«Eν ταις Καλτεζαίς, επαρχία Μιστρά, έγινε συνέλευσις από μέρους προυχόντων της Πελοποννήσου, και το εύρηκαν εύλογον να φέρωμεν τον Μαυρομιχάλην, οπού ήτον εις Καλαμάταν. Επήγεν ο Κανέλος ο Δεληγιάννης και ο Πονηρός, τον επήραν από την Καλαμάταν, τον επήγαν εις την Στεμνίτσαν και τον έκαμαν πρόεδρον της Γερουσίας, και έγραψαν εις την Υδραν, εις ταις Σπέτσαις, εις την Επτάνησον»

Με τα λιτά αυτά λόγια ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αναφέρεται στην Πελοποννησιακή Γερουσία στην Διήγησίν του συμβάντων της ελληνικής φυλής. Τίποτε το περιττό, τίποτε το θριαμβευτικό, όπως άλλωστε εν γένει ο λόγος του Κολοκοτρώνη σε όλη του την «διήγησιν», αλλά και ο λόγος άλλων αγωνιστών του Εικοσιένα, με πιο καίριο, όχι ωστόσο και τόσο αμέτοχο υστεροβουλιών, όσο αρκετοί έχουν συνηθίσει να θεωρούν, αυτόν του στρατηγού Μακρυγιάννη. Στη σύντομη αυτή περιγραφή από τον Κολοκοτρώνη του «συμβάντος» της Πελοποννησιακής Γερουσίας εμπεριέχεται, έστω αδρά και αμυδρά, μία αναφορά στην ευρεία δικαιοδοσία της Γερουσίας, που, αν και δεν κάλυπτε όλα τα μέρη της επαναστατημένης Ελλάδας, υπερέβαινε τον γεωγραφικό χώρο της Πελοποννήσου και, εν πάση περιπτώσει, αποτελούσε το μοναδικό, μέχρι τότε, κεντρικό συντονιστικό όργανο των επαναστατημένων Ελλήνων.

Η Πελοποννησιακή Γερουσία ιδρύθηκε στις 26 Μαΐου στις Καλτεζές, με πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και γενικό γραμματέα τον Ρήγα Παλαμήδη. Οι στόχοι της προσδιορίσθηκαν ως εξής:

«…να συσκέπτωνται, προβλέπωσι και διοικώσι και κατά το μερικόν και κατά το γενικόν απάσας τας υποθέσεις, διαφοράς και παν ό,τι συντείνει εις την κοινήν ευταξίαν, αρμονίαν, εξοικονομίαν τε και ευκολίαν του ιερού Αγώνος μας, καθ’ όποιον τρόπον η Θεία πρόνοια τους φωτίση και γνωρίσωσιν ωφέλιμον, έχοντες κατά τούτο κάθε πληρεξουσιότητα, χωρίς να ημπορή τις να αντιτείνει ή να παρακούση εις τα νεύματα και τας διαταγάς των».

Εδρα της Γερουσίας ορίσθηκε η Στεμνίτσα. Αξίζει να σημειωθεί ότι δύο μήνες πριν, στις 24-25 Μαρτίου, η τοπική Μεσσηνιακή Γερουσία, υπό την προεδρία επίσης του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, είχε εκδώσει την Προειδοποίησιν, το πρώτο σημαντικό διπλωματικό έγγραφο των επαναστατημένων Ελλήνων, και την απέστειλε στις μεγάλες δυνάμεις, ανακοινώνοντάς τους την κήρυξη της επανάστασης και ζητώντας τους τη φιλέλληνα συνδρομή τους το έγγραφο εκείνο μεταφράστηκε στις σημαντικότερες ευρωπαϊκές γλώσσες. Οι πρωτοβουλίες της Μεσσηνιακής Γερουσίας βρήκαν απήχηση ακόμη και στην Αμερική, η Επανάσταση της οποίας εναντίον των Αγγλων, όπως και η Γαλλική Επανάσταση, είχαν εμπνεύσει και τους Ελληνες και κυρίως τους υπερασπιστές του Διαφωτισμού, με πνευματικό ηγήτορα, βέβαια, τον Αδαμάντιο Κοραή.

Η σύντομη αυτή αναφορά μου στην Προειδοποίησιν της Μεσσηνιακής Γερουσίας και την πρόσληψή της από φορείς πολιτικής ή πνευματικής ισχύος στο εξωτερικό (τους βασικούς, δηλαδή, αποδέκτες της), αποσκοπεί στην ανάδειξη δύο βασικών διαστάσεων της ιστορίας της Ελληνικής Επανάστασης, στο πλαίσιο των οποίων πρέπει να δούμε, θεωρώ, γενικά τις δράσεις των επαναστατημένων Ελλήνων, συμπεριλαμβανομένης και της Πελοποννησιακής Γερουσίας: 1) Η Ελληνική Επανάσταση, αποτέλεσμα και έργο βεβαίως κυρίως της πρόθεσης και ωριμότητας των Ελλήνων της εποχής εκείνης, δεν ήταν ένα γεγονός περιορισμένης πολιτικής εμβέλειας: είχε διεθνοποιηθεί και έγινε αντικείμενο ποικίλων, σύνθετων διαπραγματεύσεων σε διεθνές, κατά κύριο λόγο ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και, όπως είναι αναμενόμενο σε πλαίσιο Realpolitik, διενέξεων υπαγορευομένων από τα συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων και τις σχετικές ισορροπίες/ανισορροπίες. 2) Ο Φιλελληνισμός, προϊόν κατά βάσιν του Διαφωτισμού και του Ρομαντισμού, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάδειξη των ελληνικών δικαίων. Εκπροσωπούμενο από πολιτικούς, αλλά κυρίως διανοητές και ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων, το ρεύμα του διεθνούς Φιλελληνισμού είχε καταφέρει να επηρεάσει την κοινή γνώμη, ισχυρό αρωγό, πρωτίστως ηθικό αλλά και πολιτικό, της ελληνικής υπόθεσης.

Στις 27 Μαΐου, η έδρα της Πελοποννησιακής Γερουσίας, για λόγους ασφαλείας και ταχύτερου συντονισμού των δράσεών της, μεταφέρθηκε στη Στεμνίτσα, την αγαπημένη «οχυρή χωροπούλα» του Κολοκοτρώνη. Δύο μήνες περίπου πριν από τη σύγκληση της Πελοποννησιακής Γερουσίας αναφέρεται ότι είχε κηρυχθεί επίσημα η Επανάσταση και στη Στεμνίτσα στην τοποθεσία Λίμνες, ενώ, αμέσως μετά, στρατιωτικό σώμα Στεμνιτσιωτών, υπό την ηγεσία των οπλαρχηγών Κωνσταντίνου Αλεξανδρόπουλου, Γεωργίου Ροϊλού, Βασιλείου Ροϊλού και Δημητρίου Ροϊλού, ενώθηκαν με τις δυνάμεις του Κολοκοτρώνη στην Καρύταινα και έλαβαν μέρος στην πολιορκία της ιστορικής κώμης. Στις 29 Μαΐου, η Γερουσία εκδίδει την πρώτη της πράξη, την Προκήρυξιν προς τον Πελοποννησιακό λαό:

«Επειδή εις τον ιερόν τούτον αγώνα περί της ελευθερίας της πατρίδος μας δίκαιον και αναγκαίον είναι να συναγωνισθώμεν και να συνδράμωμεν όλοι οι πατριώται κάθε τάξεως με μίαν γνώμην και απόφασιν, διά τούτο διορίζομεν και ειδοποιούμεν άπαντας, ότι όλοι κοινώς να τρέξετε κατά χρέος σας εις την δούλευσιν της πατρίδος με προθυμίαν και καθ’ όποιον τρόπον κανένας ημπορεί και η τάξις, η ηλικία και κατάστασις απαιτεί και να συναχθήτε εις τα στρατόπεδα των επαρχιών σας… Οσοι παρακούσετε την κοινήν ταύτην και δικαίαν φωνήν της πατρίδος ηξεύρετε καλώς ότι κοντά όπου θέλετε παιδευθή πρεπόντως και χωρίς συγκατάβασιν, δεν θέλετε έχει και εις το εξής κανένα δικαίωμα ούτε πατριώται μας να ονομάζεσθε ούτε εξουσίαν τινά να έχετε εις τα κτήματα και υπάρχοντά σας, αλλά όλα αυτά θέλει είναι του κοινού, τα δε ονόματά σας θέλει μείνωσι εις την αιώνιον καταισχύνην και κατηγορίαν ως άλλοι εχθροί του ελληνικού γένους. Αύτη είναι η δικαία απόφασις και κάμετε το χρέος σας δια να μη παραπονεθήτε και μετανοήτε ανωφελώς. Υγιαίνετε οι ευφρονούντες.

1821, Μαΐου 29, Στεμνίτζα, η Γερουσία της Πελοποννήσου, Ο Βρεσθένης Θεοδώρητος, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Αθανάσιος Κανακάρης, Αναγνώστης Παπαγιαννόπουλος, Νικόλαος Πονηρόπουλος».

Στην ανάγνωσή μου του αποσπάσματος αυτού από την πρώτη εγκύκλιο της Πελοποννησιακής Γερουσίας, θα προσέξατε ότι τόνισα κυρίως τους ακόλουθους όρους: ελευθερία, ιερός, δίκαιον, κοινόν, δούλευσιν, καταισχύνην. Θα ήθελα για λίγο να εστιασθώ στην ενδιαφέρουσα χρήση εδώ μιας λέξης με κατεξοχήν δυσάρεστες συνυποδηλώσεις: δούλευσις. Εννοια, που γενικά αναφερόταν στην ηγεμόνευση των Ελλήνων από τους Τούρκους, τώρα, στην πρώτη Πράξη της Πελοποννησιακής Γερουσίας, ουσιαστικά πρώτη επίσημη προκήρυξη προς το επαναστατημένο έθνος, επενδύεται με καινούργιο περιεχόμενο, όχι ανεπηρέαστο από το παράδειγμα της Γαλλικής Επανάστασης και τα ιδεολογήματα που την ενέπνευσαν: οι ξεσηκωμένοι Ελληνες καλούνται από δούλοι των κατακτητών να δουλεύσουν στο κοινόν της ίδιας τους της πατρίδας, που είχε ήδη αρχίσει να αυτοδιοικείται και σταδιακά να αυτονομείται, τουλάχιστον από τους Τούρκους. Οσοι δεν συμμορφώνονται με την έκκληση αυτή, εκτός των πρακτικών ποινών, υποβάλλονται στην γενική κατακραυγή («αιώνιον καταισχύνην»). Το κοινόν και η υπηρέτηση των αναγκών του, ακόμη και εις βάρος των προσωπικών ή οικογενειακών αναγκών των ατόμων, είναι βασική έγνοια της Γερουσίας, στην οποία επανέρχεται και στις άλλες εγκυκλίους της και με την οποία προσπαθούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση του πατριωτικού φαντασιακού των Ελλήνων της εποχής. Στο φαντασιακό αυτό, αλλά και στην σχετική σημασία για την σύγχρονη Ελλάδα γεγονότων τοπικής ιστορίας, θα επανέλθω την επόμενη εβδομάδα.

*Ο Παναγιώτης Ροϊλός είναι Καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στην Έδρα Γιώργου Σεφέρη και Καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, επιστημονικός εταίρος στο Κέντρο Διεθνών Σχέσεων Weatherhead. Το κείμενο, που αποτελεί πρώτο μέρος του σημειώματος, προέρχεται από την ομιλία του στην επέτειο της Πελοποννησιακής Γερουσίας, τον Ιούνιο του 2016.

Το άρθρο Το «δίκαιον» και το «κοινόν»… Του Παναγιώτη Ροϊλό εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τον χειμώνα του 1827 ο Αλέξανδρος Νέγρης, αξιωματικός στην Επανάσταση του 1821, ανιψιός του Δημητρίου Υψηλάντη, φθάνει στη Βοστώνη. Το 1828 άρχισε να διδάσκει τη νέα ελληνική γλώσσα στο Χάρβαρντ. Την ίδια χρονιά εξέδωσε στη Βοστώνη την Grammar of the Modern Greek Language (Συνοπτική της απλοελληνικής διαλέκτου γραμματική). Η γραμματική είναι γραμμένη στην ελληνική, εκτός από τον πρόλογό της, που παρατίθεται και σε αγγλική μετάφραση. Είναι ιδιαίτερα φιλόδοξα και έχουν ιδιαίτερη πολιτισμική ιστορική σημασία αυτά που λέει στο τέλος του εισαγωγικού σημειώματος: «Παρηγορία μου μεγίστη είναι εις τας πολλάς μου δυστυχίας, μεμονωμένος, εστερημένος πατρίδος, συγγενών και φίλων το να εξεύρω την σπουδήν της γλώσσης μου, εις την οποίαν εγεννήθησαν αι τέχναι και αι επιστήμαι, καλλιεργουμένην εις ένα νέον ημισφαίριον. Και όλη μου κατά το παρόν η φιλοδοξία περιορίζεται εις το να εμπορώ να ειπώ ότι πρώτος εις τους φιλομαθείς και φιλοκάλους ενέπνευσα Αμερικανούς την επιθυμίαν τού να σπουδάζωσι την καθομιλουμένην». Το 1829 ο Νέγρης μετακόμισε για λίγο στο Κονέκτικατ και αργότερα την ίδια χρονιά έφυγε για το Αμστερνταμ και μετά για το Εδιμβούργο.

Εναν χρόνο πριν, το 1828, είχε φθάσει στη Βοστώνη ο Ευαγγελινός Αποστολίδης Σοφοκλής, που έμελλε να εξελιχθεί σε έναν από τους πιο σημαντικούς μελετητές της ελληνικής γλώσσας και γραμματείας τον 19ο αιώνα. Ο Σοφοκλής είχε γεννηθεί στις Τσαγκαράδες του Πηλίου. Σπούδασε στην περίφημη σχολή των Μηλεών του Πηλίου με τον Ανθιμο Γαζή και τον Γρηγόριο Κωνσταντά. Μετά πήγε στο Κάιρο και κατόπιν στη Σύρο, πριν φύγει για την Αμερική. Στο Χάρβαρντ ο Σοφοκλής άρχισε να διδάσκει το 1842, ύστερα από κάποια χρόνια διδασκαλίας στο Γέιλ. Το ίδιο έτος δημοσίευσε μια γραμματική της νέας ελληνικής (Romaic Grammar), πιο συστηματική βέβαια από εκείνη του Νέγρη, που, παρά τον πατριωτικό ενθουσιασμό του, δεν διέθετε ασφαλώς τα ερευνητικά εφόδια του Σοφοκλή, του «πρώτου νεοελληνιστή», σύμφωνα με τον ολλανδό νεοελληνιστή Dirk Hesseling. Αλλά ο Σοφοκλής, καθώς προσεγγίζει το θέμα του από τη σκοπιά κυρίως ενός αρχαιοελληνιστή, φαίνεται να διακατέχεται από σχετικές ιδεολογικές προκαταλήψεις και να θεωρεί τη νεότερη ελληνική (τις γραπτές απαρχές της οποίας τοποθετεί, κατά βάσιν ορθά, στον 12ο αιώνα, στα «Πτωχοπροδορμικά» ποιήματα) σαν «εκβαρβαρισμένη» μετεξέλιξη των αρχαίων ελληνικών. Καθηγητής στο Χάρβαρντ ο Σοφοκλής, ο οποίος ήξερε επίσης καλά αραβικά και εβραϊκά, έγινε το 1860. Το opus magnum του είναι το Greek Lexicon of the Roman and Byzantine periods, from B.C. 146 to A.D. 1100, το οποίο συνεχίζει και σήμερα να αποτελεί σημαντικό έργο αναφοράς. Με τη διαθήκη του η αξιόλογη βιβλιοθήκη του Σοφοκλή δωρήθηκε στο Χάρβαρντ και ιδρύθηκε κληροδότημα στο Πανεπιστήμιο στο οποίο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η συγκρότηση στο Χάρβαρντ της συλλογής βιβλίων για τον νεότερο Ελληνισμό, της μεγαλύτερης του είδους εκτός Ελλάδας, που σήμερα αριθμεί περισσότερους από 300.000 τόμους.

Ο EDWARD EVERETT

Ηταν, ωστόσο, ένας ενθουσιώδης αμερικανός θαυμαστής του ελληνικού πολιτισμού, ο Edward Everett, καθηγητής και μετέπειτα πρόεδρος του Χάρβαρντ (1846-1848), που είχε εν πολλοίς προετοιμάσει το έδαφος για την προώθηση του νεότερου ελληνικού πολιτισμού και ιστορίας στο συγκεκριμένο Πανεπιστήμιο. Σε άρθρο του «για την γλώσσα και την λογοτεχνία της νεότερης Ελλάδας» το 1813, ο Everett αναφέρεται σε μια (μικρή ακόμη) συλλογή βιβλίων για τη νεότερη Ελλάδα στη Βοστώνη γενικότερα, αλλά και στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου ειδικότερα. Παρά τον περιορισμένο αριθμό των σχετικών τόμων που απαριθμεί ο Everett, είναι εμφανές ότι υπήρχε ήδη από τότε -προφανώς και νωρίτερα – ενδιαφέρον για τη γλώσσα και τη γραμματολογική παραγωγή της νεότερης Ελλάδας στο εν λόγω Πανεπιστήμιο.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο αυθεντικός και ενθουσιώδης φιλέλληνας Everett στο άρθρο του εκείνο υπερασπιζόταν την αδιάκοπη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας, επισημαίνοντας ότι, παρά τις «παραφθορές» των σύγχρονων ελληνικών (ας μην ξεχνάμε ότι ο ίδιος ήταν αρχαιοελληνιστής), η ελληνική γλώσσα δεν έχει αλλάξει από την αρχαιότητα περισσότερο απ’ ό,τι τα αγγλικά ή τα γαλλικά στο διάστημα ελάχιστων αιώνων. Ομολογεί ότι δεν έχει ικανή εικόνα της πνευματικής δραστηριότητας των σύγχρονων Ελλήνων, αλλά προσπαθεί να την αναδείξει, αντιπαραθέτοντάς τη στις δυσμενέστατες, «βάρβαρες» συνθήκες υπό τις οποίες ζούσαν, όπως επισημαίνει, κάτω από τον τουρκικό ζυγό. Αναφέρεται, για παράδειγμα, στον Ρήγα Φεραίο, τον Αδαμάντιο Κοραή, τον Αθανάσιο Χριστόπουλο, τον Αθανάσιο Ψαλίδα. Ουσιαστικά, το άρθρο του εκείνο του Everett το 1813 αποτελούσε ένα είδος πολιτικού μανιφέστου υπέρ της ανάγκης στήριξης των Ελλήνων στην προσπάθειά τους να ανακτήσουν το δικαίωμα πολιτικής αυτοδιάθεσης και ελεύθερης πνευματικής παραγωγής.

Ακόμη πιο διαπρύσιος φιλέλληνας φανερώνεται ο Everett σε άλλο του άρθρο το 1823. Αφορμή για το κείμενό του εκείνο ήταν η έκδοση των Ηθικών Νικομαχείων από τον Αδαμάντιο Κοραή, τον οποίο ο Everett θαύμαζε ιδιαιτέρως. Στο ίδιο άρθρο ο αμερικανός φιλέλληνας παραθέτει αγγλική μετάφραση δύο σημαντικών πολιτικών κειμένων των επαναστατημένων Ελλήνων: του Συντάγματος της Επιδαύρου αλλά και μιας επίσημης έκκλησης «της Μεσσηνιακής Συγκλήτου της εν Καλαμάτα», υπό την προεδρία του Πέτρου Μαυρομιχάλη, προς τους Αμερικανούς να συνδράμουν τους Ελληνες στην επανάστασή τους εναντίον των Τούρκων (25 Μαΐου 1821), συνοδευμένης από μία επιστολή προς τον Everett, την οποία υπογράφουν τέσσερις Ελληνες, ανάμεσά τους και ο Κοραής, με τόπο αποστολής το Παρίσι και ημερομηνία την 27η Ιουλίου του 1821. Αξίζει να αναφέρω εδώ το ακόλουθο σύντομο απόσπασμα από την επιστολή εκείνη: «Ω πόσον ένδοξον θέλει είσθαι εις την πατρίδα σου να συνδράμη εις ελευθέρωσιν των Ελλήνων, εν ω αι άλλαι δυνάμεις μένουν αναίσθητοι εις την φωνήν της δικαιοσύνης, της θρησκείας και φιλανθρωπίας!… Είθε, ω σοφέ άνερ, ν’ αξιωθή η Ελλάς να σε απολαύση πάλιν όχι δακρύοντα από λύπην διά την πτώσιν της, αλλά φαιδρόν και περιχαρή διά την ανάστασιν αυτής και ευδαιμονίαν».

Ο Everett διατηρούσε αξιόλογη αλληλογραφία με τον Κοραή. Σημαντικό μέρος της αλληλογραφίας του φυλάσσεται στην Ιστορική Εταιρεία της Μασαχουσέτης. Σε μεταγενέστερο κείμενό του αφιερώνει κάποιες σελίδες στην προσωπικότητα του Κοραή, του οποίου εκθειάζει το επιστημονικό εύρος και την γλωσσομάθεια, αλλά και την πατριωτική του προσήλωση στον αγώνα των Ελλήνων κατά των Τούρκων. Ο Everett επισκέφθηκε την Ελλάδα το 1819 και περιγράφει τις εντυπώσεις του και εμπειρίες σε άλλο του έργο. Είναι πράγματι πολύ αξιόλογη η ανιδιοτελής και ένθερμη προώθηση των ελληνικών θεμάτων από τον Everett, ήδη από το άρθρο του του 1813 μέχρι το τέλος της ζωής του. Τα δημοσιεύματά του για το ελληνικό ζήτημα και την Επανάσταση του 1821 είχαν μεγάλη σχετικά απήχηση στο κοινό της Αμερικής και μαρτυρούν το ευρύτερο ενδιαφέρον των αμερικανών διανοουμένων της εποχής εκείνης για τα ευρωπαϊκά πολιτικά τεκταινόμενα. Αλλωστε, αργότερα ο Everett θα ακολουθήσει λαμπρή πολιτική καριέρα ως μέλος του αμερικανικού Κογκρέσου, κυβερνήτης της Μασαχουσέτης και υπουργός Εξωτερικών της Αμερικής.

Αξίζει να αναφερθεί εδώ και ένας άλλος σπουδαίος αμερικανός φιλέλληνας που είχε κάποια σχέση με το Χάρβαρντ, ο Samuel Gridley Howe. Το 1824 ο Howe, γιατρός και απόφοιτος του Χάρβαρντ, πηγαίνει στο Μεσολόγγι. Στην Ελλάδα μένει παρέχοντας τις υπηρεσίες του ως γιατρός μέχρι το 1827, οπότε επιστρέφει στην Αμερική, όπου συντονίζει τη συγκέντρωση δωρεών για τους επαναστατημένους Ελληνες. Το 1828 δημοσίευσε μια ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, Historical Sketch of the Greek Revolution.

Στο άρθρο αυτό αρκέστηκα σε σύντομες, αλλά ενδεικτικές, αναφορές στον αμερικανικό φιλελληνισμό κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης, καθώς το θέμα αυτό αποτελεί αντικείμενο συστηματικής σχετικής μελέτης που ετοιμάζω.

Ο Π. Ροϊλός είναι καθηγητής Ελληνικών Σπουδών, κάτοχος της Εδρας Γ. Σεφέρη, Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, επιστημονικός εταίρος στο Κέντρο Διεθνών Σχέσεων Weatherhead

Πηγή: tanea.gr

Το άρθρο Το Χάρβαρντ και η επαναστατημένη Ελλάδα… Του Π. Ροϊλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Πού πατάμε και πού πηγαίνουμε; Δύο αιώνες από την Ελληνική Επανάσταση (1821-2021).

Τι γιορτάζουμε;
Από τι δεν μπορούμε να να απαλλαγούμε;
Το Ελληνικό Όνειρο Μύθοι που καταρρέουν, αντιφάσεις και διαχρονικές ανασυνθέσεις.
Τα μεγάλα διδάγματα Η Ελλάδα την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Συμμετέχουν:
Γιώργος Πρεβελάκης
Ομότιμος Καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόννη – Συγγραφέας
Στάθης Καλύβας
Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στην Οξφόρδη – Συγγραφέας
Ανδρέας Κακριδής
Επ. Καθηγητής Οικονομικής Ιστορίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Συντονισμός:
Αντώνης Παπαγιαννίδης
Κώστας Μπλιάτκας

Πηγή: economia.gr

Το άρθρο Δύο αιώνες από την Ελληνική Επανάσταση (1821-2021) – Πού πατάμε και πού πηγαίνουμε; εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η συγκλονιστικά μοναδική ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, της Ελληνικής Εθνεγερσίας, είναι διεθνώς γνωστή έχοντας κερδίσει διαχρονικά σπουδαία εύσημα. Μετά από 400 περίπου χρόνια στυγνής σκλαβιάς, γενοκτονιών, φρικτών εγκλημάτων και κτηνωδιών, οι Ελληνες κατόρθωσαν, παρά τις τρομερά αντίξοες

συνθήκες, με την αθάνατη πίστη τους στο Θεό και στην ελευθερία, με ανυπολόγιστες θυσίες και αυτοθυσίες, να απελευθερωθούν και να αποκτήσουν πάλι ανεξάρτητη -τηρουμένων των αναλογιών- κρατική οντότητα και εθνική υπόσταση.

Oπωσδήποτε, στον ιερό αυτό αγώνα τους συμπαραστάθηκαν Φιλέλληνες (φωτο Λόρδος Βύρων) από διάφορα

κράτη με δημοκρατική συνείδηση. Ωστόσο, ορισμένα, με Θουκυδίδεια προσέγγιση, τη δέσμευσαν με διαφανείς ή αδιαφανείς θεσμούς, με τοποτηρητές-επιστάτες, και την χρησιμοποίησαν για τα δικά τους αποκλειστικά συμφέροντα. Και τούτο διαπιστώθηκε με δραματικά και τραγικά γεγονότα. Ένα από αυτά ήταν η μεθοδευμένη διχαστική πολιτική τους. Οσοι αγνοί Πατριώτες όπως οι Καποδίστριας, Κολοκοτρώνης (φωτο)

Νικηταράς κ.ά. ανέλαβαν σημαντικά αξιώματα πασχίζοντας να δημιουργήσουν ένα δημοκρατικά βιώσιμο κράτος, δολοφονήθηκαν, φυλακίστηκαν κ.λπ. Ετσι διαιωνίστηκε η ξένη εξάρτηση, η οποία, δυστυχώς, σε ένα βαθμό, συνεχίζεται προς δόξαν των κατά τον Δημοσθένη «παραξίαν ευτυχούντων».

Ένα από τα θλιβερά αποτελέσματα, πέραν από τους διχασμούς, υπήρξε και η πρόκληση χάσματος μεταξύ ατομικού και συλλογικού-εθνικού συμφέροντος, το οποίο διαιωνίζεται στο πλαίσιο της αναξιοκρατίας και των αρνητικών συνεπειών της, αδικίας, αποκλεισμού, διακρίσεων κ.λπ., που έχουν επιβάλλει διεφθαρμένα διαφανή ή αδιαφανή κυκλώματα εξουσίας και κερδοσκοπίας. Και η παιδεία ακόμη πάσχει κι αδυνατεί να βοηθήσει.

Και το απογοητευτικό αποτέλεσμα είναι ότι η Ελλάδα, το λίκνο της δημοκρατίας και του πολιτισμού, να συρρικνώνεται, να «υποδουλώνεται» πολιτικά, οικονομικά, πολιτισμικά, και να βρίσκεται σε συνεχή άμυνα εναντίον νέο-ιμπεριαλιστικών τάσεων γειτονικών χωρών με συνέπεια την μη πρόοδο και ευημερία του λαού της εκτός των προνομιούχων «εξουσιαστών».

Μια επιγραμματική-επιλεκτική αναδρομή ίσως βοηθήσει στην άντληση χρήσιμων συμπερασμάτων.

1) Διχασμοί, αντιπαλότητες και καταστροφικές συγκρούσεις κατά τη διάρκεια της Επανάστασης που παραλίγο να υπονομεύσουν το νικηφόρο αποτέλεσμα. Ιδιαίτερα, η δολοφονία του Καποδίστρια σηματοδότησε

την τραγική παρακμή του έθνους. Επίσης, η φυλάκιση Κολοκοτρώνη καθώς και ο διωγμός άλλων Ηρώων.

2) Μικρασιατική Τραγωδία με περίπου 80 χιλιάδες νεκρούς Ελληνες λόγω διχασμού και ξένων επεμβάσεων.

3) Ξενοκίνητος εθνοκτόνος εμφύλιος με εκατοντάδες χιλιάδες θύματα κ.ά. καταστροφικές επιπτώσεις που παρήκμασαν σοβαρά το έθνος.

4) Απώλεια Βορείου Ηπείρου εξαιτίας ξένων επεμβάσεων και συνεχείς διωγμοί εναντίον της Ελληνικής Μειονότητας στην Αλβανία.

5) Τουρκική στρατιωτική εισβολή στην Κυπριακή Δημοκρατία με συνέργεια ξένων Δυνάμεων και παραμονή των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής για 47 ολόκληρα χρόνια κατά παράβαση των αποφάσεων του ΟΗΕ κ.λπ., με την παρασκηνιακή ανοχή και υποστήριξη τρίτων. Συνεχείς απειλές και προκλήσεις των Τούρκων και παραβιάσεις του Ελληνικού εναέριου και θαλάσσιου χώρου κατά παράβαση του Χάρτη του ΟΗΕ, του Διεθνούς Δικαίου κ.λπ. με την ανοχή πάλι ξένων Δυνάμεων. Μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε μουσουλμανικό τέμενος παρά τις διαμαρτυρίες ΟΥΝΕΣΚΟ κ.λπ, ΙΜΙΑ και τραγική απώλεια Ελλήνων

Στρατιωτικών.

6) Σφετερισμός του ελληνικού ονόματος «Μακεδονία» από ένα τεχνητό κρατίδιο-παρίας, με τη συνέργεια «φίλων» και «συμμάχων».

7) Μη εξόφληση των Γερμανικών Αποζημιώσεων παρά τη γενοκτονία που διέπραξαν οι Ναζί και την οικονομική κ.λπ. καταστροφή της Ελλάδας. Άλλες χώρες έχουν αποζημιωθεί.

8) Η μη επιστροφή ή «επανένωση» των Γλυπτών του Παρθενώνα κ.λπ. που αποτελεί «πολιτισμικό έγκλημα».

13) Αύξηση της αστυφιλίας και εγκατάλειψη της επαρχίας με τραγικά αποτελέσματα στην υγεία κ.λπ. Η συστηματική αποκέντρωση, που θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη της χώρας, στις καλένδες της αδιαφορίας και των κομματικών σκοπιμοτήτων.

14) Αύξηση της διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα, εγκληματικότητα, ακόμη και τρομοκρατία, ηθική σήψη με βιασμούς ανηλίκων κ.λπ. Ωστόσο, οι νόμοι παραμένουν απαράδεκτα επιεικείς, ακόμη και έναντι τρομοκρατών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

15) Διαιώνιση της κομματοκρατίας, του πελατειακού κράτους, ρουσφετοκρατία, ασυδοσία σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, απουσία ολιστικής παιδείας, ανασφάλεια, αντι-παραγωγικός συνδικαλισμός, κομματική επέμβαση σε θεσμούς, π.χ. Δικαιοσύνη, Ενοπλες Δυνάμεις κ.λπ.

16) Καλλιέργεια από ανθελληνικά κυκλώματα γενικής ακηδίας για τα εθνικά ζητήματα.Υποπτες ΜΚΟς κ.λπ.

17) Καλλιέργεια πολιτισμικής υποκουλτούρας από ΜΜΕ.

18) Διαιώνιση του διχασμού και της αναξιοκρατίας που τόσα δεινά έχουν επισωρεύσει στο Ελληνικό Εθνος.

19) Ακόμη και στον αόρατο «πόλεμο» του κορωναϊού, συνεχίζεται η αρνητική πολιτική αντιπαράθεση αντί να υπάρχει σύμπνοια για την αντιμετώπισή του. Παρατηρήθηκε απουσία ολοκληρωμένου προληπτικού

προγραμματισμού για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του κορωναϊού και στη δημιουργία ανοσίας. Όμως, ανοσία στην πολιτική κ.λπ. πότε θα επιτευχθεί ;

Γιορτάζουμε φέτος τα 200 χρόνια από την Εθνική Επανάσταση και έχουν συγκροτηθεί Επιτροπές κ.λπ. για την προβολή του Γεγονότος. Από τις πρώτες ενδείξεις σημειώνεται επιτυχία σε παγκόσμιο επίπεδο και μπράβο! Είναι δε άριστη ευκαιρία για την προβολή των εθνικών μας στόχων, την επίλυση των δίκαιων εθνικών μας ζητημάτων.

Ωστόσο, παράλληλα με τις αξιέπαινες εορταστικές εκδηλώσεις, δεν θα ήταν πρέπον, σε ένδειξη τιμής, ευγνωμοσύνης, αλλά και συγγνώμης για τα σφάλματα, την αδιαφορία και κυρίως για την μη -με πράξεις- απότιση τιμής στις θυσίες των Ηρώων και Μαρτύρων του 21 και το μη σεβασμό στις ιερές παρακαταθήκες τους, να οργανωθεί σε όλη την Επικράτεια Ιερό ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ, με παρουσία του Πατριάρχη και Αρχιεπισκόπων, Πολιτειακής και Πολιτικής ηγεσίας, στο οποίο να συμμετέχουν όλοι οι Ελληνες, και να υποσχεθούν ότι εφεξής, με ενότητα, ομοψυχία και εθνική στρατηγική, σε συνεργασία με ειλικρινείς φίλους και συμμάχους και διεθνείς Οργανισμούς, θα πορευτούμε στο μέλλον για να επιλύσουμε τα εθνικά μας

προβλήματα και να δούμε μια Ελλάδα αντάξια της ένδοξης ιστορίας της, που να εμπνέει το σεβασμό πανανθρώπινων αξιών και ιδανικών και να αναδειχθεί Οικουμενικό Κέντρο Πολιτισμού και Δημοκρατίας; Επίσης, δεν θάπρεπε ένα Μνημείο σε κεντρικό σημείο της πρωτεύουσας με όλα τα ονόματα των Φιλελλήνων που θυσιάστηκαν για την Ελλάδα στην Επανάσταση του 21;

Π. Ι. Καραφωτιάς

τ. Διευθύνων Σύμβουλος του Γραφείου ΟΗΕ για Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ

Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, συγγραφέας

Το άρθρο 200 χρόνια από την Εθνική Επανάσταση: Τι έγινε και τι πρέπει να γίνει… Του Π. Ι. Καραφωτιά εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τέτοιες μέρες το 1821, οι πρόγονοί μας κόντρα στις γεωπολιτικές ισορροπίες της περιοχής και στην στρατιωτική υπεροχή του κατακτητή σήκωσαν το λάβαρο της επανάστασης και του αγώνα για μια Ελεύθερη Πατρίδα. Ενάντια σε κάθε πολιτική λογική, λίγοι εναντίων πολλών, τόλμησαν και ρίσκαραν τα πάντα.

Θέλει Αρετή και Τόλμη η Ελευθερία, όπως θα πεί ο ποιητής και το δένδρο της ελευθερίας ποτίστηκε με αίμα, δάκρυα και αγώνες από τους Έλληνες. Η Ελληνική Επανάσταση ενάντια στον τουρκικό ζυγό δεν ήταν ένας περίπατος, ούτε ανταλλαγή επιστολών, διαλόγου και διπλωματίας με τον κατακτητή. Δόθηκαν μάχες, χύθηκε αίμα, ξεκληρίστηκαν πληθυσμοί, έγιναν βασανιστήρια, βιασμοί, ολοκαυτώματα, εξισλαμισμοί και εξανδραποδισμοί.

Τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς και πεντακόσια για κάποιες άλλες περιοχές της Ελλάδας δεν στάθηκαν ικανά να σβήσουν τον πόθο για λευτεριά, να υποτάξουν τους Έλληνες και να τους εξαφανίσουν. «Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή, παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή», θα γράψει ο εθνομάρτυρας, Ρήγας Φερραίος.

Δεν υπάρχει μέρος στην Ελλάδα που δεν αγιάστηκε από τις θυσίες για τον πόθο της ελευθερίας, που όπως λέει και στον εθνικό μας ύμνο ο Διονύσιος Σολωμός από τα «Κόκκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά και σαν πρώτα ανδρειωμένη, χαίρε, ώ χαίρε Ελευθεριά». Η Επανάσταση ξεκίνησε και όπως γράφει ο Κολοκοτρώνης στα απομνημονεύματά του: «Ο Θεός έβαλε την υπογραφή του και δεν την παίρνει πίσω».

Οι ραγιάδες, για τον τούρκο κατακτητή, ήταν οι μη μουσουλμάνοι υπήκοοι (υποτελείς/σκλάβοι) του σουλτάνου και κατ΄ επέκταση σημαίνει μειωτικά τον υπόδουλο, τον υποτελή. Η λέξη είναι αραβικής προέλευσης και προέρχεται από το «Ράγι» που στα αραβικά σημαίνει «κοπάδι». Οι ραγιάδες είχαν ελάχιστα δικαιώματα, ήταν υποχρεωμένοι να προσκυνούν τους Τούρκους κατακτητές και να πληρώνουν τον κεφαλικό φόρο, το λεγόμενο «χαράτσι».
Ποιος όμως θα το περίμενε, ότι 200 χρόνια μετά, στον εορτασμό αυτού του μεγάλου γεγονότος για το ελληνικό έθνος, ο ραγιαδισμός να επιστρέφει με άλλες μορφές, που στοχεύουν στην ψυχή, την ταυτότητα, στην ιστορία, στην ενότητά και ομοψυχία των Ελλήνων.

Με θλίψη, αγανάκτηση και θυμό η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού παρακολουθεί τελευταία την προσπάθεια απαξίωσης της επανάστασης του 1821 είτε μέσω μεγάλων εντύπων, (που αντί για τα πρόσωπα των μορφών της Επανάστασης, τοποθετούν ξένους σύγχρονους ηγέτες), είτε μέσω μειοψηφικών συλλογικοτήτων που εκφράζουν σεξουαλικό προσανατολισμό αντικαθιστώντας της σημαία του λαβάρου της επανάστασης με τη δική τους σημαία, είτε άλλων που οργανώνουν συλλαλητήρια ενάντια στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων και που καλούν στην βεβήλωση γκράφιτι, εικόνων σε διάφορες περιοχές που απεικονίζουν ήρωες της επανάστασης. Είναι δε τέτοιο το μίσος για κάθε τι ελληνικό, ορθόδοξο, πατριωτικό που έχει λανσαριστεί και το σύνθημα «να πεθάνει η Ελλάδα και να ζήσουμε εμείς». Εδώ φτάσαμε λοιπόν.

Ο πιο επικίνδυνος και ύπουλος όμως νεοραγιαδισμός προέρχεται από τους φορείς του οργανωμένου κράτους, κόμματα και θεσμούς αλλά και συντριπτικής μερίδας των ΜΜΕ. Τι έχουμε δεί όλα τα τελευταία χρόνια; Η λέξη ελληνικό έθνος έχει σχεδόν απαγορευτεί, από κάθε δημόσιο λόγο, τη λέξη γένος, ξεχάστε την, ζούμε στην εποχή της πολιτικής ορθότητας ενώ ακόμη και οι λέξεις πατρίδα, πατριώτης, έχουν συκοφαντηθεί τόσο πολύ και από τους χρήσιμους ηλίθιους του συστήματος, που έφτασαν να ταυτίζονται με το φασίστα, τον οπισθοδρομικό, τον ακραίο κλπ. Η λέξη τουρκική κατάκτηση, τουρκικός ζυγός έχουν αντικατασταθεί με το οθωμανικός και στο πλαίσιο του κατευνασμού, να μη μας θυμώσει ο γείτονας σουλτάνος αποφεύγουμε κάθε αναφορά στις απαντήσεις μας στην τουρκική προκλητικότητα να δανειζόμαστε στοιχεία από το ένδοξο ελληνικό παρελθόν. Υποθηκεύσαμε την Ελλάδα για 99 χρόνια με τα μνημόνια, πουλήσαμε και τη Μακεδονία, τα δίνουμε όλα στους συμμάχους μπας και μας σώσουν από τον Τούρκο και πάει λέγοντας. Αν αυτό δεν είναι νεοραγιαδισμός τότε τι είναι;

Για τον πόλεμο που γίνεται στην επίσημη θρησκεία των Ελλήνων αφήστε το καλύτερα. Σε μια πολυπολιτισμική Ελλάδα (που μετατρέπεται βάσει σχεδίου) δεν χωρούν πολλά πολλά. Ήδη μέσα στην πανδημία αποκαλύφθηκε το μίσος που υπάρχει στις οργανωμένες «ελίτ» για την ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία. Οι πολιτικοί ηγέτες μας όσοι είναι «χριστιανοί» με το ζόρι ψελίζουν, ευχές στις θρησκευτικές εορτές, με το ζόρι προσκυνούν το ευαγγέλιο και κάνουν το σταυρό τους, για τις κάμερες, ενώ ουσιαστικά η συμμετοχή τους στον εκκλησιασμό καταντά αγγαρεία και γίνεται μόνο για τις δοξολογίες και όπου υπάρχει αναγκαία-θεσμική παρουσία.

Από δε την ακαδημαϊκή κοινότητα και τους διαμορφωτές κοινής γνώμης, τα ΜΜΕ κλπ, η προβολή του πατριωτικού φρονήματος, της ιστορίας, των παραδόσεων, της οικογένειας και αξιών κλπ έχουν εκλείψει. Απεναντίας γίνεται μια προσπάθεια εξουδετέρωσης των αντανακλαστικών των πολιτών, μιας «ηλιθιοποίησής τους» μέσω των τηλεσκουπιδιών, της τρομολαγνείας και του φόβου και μετατροπής τους σε σύγχρονους ραγιάδες.

Ας μην απογοητευόμαστε όμως, ο ραγιαδισμός όπως και τότε έτσι και σήμερα δεν κατάφερε και δεν θα καταφέρει να υποτάξει τον Έλληνα. Οι συγκυρίες και οι συσχετισμοί των γεωπολιτικών δυνάμεων είναι τέτοιες που αργά ή γρήγορα θα απαιτηθούν πατριωτικές κυβερνήσεις με ηγέτες και στελέχη βγαλμένα από τα σπλάχνα του ελληνικού λαού και πίστη στις αστείρευτες δυνάμεις του ελληνισμού και της ορθοδοξίας. Η Ελλάδα προορίζεται να ζήσει και θα ζήσει. (Χ.Τρικούπης).

Ζήτω η 25η Μαρτίου 1821!!!

Χρόνια Πολλά Ελλάδα, Χρόνια Πολλά σε όλους τους Έλληνες απανταχού της γης.

Κυριακή της Ορθοδοξίας 21/3/2021

*πολιτικός επιστήμων-διεθνολόγος, μέλος Διοικούσας Επιτροπής Ελεύθερης Πατρίδας.

Το άρθρο 1821-2021 Διακόσια χρόνια μετά… Του Γιάννη Μήτσιου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Βαφτίστηκα στην κολυμπήθρα το ΄21. Ήπια το αθάνατο κρασί του ’21. Κολύμπησα μέσα στα ήρεμα τώρα νερά της ιστορίας μου. Όπως μου τη δίδαξαν οι δασκάλες και οι δάσκαλοί μου στο Δημοτικό, όπως μου την περιγράψανε τα παραμύθια του παππού μου , όπως μου τη ζωγράφισαν οι καθηγητές μου στο Γυμνάσιο με το αίμα των αγωνιστών. Με γέμισε υπερηφάνεια και θάρρος ο Θούριος του Ρήγα, τα κρυφά μηνύματα της Φιλικής Εταιρίας, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης και τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη. Με φώτισαν οι δαυλοί του μπουρλοτιέρη Κανάρη, μου έδωσαν υπερηφάνεια οι αυτοθυσίες του Διάκου και του Παπαφλέσσα και οι ηρωισμοί του Κολοκοτρώνη και του Καραισκάκη. Με πόνεσε το άδικο τέλος του Νικηταρά. Μου έδωσαν όμως σιγουριά τα θεμέλια της Πατρίδας που έβαλε ο Καποδίστριας. Έγραψα στη μνήμη μου την ανεκτίμητη προσφορά των γνήσιων Φιλελλήνων.

Μη ταράζετε λοιπόν τώρα, δυο αιώνες αργότερα, τα ήρεμα νερά της ιστορίας μου. Μη ξεθεμελιώνετε τα πετρωμένα βάθρα των αγαλμάτων μου. Μη ψάχνετε, κύριοι καλαμαράδες, πίσω από τις οξείες και τις περισπωμένες τω άγιων γραφών της Επανάστασης για να βρείτε πατήματα για αχρείαστες και βλαβερές παρερμηνείες. Αν ήσασταν εσείς τότε εκεί, δεν θα ήμουνα εγώ τώρα εδώ. Αφήστε λοιπόν την ιστορία μου ήσυχη. Αφήστε εκείνους που πολέμησαν και θυσιάστηκαν ήσυχους στους τάφους τους. Μη λερώνετε και μην ταράζετε τη μνήμη τους. Αυτή έχει γερά θεμέλια. Και, έστω κι αν κάποια λιθάρια στραβόπιασαν, το οικοδόμημα της συλλογικής μας μνήμης δεν θα καταφέρετε να το γκρεμίσετε. Αν διέπραξε ατιμία ο Γκούρας γκρεμίζοντας τον Ανδρούτσο από το βράχο της Ακρόπολης ,μη προσπαθείτε να γκρεμίσετε εσείς τώρα και τη δική μου μνήμη. Δεν θα το καταφέρετε. Τα παλίμψηστα του ’21 μου τα έχουν διηγηθεί όλα! Με τις λεπτομέρειες , όπως συμβήκαν. Γι’ αυτό βαφτίστηκα στην κολυμπήθρα του ’21 κι αναστήθηκα Έλληνας. Χρόνια μας Πολλά συν-Έλληνες!

Το άρθρο 1821-2021: Σκέψεις ενός απλού Έλληνα… Του Θανάση Φροντιστή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ #11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΑΡΩ ΕΥΘΥΜΙΟΥ

Το άρθρο Επανάσταση του 1821 – Εισαγωγή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

O Edward Everett, Αμερικανός πολιτικός και φιλόσοφος, υποστηρικτής της ελληνικής επανάστασης και Πρόεδρος του Πανεπιστημίου Harvard, είχε πει «Education is a better safeguard of liberty than a standing army» (Η εκπαίδευση διασφαλίζει την ελευθερία καλλίτερα από ένα ισχυρό στρατό). Η ισχύς μιας χώρας καθορίζεται πρωτίστως από τους λεγόμενους συντελεστές σκληρής ισχύος: ένοπλες δυνάμεις, οικονομία, πληθυσμιακό μέγεθος, πρώτες ύλες, βιομηχανική υποδομή, επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης, γεωγραφική θέση. Όμως, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι συντελεστές ήπιας ισχύος: συμμαχίες, ποιότητα ανθρώπινου δυναμικού, κοινωνικοί θεσμοί, πολιτιστική και εκπαιδευτική επιρροή, διεθνής εικόνα της χώρας. Η κατάσταση στα ελληνικά πανεπιστήμια τις τελευταίες δεκαετίες δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στους κοινωνικούς θεσμούς, στην ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού και στη διεθνή εικόνα της χώρας, αλλά ταυτόχρονα στερεί την Ελλάδα από την επιρροή της παγκοσμίου φήμης πολιτιστικής της κληρονομιάς. Όμως, το σημαντικότερο είναι ότι υπονομεύει όχι μόνο τη δημοκρατία, την κοινωνική ομαλότητα, την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία της χώρας, αλλά κυρίως τη μελλοντική πορεία του ελληνικού έθνους συνολικά.

Στη σύγχρονη εποχή τα πανεπιστήμια είναι βασικοί μοχλοί έρευνας, γνώσης, και κοινωνικού μετασχηματισμού προσδιορίζοντας σε μεγάλο βαθμό τη θέση των χωρών στο διεθνή ανταγωνισμό. Ο ρόλος του πανεπιστημίου στη σύγχρονη κοινωνία δεν περιορίζεται μόνο στο πεδίο της παραγωγής νέας γνώσης και τεχνολογίας, αλλά επεκτείνεται στην προετοιμασία του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας που θα χρησιμοποιήσει τη νέα γνώση και θα στελεχώσει όλους τους τομείς και μηχανισμούς της κοινωνίας και της οικονομίας. Σήμερα οι ανάγκες σε ειδικευμένο δυναμικό μεσαίας και υψηλής στάθμης αυξάνονται με πρωτόγνωρη ταχύτητα και απαιτούν τόσο αύξηση των φοιτητών, όσο και διεύρυνση αντικειμένων, αλλά και μεθόδων διδασκαλίας και έρευνας. Τις τάσεις αυτές ενισχύουν δύο ακόμη σημαντικές προκλήσεις, η παγκοσμιοποίηση και η ανάγκη για συνεχή επικαιροποίηση της γνώσης. Σε μια περίοδο που η χώρα αντιμετωπίζει μια σειρά από σοβαρές προκλήσεις, υγειονομικές, οικονομικές, αλλά κυρίως εθνικές, ζωτικές για το λαό και το μέλλον της, τα ελληνικά πανεπιστήμια είναι σε δίνη εσωστρέφειας λόγω της ανοχής στη βία, την ανομία και την παραβατικότητα περιθωριακών ομάδων και αδυνατούν να εκπληρώσουν την αποστολή τους.

Τα πανεπιστήμια πρέπει να υπερασπίζονται την ελευθερία, τη δημοκρατία και τη νομιμότητα και να προετοιμάζουν πολίτες, που αντιλαμβάνονται ότι δεν έχουν μόνο δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις, που σέβονται τη δημόσια περιουσία, που αποστρέφονται τη βία και την παραβατικότητα. Η βία, η κατάληψη δημόσιων χώρων, η παρεμπόδιση της έρευνας και της διδασκαλίας με επίκληση δήθεν αιτημάτων και διεκδικήσεων, υπονομεύει την ίδια τη δημοκρατία. Η εφαρμογή των νόμων και η προάσπιση της δημοκρατικής λειτουργίας του Πανεπιστημίου είναι υποχρέωση όλων μας. Οι θέσεις που διατύπωσε πρόσφατα ο Πρύτανης του ΑΠΘ μόνο ως κραυγή αγωνίας για την κατάσταση του ελληνικού πανεπιστημίου μπορεί να εκληφθεί. Εχει επιβληθεί από περιθωριακές ομάδες ένα άτυπο καθεστώς βίας και ομηρίας καθηγητών, εργαζόμενων και φοιτητών που καταστρατηγεί αυτή καθαυτή την αποστολή του πανεπιστημίου και τη μακροπρόθεσμη προοπτική της χώρας. Υπονομεύεται έτσι όχι μόνο η κοινωνική ομαλότητα, η οικονομική ανάπτυξη και η μελλοντική ευημερία, αλλά η μελλοντική προοπτική του ελληνικού έθνους. Γιατί η εκπαίδευση δεν παρέχει μόνο γνώσεις και δεξιότητες, αλλά κυρίως κοινωνική συμπεριφορά, τρόπο σκέψης, κοινωνικές αξίες, προσδοκίες, φιλοδοξίες και οι πανεπιστημιακοί, μέσω του παραδείγματος, γίνονται καταλύτες κοινωνικής αλλαγής.

Η προβληματική λειτουργία των πανεπιστημίων υπονομεύει το μέλλον της χώρας. Η χώρα στην κρίσιμη σημερινή συγκυρία χρειάζεται νηφαλιότητα και εποικοδομητικό, δημιουργικό διάλογο για το τι πρέπει να γίνει, όχι ακτιβιστικές ενέργειες και καταστροφές δημόσιας περιουσίας με το πρόσχημα αιτημάτων. Χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να επουλωθούν οι πληγές της δεκαετούς οικονομικής κρίσης και να αντιμετωπισθούν οι συνέπειες μιας οξύτατης υγειονομικής και εθνικής κρίσης. Η Ελλάδα και η ελληνική νεολαία χρειάζονται πανεπιστήμια που καλλιεργούν τη γνώση, πανεπιστήμια που θα εδραιώσουν την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και θα ενισχύσουν την διεθνή επιρροή της.

Πρώτη Δημοσίευση: «Καθημερινή» 7/3/2021

*Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ, πρώην Γενικός Γραμματέας, Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών

Το άρθρο Η προβληματική λειτουργία των πανεπιστημίων… Του Γιώργου Μέργου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ι. Την αφήγηση αλλά και την αξία της Ιστορίας καθορίζει ο Θουκυδίδης. Εξηγεί ότι: …«… εκθέτει τα γεγονότα εν στάθμη απολύτου ευθυδικίας …»… ώστε η διήγηση να είναι …«… κτήμα ες αεί δια τους εν ομοίαις περιστάσεσιν ευρεθησομένους πολιτικούς άνδρας …»…

● Απ΄ό,τι έχει γνωσθεί κρίσιμες πτυχές παραμένουν αδιερεύνητες. Ήτοι:

ΙΙ. α΄ Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έπεσε ηρωϊκά μαχόμενος (29.5.1453) ως ηγέτης πολυ-εθνικής, πολυ-πολιτιστικής Αυτοκρατορίας.

Κυρίως, τότε, ηττήθηκαν ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία. Ήταν ο πυρήνας της Αυτοκρατορίας.

β΄ Ο νικητής Μωάμεθ Β΄ αντιμετώπιζε κίνδυνο. Τον της ένωσης των δυτικών χριστιανών προς απελευθερωτική Σταυροφορία.

γ΄ Εξοβέλισε τον κίνδυνο επί θρησκευτικού πεδίου.

● Οι ηττηθέντες ήταν Ορθόδοξοι. Οι τυχόν επίδοξοι ελευθερωτές καθολικοί. Μεταξύ τους υπήρχε “Σχίσμα” (αγεφύρωτο μέχρι του 1996 !!!).

Έξυπνος ο Μωάμεθ όξυνε την διάσταση. Ανέδειξε στην Πατριαρχία ως Γεννάδιο Β΄ τον φανατικότερο των αντικαθολικών. Τον Γεώργιο Σχολάριο. Του παρέσχε ισχύ με την χορήγηση προνομίων, αναφορικά προς τον ιδιωτικό βίο των χριστιανών.

● Ουσιαστικά καθιερώθηκε διαρχία. Ο Πατριάρχης, η Εκκλησία είχαν δικαιοδοσία επί του ιδιωτικού βίου των ορθοδόξων. Ο Σουλτάνος, η οθωμανική διοίκηση (είχαν) εξουσία επί ζητημάτων κρατικής κυριαρχίας.

Η κατάσταση αποδίδεται στο “Χρονικόν του Μωρέως” στιχ. 2386 επ. …«… έθα είναι οι χριστιανοί σ΄όλην την οικουμένην, τον νόμον και τες αγωγές, αι συμφωνίες τες κλειούσιν …»…

Το νόημα είναι σαφές: οι ορθόδοξοι αποφεύγουν την δικαιοσύνη του “Κατή”. Αυτοδιοικούνται.

Ανάλογο παράδειγμα αποτελούν τα “Αμπελάκια”. Ήκμασαν στα τέλη της δουλείας ως αυτόνομη οικονομική οντότητα στο παγκόσμιο εμπορικό στερέωμα.

Ακόμη διεθνής ήταν η παρουσία των υποδούλων στην άσκηση εμπορικής ναυτιλίας.

● Η Ορθοδοξία απ΄αρχής διέπει τον ιδιωτικό βίο των υποδούλων. Ο Διον. Ζακυνθινός έχει χαρακτηρίσει την Εκκλησία: “Ορθόδοξο Εκκλησιαστικό Κράτος του Ελληνικού Έθνους”. Ορθότερο είναι: των Απανταχού Ορθοδόξων Χριστιανών. Αυτό κηρύσσει ο Ρήγας και είναι η κλήση χαρακτηριστική …«… Βούλγαροι και Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί, Αράπηδες και Άσπροι να ζώσωμεν σπαθί …»… Ανάσταση της Ορθόδοξης αλλά και Πολυεθνικής Αυτοκρατορίας προσδοκά ο Ρήγας. Όχι απλή των Ελλήνων απελευθέρωση (!!!).

ΙΙΙ. Θεωρητικώς το κέντρο της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού έπρεπε να είναι στην έδρα του Πατριάρχη των απανταχού ορθοδόξων. Αλλά ο Πατριάρχης είναι αιχμάλωτος των Οθωμανών. Η απόδειξη είναι πλήρης. Η επανάσταση εκσπά, αρχικά, στην Μολδοβλαχία υπό τον Αλεξ. Υψηλάντη. Αμέσως ο αιμοσταγής Μαχμούτ καλεί τον Πατριάρχη. Τον καλεί ως “εγγυητή” της νομιμοφροσύνης των υποδούλων. Και ο Πατριάρχης εξαναγκασμένος απευθύνει “ανάθεμα” στους εξεγερμένους. Καταδικάζει αδιάστικτα την στάση. Αργότερα η επανάσταση εκσπά (και) στην Πελοπόννησο. Ο Πατριάρχης θα μαρτυρήσει, τότε, την 10.4.1821, επί της αγχόνης.

● Κρίσιμο είναι πως ασφαλέστερα, έτσι και λυσιτελέστερα, υπηρετείται η Ορθοδοξία στο Άγιον Όρος, ιδρυμένο ήδη το 963 μ.Χ.

Εκεί η σύναξη των Ορθοδόξων είναι διεθνής (!). Σημειούται – εντόνως – η παρουσία των Ρώσων. Ο Τσάρος στο Όρος διατηρεί στρατό υπό μοναχικό κάλυμμα.

● Είναι αναγκαία για την Ιστορία του Γένους η μελέτη των μοναστικών αρχείων ώστε πλήρως ν΄αναδειχθεί αυτή η συμβολή στην τελική απομάκρυνση των Οθωμανών από την Χερσόνησο του Αίμου, έτσι και από την Ελλάδα.

IV. Ανακοινώσεις διάφορες για την 200ετηρίδα αφήνουν ανεξέταστα τα άνω. Έτσι, όμως, όπως εξελίσσονται οι έρευνες δεν θ΄αναδείξουν πόρισμα ως …«… κτήμα ες αεί …»… για τους σημερινούς πολιτικούς.

● Και είναι σήμερα το πόρισμα αναγκαίο. Η Τουρκία ουδέποτε αποδέχθηκε ιστορικό μας δικαίωμα ανάκτησης εδαφών τα οποία (οι Τούρκοι) κατείχαν ως κατακτητές (!!!).

●● Η συμπεριφορά τους είναι κραυγαλέα: Ζητούν το Αιγαίο μας ως Γαλάζια Πατρίδα τους.

*Πρόεδρος του Ιδρύματος της Ιστορίας Ελευθερίου Βενιζέλου

Το άρθρο 1821: 200 χρόνια μετά (Κρίσιμα – Ανεξέταστα)… Του Γεωργίου Κ. Στεφανάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Γιάννη Καρτάλη*

Όπως όλοι γνωρίζουμε, εφέτος γιορτάζουμε τα διακόσια χρόνια από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης, που σήμανε και την αρχή του τέλους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Παράλληλα όμως εφέτος, όπως επίσης όλοι διαπιστώνουμε, ζούμε την αναβίωση του νεο-οθωμανισμού στη γειτονική μας Τουρκία, η οποία τώρα, πέρα από τις συνεχιζόμενες αμφισβητήσεις της ελληνικής κυριαρχίας σε όλα τα επίπεδα, θέτει και θέμα αναθεώρησης της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923, που αποτέλεσε, μεταξύ πολλών άλλων, και τον θεμέλιο λίθο στις σχέσεις των δύο χωρών.

Έτσι η Ελλάδα μαζί με την Κύπρο είναι οι δύο μοναδικές χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση όπου μια γειτονική τους χώρα απειλεί με στρατιωτικά μέσα την εδαφική τους κυριαρχία. Ενώ ειδικά για την Κύπρο προβάλλεται τώρα το φάσμα της προσάρτησης του βόρειου τμήματος του νησιού υπό το πρόσχημα της δημιουργίας δύο κρατών.

Και το γεγονός είναι ότι η επικίνδυνη αυτή διάσταση του προβλήματος δεν έχει ουσιαστικά γίνει κατανοητή ούτε από τους συνεταίρους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε από τους αμερικανούς συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ. Ενώ, παρά τις αλλεπάλληλες διμερείς διαπραγματεύσεις όλα αυτά τα χρόνια, δεν μπόρεσε να βρεθεί κάποια λύση. Εκτός ίσως από τη γνωστή συμφωνία του Ελσίνκι του 1999, επί Σημίτη, όπου η Ελλάδα αποδέχθηκε να αποσύρει το βέτο της για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, με αντάλλαγμα τη συμφωνία των δύο χωρών να καταφύγουν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εάν έως τον Δεκέμβριο του 2004 δεν απέδιδαν οι τότε διμερείς διαπραγματεύσεις. Η κυβέρνηση Καραμανλή όμως πάγωσε στη συνέχεια τη συμφωνία αυτή, όπως και δεν ενθάρρυνε το περιώνυμο Σχέδιο Ανάν, που αποτελούσε έναν επώδυνο μεν συμβιβασμό, αλλά εξασφάλιζε την είσοδο της ενωμένης Κύπρου στην ΕΕ. Ενώ σήμερα βρισκόμαστε ενώπιον της οριστικής διχοτόμησης.

Η επίλυση των γνωστών ελληνοτουρκικών προβλημάτων γίνεται μάλιστα σήμερα ακόμη δυσκολότερη καθώς τα προβλήματα αυτά επεκτείνονται πλέον και στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά την ανακάλυψη των ενεργειακών κοιτασμάτων και της άρνησης της Τουρκίας, που κατέχει το μεγαλύτερο μήκος ακτών στην περιοχή, να διαπραγματευτεί τον διαμοιρασμό των θαλασσίων ζωνών επειδή δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, που βρίσκεται στο κέντρο της επίδικης αυτής περιοχής. Και όχι μόνο δεν αναγνωρίζει, αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει και τετελεσμένα υπέρ της με τις γνωστές σεισμικές έρευνες συνοδεία πολεμικών σκαφών. Μanu militarι, δηλαδή. Ενθαρρυμένη καθώς είναι από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της στο Αζερμπαϊτζάν, στη Λιβύη, στη Συρία και στο Ιράκ, όπου κανείς Ευρωπαίος ή Αμερικανός δεν έχει εκφράσει την παραμικρή διαμαρτυρία. Και να δούμε τώρα ποια στάση θα τηρήσει η νέα αμερικανική διοίκηση του προέδρου Μπάιντεν.

*αρθρογράφος, «Το Βήμα της Κυριακής»

Το άρθρο Διακόσια χρόνια αργότερα … Του Γιάννη Καρτάλη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.