Η εξέλιξη αναμένεται να φέρει αναταράξεις στην κούρσα για την προεδρική υποψηφιότητα των Ρεπουμπλικανών το 2024, στην οποία ο Τραμπ λαμβάνει μέρος. 

«Σήμερα το βράδυ επικοινωνήσαμε με τον δικηγόρο του κ. Τραμπ για να συντονιστεί η παράδοσή του στο γραφείο του Μανχάταν για την απαγγελία του κατηγορητηρίου του ανωτάτου δικαστηρίου, το οποίο παραμένει σφραγισμένο», ανέφερε ο εκπρόσωπος του εισαγγελέα του Μανχάταν, Άλβιν Μπραγκ. «Θα δοθούν οδηγίες όταν επιλεχθεί η ημερομηνία προσφυγής».

«Αυτός είναι ένας πολιτικός διωγμός και ανάμιξη στις εκλογές στο υψηλότερο επίπεδο στην ιστορία», υποστήριξε ο Τραμπ, η οποίος, σύμφωνα με τον δικηγόρο του αναμένεται να παραδοθεί στη δικαιοσύνη πιθανόν την Τρίτη 4 Απριλίου.

Τι συνέβη;

Την Πέμπτη οι New York Times ανέφεραν για πρώτη φορά ότι το σώμα ενόρκων ψήφισε να απαγγελθούν κατηγορίες σε βάρος του Τραμπ, επικαλούμενοι τέσσερα άτομα με γνώση του θέματος.

Το 2016, η ηθοποιός ερωτικών ταινιών Στόρμι Ντάνιελς επικοινώνησε με Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και προσφέρθηκε να πουλήσει πληροφορίες σχετικά με τις σχέσεις που διατηρούσε με τον Ντόναλντ Τραμπ το 2006. Το γεγονός αυτό υπέπεσε στην αντίληψη των συνεργατών του Τραμπ και ο δικηγόρος του, Μάικλ Κόεν, έδωσε στη Ντάνιελς 130.000 δολάρια για να αποσιωπήσει την υπόθεση.

Αυτό από μόνο του δεν είναι παράνομο. Οταν όμως ο Τραμπ αποζημίωσε τον Κόεν, το αρχείο της πληρωμής έκανε λόγο για νομικά έξοδα. Σύμφωνα με τις εισαγγελικές αρχές, αυτό σημαίνει ότι ο Τραμπ παραποίησε επιχειρηματικά αρχεία, κάτι το οποίο αποτελεί πλημμέλημα στη Νέα Υόρκη και συνεπώς θεωρείται ποινικό αδίκημα.

Το κατηγορητήριο επιβεβαιώθηκε λίγο αργότερα την Πέμπτη από τον Τζο Τακοπίνα, δικηγόρο του Τραμπ, και άλλες πηγές. Το σφραγισμένο έγγραφο είναι πιθανό να γίνει γνωστό τις επόμενες ημέρες. Σε αυτό το σημείο οι συγκεκριμένες κατηγορίες δεν δημοσιοποιήθηκαν άμεσα.

Ο τότε δικηγόρος του Τραμπ, ο Μάικλ Κόεν, ενορχήστρωσε την πληρωμή για να εξαγοράσει τη σιωπή της Ντάνιελς σχετικά με μια υποτιθέμενη σεξουαλική επαφή με τον Τραμπ το 2006.

Νωρίτερα από αυτό το περιστατικό, ο Κόεν είχε διευθετήσει άλλη μια ανάλογη υπόθεση, καθώς φέρεται πως κατέβαλλε 150.000 δολάρια σε πρώην μοντέλο του Playboy, την Κάρεν ΜακΝτούγκαλ, ώστε να αποσύρει την αποκάλυψη της σχέσης της με τον Τραμπ στο σκανδαλοθηρικό περιοδικό The National Enquirer, για να αποτραπεί ενδεχόμενο σκάνδαλο που θα έπληττε την εικόνα του Τραμπ λίγους μήνες πριν από τις εκλογές. 

Γιατί απαγγέλθηκαν κατηγορίες στον Τραμπ;

Ο Κόεν – τώρα ένας ξεκάθαρος πολέμιος του Τραμπ που κατέθεσε ενώπιον των ενόρκων σε άλλη υπόθεση – πραγματοποίησε την πληρωμή των 130.000 δολαρίων στην Ντάνιελς τον Οκτώβριο του 2016. Όταν ο Τραμπ έγινε πρόεδρος, αποζημίωσε τον Κόεν με μηνιαίες επιταγές 35.000 δολαρίων από τον προσωπικό του λογαριασμό.

Η Ντάνιελς, της οποίας το πραγματικό όνομα είναι Στέφανι Κλίφορντ, είπε ότι έλαβε τα χρήματα με αντάλλαγμα τη σιωπή της για μια σεξουαλική επαφή που είχε με τον Τραμπ το 2006.

Το 2018, ο Κόεν παραδέχθηκε την ενοχή του. Τα δικαστικά έγγραφα στην ομοσπονδιακή υπόθεση του Κόεν ανέφεραν ότι ο Οργανισμός Τραμπ περιέγραψε ψευδώς τις πληρωμές ως νομικά έξοδα, επικαλούμενος έναν νομικό όρο που δεν υπήρχε.

Τι έχουν πει ο Τραμπ και οι δικηγόροι του;

Ο Τραμπ αρνείται κάθε κατηγορία εναντίον του, είτε πρόκειται για εγκληματική δραστηριότητα είτε για αξιώσεις για αστικές αποζημιώσεις. Έχει επανειλημμένα καταγγείλει τις έρευνες ως «πολιτικό κυνήγι μαγισσών». Αρνείται τη σχέση του με την Ντάνιελς, αλλά έχει παραδεχθεί ότι πλήρωσε τον Κόεν, ισχυριζόμενος ότι είναι θύμα εκβιασμού.

Η νομική του ομάδα συναντήθηκε με τους εισαγγελείς του Μανχάταν για να υποστηρίξει ότι δεν πρέπει να του απαγγελθούν κατηγορίες. Μια δικηγόρος του Τραμπ, η Σούζαν Νίσελς, υποστήριξε ότι θα έκανε πληρωμές στην Ντάνιελς ανεξάρτητα από την προεδρική του εκστρατεία.

Είναι πιθανό να δούμε τον Τραμπ με χειροπέδες; 

Σύμφωνα με την Αννα Κομίνσκι, καθηγήτρια Νομικής και πρώην ποινικολόγο, το επικρατέστερο σενάριο είναι πως οι συνήγοροι του Τραμπ θα συνάψουν συμφωνία με το γραφείο του εισαγγελέα ώστε να αποφευχθεί το θέαμα του Τραμπ με χειροπέδες και το περιβόητο «perp walk» (τη δημόσια συνοδεία αστυνομικών ώστε να απαθανατιστεί από τα μέσα ενημέρωσης, όπως έγινε με την περίπτωση π.χ. του Ντομινίκ Στρος Καν, ή του Χάρβεϊ Γουάνστιν). 

«Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να παραδοθεί μόνος του, που σημαίνει πως δεν θα δούμε εικόνες με την αστυνομία να χτυπά την πόρτα του Μαρ-α-Λάγκο στις 5 τα ξημερώματα, να πραγματοποιεί έφοδο και να τον συλλαμβάνει με χειροπέδες» αναφέρει η ίδια, προσθέτοντας: «Θα εμφανιζόταν οικειοθελώς στο γραφείο του εισαγγελέα και στη συνέχεια θα συλλαμβανόταν, θα του έπαιρναν αποτυπώματα και φωτογραφίες». 

Παρ’ όλα αυτά, η Κομίνσκι δεν είναι απολύτως βέβαιη πως ο Τραμπ θα ήθελε να αποφύγει το δημόσιο αυτό «σκάνδαλο» της απαγγελίας κατηγοριών, επικαλούμενη λόγους δημοσιότητας και ψηφοθηρίας. 

«Δεν αποφεύγει το χάος, οπότε ίσως θελήσει να το χρησιμοποιήσει προς όφελός του» σημειώνει. 

Τι θα συμβεί στη συνέχεια;

Ο Τραμπ θα παραπεμφθεί σε δίκη και θα οριστούν διάφορες ημερομηνίες για την εκδίκαση της υπόθεσης. Οι δικηγόροι του είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα πολεμήσουν με «νύχια και με δόντια» ενάντια στις κατηγορίες, υποβάλλοντας προτάσεις σε προσπάθειες να αποκλείσουν στοιχεία και μαρτυρίες που εκτιμούν ότι θα βλάψουν την υπεράσπισή του, όπως συνηθίζεται σε ποινικές υποθέσεις.

Αυτό, με τη σειρά του, θα έχει ως αποτέλεσμα να μεσολαβήσουν χρόνια μεταξύ της απαγγελίας κατηγοριών στον Τραμπ και μιας ενδεχόμενης δίκης.

Η καταδίκη για πλημμέλημα θα οδηγούσε στην επιβολή προστίμου. Εάν όμως ο Τραμπ καταδικαζόταν για κακούργημα, θα αντιμετώπιζε ποινή φυλάκισης έως τεσσάρων ετών, αν και ορισμένοι νομικοί εμπειρογνώμονες προβλέπουν ότι το πιο πιθανό είναι επιβληθεί πρόστιμο και πως το να βρεθεί ο Τραμπ πίσω από τα κάγκελα είναι εξαιρετικά απίθανο.

Θα υπάρξουν διαμαρτυρίες; 

Αφού ο Τραμπ ισχυρίστηκε σε ανάρτησή του στα social media ότι αναμενόταν να συλληφθεί την περασμένη Τρίτη, απηύθυνε εκκλήσεις σε υποστηρικτές του για μαζικές διαμαρτυρίες: «Απλώς δεν μπορούμε να το επιτρέψουμε άλλο αυτό. Σκοτώνουν το έθνος μας κι εμείς καθόμαστε και τους κοιτάμε», ανέφερε στην ανάρτηση. 

Το ύφος των δηλώσεών του θυμίζει αρκετά τη ρητορική του πριν από την εισβολή των υποστηρικτών του στο Καπιτώλιο τον Ιανουάριο του 2021, και συνεπώς προκάλεσε ανησυχίες για πιθανά ξεσπάσματα βίας. 

Ο εισαγγελέας, Αλβιν Μπραγκ, βρίσκεται σε στενή επαφή με την αστυνομία της Νέας Υόρκης, σύμφωνα με επιστολή που διέρρευσε στον Τύπο προ ημερών. «Δεν θα ανεχθούμε απόπειρες εκφοβισμού του γραφείου μας ή απειλές προς το κράτος δικαίου της Νέας Υόρκης», έγραψε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι δυνάμεις επιβολής του νόμου θα διασφαλίσουν ότι οποιεσδήποτε απειλές θα διερευνηθούν πλήρως και πως θα υπάρξουν οι απαραίτητες δικλίδες ασφαλείας.

Η δίκη -η στιγμή που ένας κατηγορούμενος εμφανίζεται ενώπιον δικαστή- είναι ανοιχτή στον Τύπο. Ωστόσο, το δικαστήριο μπορεί να λάβει ορισμένα μέτρα, όπως να του παραχωρήσει ιδιωτική είσοδο στο δικαστήριο προκειμένου να προστατεύσει το απόρρητό του και να διαφυλάξει την ασφάλεια.

Οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου, συμπεριλαμβανομένης της Μυστικής Υπηρεσίας, που φρουρεί τον Τραμπ και άλλους πρώην προέδρους, έχουν εξετάσει σχέδια έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση σύλληψης, δήλωσαν αξιωματούχοι σε αμερικανικά ΜΜΕ.

Ποιες άλλες ποινικές έρευνες αντιμετωπίζει ο Τραμπ;

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης ερευνά την απόπειρα εκλογικής ανατροπής του Τραμπ και την υποκίνηση της επίθεσης κατά του Κογκρέσου στις 6 Ιανουαρίου.

Μια άλλη ποινική έρευνα σχετικά με τη διατήρηση διαβαθμισμένων εγγράφων από τον Τραμπ στην έπαυλή του στο Mar-a-Lago στη Φλόριντα, οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς εξετάζουν αν ο Τραμπ διατήρησε εκ προθέσεως πληροφορίες εθνικής ασφάλειας και παρεμπόδισε τη δικαιοσύνη.

Ο Τραμπ ερευνάται επίσης στη Τζόρτζια για φερόμενη απόπειρα επηρεασμού των εκλογών. Ο εισαγγελέας της κομητείας Φούλτον, ο Φάνι Γουίλις, ζήτησε τη σύσταση σώματος ενόρκων. Συνέστησε την απαγγελία κατηγοριών, εναντίον των οποίων δεν είναι γνωστό.

Ο Τραμπ αντιμετωπίζει επίσης μια δίκη για δυσφήμιση που προκύπτει από έναν ισχυρισμό για βιασμό που διατυπώθηκε από τη συγγραφέα Ε Τζιν Κάρολ, έναν ισχυρισμό που ο Τραμπ αρνείται.

Θα μπορέσει να είναι ξανά υποψήφιος;

Ένα κατηγορητήριο ή ακόμα και μια ποινική δίωξη δεν θα εμπόδιζαν τον Τραμπ να συνεχίσει την προεκλογική του εκστρατεία, ενώ ο ίδιος έχει δείξει ότι δεν θα σταματήσει ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί.

Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει τίποτα στη νομοθεσία των ΗΠΑ που να εμποδίζει έναν υποψήφιο που κρίνεται ένοχος για έγκλημα να κάνει εκστρατεία και να υπηρετήσει ως πρόεδρος – ακόμη και μέσα από τη φυλακή.

Ωστόσο, η σύλληψη του Τραμπ σίγουρα θα περιέπλεκε την προεδρική εκστρατεία του.

Παρά το γεγονός ότι ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί ψηφοφόροι μπορεί να συσπειρωθούν γύρω από τον Τραμπ, η υπόθεση θα μπορούσε επίσης να αποσπάσει σημαντικό μέρος της προσοχής ενός υποψηφίου ο οποίος θα προσπαθεί να κερδίσει ψήφους και να συμμετάσχει σε πολιτικές συζητήσεις.

Θα βάθαινε επίσης τον ήδη έντονο διχασμό εντός του αμερικανικού πολιτικού συστήματος. 

Οι Συντηρητικοί πιστεύουν ότι η Δικαιοσύνη τηρεί μια διαφορετική στάση στην περίπτωση του Τραμπ, ενώ οι Φιλελεύθεροι θεωρούν ότι αυτό είναι ένα ζήτημα λογοδοσίας των παραβατών του νόμου – ακόμη και εκείνων που βρίσκονται στις υψηλότερες θέσεις εξουσίας.

Πηγή: BBC, Guardian, AP, kathimerini.gr

Το άρθρο Explainer: Πώς φτάσαμε στη δίωξη κατά Τραμπ και τι ακολουθεί εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σε μια ανάλυση διαρθρωμένη σε δώδεκα ερωτήσεις και απαντήσεις, ο καθηγητής Άγγελος Συρίγος εξηγεί τα κείμενα των διεθνών συμφωνιών που διέπουν το καθεστώς των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και τα ερείσματα των ελληνικών θέσεων για το δικαίωμα της νόμιμης άμυνας.

1. Υπήρξαν στο παρελθόν διεθνείς συνθήκες οι οποίες περιόρισαν το δικαίωμα της Ελλάδος να εξοπλίζει ελεύθερα τα νησιά της;

Ναι. Πρόκειται για τη Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης (1923) και τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων (1947). Σύμφωνα με τις προβλέψεις των συνθηκών, τα νησιά μπορούν να χωρισθούν σε τρεις διαφορετικές ομάδες:

1η ομάδα (1923): Λήμνος, Σαμοθράκη, Iμβρος, Τένεδος και Λαγούσες νήσοι.

2η ομάδα (1923): Λέσβος, Χίος, Σάμος και Ικαρία.

3η ομάδα (1947): Δωδεκάνησα.

2. Τι προβλέπεται για τις Λήμνο, Σαμοθράκη, Iμβρο, Τένεδο και τις Λαγούσες νήσους;

Προβλέπεται ολική αποστρατιωτικοποίηση. Τα άρθρα 4, 6 και 7 της Συμβάσεως περί του καθεστώτος των Στενών της Λωζάννης (1923) αναφέρουν σχετικά:

«[…] ουδέν οχυρωματικόν έργον, ουδεμία μόνιμος εγκατάστασις πυροβολικού […] ως και ουδεμία εγκατάστασις στρατιωτικής αεροναυτικής ή ναυτική βάσις δύνανται να υφίστανται εν ταις […] νήσοις.

Ουδεμία ένοπλος δύναμις δύναται να σταθμεύση εν αυταίς, εκτός των προς διατήρησιν της τάξεως αναγκαιουσών δυνάμεων αστυνομίας και χωροφυλακής. […]

Η Ελλάς δύναται να μεταφέρη τον στόλον της εντός των χωρικών υδάτων των ουδετεροποιουμένων ελληνικών νήσων, ουχί όμως και να χρησιμοποιή τα ύδατα ταύτα ως βάσιν επιχειρήσεων κατά της Τουρκίας ή διά ναυτικήν ή στρατιωτικήν συγκέντρωσιν προς τον σκοπόν τούτον».

3. Τι προβλέπεται για τις Λέσβο, Χίο, Σάμο και Ικαρία;

Στα συγκεκριμένα νησιά ετέθησαν περιορισμοί στον αριθμό των στρατιωτών και στη δημιουργία ναυτικών βάσεων και οχυρωματικών έργων (δεν περιλαμβάνονται αεροπορικές βάσεις, ούτε άλλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις όπως ραντάρ. Στο άρθρο 13 της Συνθήκης Ειρήνης της Λωζάννης αναφέρεται ότι:

«1. Αι ειρημέναι νήσοι δεν θα χρησιμοποιηθώσιν εις εγκατάστασιν ναυτικής βάσεως ή εις ανέγερσιν οχυρωματικού τίνος έργου […].

3. Αι ελληνικαί στρατιωτικαί δυνάμεις εν ταις ειρημέναις νήσοις θα περιορισθώσι εις τον συνήθη αριθμόν των διά την στρατιωτικήν υπηρεσίαν καλουμένων, οίτινες δύνανται να εκγυμνάζωνται επί τόπου, ως και εις δύναμιν χωροφυλακής και αστυνομίας ανάλογον προς την εφ’ ολοκλήρου του ελληνικού εδάφους υπάρχουσαν τοιαύτην».

4. Τι προβλέπεται για τα Δωδεκάνησα;

Το άρθρο 14 της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων (1947) προβλέπει ότι:

«Aι ανωτέρω νήσοι θα αποστρατιωτικοποιηθώσι και θα παραμείνωσιν αποστρατιωτικοποιημέναι».

5. Από πότε η Τουρκία θέτει το θέμα της αποστρατιωτικοποιήσεως των νησιών;

Η Τουρκία ισχυρίστηκε για πρώτη φορά το 1964 ότι η Ελλάδα άρχισε να παραβιάζει το καθεστώς αποστρατιωτικοποιήσεως. Μετά το 1974 επανέρχεται συστηματικά στο θέμα. Το 1990 και το 1997 συνέδεσε την ελληνική κυριαρχία επί των ανατολικών νησιών του Αιγαίου με το θέμα της αποστρατιωτικοποιήσεως. Ανέφερε ότι τα νησιά μεταβιβάσθηκαν στην Ελλάδα υπό τον όρο της αποστρατιωτικοποιήσεως. Η στρατιωτικοποίησή τους παραβιάζει τις Συνθήκες Λωζάννης και Παρισίων και επομένως θέτει εν αμφιβολία την ελληνική κυριαρχία. Τους τελευταίους μήνες επανέρχεται διαρκώς σε αυτή την άποψη.

Μετά το 1974 η Ελλάδα προέβη στις αναγκαίες αμυντικές προπαρασκευές, που θα της επιτρέψουν να ασκήσει το δικαίωμα της νόμιμης άμυνας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ.

6. Ποια είναι η απάντηση για το καθεστώς κυριαρχίας;

Πρόκειται για αστείο επιχείρημα. Πουθενά στα κείμενα των συνθηκών δεν διασυνδέεται η ελληνική κυριαρχία με την αποστρατιωτικοποίηση. Τα νησιά περιήλθαν στην Ελλάδα το 1912-13, γεγονός που αποδέχθηκαν με αποφάσεις τους οι Μεγάλες Δυνάμεις και απλώς επιβεβαιώθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάννης δημιουργώντας ένα αντικειμενικό καθεστώς. Η επιβολή όρων και προϋποθέσεων για την εδαφική κυριαρχία είναι εξαιρετικά σημαντικό γεγονός για να προκύπτει με ερμηνεία…

7. Η Ελλάδα δέχεται ότι επανα-στρατιωτικοποίησε τα νησιά;

Η Ελλάδα αποδέχεται ότι προχώρησε σε στρατιωτικοποίηση των νησιών μετά το 1974. Θεωρεί, όμως, ότι η παραβίαση των Συνθηκών της Λωζάννης και των Παρισίων είναι συμβατή με το διεθνές δίκαιο και επιβεβλημένη από τις πραγματικές συνθήκες. Οι ελληνικές θέσεις διαχωρίζουν τη Λήμνο και τη Σαμοθράκη από τα υπόλοιπα ανατολικά νησιά του Αιγαίου.

8. Τι ισχυρίζεται η Ελλάδα για Λήμνο και Σαμοθράκη;

Η Ελλάδα θεωρεί ότι το καθεστώς αποστρατιωτικοποιήσεως της Λήμνου και της Σαμοθράκης έληξε με τη Σύμβαση του Μοντραί (1936), η οποία επέτρεψε τον επανεξοπλισμό της ζώνης των Στενών στην οποία ανήκαν και τα συγκεκριμένα νησιά. Το γεγονός ότι δεν υπάρχει ρητή αναφορά στα νησιά μέσα στη Σύμβαση του Μοντραί θεωρείται από την Ελλάδα ήσσονος σημασίας, διότι στο προοίμιο της συμβάσεως αναφέρεται ρητώς ότι αυτή υποκαθιστά τη σχετική Σύμβαση της Λωζάννης για τα Στενά. Τα ίδια αποδέχθηκε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Ρουστού Αράς στην τουρκική Εθνοσυνέλευση και ανέφερε σε επιστολή του το 1936 ο πρέσβης της Τουρκίας στην Αθήνα προς τον Μεταξά.

9. Τι επικαλείται η Ελλάδα για Λήμνο και Σαμοθράκη;

Η Ελλάδα άρχισε να εξοπλίζει το 1974 με ταχείς ρυθμούς τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου λόγω (α) της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, (β) της ιδρύσεως στη Σμύρνη της Στρατιάς Αιγαίου (4η Στρατιά), η οποία διαθέτει μεγάλο αριθμό αποβατικών σκαφών και βρίσκεται εκτός των νατοϊκών σχεδιασμών, και (γ) της απειλής του casus belli σε περίπτωση αυξήσεως των ελληνικών χωρικών υδάτων. Η Ελλάδα προέβη στις αναγκαίες αμυντικές προπαρασκευές, που θα της επιτρέψουν να ασκήσει το δικαίωμα της νόμιμης άμυνας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ: «Καμία διάταξη αυτού του Χάρτη δεν θα εμποδίζει το φυσικό δικαίωμα της ατομικής ή συλλογικής νόμιμης άμυνας, σε περίπτωση που ένα Μέλος των Ηνωμένων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση, ως τη στιγμή που το Συμβούλιο Ασφαλείας θα πάρει τα αναγκαία μέτρα για να διατηρήσει τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια […]».

Επιπλέον η Ελλάδα θεωρεί ότι υπάρχει θεμελιώδης αλλαγή συνθηκών (ρήτρα rebus sic stantibus) από τη συνομολόγηση των Συνθηκών της Λωζάννης και των Παρισίων. Η συνέχιση του καθεστώτος αποστρατιωτικοποιήσεως θα είχε ως αποτέλεσμα τη διατάραξη της διεθνούς ειρήνης, αφού θα διευκόλυνε την εκδήλωση του τουρκικού επεκτατισμού εις βάρος των νησιών. Τέλος, η Τουρκία δεν μπορεί να επικαλείται τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων καθότι δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος σε αυτήν. Οι διατάξεις περί αποστρατιωτικοποιήσεως αποτελούν για την Τουρκία res inter alios acta (ζήτημα που αφορά τρίτους).

Η Τουρκία θεωρεί ότι για να ασκηθεί το δικαίωμα της νόμιμης άμυνας θα πρέπει πρώτα το κράτος να έχει γίνει στόχος ένοπλης επιθέσεως. Η Ελλάδα απαντάει ότι οι γεωγραφικές συνθήκες της περιοχής (μεγάλη απόσταση από την ηπειρωτική Ελλάδα, άμεση γειτνίαση με τις τουρκικές ακτές) θα καθιστούσαν κενή περιεχομένου τη λήψη μέτρων, αφού σημειωνόταν τουρκική επίθεση.

10. Τι λέει το διεθνές δίκαιο επί των ελληνικών επιχειρημάτων;

Η ύπαρξη απειλής δίνει το δικαίωμα της προληπτικής άμυνας (anticipatory self-defence). Τα κράτη μπορούν να προετοιμασθούν αμυντικά έναντι επικείμενης ένοπλης επιθέσεως, ακόμη και εάν αυτή δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί. Η άποψη αυτή ενισχύθηκε μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Οι ΗΠΑ διατύπωσαν το δόγμα της προληπτικής αυτοάμυνας (pre-emptive self-defence) που τους δίνει το δικαίωμα να ενεργήσουν πρώτες υπερασπιζόμενες την ασφάλειά τους, χωρίς να περιμένουν πρώτα την εκδήλωση επιθετικού χτυπήματος, με την προϋπόθεση η επίθεση να είναι πραγματικά επικείμενη.

11. Μπορούμε να προσφύγουμε στο Διεθνές Δικαστήριο για το θέμα;

Η σοβαρότητα του θέματος επιβάλλει στην Ελλάδα να μη θέσει στην κρίση ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου την ορθότητα των θέσεών της για τη στρατιωτικοποίηση των νησιών. Το διακύβευμα είναι υψηλότατο και δεν μπορεί η ελληνική πλευρά να διακινδυνεύσει έστω και τη μικρή πιθανότητα να μη γίνει δεκτή η άποψή της. Αρχικώς το 1994 και στη συνέχεια το 2015 η Ελλάδα εξαίρεσε από την αρμοδιότητα του Διεθνούς Δικαστηρίου οποιαδήποτε διαφορά συνδέεται με «στρατιωτικές δραστηριότητες και μέτρα […] για την προστασία της κυριαρχίας και της εδαφικής της ακεραιότητας, για σκοπούς εθνικής άμυνας, καθώς και για την προστασία της εθνικής της ασφάλειας».

12. Υπάρχουν παρωχημένες δια-τάξεις στις διεθνείς συνθήκες;

Πρόκειται για διεθνή κείμενα που υπεγράφησαν προ 100 ετών και περιέχουν και διατάξεις που ανταποκρίνονται στα δεδομένα άλλων εποχών. Επί παραδείγματι, στο άρθρο 6 της Συμβάσεως της Λωζάννης περί του καθεστώτος των Στενών αναφέρεται ότι ο οπλισμός των αστυνομικών δυνάμεων «δέον να αποτελήται μόνον εκ του περιστρόφου, της σπάθης, του όπλου και τεσσάρων οπλοπολυβόλων ανά εκατόν άνδρας […]». Η γραφική αναφορά στη σπάθη ανταποκρίνεται στα δεδομένα του 1923. Επιπλέον, αν και το ελληνικό κείμενο αναφέρει τέσσερα «οπλοπολυβόλα», το αυθεντικό αγγλικό κείμενο αναφέρει «four Lewis guns». Θα προκαλούσε τεράστια συγκίνηση παγκοσμίως στους συλλέκτες όπλων να δουν τον Ελληνικό Στρατό να χρησιμοποιεί στα νησιά πολυβόλα Lewis που χρησιμοποιήθηκαν ευρέως κατά τη διάρκεια του A΄ Παγκοσμίου Πολέμου…

* Ο κ. Αγγελος Συρίγος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, βουλευτής στην Α΄ Αθηνών, υφυπουργός Παιδείας.

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Explainer: Τι προβλέπουν οι Συνθήκες για την άμυνα των νησιών… Του Άγγελου Συρίγου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.