ενεργειακή μετάβαση Αρχεία - NewIdeas | Το κανάλι με άποψη

Κορωνοϊός, Κλιματική Αλλαγή και Ενεργειακή Μετάβαση… Του Κ. Ν. Σταμπολή

admin — Tue, 19 Jan 2021 17:02:01 +0000

Του Κ. Ν. Σταμπολή*

Την συνειδητοποίηση, στις αρχές του περασμένου Μαρτίου, ότι η πανδημία του Covid 19 δεν αποτελούσε απλά μια Κινεζική υπόθεση αλλά εξελίσσετο τάχιστα σε παγκόσμιο φαινόμενο, ακολούθησαν τα ακραία φαινόμενα στις ενεργειακές αγορές με την απότομη και μεγάλη πτώση της ζήτησης (λόγω περιορισμών στις μετακινήσεις) και την συνεπακόλουθη κατακρήμνιση της τιμής του πετρελαίου, που συμπαρέσυρε αυτήν του φυσικού αερίου, ενώ σε πολύ μικρότερο βαθμό επηρεάστηκαν οι αγορές ηλεκτρισμού.

Παράγοντες της αγοράς και έγκριτοι αναλυτές μέσα σε ένα απόλυτα ρευστό κλίμα προσπαθούσαν μάταια να καταλάβουν τι ακριβώς συνέβαινε και που οδηγούντο τελικά το οι ενεργειακές αγορές. Προβλέψεις και σενάρια ακολουθούσαν το ένα μετά το άλλο με κοινό παρονομαστή την αβεβαιότητα για την εξέλιξη της ενεργειακής ζήτησης, που τελικά αναδεικνύεται σε καθοριστικό (αλλά όχι τον μοναδικό) παράγοντα για την εξέλιξη και μετεξέλιξη του σημερινού ενεργειακού συστήματος.

Να υπενθυμίσουμε ότι σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ) η ενεργειακή ζήτηση για το 2020 θα είναι μειωμένη κατά 5.0% σε σύγκριση με το 2019, ενώ η ζήτηση για πετρέλαιο εκτιμάται ότι θα μειωθεί πολύ περισσότερο κατά 8.4% σε σχέση με το περασμένο έτος.

Η λογική λέει, και αυτό αντανακλάται στα περισσότερα σενάρια, ότι μετά την αντιμετώπιση και οριστική πάροδο της πανδημίας του κορωνοϊού το Β’ Εξάμηνο του 2021 και το 2022, η ζήτηση θα επανακάμψει στα προ πανδημίας επίπεδα. Τα διάφορα σενάρια (V, U, W, L κλπ) διαφέρουν κυρίως ως προς τον χρονικό ορίζοντα επανόδου της ζήτησης σε νορμάλ επίπεδα αλλά και ως προς το μέγεθος της εκτιμώμενης ανάκαμψης. Με εξαίρεση το σενάριο τύπου L και τις διάφορες παραλλαγές του, το οποίο προβλέπει ότι η ενεργειακή ζήτηση στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες (που είναι υπεύθυνες για το μεγαλύτερο τμήμα της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης) ουδέποτε θα αποκατασταθεί πλήρως και άρα οδεύουμε σε ένα κόσμο με μειωμένη ενεργειακή ταχύτητα.

Σύμφωνα με το ανωτέρω σενάριο, το οποίο αποκτά ολοένα και περισσότερους οπαδούς, παράγοντες όπως η διευρυμένη τηλεργασία, η ροπή προς αποκεντρωμένου τύπου επιχειρήσεις και εργασιακή οργάνωση και τελικά η πλήρης η επικράτηση του ηλεκτρονικού εμπορίου (οριστικό τέρμα στο λιανεμπόριο όπως το γνωρίζαμε) θα δράσουν ανασχετικά στην προοπτική επαναφοράς της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης στα προ κορωνοϊού επίπεδα. Σε αυτούς τους παράγοντες θα πρέπει να προσθέσουμε την τάση προς ένα καθεστώς σχεδόν ημι-μόνιμης κοινωνικής αποστασιοποίησης, κάτι που θα ενθαρρύνεται από κυβερνήσεις και πολυεθνικές στο πλαίσιο προληπτικών μέτρων για την αντιμετώπιση ενός πιθανού νέου κύματος επιδημιών (θεωρείται σχεδόν δεδομένο ότι ο κόσμος του αύριο θα αντιμετωπίζει συχνά πυκνά νέες επιδημίες, παραλλαγές του Covid 19 αλλά και εντελώς νέου τύπου ασθένειες αποτέλεσμα άγνωστων μέχρι σήμερα ιών και λοιμώξεων).
Παράλληλα με την προοπτική μιας μόνιμης εξασθένησης της ενεργειακής ζήτησης για τους λόγους που αναφέραμε ανωτέρω, θα τρέχει, και θα ενδυναμώνεται, το αφήγημα που προωθείται από ακραίους πράσινους ακτιβιστές (green radicals), αυτό της Κλιματικής Έκτακτης Ανάγκης (climate emergency) που θα έχει ως αποτέλεσμα την επίσπευση και μεγιστοποίηση των μέτρων για την αντιμετώπιση της επερχόμενης κλιματικής καταστροφής! Απτό παράδειγμα η πρόσφατη αναθεώρηση (η δεύτερη μέσα σε διάστημα 5ετών) και εν ριπή οφθαλμού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και με την πλήρη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των στόχων για μείωση των εκπομπών του θερμοκηπίου (από 40% σε 60% μέχρι το 2030). Εντύπωση προκαλεί η ευρωπαϊκή σπουδή για τόσο υψηλή και ταχεία μείωση των εκπομπών την στιγμή που οι εκπομπές της ΕΕ ανέρχονται μόνο στο 9.7% των παγκόσμιων εκπομπών και μάλιστα με μειούμενη τάση την τελευταία 10ετία, ενώ οι βασικοί ρυπαντές όπως η Κίνα (28.8%), οι ΗΠΑ (14.5%) και η Ινδία (7.3%) παραμένουν στο απυρόβλητο.

Σύμφωνα με τους υψιπετείς στόχους του ευρωιερατείου για υπερβολικά μεγάλη μείωση των εκπομπών, θα υπάρξει όφελος από την ευρείας κλίμακας ανάπτυξη των ΑΠΕ, (η οποία όμως θα επιδοτηθεί με τεράστια ποσά, αφού θα απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος του €1.5 τρις του Ταμείου Ανάκαμψης, εις βάρος του αγρίως φορολογούμενου πολίτη), και αντιστάθμισμα από την ανάπτυξη ευρωπαϊκής τεχνολογίας, που πιθανολογείται ότι σε λίγα χρόνια θα εξάγεται σε όλο τον κόσμο ανταγωνιζόμενη επάξια ΗΠΑ, Κίνα, Ιαπωνία, Ν. Κορέα κλπ. Τα παράλογα αυτά σχέδια όμως δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα ως προς την δυνατότητα επιβίωσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας που παραδοσιακά στηρίζεται σε φθηνή ενέργεια και καινοτομία. Η απότομη και βιαστική διείσδυση και επικράτηση των ΑΠΕ-Υδρογόνου με τον επιπόλαιο τρόπο που επιδιώκεται, δεν συνεπάγεται απαραίτητα την αναγέννηση της βιομηχανίας και την τεχνολογική αναβάθμιση των ευρωπαϊκών προϊόντων και υπηρεσιών, τονίζουν κύκλοι της βιομηχανίας και τεχνολογικών εταιρειών. Αντίθετα θα καταστήσει ακόμα πιο ακριβό το κόστος της ενέργειας στην Ευρώπη και θα βλάψει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων και υπηρεσιών.

Ασφαλώς και η Ευρώπη δεν είναι η μόνη ήπειρος που σπεύδει να μετασχηματίσει το ενεργειακό της σύστημα, ώστε να υπηρετήσει μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, στοχεύοντας σε μια ενεργειακή μετάβαση. Κίνα και ΗΠΑ κινούνται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση χωρίς όμως να παραβλέπουν (σε πλήρη αντίθεση με την μηδενιστική αντίληψη της Ευρώπης) τον ρόλο των ορυκτών καυσίμων, ιδιαίτερα του φυσικού αερίου το οποίο σε πρώτη φάση αντικαθιστά, στην βιομηχανία και στην ηλεκτροπαραγωγή, τον ρυπογόνο άνθρακα. Η ενεργειακή μετάβαση για τις περισσότερες χώρες εκτός Ευρώπης στηρίζεται στην διεύρυνση της χρήσης φυσικού αερίου και όχι στον περιορισμό του θεωρώντας το ως το καύσιμο γέφυρα προς την μετάβαση στην οικονομία του υδρογόνου.

Το πως θα επιτευχθεί τελικά η πολυπόθητη «Ενεργειακή Μετάβαση» θα εξαρτηθεί κυρίως από τον βαθμό ωριμότητας του πολιτικό -οικονομικού κατεστημένου στις διάφορες χώρες και υπερεθνικά μπλόκ. Προς το παρόν και υπό την πίεση, και την χρηματοδότηση συγκεκριμένων επιχειρηματικών κύκλων, τείνει να επικρατήσουν τα τελείως ακραία, αβάσιμα και πέρα κάθε λογικής φοβικά σενάρια περί μη αναστρέψιμης Κλιματικής Αλλαγής και της απόλυτης καταστροφής που θα επιφέρει δήθεν η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη τα αμέσως επόμενα χρόνια (χωρίς όμως να ορίζεται επακριβώς ποια είναι η επικαλούμενη αύξηση: στους 1,5ΟC, στους 2ΟC ή στους 3,0 βαθμούς Κελσίου και πότε ακριβώς μέλλει να συμβεί;). Με τα εν λόγω σενάρια να ασκούν όμως την απαραίτητη ψυχολογική πίεση (όπως το είδαμε ξεκάθαρα στην περίπτωση της ΕΕ) και την απαίτηση όπως εδώ και τώρα και έναντι πάσης θυσίας την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Όμως, με την κλιματολογική επιστήμη να μην είναι ακόμα σε θέση να προβλέψει τις καιρικές συνθήκες σε δύο ή τρεις μήνες από σήμερα είναι τελείως εξωπραγματικό και αφελές να δηλώνουμε τόσο μεγάλη πίστη στις έωλες προβλέψεις, (αποκλειστικά βάσει μαθηματικών μοντέλων), στην διαμόρφωση του κλίματος της Γης σε 10,20 η και 80 χρόνια από σήμερα. Ήδη ένας αυξανόμενος αριθμός έγκριτων επιστημόνων που δραστηριοποιούνται στην ατμοσφαιρική φυσική (πχ. βλέπε πρόσφατες εργασίες του Dr. Motoko Nakamura) έχουν αρχίσει να αμφισβητούν σοβαρά τις διάφορες καταστροφολογικές προβλέψεις. Συμπερασματικά, όσο καλύτερη αντίληψη αποκτήσουμε για τους πραγματικούς (και όχι φανταστικούς) κινδύνους που περικλείει η Κλιματική Αλλαγή, την ύπαρξη της οποίας δεν αμφισβητούμε, τόσο ποιο διαχειρίσιμη, υλοποιήσιμη και οικονομικά εφικτή θα καταστεί η επιχειρούμενη σήμερα Ενεργειακή Μετάβαση.

Μια μετάβαση που θα οδηγήσει σε ένα διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα με μεγαλύτερη ασφαλώς συμμετοχή των λεγόμενων καθαρών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης και της πυρηνικής ενέργειας. Ένα μείγμα όμως που δεν θα αποκλείσει πλήρως τα ορυκτά καύσιμα τα οποία και έχουν ένα πολύ συγκεκριμένο ρόλο να παίξουν κατά την περίοδο της Ενεργειακής Μετάβασης, η χρονική διάρκεια της οποίας θα διαρκέσει 30 με 40 χρόνια και όχι 5 ή10, όπως πολύ αφελώς προβλέπει μεγάλη μερίδα κακώς ενημερωμένων και μεροληπτούντων «ειδικών» και στελεχών επιχειρήσεων.

*Ενεργειακός Αναλυτής και Σύμβουλος Στρατηγικής

Το άρθρο Κορωνοϊός, Κλιματική Αλλαγή και Ενεργειακή Μετάβαση… Του Κ. Ν. Σταμπολή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

ΕΚ: μεγαλύτερη στήριξη στις περιφέρειες για να στεφθεί με επιτυχία η ενεργειακή μετάβαση

admin — Fri, 18 Sep 2020 17:32:58 +0000

Το ΕΚ έτοιμο για διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο για τη σύσταση του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης με στόχο να μετριαστούν οι κοινωνικές επιπτώσεις του οικολογικού προσανατολισμού της οικονομίας

Την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τη θέση του Κοινοβουλίου σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για το ΤΔΜ με 417 ψήφους υπέρ, 141 κατά και 138 αποχές.

Το Κοινοβούλιο επέμεινε στη θέση του για ουσιαστική αύξηση των πόρων του ΤΔΜ που προβλέπονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 (25 δισ. ευρώ σε τιμές 2018, σε σύγκριση με τα 11 δισ. ευρώ που πρότεινε η Επιτροπή και τη μείωση στα 7,5 δισ. ευρώ που συμφωνήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο). Το ποσό αυτό θα πρέπει να συμπληρωθεί με 32 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, όπως προτείνεται στο πλαίσιο του Μέσου Ανάκαμψης της ΕΕ.

Επιπλέον, οι ευρωβουλευτές επιβεβαίωσαν τις βασικές αρχές που περιλαμβάνονται στο σχέδιο συστάσεων της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης:

Στήριξη στους πολίτες, την οικονομία και το περιβάλλον
Δημιουργία ενός Μηχανισμού Οικολογικής Επιβράβευσης, που θα επιτρέπει τη διάθεση του 18% των συνολικών πόρων του ταμείου στα κράτη μέλη που μειώνουν ταχύτερα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου
Από το συνολικό ποσό, 1% θα διατεθεί στα νησιά και 1% στις εξόχως απόκεντρες περιοχές
Ποσοστό συγχρηματοδότησης έως και 85% του κόστους για επιλέξιμα έργα σε ολόκληρη την ΕΕ
Δυνατότητα προαιρετικής μεταφοράς πόρων από άλλα ταμεία συνοχής
Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής, ώστε να συμπεριλαμβάνονται οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, ο βιώσιμος τουρισμός, οι κοινωνικές υποδομές, τα πανεπιστήμια και τα δημόσια ερευνητικά ιδρύματα, οι τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας, η τηλεθέρμανση χαμηλών εκπομπών, η έξυπνη και βιώσιμη κινητικότητα, η ψηφιακή καινοτομία, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής γεωργίας ακριβείας, τα έργα για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας, καθώς και ο πολιτισμός, η εκπαίδευση και η ενίσχυση των κοινοτικών δεσμών
Ειδική εξαίρεση για επενδύσεις σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το φυσικό αέριο, για περιοχές που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εξόρυξη και την καύση άνθρακα, λιγνίτη, πετρελαιούχου σχιστόλιθου ή τύρφης, εφόσον χαρακτηρίζονται ως «περιβαλλοντικά βιώσιμες» σύμφωνα με τον κανονισμό περί ταξινόμησης και πληρούν έξι πρόσθετες σωρευτικές προϋποθέσεις

Σημειώνεται ότι μόλις 50% του ποσού που προορίζεται για κάθε χώρα θα είναι διαθέσιμο σε περίπτωση που δεν έχει καθοριστεί δεσμευτικός εθνικός στόχος για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας το αργότερο μέχρι το 2050 και μέχρι να αναληφθεί τέτοιου είδους δέσμευση από το κράτος μέλος.

Δηλώσεις

Σε δήλωσή του ο εισηγητής Μανώλης Κεφαλογιάννης (ΕΛΚ, Ελλάδα) ανέφερε: «Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΕ στοχεύει στον κοινωνικοοικονομικό μετασχηματισμό των περιφερειών που εξαρτώνται από τα ορυκτά καύσιμα και τις βιομηχανίες υψηλής έντασης άνθρακα. Στις 6 Ιουλίου, η Επιτροπή Περιφερειακής Ανάπτυξης ενέκρινε στο σύνολό του το σχέδιο έκθεσης για τη θέσπιση του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης. Το ταμείο θα αποτελέσει βασική συνιστώσα της πολιτικής συνοχής της ΕΕ. Είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε τις διαπραγματεύσεις με τα άλλα θεσμικά όργανα. Ταυτόχρονα, το ΤΔΜ θα διασυνδεθεί οργανικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2012-2027 καθώς και το νέο Μέσο Ανάκαμψης (Next Generation EU)».

Επόμενα βήματα

Οι διοργανικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό και θα αφορούν όλα τα επιμέρους ζητήματα, με εξαίρεση τη χρηματοδότηση. Αυτή θα αποφασιστεί σε παράλληλες διαπραγματεύσεις για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ).

Σχετικές πληροφορίες

Τον Ιανουάριο, η Επιτροπή δημοσίευσε νομοθετική πρόταση σχετικά με το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ), την πρώτη νομοθετική πρόταση για την εφαρμογή των προτεραιοτήτων που καθορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Τον Μάιο, υπέβαλε νέα τροποποιημένη πρόταση που περιλαμβάνει αύξηση των πόρων του Ταμείου.

Για να διασφαλιστεί ότι οι διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο θα ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό, η Επιτροπή Περιφερειακής Ανάπτυξης ζήτησε τόσο το σχέδιο έκθεσης όσο και η εντολή για τις διαπραγματεύσεις να τεθούν απευθείας σε ψηφοφορία στην ολομέλεια του ΕΚ. Σύμφωνα με το άρθρο 71 του Κανονισμού, αν το Κοινοβούλιο στο σύνολό του απορρίψει την απόφαση μίας εκ των επιτροπών του να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις, η ψηφοφορία επί του σχεδίου έκθεσης μετατίθεται για την επόμενη σύνοδο ολομέλειας, κάτι που θα καθυστερούσε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το άρθρο ΕΚ: μεγαλύτερη στήριξη στις περιφέρειες για να στεφθεί με επιτυχία η ενεργειακή μετάβαση εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.