσωπος και αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, υπερασπίστηκε σθεναρά τον Ερντογάν, επισημαίνοντας ότι οι δηλώσεις του δεν απευθύνονταν παρά μόνο στους ψηφοφόρους τουρκικής καταγωγής που ζουν στη Γερμανία. “Αυτό ειπώθηκε ανοιχτά και ξεκάθαρα. Δείτε όμως αυτές τις ασεβείς και πολύ αλαζονικές αντιδράσεις που ξεπερνούν τα όρια της ευπρέπειας. Θέλω να καταδικάσω αυτές τις αντιδράσεις και την ασεβή φρασεολογία που χρησιμοποιήθηκε”, είπε σε δηλώσεις του που μεταδόθηκαν από την τηλεόραση.

Ο Μποζντάγ κατηγόρησε επίσης τη Γερμανία για ανάμιξη στο δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου που αφορούσε τη συνταγματική αναθεώρηση στην Τουρκία. “Η στάση της γερμανικής κυβέρνησης ήταν πολύ σαφής” δεδομένου, όπως είπε, υποστήριξε το “όχι” στο δημοψήφισμα αυτό.

Ο εκπρόσωπος επανέλαβε επίσης την κατηγορία ότι το Βερολίνο ανέχεται και φιλοξενεί πραξικοπηματίες και Κούρδους αυτονομιστές του PKK. “Η Γερμανία στηρίζει το PKK. Το PKK είναι τρομοκρατική οργάνωση αλλά η Γερμανία του παρέχει ξεκάθαρα προστασία”, κατέληξε.

Το άρθρο Στα “μαχαίρια” Τουρκία -Γερμανία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τουρκία-Γερμανία μία σχέση συμφερόντων και στο βάθος η Ε.Ε

Η συνεργασία των δύο κρατών εντοπίζεται σε ένα μεγάλο εύρος θεμάτων, τόσο πολιτικού όσο και οικονομικού περιεχομένου. Στο πολιτικό επίπεδο, η μεταξύ τους σχέση χαρακτηρίζεται από τις εκατέρωθεν επισκέψεις σε υψηλό επίπεδο, τόσο από την Καγκελάριο Α. Merkel τον περασμένο Μάρτιο, όσο και του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Μ. Cavusoglu. Παράλληλα αποτελούν μέλη στο ΝΑΤΟ, στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στον ΟΑΣΕ. Ειδικά όσον αφορά το ΝΑΤΟ, η Τουρκία παραμένει ισχυρός σύμμαχος καθώς αποτελεί τον 2ο μεγαλύτερο στρατό της συμμαχίας, γεγονός που την καθιστά χρήσιμη σύμμαχο.

Ιδιαίτερης σημασίας όμως είναι και οι μεταξύ τους οικονομικές σχέσεις. Πιο συγκεκριμένα, το διμερές εμπόριο το 2016 αυξήθηκε κατά 4% φθάνοντας τα 37,3 δις ευρώ. Οι τουρκικές εξαγωγές ανήλθαν στα 15,4 δις ευρώ, ενώ οι γερμανικές στα 21,9 δις ευρώ. Παράλληλα, η Γερμανία αποτελεί τον 2ο μεγαλύτερο ξένο επενδυτή στην Τουρκία, μετά την Ολλανδία. Από το 1980 και μετά οι συνολικές επενδύσεις ανέρχονται στα 13,3 δις ευρώ. Αν και ο τουριστικός τομέας έχει σημειώσει κάμψη, ιδίως μετά τις τελευταίες τρομοκρατικές επιθέσεις, η Γερμανία παραμένει ισχυρός παράγοντας καθώς το 2016 3,9εκ τουρίστες επισκέφθηκαν την Τουρκία. Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμός αυτός είναι κατά πολύ μικρότερος εν συγκρίσει με το 2015 όπου καταγράφηκαν 5,58εκ τουρίστες.

Επιπροσθέτως, συνεργασία υπάρχει και στην ανθρωπιστική κρίση ,με την αντιμετώπιση του προσφυγικού, όπου η Γερμανία έχει παράσχει 56εκ ευρώ για την περίθαλψη των σύρων προσφύγων. Κατά μεγάλο μέρος η βοήθεια κάλυπτε επισιτιστικές ανάγκες, στέγαση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Παράλληλα, η Γερμανία αποτέλεσε από τους κύριους μοχλούς πίεσης για την συμφωνία στο προσφυγικό, όπου για τον περιορισμό των σύρων προσφύγων η Τουρκία πήρε ως αντάλλαγμα από την Ε.Ε χρηματική βοήθεια ύψους 3εκ ευρώ, όπου ο μεγαλύτερος όγκος χρημάτων καταβάλλεται από την Γερμανία, και τουριστική visa για τους Τούρκους πολίτες, η οποία ακόμα δεν έχει εφαρμοστεί.

Στον τομέα της τρομοκρατίας, μετά τις επιθέσεις που έλαβαν χώρα το περασμένο έτος στην Γερμανία, η Τουρκία αποτελεί δίοδο για την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους. Ειδικότερα, μέσω της βάσης του ΝΑΤΟ στο Ιντσιρλίκ και της γειτνίασης με την Μέση Ανατολή, διευκολύνεται η πρόσβαση και η καταπολέμησή του, γεγονός που αποτελεί προτεραιότητα και για την Γερμανία.

Παράλληλα, όσον αφορά την σχέση Ε.Ε-Τουρκίας, αν και σε επίπεδο ρητορικής ο Τούρκος Πρόεδρος έχει διαμηνύσει ότι δεν αποτελεί προτεραιότητα για την Τουρκία η ένταξή της στην Ε.Ε , διάφοροι λόγοι καθιστούν αναγκαία την συνεργασία μεταξύ τους. Τόσο το προσφυγικό όσο και η σταδιακή διπλωματική απομόνωση της Τουρκίας έπειτα από το περσινό αποτυχημένο πραξικόπημα και τις αυταρχικές κινήσεις του Erdogan, είναι δύο μεταβλητές που ωθούν στην επικοινωνία μεταξύ των 2 μερών. Από την μία η Ε.Ε, μη θέλοντας την επιδείνωση του προσφυγικού με την αύξηση των μεταναστευτικών ροών επιθυμεί την συνομιλία με την Τουρκία, η οποία μπορεί να διευκολυνθεί με την παρουσία της Γερμανίας που είχε σημαντικό ρόλο στην προαναφερθείσα συμφωνία. Από την άλλη η Τουρκία, βλέποντας την απομόνωσή της από την πλευρά της Δύσης, η διατήρηση ομαλής σχέσης με το Βερολίνο αποτελεί γέφυρα επικοινωνίας με την Ε.Ε.

Αξίζει να αναφερθεί πως η Τουρκία πέρα από την χρηματική ενίσχυση που λαμβάνει από το Ευρωπαϊκό Καταπιστευματικό Ταμείο για την προσφυγική κρίση, βλέπει στην Ε.Ε έναν σημαντικό εμπορικό εταίρο. Η Ε.Ε είναι για την Τουρκία ο μεγαλύτερος εξαγωγέας, ενώ η Τουρκία αποτελεί τον 5ο εμπορικό εταίρο για την Ε.Ε. Επίσης η Τουρκία έχει δεσμεύσει περίπου 1,5 δις ευρώ για την βελτίωση των επιπέδων χρηστής διακυβέρνησης, δημοκρατίας και κράτος δικαίου κατά την περίοδο 2014-2020. Επιπλέον, το 2013 οι ΑΞΕ στην Τουρκία προέρχονταν κατά 70% από την Ε.Ε. Συνεπώς, η διατήρηση της επικοινωνίας και σε αυτό το επίπεδο μπορεί να διευκολυνθεί μέσω των καλών σχέσεων Τουρκίας-Γερμανίας δεδομένης της ηγετικής παρουσίας της τελευταίας στην Ε.Ε.

Η διπλωματική κρίση μπορεί να οδηγήσει σε ρήξη;

Παρά τα αμοιβαία συμφέροντα που προκύπτουν από την σχέση Τουρκίας-Γερμανίας, το τελευταίο διάστημα παρατηρείται ένταση στις σχέσεις τους που είναι απόρροια μίας σειράς αντιθέσεων μεταξύ των 2 κρατών. Η αρχή της μεταξύ τους τριβής καταγράφεται τον περασμένο Ιούνιο όταν και η γερμανική βουλή αναγνώρισε την γενοκτονία των Αρμενίων, γεγονός που εξόργισε την Τουρκία. Αυτό οδήγησε την Τουρκία να απαγορεύσει σε Γερμανούς βουλευτές να επισκεφθούν τα στρατεύματα της Γερμανίας στο Ιντσιρλίκ.

Επίσης, το αποτυχημένο πραξικόπημα που έλαβε χώρα τον Ιούλιο του 2016 δυσχέρανε ακόμα περισσότερο τις σχέσεις ανάμεσα στις 2 χώρες, καθώς η Άγκυρα κατηγόρησε το Βερολίνο ότι δεν έδειξε την απαιτούμενη στήριξη στον Τούρκο Πρόεδρο. Η γερμανική πλευρά θεώρησε ότι ο Τούρκος Πρόεδρος βαδίζει στην δημιουργία ενός αυταρχικού καθεστώτος.

Σε αυτή την εξέλιξη συγκαταλέγονται και οι φυλακίσεις από πλευράς Τουρκίας ακτιβιστών και δημοσιογράφων με την πρόφαση ότι υποκινούν την τρομοκρατία, το οποίο η Γερμανία το θεωρεί ως καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τελευταίο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήτανε η φυλάκιση του Γερμανού ακτιβιστή Peter Stoitzner, όπου η Γερμανία πέρα από τη αποφυλάκισή του μέσω ανακοινώσεων καταγράφεται και ο προβληματισμός της γύρω από την συνέχιση της χρηματικής βοήθειας από πλευράς Ε.Ε. Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και οι δηλώσεις του Γερμανού Υπουργού Εξωτερικών Zigmar Gabriel, ο οποίος προειδοποίησε τους Γερμανούς τουρίστες να προσέχουν σε περίπτωση που ταξιδέψουν στην Τουρκία, ενώ διεμήνυσε στην γερμανική κυβέρνηση να επανεξετάσει την χορήγηση αδειών για τις επιχειρήσεις που επενδύουν στην Τουρκία. Ανοιχτή παραμένει και η πιθανότητα επιβολής κυρώσεων.

Όμως από τα σημαντικότερα γεγονότα που προκάλεσαν τριγμούς ήτανε η απαγόρευση από την γερμανική κυβέρνηση στις συγκεντρώσεις τούρκων πολιτικών στην Γερμανία, λίγο πριν το δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου. Η Τουρκία αντιτάχθηκε σε αυτή την απόφαση, ενώ ο Erdogan ανέφερε ότι η Γερμανία ακολουθεί πρακτικές Ναζί. Μάλιστα, αξιοσημείωτο είναι ότι διεξήχθησαν συγκεντρώσεις που ήταν κατά του δημοψηφίσματος και του ΝΑΙ, στις οποίες υψώθηκαν και σημαίες του PKK. Αυτό εξόργισε περισσότερο την Άγκυρα που κατηγόρησε το Βερολίνο ότι υπονομεύει την τρομοκρατία στην Τουρκία έχοντας σχέσεις με το PKK.

Η διπλωματική κρίση να κλιμακωθεί σε ρήξη δεν ευνοεί κανένα από τα 2 κράτη, πολλώ μάλλον την Γερμανία η οποία έχει στο εσωτερικό της 3εκ Τούρκους. Μία ενδεχόμενη ρήξη με την Τουρκία θα φαλκίδευε και την ήδη προβληματική σχέση μεταξύ Γερμανίας και Τούρκων μεταναστών. Ιδιαίτερα, η ενσωμάτωσή τους στην γερμανική κοινωνία κρίνεται αναποτελεσματική έως τώρα εν συγκρίσει με τις άλλες μειονοτικές ομάδες. Παρά το γεγονός πως αποτελούν την μεγαλύτερη μειονοτική ομάδα, σχεδόν το 1/3 αυτών ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, ενώ εκπαιδευτικά και επαγγελματικά είναι λιγότερο επιτυχημένοι από ότι οι άλλες μειονοτικές ομάδες. Αν και στο δημοψήφισμα οι υποστηρικτές του Erdogan ανήλθαν στο 63,1%, ποσοστό υψηλότερο από ότι στην Τουρκία, το δείγμα δεν κρίνεται πλήρως αντιπροσωπευτικό καθώς ψήφισαν 700 χιλιάδες από το 1,5εκ που είχαν δικαίωμα. Ωστόσο αναδεικνύεται η προβληματική αντιμετώπιση και ενσωμάτωση από την γερμανική κοινωνία. Συνεπώς, μία ενδεχόμενη ρήξη μεταξύ των 2 χωρών ενδέχεται να προκαλέσει συγκρούσεις στο εσωτερικό της Γερμανίας.

Το άρθρο Η λυκοφιλία … Τουρκίας – Γερμανίας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.