Μπορεί οι προοπτικές της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (Generative AI – GenAI) να διαταράσσουν ήδη τον εργασιακό χώρο, ωστόσο, ελάχιστοι είναι, προς το παρόν τουλάχιστον, οι εργοδότες που παρέχουν εκπαίδευση στο προσωπικό τους σε θέματα Generative AI.

Παρά το γεγονός ότι, τόσο οι εργαζόμενοι, όσο και οι εργοδότες, κατατάσσουν τη “μάθηση και τις δεξιότητες” ως τον κορυφαίο παράγοντα για τη διασφάλιση της ανάπτυξης και ικανοποίησης των εργαζόμενων σε νέα μοντέλα εργασίας, μόνο 18% των εργοδοτών σχεδιάζει να παρέχει εκπαίδευση σε δεξιότητες, που σχετίζονται με το GenAI.

Την ίδια στιγμή, πάντως, το GenAI μπαίνει εκθετικά στους χώρους εργασίας, με τους εργαζόμενους να προσπαθούν να προσαρμοστούν στη νέα αυτή εποχή. Σύμφωνα με έρευνα της ΕΥ, το 48% των εργαζόμενων αναμένει ότι το GenAI θα βελτιώσει την ευελιξία, ενώ το 84% των εργοδοτών χρησιμοποιεί ήδη σήμερα ή σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

Η εμπιστοσύνη, η ενδυνάμωση και η φροντίδα των ανθρώπων, αλλά και η εκπαίδευση, με έμφαση στις ευκαιρίες που δημιουργούν οι νέες ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, αποτελούν ισχυρό εργαλείο στα χέρια των επιχειρήσεων για να προσελκύσουν και να διατηρήσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο που χρειάζονται.

Περί ευεξίας

Η έρευνα αποκαλύπτει κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία για το τί ζητούν σήμερα οι εργαζόμενοι, αλλά και τι απασχολεί τους εργοδότες. Η προσέλκυση και η διακράτηση ταλέντων αποτελούν τις κύριες ανησυχίες για τους εργοδότες σε όλο τον κόσμο, ωστόσο, περισσότερο από το ένα τρίτο (35%) των εργαζόμενων είναι πιθανό να παραιτηθούν τους επόμενους 12 μήνες, με τη Gen Z (38%) και τους millennials (37%) να συγκεντρώνουν τις περισσότερες πιθανότητες.

Η παγκόσμια έρευνα της EY “2023 Work Reimagined Survey” διαπιστώνει μία απόκλιση μεταξύ των προσδοκιών και των κινήτρων εργαζόμενων και εργοδοτών, με την πλειοψηφία (58%) των εργοδοτών να πιστεύουν ότι η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης μειώνει την πιθανότητα των εργαζόμενων να παραιτηθούν.

Αντίθετα, λιγότεροι από τους μισούς (47%) εργαζόμενους συμφωνούν με την άποψη αυτή, με αποτέλεσμα οι εργοδότες να κινδυνεύουν να υποτιμήσουν τις επιπτώσεις της συνεχιζόμενης ρευστότητας της αγοράς εργασίας.

Ισορροπία ισχύος

Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η μεταβαλλόμενη ισορροπία ισχύος στον χώρο εργασίας, παραμένει προς όφελος των εργαζόμενων, παρά την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης.

Την περίοδο πριν την πανδημία, το 53% του συνόλου των ερωτηθέντων πίστευαν ότι η ισορροπία ισχύος στον χώρο εργασίας ήταν υπέρ των εργοδοτών και μόλις το 24% υπέρ των εργαζόμενων.

Εν μέσω της πανδημίας, το 2022, η αναλογία αυτή είχε διαμορφωθεί σε 44% υπέρ των εργοδοτών έναντι 37% των εργαζόμενων, ενώ σήμερα η αναλογία είναι 46% έναντι 32%, αντίστοιχα.

Πηγή: sepe.gr

Το άρθρο Μόνο 18% των εργοδοτών παρέχει εκπαίδευση σε δεξιότητες σχετικές με το GenAI… Της Νατάσας Φραγκούλη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Όπως υπογράμμισε η Επίτροπος κ. Ιβάνοβα: «Οικοδομούμε τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης για να αναπτύξουμε γνώσεις, αλλά και για να αποτελέσει θεμέλιο της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας και ευημερίας. Στη σύνοδο κορυφής για την εκπαίδευση, θα κάνουμε απολογισμό των επιτευγμάτων μας και των ενεργειών που πρέπει να γίνουν για να γίνει πραγματικότητα ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης. Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική η δέσμευση των υπευθύνων χάραξης πολιτικής καθώς και των επαγγελματιών της εκπαίδευσης για την επίτευξη αυτού του στόχου.»

Η 6η σύνοδος κορυφής για την εκπαίδευση θα αποτελέσει επίσης ευκαιρία για απολογισμό και συζήτηση νέων ιδεών και πρωτοβουλιών. Αρκετές από τις ομάδες συζήτησης θα ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με το μέλλον του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού, την ευρωπαϊκή αγωγή του πολίτη, την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση στην εκπαίδευση, τις επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, καθώς και την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα. Επιπλέον, στη σύνοδο κορυφής θα δημοσιευθούν η έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για το 2023 και η ετήσια έκθεση Erasmus+ για το 2022.

Όλες οι συνεδρίες θα είναι διαθέσιμες στην ειδική ιστοσελίδα της εκδήλωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι εκπαιδευόμενοι όλων των ηλικιών και βαθμίδων, οι εκπαιδευτές, τα ενδιαφερόμενα μέρη και οποιοσδήποτε ενδιαφέρεται για στρατηγικές εκπαίδευσης και κατάρτισης καλούνται να παρακολουθήσουν τις διαδικτυακές συζητήσεις.

Το πλήρες πρόγραμμα είναι διαθέσιμο εδώ.

Το άρθρο Η Ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής για την Εκπαίδευση του 2023 θα επικεντρωθεί στην πρόοδο του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Με πιο έντονο ψηφιακό προσανατολισμό θέλουν τα σχολεία οι γονείς στην Ελλάδα, με το ψηφιακό επίπεδο, ωστόσο, των ίδιων των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στη χώρα να υστερεί επί του παρόντος.

Για παράδειγμα, μόνο τα μισά ελληνικά σχολεία (49%) παρέχουν πρόσβαση σε ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό για χρήση στο σπίτι. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι το 80% των γονέων θεωρεί ότι ο ψηφιακός αλφαβητισμός θα έπρεπε να είναι βασικός μαθησιακός στόχος στα σχολεία, με την ψηφιακή τεχνολογία να χρησιμοποιείται ευρέως στο σύνολο του σχολικού προγράμματος σπουδών.

Σχετικά με το επίπεδο δεξιοτήτων των ίδιων των γονιών, μόλις το 46% θεωρεί ότι διαθέτει επαρκή εμπειρία στη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας. Ταυτόχρονα, οι γονείς θεωρούν ότι οι ίδιοι και τα σχολεία είναι οι πιο σημαντικοί θεσμοί για την υποστήριξη των νέων σε μια καλά ισορροπημένη χρήση των ψηφιακών συσκευών.

Την παραπάνω εικόνα αποτυπώνει έρευνα του Ιδρύματος Vodafone, η οποία αποτυπώνει τις απόψεις των γονιών για την εκπαίδευση στη Ελλάδα. Σύμφωνα με τα ευρήματα της σχετικής μελέτης, οι 9 στους 10 γονείς δηλώνουν ότι η εκμάθηση ψηφιακών δεξιοτήτων θεωρείται πολύ σημαντική για το επαγγελματικό μέλλον των παιδιών τους.

Αναφορικά με τις δυνατότητες που προσφέρει η ψηφιακή τεχνολογία, το 80% των Ελλήνων γονέων θεωρεί ότι βελτιώνει τις ακαδημαϊκές επιδόσεις των μαθητών, δημιουργώντας μεγαλύτερο ενδιαφέρον για μάθηση.

Στήριξη στα σχολεία

Στο μεταξύ, ενώ σχεδόν όλοι οι γονείς περιμένουν τη στήριξη των σχολείων, το 47% των Ελλήνων γονέων περιμένει μεγαλύτερη στήριξη από τα σχολεία, θεωρώντας ότι χρειάζεται περισσότερη εκπαίδευση των καθηγητών στη χρήση ψηφιακών εργαλείων στην τάξη.

Από την ίδια έρευνα προκύπτει ότι περισσότεροι από τα 2/3 των εκπαιδευτικών δηλώνουν ότι παρακολούθησαν κάποιο σεμινάριο κατάρτισης, με την πλειοψηφία να επισημαίνει ότι έγινε με δική τους πρωτοβουλία και διοργανώθηκε από επίσημο φορέα.

Ανάγκη για επενδύσεις στην παιδεία

Είναι αξιοσημείωτο ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων γονέων θεωρεί τα σχολεία υπεύθυνα για τις πιο σημαντικές δεξιότητες του 21ου αιώνα και εκφράζει την ανάγκη για μεγαλύτερη επένδυση από την εκπαιδευτική κοινότητα, με βαθμό συμφωνίας σημαντικά πιο υψηλό από τις άλλες χώρες.

“Οι κοινωνικές και τεχνολογικές απαιτήσεις του 21ου αιώνα αλλάζουν τον τρόπο, που οι γονείς αντιλαμβάνονται τη διδασκαλία και την εκπαίδευση. Η ψηφιακή εποχή έχει φέρει ανατροπές σε κάθε πτυχή της ζωής μας και αναπόφευκτα δημιουργεί την ανάγκη αναθεώρησης και εκσυγχρονισμού του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε πλέον τη διδασκαλία και την εκπαίδευση στα σχολεία”, αναφέρει η Vodafone.

Το Ίδρυμα Vodafone, σε συνεργασία με την IPSOS Γερμανίας, πραγματοποίησε την έρευνα με τη συμμετοχή 10.000 γονέων από 10 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, με επίκεντρο αυτήν τη φορά τους γονείς, με στόχο να διαπιστώσει πώς οι ίδιοι αντιλαμβάνονται τη διδασκαλία των παιδιών τους και τη νέα σχολική πραγματικότητα στον 21ο αιώνα.

Πηγή: sepe.gr

Το άρθρο Πιο ψηφιακή θέλουν την εκπαίδευση οι γονείς στην Ελλάδα… Της Νατάσας Φραγκούλη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Από την κατανόηση της γλώσσας μέχρι τα chatbots, το ΑΙ μπορεί να φέρει την επανάσταση στον τρόπο που αλληλοεπιδρούν τα παιδιά

Από την κατανόηση της γλώσσας μέχρι τα chatbots και τους εικονικούς βοηθούς, η τεχνητή νοημοσύνη και η μηχανική μάθηση μπορούν να φέρουν την επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο αλληλοεπιδρούν τα παιδιά. “Το ChatGPT θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά μαθαίνουν, εργάζονται με πληροφορίες και αλληλοεπιδρούν με την τεχνολογία”, εξηγεί η ESET.

Σύμφωνα με τους ερευνητές της εταιρείας, το ChatGPT έχει πολλά πιθανά οφέλη για τα παιδιά. Για παράδειγμα, η τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση των δεξιοτήτων γραφής. Οι μαθητές μπορούν να ζητήσουν, π.χ., από το ChatGPT να τους δώσει μια άσκηση δημιουργικής γραφής ή να σχολιάσει το γραπτό τους.

Το ChatGPT, επίσης, μπορεί να γράψει ανέκδοτα, στίχους τραγουδιών ή ιστορίες φαντασίας. Και ίσως μια μέρα, θα μπορούσε ακόμη και να χρησιμοποιηθεί για να παρέχει εξατομικευμένες μαθησιακές εμπειρίες στους μαθητές.

Επιπλέον, το ChatGPT εκτιμάται ότι μπορεί να αυξήσει την προσβασιμότητα της εκπαίδευσης. Για μαθητές με οπτικές ή ακουστικές δυσκολίες, τα γλωσσικά μοντέλα θα μπορούσαν να δημιουργήσουν καλύτερες και πιο κατανοητές μεταφράσεις κειμένου σε ομιλία ή ομιλία σε κείμενο, διευκολύνοντας τη μάθηση και την επικοινωνία τους. Υπάρχουν ήδη επεκτάσεις του προγράμματος περιήγησης, όπως το Talk-to-ChatGPT.

To ChatGPT στην εκπαίδευση

Ο δυνητικός αντίκτυπος του ChatGPT στην εκπαίδευση είναι σημαντικός. Η τεχνολογία θα μπορούσε να μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές μαθαίνουν και ασχολούνται με το εκπαιδευτικό υλικό.

Ορισμένοι εκπαιδευτικοί επανεξετάζουν ήδη τον τρόπο ανάθεσης εργασιών στους μαθητές τους. “Εισάγονται νέα πρότυπα και προσεγγίσεις. Οι εργασίες για το σπίτι, όπου οι μαθητές γράφουν ένα κείμενο για ένα συγκεκριμένο θέμα αναφέροντας μόνο τα γεγονότα, θα χάσουν σιγά σιγά το νόημά τους, καθώς μια καλογραμμένη εργασία μπορεί εύκολα να παραχθεί από το ChatGPT ή παρόμοια chatbots σε πολλές γλώσσες”, εξηγεί η ESET.

Τα διαδικτυακά εργαλεία μπορούν, επίσης, να αλλάξουν σημαντικά το ύφος των εργασιών και των ασκήσεων. Για παράδειγμα, η εστίαση μπορεί να μετατοπιστεί στις χειρόγραφες εργασίες, που γίνονται απευθείας στην τάξη.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν, επίσης, να καταφύγουν στην ανάθεση περισσότερων ομαδικών εργασιών για να δουν διαφορετικές αποδόσεις από τους μαθητές τους. Αυτό μπορεί να επηρεάσει ακόμη και το σύστημα βαθμολόγησης, καθώς οι εκπαιδευτικοί πρέπει να δίνουν έμφαση στη δημιουργική συμβολή των μαθητών περισσότερο από την ακρίβεια των γεγονότων.

Κίνδυνοι του ChatGPT για παιδιά

Παρά τα πλεονεκτήματα του ChatGPT, η χρήση του ενέχει ορισμένους κινδύνους. Η πλατφόρμα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ψευδών ειδήσεων ή προπαγάνδας.

“Τα μοντέλα που βασίζονται στη μηχανική μάθηση είναι χρήσιμα, αλλά παράγουν πολλά λάθη και ανοησίες που φαίνονται πιστευτές. Μια μορφή παραπληροφόρησης, δηλαδή, όπου, στην προκειμένη περίπτωση, οι χρήστες θεωρούν τα δεδομένα ως ακριβή και τα διαδίδουν περαιτέρω”, προειδοποιούν οι αναλυτές της ESET.

Τα μικρά παιδιά μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε τέτοιο περιεχόμενο, καθώς μπορεί να μην έχουν φτάσει στο επίπεδο της κριτικής σκέψης που απαιτείται για να αξιολογήσουν την ακρίβεια των πληροφοριών. Ή μπορεί να μπουν στον πειρασμό να χρησιμοποιήσουν τα αποτελέσματα που προσφέρει το ChatGPT για να κάνουν τις εργασίες τους γρήγορα.

Πηγή: sepe.gr

Το άρθρο Το ChatGPT μπορεί να φέρει την επανάσταση στην εκπαίδευση εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Ευρώπη επιδιώκει να βρεθεί στην πρώτη γραμμή του νέου κύματος καινοτομίας και νεοφυών επιχειρήσεων στον τομέα της υπερπροηγμένης τεχνολογίας (deep tech) και να κερδίσει το χαμένο έδαφος έναντι άλλων διεθνών ανταγωνιστών. Αυτόν τον φιλόδοξο στόχο υπηρετεί, μεταξύ άλλων, η πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ) για την εκπαίδευση 1 εκατ. ταλέντων στο deep tech έως το 2025.

Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας φιλοδοξεί να εκπαιδεύσει 1 εκατ. Ευρωπαίους στις υπερπροηγμένες τεχνολογίες έως το 2025

Η Ευρώπη θέλει να φιλοξενήσει τα καλύτερα ταλέντα στον τομέα της υπερπροηγμένης τεχνολογίας, δημιουργώντας ρηξικέλευθες καινοτόμες λύσεις στο deep tech. Οι καινοτομίες αυτές είναι πιθανό να ωφελήσουν όλους τους τομείς, από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την αγροτεχνολογία έως τις κατασκευές, την κινητικότητα και την υγεία, συμβάλλοντας στην επισιτιστική ασφάλεια, στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης, στη βελτίωση της υγείας των πολιτών και στην ανταγωνιστικότητα των οικονομιών. 

Στη διάσκεψη του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας, η Επίτροπος κυρία Μαρίγια Γκαμπριέλ ανήγγειλε την πρωτοβουλία “Deep Tech Talent Initiative” για ταλέντα στον τομέα της υπερπροηγμένης τεχνολογίας, η οποία αποτελεί μία από τις εμβληματικές δράσεις του ευρωπαϊκού θεματολόγιου καινοτομίας. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, το ΕΙΤ θα θέσει τον στόχο για την κατάρτιση 1 εκατ. Ευρωπαίων σε διάφορους τομείς υπερπροηγμένης τεχνολογίας έως το 2025.

Οι καινοτομίες υπερπροηγμένης τεχνολογίας βασίζονται στην επιστήμη, την τεχνολογία και τη μηχανική αιχμής, συχνά σε συνδυασμό με την πρόοδο στη φυσική, τη βιολογία και τις ψηφιακές τεχνολογίες, με σκοπό την αντιμετώπιση πιεστικών κοινωνικών αναγκών.

Προσκλητήριο

Η Επίτροπος κ. Γκαμπριέλ  απηύθυνε πρόσκληση σε εταίρους, ενδιαφερόμενους φορείς και στα κράτη-μέλη να προσυπογράψουν τη δέσμευση και να στηρίξουν τις προσπάθειες του ΕΙΤ για την επίτευξη του φιλόδοξου στόχου της πρωτοβουλίας.

“Η προώθηση, η προσέλκυση και η διατήρηση ταλέντων στις υπερπροηγμένες τεχνολογίες είναι ζωτικής σημασίας για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την αξιοποίηση ενός νέου κύματος καινοτομίας, σύμφωνα με το νέο ευρωπαϊκό θεματολόγιο καινοτομίας. Το ΕΙΤ, με το δίκτυο των 3.400 εταίρων του σε όλη την Ευρώπη, θα αναπτύξει τα προγράμματα εκπαίδευσης στις υπερπροηγμένες τεχνολογίες, τα οποία χρειάζεται η Ε.Ε. για να εκπαιδεύσει ένα εκατομμύριο ευρωπαϊκά ταλέντα”, ανέφερε η Επίτροπος.

Τεχνητή Νοημοσύνη

Η πρωτοβουλία, την οποία συντονίζει το ΕΙΤ, θα παράσχει κατάρτιση σε τομείς υπερπροηγμένης τεχνολογίας, όπως τα προηγμένα υλικά και οι προηγμένες κατασκευές, η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία, οι αλυσίδες συστοιχιών (blockchain), η ρομποτική, η φωτονική, η ηλεκτρονική, η κβαντική υπολογιστική, η αεροδιαστημική, η βιώσιμη ενέργεια και η καθαρή τεχνολογία σε όλα τα κράτη-μέλη.

Τα προγράμματα θα είναι ανοικτά σε όλα τα ευρωπαϊκά ταλέντα απ’ όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, από τους μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έως τους φοιτητές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τους επαγγελματίες και τους επιχειρηματίες και όλους τους παρόχους εκπαίδευσης και κατάρτισης. Θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ισχυρή συμμετοχή των γυναικών και των χωρών με χαμηλότερη ικανότητα καινοτομίας.

“Η υπερπροηγμένη τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να αλλάξει τα δεδομένα προσφέροντας λύσεις στις πλέον πιεστικές κοινωνικές προκλήσεις, από την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση ως τη στρατηγική κυριαρχία της Ευρώπης, και να συμβάλει στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. Για την ανάπτυξη αυτών των νέων τεχνολογιών και την εμπορική τους αξιοποίηση, η Ευρώπη χρειάζεται ειδικευμένο εργατικό δυναμικό καταρτισμένο στις τεχνολογίες αιχμής”, αναφέρει σχετικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Πηγή: sepe.gr

Το άρθρο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα-μαμούθ για την εκπαίδευση 1 εκατ. ταλέντων στο deep tech… Της Νατάσας Φραγκούλη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σε μια εποχή αλλεπάλληλων οικονομικών κρίσεων, υψηλού πληθωρισμού, ραγδαίων κοινωνικών και τεχνολογικών αλλαγών, ένα από τα θέματα που βρίσκονται σταθερά ψηλά στην ατζέντα κυβερνήσεων, φορέων και επιχειρήσεων είναι το θέμα της εκπαίδευσης. Και μάλιστα, το ειδικότερο θέμα της κατάρτισης των εργαζομένων με τις δεξιότητες που χρειάζεται η αγορά σήμερα και τις δεξιότητες που θα χρειαστεί στο κοντινό μέλλον. Αυτό είναι ένα θέμα που απασχολεί και τη δική μας χώρα, μια χώρα με πολύ υψηλή ανεργία -ειδικά στους νέους- και ταυτόχρονα μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο εκπαιδευτικό σύστημα και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

­
Διαβάστε Ολόκληρη Τη Μελέτη (PDF)

Μια ομάδα ερευνητών, υπό τον συντονισμό του καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιλτιάδη Νεκτάριου, εκπόνησε μια εκτενή μελέτη για το σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ για τις ανάγκες αυτού του άρθρου) στην Ελλάδα. Η έρευνα, την οποία μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη εδώ, αναλύει το σύστημα ΕΕΚ που λειτουργεί στη δική μας χώρα, αναλύει και τα συστήματα που διαθέτουν τέσσερις άλλες χώρες, επισημαίνει τα προβλήματα και τις αστοχίες, και προτείνει μια σειρά από 16 λύσεις για την καλύτερη αντιμετώπισή τους.

Παρακάτω θα δούμε μια σύντομη καταγραφή των συμπερασμάτων των ερευνητών.

1. Τα βασικά

Ορόλος της ΕΕΚ είναι να προετοιμάζει τους μαθητές κατευθείαν για την αγορά εργασίας, αντίθετα με τη γενική παιδεία, που τους προετοιμάζει για την ανώτερη εκπαίδευση. Ως εκ τούτου, η ΕΕΚ έχει διεθνώς κάποιες βασικές διαφορές ως εκπαιδευτική διαδικασία.

Την ΕΕΚ την παρέχει το κράτος, βεβαίως (διάφορα υπουργεία -όχι μόνο το Παιδείας), αλλά και κοινωνικοί εταίροι και, φυσικά, οι επιχειρήσεις. Η δημόσια τεχνική κατάρτιση μπορεί να γίνεται από διάφορες εκπαιδευτικές δομές: σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, επαγγελματικές σχολές, μεταδευτεροβάθμιες δομές (που περιλαμβάνουν και τα κέντρα διά βίου μάθησης), ινστιτούτα αλλά και δομές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Ο σκοπός ενός σύγχρονου συστήματος κατάρτισης είναι να προσφέρει υψηλού επιπέδου εξειδικευμένα προγράμματα, όσο πιο κοντά στην ηλικία εισόδου των νέων στην αγορά εργασίας. Τα προγράμματα αυτά πρέπει να είναι σύντομα σε διάρκεια (ώστε οι γνώσεις που προσφέρουν να μην γίνονται παρωχημένες μέχρι να μπει ο μαθητής στην αγορά εργασίας) και να επεκτείνονται στη συνέχεια με την επικαιροποίηση των δεξιοτήτων των μαθητών. Πρέπει, επίσης να είναι ευέλικτα, τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και προς τον τρόπο λειτουργίας -από τον τρόπο απασχόλησης εκπαιδευτών και την ενοικίαση του απαραίτητου εξοπλισμού, μέχρι τη διοίκηση και τη χρηματοδότηση. Αυτές οι προκλήσεις κάνουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση τέτοιων προγραμμάτων εξαιρετικά περίπλοκη υπόθεση διεθνώς. Μέρος της πρόκλησης είναι το ότι η τεχνολογία εξελίσσεται, οι μέθοδοι και οι τεχνικές αλλάζουν, και το γνωστικό αντικείμενο στα περισσότερα τεχνικά επαγγέλματα μεταμορφώνεται πολύ πιο γρήγορα από τη συνήθη ταχύτητα επανασχεδιασμού εκπαιδευτικών προγραμμάτων και επανεκπαίδευσης εκπαιδευτών.

Συνοπτική Παρουσίαση Των Αποτελεσμάτων Της Έρευνας (PDF)

Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, το κόστος της παρεχόμενης εκπαίδευσης είναι κατά κανόνα μεγαλύτερο από ό,τι της γενικής παιδείας. Οι τάξεις είναι μικρότερες, χρειάζονται περισσότερα εργαστήρια και εργαστηριακός εξοπλισμός, αλλά και εξειδικευμένοι εκπαιδευτές. Στη Γερμανία κάθε μαθητής ή μαθήτρια της τεχνικής εκπαίδευσης κοστίζει 10.800 ετησίως -σχεδόν τα διπλάσια από τον μέσο φοιτητή ή φοιτήτρια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η χρηματοδότηση αυτών των προγραμμάτων γίνεται εν μέρει από τα κράτη (με τη μορφή απευθείας χρηματοδότησης ή επιδοτήσεων και κινήτρων από τις επιχειρήσεις) και από τις ίδιες τις επιχειρήσεις (είτε απευθείας, είτε μέσω συλλογικών Ταμείων) που με αυτό τον τρόπο επενδύουν στην εξασφάλιση του καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού που χρειάζονται. Συμπληρωματικά για τη χρηματοδότηση διατίθενται και άλλα κεφάλαια από άλλες πηγές, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ.

Πολύ σημαντικό κομμάτι των προγραμμάτων τεχνικής εκπαίδευσης είναι τα επονομαζόμενα “επαγγελματικά περιγράμματα“. Είναι στην πράξη όλο το υλικό που περιγράφει τις προδιαγραφές και τις αναγκαίες δεξιότητες, ικανότητες και γνώσεις που χρειάζονται για κάθε ξεχωριστό επάγγελμα. Τα περιγράμματα αυτά αποτελούν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο χτίζονται τα προγράμματα σπουδών. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, υπάρχουν 330 αναγνωρισμένα επαγγέλματα με τα αντίστοιχα περιγράμματά τους. Στην Ελλάδα ο ΕΟΠΠΕΠ έχει πιστοποιήσει 204 περιγράμματα (καταγράφονται στο Παράρτημα 4 της έρευνας) τα οποία ωστόσο κρίνονται από τους ερευνητές αρκετά παρωχημένα και χρειάζονται διαρκή επικαιροποίηση.

Πολύ σημαντικό, δε, είναι το θέμα της πιστοποίησης. Της αντικειμενικής εξακρίβωσης, δηλαδή, ότι οι μαθητευόμενοι έχουν όντως λάβει τις δεξιότητες και τις γνώσεις που χρειάζονται για να εξασκήσουν ένα επάγγελμα. Αυτό γίνεται με εξετάσεις που, στα πιο επιτυχημένα παραδείγματα τέτοιων προγραμμάτων (Γερμανία, Ελβετία), γίνονται και με τη συμμετοχή των επιχειρήσεων και των επιμελητηρίων. Υπάρχουν, δε, πανευρωπαϊκά πρότυπα για τη διασφάλιση της ποιότητας της παρεχόμενης κατάρτισης (ένα πλαίσιο που ονομάζεται EQAVET) τα οποία υιοθετούν οι επιμέρους χώρες και υλοποιούν μέσω των εγχώριων αρμόδιων οργανισμών (στην Ελλάδα ο ΕΟΠΠΕΠ).

Και τι εξασφαλίζει μια χώρα και μια οικονομία από αυτή την επένδυση; Στη θεωρία τουλάχιστον, το όφελος είναι προφανές. Για τους νέους, ένα καλοσχεδιασμένο πρόγραμμα κατάρτισης τους προσφέρει γνώσεις και δεξιότητες που είναι χρήσιμες στην αγορά εργασίας και αυξάνουν πάρα πολύ τις προοπτικές τους να βρουν δουλειά αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η μαθητεία, επιπλέον, τους προσφέρει εμπειρία από το εργασιακό περιβάλλον αλλά και άλλες, έμμεσες κοινωνικές δεξιότητες και, φυσικά, μια αμοιβή κατά τη διάρκεια της φοίτησης. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, το ποσοστό των νέων ηλικίας 25-34 που έχουν περάσει από προγράμματα ΕΕΚ και εργάζονται φτάνει το 82%. Το ποσοστό συνολικά των αποφοίτων προγραμμάτων ΕΕΚ που εργάζονται στην ΕΕ το 2018 άγγιζε το 80%. Αυτοί που έχουν πρόσβαση σε υποδομές επανακατάρτισης και μετά την ένταξή τους στην αγορά εργασίας, δε, έχουν μισθούς αντίστοιχους των αποφοίτων πανεπιστημίων.

Για τις επιχειρήσεις τα οφέλη είναι επίσης προφανή: σε μια εποχή που σε πολλούς κλάδους υπάρχει μεγάλη ζήτηση για εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης, με προγράμματα κατάρτισης και μαθητείας οι επιχειρήσεις μπορούν να εκπαιδεύσουν απευθείας -και να απορροφήσουν γρήγορα- το ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζονται. Σύμφωνα με μια πρόσφατη καταγραφή του ΣΕΒ, στην αγορά πέρα από τα προφανή (μηχανικοί ηλεκτρονικών υπολογιστών κλπ.) υπάρχει μεγάλη ζήτηση για τεχνικούς ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, χειριστές μηχανημάτων έργων, τεχνίτες επεξεργασίας τροφίμων, υπαλλήλους καταγραφής υλικών και υπηρεσιών μεταφορών και άλλες ειδικότητες που μπορούν πολύ εύκολα και γρήγορα να προσφερθούν από ένα σύστημα ΕΕΚ σε νέους (η αντίστοιχη ανάλυση βρίσκεται στο Κεφάλαιο 10).

Βεβαίως, στην πράξη δεν λειτουργούν όλα τα συστήματα ΕΕΚ το ίδιο αποτελεσματικά. Στην Ελλάδα το ποσοστό των αποφοίτων προγραμμάτων ΕΕΚ που εργάζονταν το 2018 δεν έφτανε το 80%, που είναι ο μέσος όρος της ΕΕ, αλλά μόνο στο 50,5%. Το αν ένα σύστημα είναι αρκετά καλοσχεδιασμένο και αποδοτικό επηρέαζει και το τελικό αποτέλεσμα -και αυτό είναι ένα θέμα που χρειάζεται ανάλυση και αξιολόγηση σε κάθε χώρα -και σε κάθε πρόγραμμα- ξεχωριστά, όπως αναφέρεται στο Κεφάλαιο 3.6 της μελέτης.

2. Πού γίνεται η ΕΕΚ;

Στις περισσότερες χώρες της νότιας Ευρώπης -και στην Ελλάδα- η τεχνική κατάρτιση προσφέρεται κυρίως σε σχολικές δομές. Όπως είπαμε, η “επαγγελματική εκπαίδευση” στοχεύει στην προετοιμασία των μαθητών για συγκεκριμένα επαγγέλματα, και είναι διαφορετική από τη “γενική” εκπαίδευση, που στοχεύει στην προετοιμασία των μαθητών για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σε πολλές χώρες αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια ποιοτική και όχι ουσιαστική διάκριση των δύο συστημάτων -στην επαγγελματική εκπαίδευση συχνά ωθούνται μαθητές που δεν θεωρούνται (ή δεν θεωρούν εαυτούς) αρκετά “καλούς” για να προχωρήσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Σε άλλες χώρες, όμως, όπου η τεχνική κατάρτιση δεν γίνεται τόσο σε σχολικές δομές αλλά κυρίως με κάποια μορφή μαθητείας, (δηλαδή με ένα “δυϊκό” σύστημα που περιλαμβάνει θεωρητική εκπαίδευση στο σχολείο, αλλά και πρακτική κατάρτιση σε επιχειρήσεις με αμοιβή) αυτή η κατεύθυνση είναι πολύ πιο δημοφιλής. Στην Αυστρία, το 40% των μαθητών επιλέγουν ένα τέτοιο σύστημα μαθητείας. Στην Ελβετία το ποσοστό φτάνει το 70%.

Οι διαφορές σε εκείνα τα συστήματα είναι πολλές -και σε σχέση με συστήματα όπως της Ελλάδας, αλλά και μεταξύ τους. Στην Ελβετία η κεντρική διοίκηση και τα καντόνια εξασφαλίζουν την καλή λειτουργία των προγραμμάτων, αλλά το περιεχόμενό τους καθορίζεται και εποπτεύεται από τις επαγγελματικές οργανώσεις (που συντονίζουν) και τους εργοδότες (για την προσφορά θέσεων μαθητείας). Στην Αυστραλία έχουν ένα “Συμβούλιο Εθνικών Προσόντων” στο οποίο συμμετέχουν επιχειρήσεις και η κυβέρνηση, και το οποίο εποπτεύει την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, ενώ τα προγράμματα προκύπτουν από τομεακά “συμβούλια δεξιοτήτων βιομηχανίας” στα οποία συμμετέχουν μόνο επιχειρήσεις από τους αντίστοιχους τομείς. Στην Ελλάδα, η διακυβέρνηση γίνεται από μια περίπλοκη δομή διευθύνσεων, συμβουλίων, επιτροπών και οργάνων, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, υπό την επίβλεψη της Γενικής Γραμματείας Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης και Νεολαίας (για την οποία χρησιμοποιείται το αδιανόητο αρκτικόλεξο ΓΓΕΕΚΔΒΜΝ). Η δομή αυτή περιγράφεται λεπτομερώς στο Κεφάλαιο 9.7.

Στο Κεφάλαιο 5 οι ερευνητές αναλύουν διεξοδικά τα προγράμματα κατάρτισης στη Γαλλία, τη Γερμανία (όπου σχεδόν το 90% των αποφοίτων ΕΕΚ ηλικίας 20-34 εργάζονται), την Ελβετία και τη Φινλανδία. Από αυτή τη λεπτομερή καταγραφή αναδεικνύεται η ποικιλομορφία των διάφορων συστημάτων, καθώς και η διαφορετική έμφαση που δίνει το καθένα. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η εκπαίδευση παρέχεται κυρίως στο σχολείο, αλλά στην Ελβετία κυρίως με τη μαθητεία στις επιχειρήσεις, με τα επιμελητήρια και τους κοινωνικούς εταίρους να έχουν τον κυρίαρχο λόγο.

Και ποιο είναι το σύστημα της Ελλάδας; Αυτό αναλύεται διεξοδικά στο Κεφάλαιο 7.2.

3. Η περίπτωση της Ελλάδας

Όπως κι αν το δει κανείς, τα νούμερα περιγράφουν μια απογοητευτική εικόνα. Είναι γνωστά: η Ελλάδα είναι 24^η στην ΕΕ ως προς τις ψηφιακές δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού και 32^η στις 33 χώρες του ΟΟΣΑ ως προς το ποσοστό συμμετοχής του ανθρώπινου δυναμικού σε προγράμματα κατάρτισης. Το ποσοστό ανεργίας στη χώρα μας παραμένει εξαιρετικά υψηλό (στο 17,3% το 2019 από 27,5% το 2013 αλλά από 7,8% το 2008) ενώ στους νέους η ανεργία (35,2% το 2019) είναι υπερδιπλάσια του μέσου όρου της ΕΕ. Παρ’ όλα αυτά, σε έρευνα του ΣΕΒ (2020) το 42,6% των επιχειρήσεων δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να καλύψουν κενές θέσεις εργασίας μεσαίου επιπέδου, λόγω έλλειψης δεξιοτήτων και προϋπηρεσίας από το διαθέσιμο δυναμικό. Την προηγούμενη δεκαετία σχεδόν μισό εκατομμύριο εργαζόμενοι -κυρίως μορφωμένοι νέοι- έφυγαν στο εξωτερικό. Η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά NEETs, -δηλαδή νέων που δεν εργάζονται ούτε εκπαιδεύονται- στην ΕΕ (12,5% το 2019). Μολονότι η Ελλάδα είναι κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ στο ποσοστό πολιτών με τριτοβάθμια εκπαίδευση, είμαστε τελευταίοι στον Ευρωπαϊκό Δείκτη Δεξιοτήτων (μαζί με την Ισπανία).

Επιπλέον, η Ελλάδα παραδοσιακά επενδύει μικρά ποσά για την εκπαίδευση. Το 3,9% του ΑΕΠ που δόθηκε το 2018 είναι το δεύτερο χαμηλότερο της Ευρωζώνης, και κάτω από τον μέσο όρο ολόκληρης της ΕΕ. Η δαπάνη για “την εκπαίδευση”, δε, στην Ελλάδα σημαίνει σχεδόν αποκλειστικά τις δαπάνες για τους μισθούς των εργαζομένων -το 82,5% της κρατικής δαπάνης για την παιδεία πηγαίνει εκεί, το υψηλότερο ποσοστό από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Και το μαθησιακό επίπεδο των Ελλήνων μαθητών κρίνεται ως απογοητευτικό. Στην εξέταση του προγράμματος PISA του 2018 σχεδόν 1 στους 5 Έλληνες 15χρονους πέτυχαν πολύ χαμηλή επίδοση και στα τρία θέματα που εξετάστηκαν (μαθηματικά, κατανόηση κειμένου, φυσικές επιστήμες). Μόνο το 6,2% είχαν υψηλές επιδόσεις έστω και σε ένα μάθημα -έναντι του 15,7% που ήταν ο μέσος όρος στον ΟΟΣΑ.

Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι Έλληνες νέοι μειώνονται ολοένα και σε αριθμό -την επόμενη εικοσαετία οι μαθητές ηλικίας 15-19 που εισέρχονται στη δευτεροβάθμια και ανώτερη εκπαίδευση θα μειωθούν κατά 23%.

Όλα αυτά δημιουργούν εύλογες επιφυλάξεις για το μέλλον και για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Αλλά επισημαίνουν και ότι οι ευκαιρίες για βελτίωση είναι πάρα πολλές, σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα. Ένα από αυτά είναι οπωσδήποτε το σύστημα ΕΕΚ.

Στην Ελλάδα η ΕΕΚ περιλαμβάνει τα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ), τις Επαγγελματικές Σχολές Μαθητείας του ΟΑΕΔ (ΕΠΑΣ), τις Επαγγελματικές Σχολές του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (επίσης ΕΠΑΣ), αλλά και άλλες δομές όπως τα Μεταλυκειακά Έτη – Τάξεις Μαθητείας και τα ΙΕΚ. Από το 2020 το “Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης” ορίζει και περιγράφει όλες τις δομές που προσφέρουν ΕΕΚ στην Ελλάδα. Στο Κεφάλαιο 9 υπάρχει μια πλήρης χαρτογράφηση του πώς λειτουργεί το σύστημα.

Κάτι που έχει ομολογουμένως ενδιαφέρον είναι το ότι οι Έλληνες νέοι δεν προτιμούν την τεχνική εκπαίδευση. Το σχολικό έτος 2020-2021 στις δομές ΕΕΚ της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης φοίτησαν 116.704 μαθητές. Αυτό σημαίνει ότι μόνο 1 στους 3 μαθητές επιλέγουν να πάνε σε κάποιο ΕΠΑΛ στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση -και μόνο το 37% των μαθητών στα ΕΠΑΛ είναι κορίτσια. Από όσες και όσους επιλέγουν τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, δε, η συντριπτική πλειοψηφία (93%) επιλέγει τα ΕΠΑΛ και τις άλλες δομές ενδοσχολικής κατάρτισης, και μόνο το 7% πηγαίνει στα ΕΠΑΣ Μαθητείας. Στην ΕΕ συμβαίνει το αντίθετο -εκεί ποσοστό 70% επιλέγουν τη μαθητεία. Γιατί συμβαίνει αυτό; Υπάρχουν διάφορες ερμηνείες, αλλά μέρος του φαινομένου είναι ασφαλώς θέμα κουλτούρας. Σε έρευνα του Cedefop το 2017, το 69% των ερωτηθέντων δήλωναν ότι έχουν καλή εικόνα για την ανώτερη δευτεροβάθμια ΕΕΚ στην Ελλάδα. Στο “Τι Πιστεύουν Οι Έλληνες” του 2022, στην ερώτηση για το αν οι ερωτηθέντες θα προτιμούσαν “ένα πτυχίο πανεπιστημίου που οδηγεί σε εργασιακή ανασφάλεια και χαμηλές αποδοχές” ή “ένα πτυχίο τεχνικής σχολής με εξασφαλισμένη εργασία και υψηλότερες αποδοχές”, μόλις 18,9% επέλεξαν το πρώτο. Το 75,2% των Ελλήνων επέλεγαν το τεχνικό πτυχίο με εξασφαλισμένη εργασία και υψηλές αποδοχές. Στην πράξη, όμως, μόνο 1 στους 3 μαθητές λυκείου επιλέγουν τα ΕΠΑΛ -και ελάχιστοι επιλέγουν τις ΕΠΑΣ.

Στην Ελλάδα σήμερα λειτουργούν 408 ΕΠΑΛ (με 108.244 μαθητές). Τα παιδιά εκεί αποκτούν γενική εκπαίδευση, αλλά εκπαιδεύονται και σε 35 ειδικότητες, από “τεχνικούς δομικών έργων” και “αργυροχρυσοχοΐας” μέχρι “πλοίαρχοι εμπορικού ναυτικού” και “βοηθοί οδοντοτεχνίτη”. Οι ειδικότητες εκπορεύονται κυρίως από τη διαθεσιμότητα αντίστοιχων εκπαιδευτικών, και μένουν λίγο-πολύ σταθερές διαχρονικά. Αν και σε γενικές γραμμές το σύστημα λειτουργεί, και αν και τα τελευταία χρόνια έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για τη ριζική βελτίωσή τους, τα ΕΠΑΛ εξακολουθούν να μην αποτελούν επιθυμητή επιλογή για πολλούς μαθητές. Στην έρευνα του Cedefop, ένα ιλιγγιώδες 84% θεωρούν ότι η ΕΕΚ είναι μια εκπαιδευτική διαδρομή “για μαθητές με χαμηλές επιδόσεις”. Το ποσοστό εγκατάλειψης στα ΕΠΑΛ είναι σχεδόν εφταπλάσιο από το ποσοστό εγκατάλειψης στα Γενικά Λύκεια (11% έναντι 1,6%).

Εκτός από τα ΕΠΑΛ, υπάρχουν τα Μεταλυκειακά Έτη – Τάξεις Μαθητείας, που είναι μονοετή προγράμματα για αποφοίτους των ΕΠΑΛ που εκπαιδεύονται με μαθητεία σε επιχειρήσεις σε συγκεκριμένες ειδικότητες (το σχολικό έτος 2018-2019 ήταν 26 διαφορετικές και φοίτησαν 3.695 μαθητές). Ακόμα, υπάρχουν τα 50 ΕΠΑΣ Μαθητείας του ΟΑΕΔ, που αποτελούν την ελληνική εκδοχή του “δυϊκού” συστήματος. Οι απόφοιτοι εκεί αποκτούν το διακαίωμα να δώσουν εξετάσεις για να λάβουν πιστοποίηση για τις γνώσεις τους από τον ΕΟΠΠΕΠ. Στο τρέχον έτος (2022-2023) 6.460 μαθητές φοιτούν στα ΕΠΑΣ του ΟΑΕΔ και τις συνεργαζόμενες επιχειρήσεις (οι περισσότερες εκ των οποίων μικρές ή πολύ μικρές, κυρίως από τους κλάδους του εμπορίου και των υπηρεσιών), όπου καταρτίζονται σε 43 διαφορετικές ειδικότητες. Ωστόσο, από τους μαθητές που εγγράφονται ένα ποσοστό 35,5% δεν φοιτούν τελικά -όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, πολλοί μαθητές γράφονται στα ΕΠΑΣ επειδή η εγγραφή εξασφαλίζει αναβολή στράτευσης.

Εκτός από αυτά, λειτουργούν επιπλέον έξι διετούς φοίτησης ΕΠΑΣ Μαθητείας στον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό “ΔΗΜΗΤΡΑ” που είναι εποπτευόμενος από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (με ειδικότητες του αγροδιατροφικού τομέα και της ξυλογλυπτικής) οι Επαγγελματικές Σχολές Κατάρτισης (ΕΣΚ) που είναι διετούς φοίτησης και τα γνωστά ΙΕΚ, που παρέχουν κατάρτιση σε αποφοίτους των Γενικών Λυκείων και των ΕΠΑΛ.

Και τι γίνεται μετά την αποφοίτηση από όλες αυτές τις σχολές; Σε κάποιες περιπτώσεις, οι απόφοιτοι προχωρούν σε περαιτέρω σπουδές, συνήθως σε ΑΕΙ. Σε άλλες αποκτούν πιστοποίηση μέσω των εξετάσεων του ΕΟΠΠΕΠ και έτσι και το δικαίωμα άσκησης του συγκεκριμένου επαγγέλματος. Στη θεωρία, τουλάχιστον. Στην πράξη φαίνεται ότι το σύστημα δεν δημιουργεί τις στρατιές καταρτισμένων νέων που χρειάζεται η αγορά.

Οι ερευνητές, αναλύοντας δεδομένα από το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, εξέτασαν το αν 30.885 μαθητές που αποφοίτησαν στο διάστημα 2015-2020 είτε από Τάξη Μαθητείας των ΕΠΑΛ, είτε από ΕΠΑΣ του ΟΑΕΔ, είτε από ΙΕΚ, είτε από ΣΕΚ (σχολές επαγγελματικής κατάρτισης -έχουν καταργηθεί πλέον) εργάζονταν 6, 12 και 18 μήνες μετά την ολοκλήρωση της φοίτησής τους. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης, που παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 11, έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Δείχνουν ότι έξι μήνες μετά, μόνο το 23% των αποφοίτων αυτών των δομών εργάζονταν. Αυτό εν μέρει μπορεί να εξηγείται από το ότι οι άρρενες απόφοιτοι έσπευσαν να ολοκληρώσουν τη στρατιωτική τους θητεία –στους 12 μήνες μετά, το ποσοστό των αποφοίτων που εργάζονται φτάνει το 39%. Αλλά στους 18 μήνες το ποσοστό είναι ακόμα 38%. Τα επιμέρους δεδομένα δείχνουν ότι οι απόφοιτοι των ΕΠΑΣ του ΟΑΕΔ εντάσσονται πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερο ποσοστό στην αγορά εργασίας από τους υπόλοιπους.

Αυτό το ποσοστό μοιάζει χαμηλό -ίσως απογοητευτικό. Είναι ενδιαφέρον όμως, το ότι στη χώρα μας έχουν υπάρξει επιμέρους μεμονωμένες δράσεις που είχαν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα.

Την πενταετία 2013-2018 ο ΟΑΕΔ, σε συνεργασία με το Ελληνογερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, την ΕΕΣΣΤΥ και τον ΟΣΕ έτρεξαν ένα πρόγραμμα κατάρτισης 120 νέων στις Επαγγελματικές Σχολές (ΕΠΑΣ) για τρεις ειδικότητες τεχνιτών που χρειάζονται για τη συντήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου. Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε από τον ΟΑΕΔ και την Κεντρική Ένωση Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων της Γερμανίας, και χρηματοδοτήθηκε από τον ΟΑΕΔ και το Υπουργείο Παιδείας και Έρευνας της Γερμανίας. Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, πάνω από το 60% των αποφοίτων έπιασαν δουλειά στην ΕΕΣΣΤΥ.

Σε ένα άλλο παράδειγμα, δύο πειραματικές σχολές επαγγελματικής κατάρτισης του ΟΑΕΔ στο Καλαμάκι Αττικής και στο Ηράκλειο Κρήτης έτρεξαν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα μαθητείας σε συνεργασία με το Ελληνογερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο και την DEKRA Academie, στο πλαίσιο του οποίου εκπαίδευσαν 143 μαθητές στο διάστημα 2014-2017 σε ειδικότητες σχετικές με την τουριστική βιομηχανία. Τέσσερα χρόνια μετά, το 97% των αποφοίτων αυτών των προγραμμάτων εργάζονταν σε επαγγέλματα συναφή με αυτά που σπούδασαν.

Υπάρχουν, λοιπόν, περιθώρια να σχεδιαστούν περισσότερα αποτελεσματικά επιμέρους προγράμματα (προσπάθειες γίνονται ήδη). Αλλά η αναμόρφωση εν γένει ολόκληρου του συστήματος ΕΕΚ της χώρας θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντίστοιχα, πολύ πιο ικανοποιητικά αποτελέσματα.

Στο Κεφάλαιο 13 της μελέτης οι ερευνητές παρουσιάζουν μια σειρά από 16 προτάσεις για τον επανασχεδιασμό της δευτεροβάθμιας επαγγελματικής και τεχνικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Αυτές είναι προσαρμοσμένες στα δεδομένα της προϋπάρχουσας κατάστασης και τις ιδιαιτερότητες της δικής μας αγοράς και κουλτούρας (δεν φιλοδοξούν να μεταφέρουν το γερμανικό δυϊκό σύστημα εδώ) και περιλαμβάνουν από την αποκέντρωση των δομών διακυβέρνησης και την ανάπτυξη δράσεων για την ισότιμη συμμετοχή στην ΕΕΚ των δύο φύλων, μέχρι την επέκταση του θεσμού της μαθητείας και τον ανασχεδιασμό των ΕΠΑΛ, ώστε να γίνουν πιο αποτελεσματικά αλλά και πιο ελκυστικά ως επιλογή για τους μαθητές.

Προτάσεις

Πρόταση 1: Αποκέντρωση των δομών διακυβέρνησης της ΕΕΚ.
Πρόταση 2: Αξιολόγηση και κωδικοποίησης της υφιστάμενης νομοθεσίας, ώστε η ΕΕΚ να ρυθμίζεται από ενιαίο θεσμικό πλαίσιο.
Πρόταση 3: Αύξηση των οικονομικών πόρων που επενδύονται στην ΕΕΚ.
Πρόταση 4: Αναβάθμιση της ποιότητας των σπουδών στην υποχρεωτική εκπαίδευση.
Πρόταση 5: Αναβάθμιση των σπουδών ΕΕΚ, αύξηση της ελκυστικότητας και της κοινωνικής αποδοχής της, και ανατροπή των υφιστάμενων στερεοτύπων.
Πρόταση 6: Δημιουργία ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού της ΕΕΚ και εκσυγχρονισμός του τομέα.
Πρόταση 7: Μείωση της σχολικής διαρροής με την εφαρμογή πολιτικών πρόληψης, παρέμβασης και αποκατάστασης.
Πρόταση 8: Ίση συμμετοχή των δύο φύλων στην ΕΕΚ με εξειδικευμένο τμήμα παρέμβασης που θα απευθύνεται σε κορίτσια.
Πρόταση 9: Επανασχεδιασμός και επέκταση του θεσμού της μαθητείας.
Πρόταση 10: Επανεξέταση της λειτουργίας του θεσμού του “Μεταλυκειακού Έτους – Τάξη Μαθητείας”.
Πρόταση 11: Αναπροσαρμογή των κριτηρίων πρόσληψης και συνεχής επιμόρφωση του εκπαιδευτικού προσωπικού για τα μαθήματα ειδικότητας.
Πρόταση 12: Επανασχεδιασμός Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΣΕΠ).
Πρόταση 13: Σχεδιασμός και εφαρμογή εξειδικευμένων πολιτικών για την αύξηση της απασχόλησης των νέων 20-24 ετών.
Πρόταση 14: Επανασχεδιασμός της λειτουργίας των ΕΠΑΛ.
Πρόταση 15: Προσδιορισμός των ειδικοτήτων της ΕΕΚ ανάλογα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, τη γεωγραφική κατανομή, τη βαθμίδα κατάρτισης, τις εκπαιδευτικές δομές και τους φορείς κατάρτισης.
Πρόταση 16: Επανεξέταση της αντιστοίχισης των εκπαιδευτικών διαδρομών ΕΕΚ με την εφαρμογή των οριζόμενων κριτηρίων στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Επαγγελματικών Προσόντων.

Πηγή: dianoesis.org

Το άρθρο Η Επαγγελματική Εκπαίδευση & Κατάρτιση Στην Ελλάδα… Του Θοδωρή Γεωργακόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Αν μιλούσα εκ του σύνεγγυς με τη Νίκη Κεραμέως, θα της έλεγα ότι κάτι πρέπει να γίνει με τα σχολεία. Γνωρίζει ότι στη Γ΄ Λυκείου οι μαθητές δεν πατάνε το πόδι τους σχεδόν μετά τις Απόκριες, προκειμένου να αφοσιωθούν στην παρακολούθηση των φροντιστηρίων και στο διάβασμά τους εν όψει Πανελλαδικών; Αλήθεια, δεν προσβάλλονται από αυτό το γεγονός υπουργείο και καθηγητές;

Κάτι πρέπει να γίνει και με την αξιολόγηση των καθηγητών. Θα ήταν ευχής έργον να μαθαίναμε για ποιον λόγο καθηγήτρια Αγγλικών βαθμολογεί με 16 μαθήτρια που έχει τη συγκεκριμένη γλώσσα ως μητρική! Ποιος την ελέγχει; Ή καθηγήτρια των Μαθηματικών να βαθμολογεί με 12 μαθήτρια βραβευμένη από τη Μαθηματική Εταιρεία! Πώς γίνεται; Ενδεικτικά αναφέρονται οι περιπτώσεις, υπάρχουν πάμπολλες αντίστοιχες. Ανεπάρκειας ή συμπλεγμάτων. Θα ήταν ευχής έργον να είχαν τα παιδιά περισσότερες ώρες διδασκαλίας σε μαθήματα αναφοράς από το να διδάσκονται τα Κύριε ελέησον και τις βαθιές μετάνοιες. Θα ήταν ευχής έργον να μην είχαμε στα σχολεία αυτήν την παρωχημένη συνδικαλιστική κάστα της άρνησης στην πρόοδο και εξέλιξη – μα, φευ, δεν έχουμε. Πρέπει να το αλλάξουμε. Να σπάσουν αυγά…

Αρνούνται την αξιολόγηση οι εκπαιδευτικοί, αλλά αυτοί αξιολογούν δεκάδες χιλιάδες μαθητές και ετησίως σχεδόν εκατό χιλιάδες παιδιά των πανελλαδικών εξετάσεων. Θα ήταν ευχής έργον να μαθαίνουμε και τα αποτελέσματα των περίπου 1.400 σχολείων στις Πανελλαδικές. Δηλαδή, ποιο είναι το λύκειο με τους περισσότερους εισακτέους (δηλαδή τα φροντιστήρια της περιοχής του), μετά ποιο είναι το δεύτερο, το εκατοστό, το τελευταίο. Μετά θα μπορούσαμε να μετρήσουμε (ο Πιερρακάκης να είναι καλά) τι επιδόσεις έχουν τα κορίτσια και τι τα αγόρια, σε ποιες περιοχές της χώρας και πολλά άλλα. Μετρήσεις παντού. Αξιολόγηση παντού. Κι ας τολμήσουμε να πούμε και την κακή λέξη: απόλυση ή έστω μείωση μισθών στο προσωπικό σχολείων που καταλαμβάνουν τις τελευταίες θέσεις σε επιδόσεις. Δεν μπορεί όλα να είναι ανεξέλεγκτα και τα σχολεία να παράγουν αμόρφωτα παιδιά. Και δη χωρίς συνέπειες. Μου έλεγε παλιός και σπουδαίος καθηγητής ότι οι απόφοιτοι ενιαίου γυμνασίου της δεκαετίας του ’70 και του ’80 διέθεταν γνώσεις που σήμερα δεν διανοούνται ακόμη και οι απόφοιτοι ΑΕΙ. Οσο υπερβολικό κι αν ακούγεται, δεν απέχει από την πραγματικότητα. Αλλά ουδείς θέλει να το αλλάξει…

Από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας “Τo Μanifesto”

Πηγή: tomanifesto.gr

Το άρθρο Σχολεία αγραμμάτων… Του Νίκου Γ. Σακελλαρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) (Artificial Intelligence – AI) έχει τελευταία προσελκύσει το ενδιαφέρον επιχειρήσεων που επιθυμούν να δημιουργήσουν αξία (value) και να επωφεληθούν από τις δυνατότητες που παρέχει ο συνδυασμός ενός μεγάλου πλήθους δεδομένων που παράγονται και αποθηκεύονται καθημερινά, μιας υπολογιστικής ισχύος που συνεχώς μεγεθύνεται και αλγορίθμων που βασίζονται σε τεχνητά νευρωνικά δίκτυα και έχουν δυνατότητα αυτόνομης μάθησης υποστηρίζοντας τη λήψη σημαντικών αποφάσεων (βλ. Κ. Ζοπουνίδης, η Απόφαση: θεμελιώδεις αρχές και διαδικασίες, Ναυτεμπορική, 13.02.2021). Για παράδειγμα, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να επιτρέψουν προβλέψεις σε σχέση με διαδικασίες διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού και προσλήψεων, να συμβάλλουν στην καλύτερη διάγνωση δερματικών παθήσεων, αλλεργιών και όγκων σε ασθενείς, να βελτιστοποιήσουν χρονοδιαγράμματα παραγωγής και ελέγχων παραγωγής και να μειώσουν ενεργειακό κόστος (βλ. Κ. Ζοπουνίδης, τεχνητή νοημοσύνη και εξελίξεις στην καθημερινότητα, Ναυτεμπορική, 25.01.2018). Αναμφίβολα, η ΤΝ, που συχνά ορίζεται ως η επιστήμη που καθιστά υπολογιστικές μηχανές να πραγματοποιούν διαδικασίες που παραδοσιακά απαιτούσαν ανθρώπινη παρέμβαση και νοημοσύνη, προσφέρει ευκαιρίες σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε μια πληθώρα βιομηχανιών, αλλά ο τρόπος με τον οποίο μπορούν να επωφεληθούν αυτής παραμένει γρίφος για τις περισσότερες και ιδιαίτερα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Στην προσπάθεια επιχειρήσεων και οργανισμών να βρουν την απαραίτητη τεχνογνωσία, συχνά προτρέπουν τους/τις υπαλλήλους και στελέχη τους να παρακολουθήσουν μεταπτυχιακά προγράμματα ή σεμινάρια που στοχεύουν σε διάφορα πεδία που σχετίζονται με την ΤΝ, όπως για παράδειγμα προγράμματα που εστιάζουν στην επιστήμη δεδομένων. Μια βασική ερώτηση λοιπόν αναφέρεται στο πώς η εκπαίδευση για ΤΝ θα μπορέσει να καλύψει την ανάγκη για γνώση όσον αφορά το σημαντικό αυτό πεδίο και πρωτίστως πώς θα προετοιμάσει την κοινωνία για τους πολύπλευρους μετασχηματισμούς που μπορεί να επιφέρει η ΤΝ. Στο παρόν άρθρο εστιάζουμε σε αυτό το ερώτημα, το οποίο απαντάμε επιχειρηματολογώντας για την ανάγκη η εκπαίδευση για ΤΝ να δώσει έμφαση στην καλλιέργεια μιας νοοτροπίας ΤΝ: AI mindset. Μια τέτοια νοοτροπία θα ωθήσει στελέχη επιχειρήσεων να αντιληφθούν την TN ως ένα πολυδιάστατο φαινόμενο η κατανόηση του οποίου απαιτεί όχι μόνο βασικές γνώσεις σχετικά με τους τύπους τεχνολογιών TN και τις δυνατότητες και απατήσεις αυτών όσον αφορά την τεχνολογική διάσταση αλλά και τις προκλήσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση της TN στις επιχειρήσεις

Μία νοοτροπία TN σημαίνει ότι δεν χρειάζεται η εκπαίδευση να περιορίζεται μονάχα στον προγραμματισμό, στις αρχές της επιστήμης δεδομένων και στα τεχνικά χαρακτηριστικά μοντέλων ΑΙ, ακολουθώντας μια agenda επηρεασμένη μόνο από Computer Science. Σε έναν κόσμο που φαινόμενα αλγοριθμο-κρατίας είναι αισθητά στην καθημερινή μας ζωή, είναι σημαντικό να είμαστε σε θέση να αντιλαμβανόμαστε τον ρόλο των δεδομένων, των αλγορίθμων και των μοντέλων TN όπως επίσης να εφοδιάζουμε την κοινωνία μας με βαθύτερη γνώση για τη σχέση μεταξύ οργανισμών και τεχνητής νοημοσύνης και για πώς η TN μπορεί να πυροδοτήσει νέες οργανωσιακές και κοινωνικές αλλαγές αλλά και προκλήσεις (βλ. Κ. Ζοπουνίδης, από τη δημοκρατία στην αλγοριθμοκρατία, Ναυτεμπορική, 23.10.2017). Η καλλιέργεια ενός τέτοιου AI mindset είναι από μόνη της μια πρόκληση για την εκπαίδευση μιας και προϋποθέτει τέσσερις βασικούς παράγοντες.

1. Διασφάλιση γραμματισμού τεχνητής νοημοσύνης

Για να καλλιεργηθεί ένα ΑΙ mindset, η εκπαίδευση καλείται να δημιουργήσει ένα πλαίσιο όπου ακόμη και φοιτητές ή στελέχη επιχειρήσεων μη εξοικειωμένα με τον όρο ΤΝ να μπορούν να αποκτήσουν γραμματισμό TN (ΑΙ literacy) σε ικανοποιητικό βαθμό ώστε να είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται τις διαφορετικές μεθόδους και τεχνικές και τις προϋποθέσεις αυτών. Για παράδειγμα, στελέχη επιχειρήσεων θα πρέπει στις μέρες μας να είναι εξοικειωμένα με βασικές έννοιες και τεχνικές ΤΝ όπως machine learning, deep learning, natural language processing, και η εκπαίδευση θα πρέπει να εστιάζει στην ανάπτυξη γνώσεων και δεξιοτήτων που θα τους/τις επιτρέπουν να συμμετέχουν ενεργά σε συζητήσεις για τη δημιουργία μιας λύσης ΤΝ χωρίς να νιώθουν ανασφάλεια λόγω μη εξοικείωσης. Είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση στο τι είναι ΤΝ και πώς λειτουργεί. Όπως προαναφέραμε, η ΤΝ αφορά ένα σύνολο τεχνικών επιστήμης υπολογιστών που επιτρέπουν σε υπολογιστικές μηχανές να μάθουν, να προσαρμοστούν σε νέες εισροές δεδομένων και να πραγματοποιήσουν εργασίες με τέτοιο τρόπο που να προσομοιάζεται η ανθρώπινη νοημοσύνη. Η εκπαίδευση λοιπόν οφείλει να παρέχει τεχνογνωσία σε σχέση με τις διάφορες αυτές τεχνικές, του τι αυτές απαιτούν αλλά και το πώς λειτουργούν και να αναδείξει μελλοντικά στελέχη επιχειρήσεων που είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται ότι ο όρος ΤΝ είναι ιδιαίτερα ευρύς και γενικός. Για παράδειγμα, η περισσότερο αποτελεσματική και δημοφιλής τεχνική ΤΝ σήμερα ονομάζεται deep learning και αναδεικνύει έναν τρόπο με τον οποίο οι υπολογιστές μπορούν να μιμηθούν την αρχιτεκτονική του ανθρώπινου εγκεφάλου για να επιτύχουν μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ. Σε επόμενο άρθρο μας θα επανέλθουμε σε βασικές έννοιες και τεχνικές ΤΝ για τις οποίες πιστεύουμε ότι φοιτητές και στελέχη επιχειρήσεων καλούνται να έχουν γνώση.

2. Αποφυγή τεχνολογικού ντετερμινισμού

Επίσης, για την καλλιέργεια ενός ΑΙ mindset, η εκπαίδευση είναι σημαντικό να συμβάλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο επιχειρήσεις μπορούν να εισάγουν λύσεις ΤΝ, να διαχειρίζονται τις αλλαγές που επιφέρει η εισαγωγή μιας λύσης βασισμένη σε ΤΝ και να δημιουργούν αξία για τις ίδιες, τους/τις υπαλλήλους τους και το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο δραστηριοποιούνται. Σε αυτό το πλαίσιο, η σύγχρονη εκπαίδευση καλείται να προσφέρει τα κατάλληλα εφόδια για βαθύτερη κατανόηση των διαδικασιών και αλλαγών που απαιτούνται για να ληφθεί αξία από TN τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε στρατηγικό επίπεδο (βλ. Κ. Ζοπουνίδης, Α. Κωστής, τεχνητή νοημοσύνη και διαχείριση του θορύβου, Ναυτεμπορική, 26.12.2021).

3. Προώθηση μιας data-driven κουλτούρας λήψης αποφάσεων

Βασικό συστατικό για την καλλιέργεια ενός ΑΙ mindset είναι η προώθηση και εδραίωση της ιδέας ότι οι σύγχρονοι οργανισμοί και επιχειρήσεις θα πρέπει να έχουν σαφείς διαδικασίες για τη συλλογή, αποθήκευση και αξιοποίηση δεδομένων. Επίσης, τα δεδομένα προσεγγίζονται ως πόροι με βάση τους οποίους λαμβάνονται αποφάσεις και καθοδηγούν τις επιχειρήσεις στην επίτευξη των επιχειρηματικών τους στόχων και στη δημιουργία οποιασδήποτε λύσης ΤΝ. Όπως μας εξήγησε ένας Machine Learning Expert της Σουηδικής Εταιρείας Peltarion, «Οι λύσεις τεχνητής νοημοσύνης θα είναι τόσο ισχυρές όσο η ποιότητα των δεδομένων με τα οποία τροφοδοτούν και εκπαιδεύουν ένα μοντέλο ΤΝ. Οι επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται για λύσεις deep learning θα πρέπει να δώσουν έμφαση στο τρόπο με τον οποίο συλλέγουν, δημιουργούν επισημάνσεις και αξιοποιούν τα δεδομένα τους».

4. Παρακίνηση για συμπερίληψη ηθικών ζητημάτων σχετικά με τη χρήση ΤΝ

Συμπερίληψη ηθικών ζητημάτων βρίσκονται στο επίκεντρο ενός AI mindset αφού η νοοτροπία αυτή δίνει έμφαση σε προκλήσεις και ζητήματα που εγείρονται από τη χρήση της ΤΝ στις επιχειρήσεις και υπογραμμίζει ότι τα στελέχη πρέπει να είναι διορατικά για τη διασφάλιση υπεύθυνης καινοτομίας ΤΝ. Εξασφάλιση της ικανότητας των εμπλεκόμενων μερών για κριτική σκέψη όσον αφορά φαινόμενα αλγοριθμο-κρατίας και αλγοριθμικής προκατάληψης (algorithmic bias) και διαδικασίες “keeping the human in the loop” αποτελεί θεμέλιο λίθο για την καλλιέργεια ενός AI mindset που θα βοηθήσει τον άνθρωπο να είναι σε θέση να αντιλαμβάνεται τυχόν ανισότητες ισχύος που μπορεί να προκύψουν στο χώρο εργασίας ως αποτέλεσμα χρήσης λύσεων ΤΝ (βλ. Lebovitz, S., Levina, N., & Lifshitz-Assaf, H. (2021). Is AI ground truth really “true”? The dangers of training and evaluating AI tools based on experts’ know-what. Management Information Systems Quarterly).

Για να επιτευχθεί η καλλιέργεια ενός ΑΙ mindset βέβαια, η εκπαίδευση για ΤΝ επιτάσσει διεπιστημονικά προγράμματα σπουδών με ταυτόχρονη συμμετοχή από τμήματα computer science, information systems, και business administration. Αυτό επιβάλλει να ανοίξουμε τους ορίζοντες μας, να αποδεχτούμε τα ούτως ή άλλως ευάλωτα όρια μεταξύ διαφορετικών ακαδημαϊκών κλάδων που προσφέρουν σημαντική γνώση για την καλλιέργεια μιας νοοτροπίας TN και να συνεχίζουμε να στελεχώνουμε τα πανεπιστήμιά μας με ακαδημαϊκό προσωπικό προερχόμενο από ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών κλάδων. Επίσης, απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή και χρήση εκπαιδευτικών μεθόδων που φέρνουν τους/τις σπουδαστές/στριες αντιμέτωπους/ες με πραγματικά προβλήματα ΤΝ και περιλαμβάνουν συνεργασίες με επιχειρήσεις του ευρύτερου κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο λειτουργεί το σύγχρονο πανεπιστήμιο (βλ. Mathiassen, L., & Nielsen, P. A. (2008). Engaged scholarship in IS research. Scandinavian Journal of Information Systems, 20(2), 1)

Καθηγητής Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, Ακαδημαϊκός
Βασιλική Ακαδημία Οικονομικών & Χρηματοοικονομικών
Βασιλική Ευρωπαϊκή Ακαδημία των Διδακτόρων
Επίτιμος Δρ. ΑΠΘ
Πολυτεχνείο Κρήτης, Audencia Business School, France

Δρ. Άγγελος Κωστής
Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο Lab Τεχνητής Νοημοσύνης
Σουηδικό Κέντρο για Ψηφιακή Καινοτομία
Πανεπιστήμιο του Ούμεο, Σουηδία
Επισκέπτης Ακαδημαϊκός στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, Καλιφόρνια, Αμερική

Το άρθρο Εκπαίδευση και Τεχνητή Νοημοσύνη: Προκλήσεις και Διέξοδοι ή Ανάγκη για Καλλιέργεια ενός AI Mindset… Των Κωνσταντίνο Ζοπουνίδη & Άγγελου Κωστή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Με αφορμή τη δημοσίευση σχετικών ερευνητικών κειμένων, η διαΝΕΟσις πραγματοποίησε την Τετάρτη 6/10 μια δημόσια διαδικτυακή συζήτηση για την τεχνική εκπαίδευση, την εκπαίδευση ενηλίκων και τη διά βίου μάθηση στην Ελλάδα.

Πόσο σημαντική είναι η καλλιέργεια και η ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων για την αύξηση της απασχόλησης στην Ελλάδα; Ποιες είναι οι μελλοντικές προκλήσεις και ποιες οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν;

Στη συζήτηση, την οποία συντόνισε ο Διευθυντής Περιεχομένου της διαΝΕΟσις Θοδωρής Γεωργακόπουλος συμμετείχαν οι:

– Γεώργιος Βούτσινος, Γενικός Γραμματέας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης, Διά Βίου Μάθησης και Νεολαίας, Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων
– Ιωάννα Λυτρίβη, Διευθύνουσα Σύμβουλος Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων & Επαγγελματικού Προσανατολισμού – ΕΟΠΠΕΠ
– Μιλτιάδης Νεκτάριος, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιά – Νάνσυ Πουλούδη, Καθηγήτρια στο Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου
– Αλέξης Κόκκος, Ομότιμος Καθηγητής Εκπαίδευσης Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Το άρθρο 17o diaNEOsis Live: Τεχνική Εκπαίδευση, Εκπαίδευση Ενηλίκων Και Διά Βίου Μάθηση Στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, οι αλγόριθμοι και η μηχανική μάθηση (machine learning) έχουν κάνει άλματα σε πολλούς τομείς της επιστήμης και της καθημερινής ζωής. Η πανδημία έδρασε ως επιταχυντής, για το ρόλο των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση και την έρευνα. Η αναγκαστική μεταφορά της εκπαιδευτικής διαδικασίας από την αίθουσα στην οθόνη, μετάτρεψε τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, το τάμπλετ, ακόμα και το κινητό τηλέφωνο, σε κύρια εργαλεία μάθησης.

Στη μετά Covid εποχή απαιτούνται όλο και περισσότερες δεξιότητες που σχετίζονται με την ικανότητα χειρισμού εργαλείων όπως οι εκπαιδευτικές και εργασιακές πλατφόρμες, και η επεξεργασία μεγάλης κλίμακας δεδομένων (Big Data). Η ευημερία και η ανάπτυξη στην Ευρώπη είναι συνδεδεμένη με την αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών συνδεσιμότητας και διαχείρισης δεδομένων. Η εκτίμηση μάλιστα του Ευρωκοινοβουλίου κάνει λόγο για αύξηση της παραγωγικότητας που θα επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη μέχρι το 2035, από 11% έως 37%, ποσοστά τα οποία αφορούν και την εκπαίδευση.

Υπάρχουν ήδη εφαρμογές που εξελίσσουν τα συστήματα εκμάθησης και εξέτασης επιτρέποντας σε διδάσκοντες και διδασκόμενους να αναπτύσσουν περισσότερες δραστηριότητες και να εστιάζουν σε θέματα ουσίας. Άλλες εφαρμογές εκμηδενίζουν το χρόνο διόρθωσης εξετάσεων (υπάρχουν και σε ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα), ενώ άλλες αναγνωρίζουν τις αδυναμίες των εκπαιδευομένων και προσαρμόζουν την ύλη στις ανάγκες τους, δίνοντας απάντηση στη διαχρονική πρόκληση των εκπαιδευτικών να διαφοροποιήσουν και να εξατομικεύσουν τη μάθηση.

Υπάρχουν επίσης εφαρμογές που μεταφράζουν σε πραγματικό χρόνο σε διαφορετικές γλώσσες καθιστώντας πραγματικότητα την «παγκόσμια» σχολική τάξη, ενώ οι εφαρμογές για εκμάθηση ξένων γλωσσών καθημερινά βελτιώνονται ενσωματώνοντας στοιχεία από εκατομμύρια χρήστες.

Αυτά δεν είναι επιστημονική φαντασία. Γίνονται ήδη στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Κίνα και στην Ευρώπη αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο. Στις ΗΠΑ η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση, θα έχει μία αύξηση της διείσδυσής της περίπου 48% στην περίοδο 2018-2022 και οι αμερικανικές startups που ασχολούνται με την τεχνητή νοημοσύνη έλαβαν μονό το 2018 χρηματοδοτήσεις 9,3 δισεκατομμύρια δολάρια (πηγή:Artificial Intelligence Market in the US Education Sector).Η Κίνα έχει επενδύσει πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια στην τεχνητή νοημοσύνη αποκλειστικά για την εκπαίδευση και εξάγει την τεχνολογία των σχετικών εταιρειών της σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Η Φινλανδία, πρωτοπόρος στην ένταξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση στην Ε.Ε., διαθέτει Εθνικό Κέντρο για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μέχρι το 2025 εκτιμάται ότι οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη για εφαρμογές που αφορούν μόνο την εκπαίδευση θα φτάσουν τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια.

Έχουμε μπροστά μας μια πορεία μη αναστρέψιμη. Από τη στιγμή που μαθητές και φοιτητές θα βρεθούν αύριο σε ένα κόσμο που η τεχνητή νοημοσύνη θα είναι η πραγματικότητα τους, θα πρέπει να αρχίσουν από τώρα να εξοικειώνονται και να την χρησιμοποιούν. Οι επενδύσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την έρευνα οφείλουν να συνδέονται με αυτές τις εξελίξεις και να «διαλειτουργούν» με τον κόσμο των επιχειρήσεων.

Οι προκλήσεις είναι τεράστιες για την Ελλάδα. Η εκπόνηση και εφαρμογή ενός στρατηγικού σχεδίου διείσδυσης της τεχνητής νοημοσύνης σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης είναι εθνική αναγκαιότητα. Ας αφήσουμε πίσω το «κάθε πόλη και πανεπιστήμιο» και ας μην φοβηθούμε την μεγάλη πρόκληση των ραγδαίων αλλαγών στον τρόπο που μαθαίνουμε, ερευνούμε και διδάσκουμε.

*PhD LSE, επίκουρη καθηγήτρια Διοικητικής Επιστήμης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο
**πρώτη δημοσίευση: εφημερίδα, «ΤΑ ΝΕΑ»

Το άρθρο Τεχνητή νοημοσύνη και εφαρμογές στην εκπαίδευση και την έρευνα στην μετά Covid εποχή… Της Εύης Χριστοφιλοπούλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.