Αυτό αποτελεί ένα ερώτημα που απασχολεί την Ουάσιγκτον τις τελευταίες ημέρες. Πριν από λίγους μήνες, πήρα συνέντευξη από τη Χέδερ Μπούσεϊ, μέλος του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων του Μπάιντεν, η οποία μίλησε για τις προσπάθειες της κυβέρνησης να εξισορροπήσει αυτό που περιέγραψε ως τα τρία σκέλη του οικονομικού σκαμνιού – γη, εργασία και κεφάλαιο. Δείτε το απόσπασμα από τη συνομιλία μας παρακάτω:

«Πολλά από τα μέτρα και τις μετρήσεις που χρησιμοποιούμε, σήμερα, είναι τα ίδια με έναν αιώνα πριν. Επομένως, τα δεδομένα που έχουμε, σήμερα, μας δείχνουν μία εικόνα της οικονομίας που πιστεύω ότι, από πολλές απόψεις, είναι παραπλανητική. Πάρτε ως παράδειγμα το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, το οποίο, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, ξεκίνησε να μην αποτελεί καλή ένδειξη του τι συμβαίνει στον μέσο Αμερικανό ή στη μέση αμερικανική οικογένεια. Για παράδειγμα, από τα μέσα του 20ου αιώνα μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν το ΑΕΠ αυξανόταν κατά 3%, τα εισοδήματα των περισσότερων Αμερικανών αυξάνονταν κατά περίπου, επίσης, 3%. Επομένως, η Αμερική ήταν πραγματικά μία χώρα υπό ανάπτυξη, με το ΑΕΠ της να έχει ιδιαίτερη σημασία. Από τη δεκαετία του 1970 και έπειτα, το ΑΕΠ άρχισε, με έναν περίεργο τρόπο, να δείχνει το τι συμβαίνει στην κορυφή [του οικονομικού φάσματος]. Όσοι βρίσκονται στο κατώτερο 80-90% της κατανομής εισοδήματος παρουσιάζουν αύξηση εισοδήματος μικρότερη από τη μέση αύξηση του ΑΕΠ… Ωστόσο, όσοι βρίσκονται στην κορυφή μπορεί να δουν 6% αύξηση στο εισόδημά τους. Έτσι, λόγω της ανισότητας αυτής, σήμερα, η μέτρηση που παρακολουθούμε κάθε τρίμηνο δεν έχει την ίδια σημασία με αυτή που είχε κάποτε και το γεγονός αυτό προκαλεί σύγχυση. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να διασπάσουμε το ΑΕΠ. Έτσι, όταν παίρνουμε τα νούμερα του ΑΕΠ, κάθε τρίμηνο, θα πρέπει να τα εξετάζουμε στην ευρύτερη κατανομή του εισοδήματος. Νομίζω πράγματι ότι τέτοιες μετρήσεις θα μας έδιναν πολύ περισσότερες πληροφορίες».

Οι προσπάθειες για τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων μετρήσεων έχουν ξεκινήσει να γίνονται πιο έντονες, με ακαδημαϊκούς, σε διάφορα ιδρύματα, να προσπαθούν να βρουν ποιος θα ήταν ο καλύτερος τρόπος μέτρησης της ανάπτυξης και της ευημερίας. Μίλησα την περασμένη εβδομάδα, για παράδειγμα, με τον πρώην υπουργό Οικονομίας της Ελλάδας, κ. Δημήτρη Παπαδημητρίου, ο οποίος, σήμερα, είναι πρόεδρος του Levy Economics Institute στο Bard College. Το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας των ΗΠΑ (BLS) χορήγησε 300.000 δολάρια στο εν λόγω ινστιτούτο, ώστε να μελετήσει τον τρόπο που τα νοικοκυριά παράγουν και ξοδεύουν, στην πραγματικότητα, με πολύ μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ό,τι υπολογίζεται σήμερα.

Προέβη στην πράξη αυτή, διότι θεωρούσε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα κατάφερναν να κατανοήσουν καλύτερα τόσο την κατανάλωση όσο και τον πληθωρισμό. Αναφορικά, ένας τομέας της οικιακής κατανάλωσης που δεν καταγράφεται στα δεδομένα είναι η μη αμειβόμενη εργασία των γυναικών. Κι όμως, αυτό είναι, πιθανώς, το μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσης των νοικοκυριών, στο σύνολό της, καθώς αφορά τη δωρεάν φροντίδα των παιδιών, τις δουλειές, τη συντήρηση του σπιτιού κ.λπ. (Συγγνώμη παιδιά, τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι ακόμη και οι συνειδητοποιημένοι άνδρες κάνουν πολύ λιγότερες δουλειές στο σπίτι από τις συνομήλικες γυναίκες τους).

Δεδομένου του ότι η εργασία αυτή δεν αμείβεται και δεν δηλώνεται, δεν έχουμε ιδέα κατά πόσο οι δαπάνες μειώνονται ή πόσο περισσότερο ελεύθερο χρόνο θα μπορούσαν να έχουν οι γυναίκες με αμειβόμενη εργασία— να κερδίσουν χρήματα ή να παράσχουν φροντίδα— όπως θα συνέβαινε αν βρίσκαμε κάποιο τρόπο μέτρησής της. Όπως επισημαίνει ο κ. Παπαδημητρίου, αν βρίσκαμε κάποιον τρόπο να καταγράψουμε και να δικαιολογήσουμε την παραγωγή αυτή, θα μπορούσαμε να αποκτήσουμε μια πιο ακριβή αίσθηση της καταναλωτικής ζήτησης, η οποία, με τη σειρά της, θα μπορούσε να δώσει περισσότερες πληροφορίες για θέματα συζητήσεων όπως ο πληθωρισμός (η ομάδα του Bard θα χρησιμοποιήσει τα χρήματά της για να μελετήσει το φαινόμενο αυτό με κάθε λεπτομέρεια).

Ομοίως, υπάρχει ένα κενό στην κατανόηση του κόστους στέγασης. Όταν τα νοικοκυριά ερωτώνται σχετικά με αυτό από το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας των ΗΠΑ, δύο φορές τον μήνα, οι ιδιοκτήτες κατοικιών καλούνται να εκτιμήσουν το κόστος στέγασης τους. Ωστόσο, έτσι παραμορφώνεται η πραγματική εικόνα σχετικά με το ποια είναι αυτά τα κόστη. Σκεφτείτε ότι μένω σε ένα σπίτι που αγόρασα το 2007, με μετρητά, και η αξία του από τότε έχει σχεδόν διπλασιαστεί. Η υποθήκη που πληρώνω για τα τετραγωνικά του σπιτιού είναι σχετικά χαμηλή. Σε τρέχουσες τιμές της αγοράς, εικάζω ότι, εάν ένας ενοικιαστής εκμίσθωνε αυτόν τον χώρο, θα πλήρωνε δύο έως τρεις φορές περισσότερα από το αντίστοιχο της υποθήκης μου. Αυτό προφανώς θα διαστρέβλωνε την αίσθησή μας για τον πληθωρισμό. (Έτσι, σε μια άλλη στήλη, μελλοντικά, θα διερευνήσω εάν οι τιμές ακινήτων μπορεί να θεωρηθούν κάτι όπως η νέα τιμή ψωμιού, με την έννοια ότι θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την άνιση κατανομή πλούτου, και θα σας μεταφέρω μερικές μου σκέψεις σχετικά με το τι πρέπει να γίνει γι’ αυτό.)

Χαίρομαι που ο Λευκός Οίκος αρχίζει να σκέφτεται τον τρόπο κατανόησης της οικονομίας μας με βάση παλιές ή εσφαλμένες μετρήσεις. Υπάρχουν πολλά ακόμη που πρέπει να γίνουν για να επιτευχθεί η καλύτερη κατανόηση της ψηφιακής οικονομίας.

Ορίστε μία μέτρηση που θεωρώ ότι πρέπει να υπάρχει: ο δείκτης στεγνώματος με το πιστολάκι. Ως συχνοί επισκέπτες κομμωτηρίου, νομίζω ότι μπορείτε να καταλάβετε την ανάπτυξη της οικονομίας υπηρεσιών υψηλού επιπέδου σε διάφορες πόλεις με βάση τον αριθμό των κομμωτηρίων που υπάρχουν.

Εντ, αν μπορούσες να βρεις μια ενδεικτική μέτρηση, διασκεδαστική ή σοβαρή, ποια θα ήταν αυτή;

Ο Έντουαρντ Λους απαντά

Ράνα, νομίζω ότι η Χέδερ Μπούσεϊ έχει δίκιο. Οι παλιές μας οικονομικές μετρήσεις γίνονται όλο και πιο παραπλανητικές. Πάντα μου έκανε εντύπωση ότι η συνολική αύξηση του ΑΕΠ είναι πιο χρήσιμη από άποψη ωμής γεωπολιτικής — οι οικονομίες της οποίας ξεπερνούν άλλες οικονομίες και, έτσι, έχουν περισσότερους πόρους για να διαθέσουν στην έρευνα όπλων κ.λπ. Ωστόσο, στην εποχή της αβεβαιότητας και του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας, τα παλιά συστήματα μέτρησης δεν μπορούν να μετρήσουν την οικονομική υγεία και τη διάθεση της πλειοψηφίας των πολιτών. Η αυξανόμενη ανισότητα καθιστά τους μέσους όρους όλο και πιο παραπλανητικούς.

Ένα από τα αγαπημένα μου κριτήρια για τη φύση της οικονομίας είναι τα συστήματα καρτών πίστης αεροπορικών εταιρειών. Όσο πιο μεγάλες είναι οι επιστροφές, όταν είσαι συχνός επιβάτης, τόσο πιο στενές είναι οι θέσεις basic economy. Αυτό μοιάζει με μία μικρογραφία μεγαλύτερων τάσεων της οικονομίας. Τα premium flyer clubs έχουν περίεργα ονόματα όπως Aristocrats ή Maharajas. Όποτε πετάω για κάποιο επαγγελματικό ταξίδι, περιμένω σχεδόν να με ευχαριστήσουν. Όσο περισσότερο απαίσιο γίνεται για όσους ταξιδεύουν με business class, τόσο πιο ασήμαντη είναι η ταπείνωση για τους υπόλοιπους. Τούτου λεχθέντος, στη United Airlines, στην οποία μαζεύω πόντους, δεν έχει σημασία σε ποια κατηγορία πετάτε, το φαγητό είναι εξίσου μέτριο παντού. Ελπίζω η πανδημία να μην αποτελέσει πρόσχημα να περάσουμε κρυφά σε ακόμη χαμηλότερα πρότυπα.

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Πώς πρέπει να μετράμε την ευημερία; εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Χρήστου Α. Ιωάννου*

H Ελλάδα πριν εξέλθει οριστικά από την κρίση του 2010-2019, η οποία είχε εξωγενείς αφορμές και ενδογενείς αιτίες, βρέθηκε στην παγκόσμια κρίση της πανδημίας. Η εμπειρία της διαδρομής 2000-2019 είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την πορεία προς την υπέρβαση και των δύο αυτών κρίσεων και των συνεπειών τους.

Μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι αν το 2021 έχουμε επιστρέψει σε επιδόσεις και δείκτες του 2019; Αν δούμε δύο βασικούς δείκτες της Ελλάδας του 2019, πριν την κρίση της πανδημίας, σε σύγκριση με δύο δεκαετίες πριν, του 2000, η εικόνα είναι αποκαλυπτική.

Το ποσοστό απασχόλησης στην Ελλάδα του 2019, ήταν 61,2%, είναι απολύτως συγκρίσιμο και κατά τι χαμηλότερο του ποσοστού απασχόλησης του 2000, που ήταν 61,9%. Tότε και τώρα, ήταν το χαμηλότερο στην ΕΕ. Το ΑΕΠ σε σταθερές τιμές 2015, το 2019 ήταν 183,6 δισ. ευρώ. Συγκρίσιμο, και μόνον κατά τι υψηλότερο, του ΑΕΠ του 2000 που ήταν, σε σταθερές τιμές 2015, 181,7 δισ. ευρώ

Δηλαδή 20 χρόνια μετά, η Ελλάδα του 2019, βρέθηκε, συγκρινόμενη με τον εαυτό της, στο ίδιο σημείο του 2000. Καθώς όμως κρίσιμο είναι το τι κάνουν και οι άλλες κοινωνίες και οικονομίες στον σύγχρονο κόσμο και στην Ευρώπη, η ουσία είναι ότι οι περισσότερες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης μας «προσπέρασαν» σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ, οι δε υπόλοιπες, της βαλκανικής, μας πλησίασαν και μας πλησιάζουν γοργά.

Η Ελλάδα του 2000 μπορούσε να φανταστεί ότι η Ελλάδα του 2020 θα ήταν στο ίδιο σημείο για τον εαυτό της, και αποκλίνων ουραγός στην ΕΕ και στην Ευρωζώνη; Δεν θα το ήθελε, αλλά αυτό είναι που «επέτυχε». Ως γνωστόν ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις.

Παρά τις καλές προθέσεις, η Ελλάδα του 2000 στον δρόμο για το 2020 υπέφερε, με δικές της επιλογές, όχι μία αλλά δύο χαμένες δεκαετίες. Το 2000-2009 του παρασιτικού και χρεοβόρου μετασχηματισμού, όταν αύξανε ταχύτερα το κατά κεφαλήν χρέος από ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Και το 2010-2019 της άρνησης των αναγκαίων και δύσκολων προσαρμογών, ως προϋποθέσεων παραγωγικής στροφής και μετασχηματισμού.

Πίσω από την παλινδρόμηση μεταξύ 2000 και 2019, και την υποχώρηση της Ελλάδας στον διεθνή καταμερισμό της παραγωγής και της εργασίας, βρίσκεται η θεμελιώδης ασσυμετρία που χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία και οικονομία. Που αφιερώνει μικρό μερίδιο/ποσοστό των πόρων της στην παραγωγή διεθνώς εμπορευσίμων προϊόντων και υπηρεσιών.

Αυτός είναι ένας τρίτος βασικός δείκτης. Από 23,4% του ΑΕΠ το 2000, το συρρίκνωσε σε 18,6% το 2009. Ανέκαμψε, ως αποτέλεσμα του αργόσυρτου και δύσκολου παραγωγικού μετασχηματισμού, της περιόδου των δημοσιονομικών προσαρμογών, και των «από τα πάνω» και «από τα έξω» μεταρρυθμίσεων, στο 22% το 2019.

Συνεπώς στην πορεία προς την Ελλάδα μετά την κρίση της πανδημίας, έχει αποφασιστική σημασία ο προσανατολισμός. Και η ταχύτητα.

Ο προσανατολισμός πόρων και πολιτικών προς διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες πρώτον, κλάδων Τεχνολογικής αιχμής, που είναι οι Μεταποιητικοί κλάδοι και οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνίας και δεύτερον, κλάδων συνδεόμενων με τις Τάσεις Παγκόσμιας Οικονομίας, που είναι οι Μεταλλευτικές, οι Διεθνείς Μεταφορές (ναυτιλία, logistics, κ.λπ.), ο Τουρισμός, και Ανταγωνιστική Αγροτική παραγωγή.

Η προηγουμένη διαδρομή έχει μία ακόμη αποκαλυπτική πλευρά. Συμβαίνουν, είναι στο πρόγραμμα, κρίσεις. Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η κρίση του ευρώ του 2010-2012, η μεταναστευτική κρίση στην Ευρώπη του 2015, η παγκόσμια κρίση λόγω της πανδημίας το 2020, η κλιματική αλλαγή που έγινε πλέον κλιματική κρίση.

Που σημαίνει ότι η διαδρομή στην έξοδο μετά την κρίση της πανδημίας, και στην τρίτη δεκαετία του αιώνα, δεν θα είναι γραμμική. Στον δρόμο έχει κι άλλες κρίσεις. Κρίσεις διεθνείς, ευρωπαϊκές, περιφερειακές, εθνικές. Αυτές που ξέρουμε ότι έρχονται, αλλά δεν γνωρίζουμε πότε περίπου και πως θα εκδηλωθούν. Και αυτές που δεν ξέρουμε, ούτε ποιές είναι, ούτε πότε θα εκδηλωθούν.

Στις κρίσεις που προαναφέραμε δεν συμπεριλάβαμε στη δημογραφική κρίση της ελληνικής κοινωνίας. Η οποία δεν γίνεται αντιληπτή αναλόγως με τις άλλες, διότι είναι αργόσυρτη, αλλά είναι και θεμελιακή.

Παράλληλα με την αργόσυρτη δημογραφική κρίση, ανάλογης εθνικής σημασίας είναι και η περιβαλλοντική κρίση στον τόπο μας. Που εξελίχθηκε παράλληλα με την κλιματική αλλαγή και τώρα την βρίσκουμε μπροστά μας συναρθρωμένη με την κλιματική κρίση.

Αν γίνει αντιληπτό ότι η Ελλάδα της νέας δεκαετίας εξαρτάται από το τι κάνουμε τώρα, το 2021, το 2022, το 2023 κοκ, τότε είναι κρίσιμο αν οι επιλογές μας βασίζονται και επιβεβαιώνουν την κατανόηση ότι δεν μπορούμε να βγούμε από την κρίση από την ίδια πόρτα που μπήκαμε. Με τις ίδιες προτεραιότητες και ανάλογες επιλογές.

Κάθε μέρα, κάθε στιγμή το θέμα είναι αν οι νέοι, που εισέρχονται, και πρέπει να εισέρχονται, στην αγορά εργασίας και στην οικονομία, θα βρίσκουν εκεί (πόσο) χώρο και (πόσες) προϋποθέσεις παραγωγής, δημιουργίας και ευημερίας.

Αυτό εξαρτάται από το εάν οι γονείς τους, και οι προηγούμενες γενιές, θα επιλέξουν και θα μπορέσουν, στη διαδρομή από το 2021 στα επόμενα χρόνια, να κινηθούν και να ζήσουν παραγωγικότερα και δημιουργικότερα.

Από το εάν η «αλλαγή παραδείγματος» που «σέρνεται» στα χρόνια της δημοσιονομικής προσαρμογής, θα πραγματοποιηθεί, ως ανάγκη και ως επιλογή, και θα επιταχυνθεί μέσω ραγδαίων μεταρρυθμίσεων.

Η πρόκληση είναι αν μπορούμε να ξανασκεφτούμε τα πάντα, σχεδόν τα πάντα, από την αρχή. Και οι δυο τελευταίες κρίσεις που ζήσαμε, παρέχουν άφθονες αίτιες και αφορμές για αυτό.

*Διευθυντή Απασχόλησης και Αγοράς Εργασίας του ΣΕΒ

Το άρθρο Η διαδρομή για μια Ελλάδα παραγωγής και ευημερίας… Του Χρήστου Α. Ιωάννου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ενώ ακόμα δεν έχουμε βγει στο ξέφωτο, και η πανδημία επιμένει να μας βάζει τρικλοποδιές, υπάρχει μια αυξανόμενη αισιοδοξία ότι για την Ελλάδα, τα επόμενα χρόνια μπορούν να φέρουν ισχυρούς ρυθμούς οικονομικής και κοινωνικής προόδου. Στον ΣΕΒ πιστεύουμε στην προοπτική αυτή και θεωρούμε κεντρική αποστολή μας να την υπηρετήσουμε. Ωστόσο, μια συμπεριληπτική, σταθερή και μακροχρόνια πορεία ανάπτυξης δε θα έλθει νομοτελειακά. Θα πρέπει να την κατακτήσουμε. Δεν είναι μόνο θέμα διαθέσιμων πόρων όπως γνωρίζουμε καλά από την εμπειρία του παρελθόντος. Χρειάζονται τομές, αλλαγές και ρήξεις.

Όποιος θέλει να βρει λόγους να ανησυχεί, μπορεί να παραθέσει πληθώρα στοιχείων και δεικτών που δείχνουν ότι παρά τις παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια μιας ιδιαίτερα επώδυνης δεκαετίας, η ανταγωνιστικότητα μας δεν έχει βελτιωθεί ουσιαστικά σε σχέση με τους εταίρους μας στη ΕΕ.

Όσοι ήλπιζαν ότι η κρίση θα ήταν το έναυσμα για μια ριζική αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας μας δεν έχουν -ακόμα τουλάχιστον- δικαιωθεί. Όμως υπάρχει μια σειρά ελπιδοφόρων δεδομένων, που επιτρέπουν μια πολύ πιο αισιόδοξη ανάγνωση.

Βλέπουμε γύρω μας όλο και περισσότερες νεοφυείς επιχειρήσεις, με καινοτόμο σκέψη, ομαδική δουλειά και δίψα για πρόοδο. Βλέπουμε εδραιωμένες επιχειρήσεις που επενδύουν στο πράσινο και ψηφιακό τους μέλλον, στο ανθρώπινο δυναμικό τους και στη σωστή διακυβέρνηση. Βλέπουμε ηγετικές παγκόσμια επιχειρήσεις να δίνουν έμπρακτη ψήφο εμπιστοσύνης στο μέλλον της Ελλάδας. Βλέπουμε ξενιτεμένους νέους που ξαναγυρίζουν με πλούσιες εμπειρίες. Είναι, επίσης, ιδιαίτερα σημαντική κατάκτηση ότι έχει διαμορφωθεί μια ευρύτερη συναντίληψη στην κοινωνία μας πάνω σε κάποιες γενικές κατευθύνσεις.

Για παράδειγμα, λίγο-πολύ όλοι πια συμφωνούμε ότι το ζητούμενο δεν είναι να επανέλθουμε στον προ κρίσης και πανδημίας τρόπο λειτουργίας και ότι χρειαζόμαστε μια στροφή προς τις επενδύσεις και την παραγωγή. Συμφωνούμε πως η Ελλάδα ανήκει στην ΕΕ και αντλεί δύναμη από αυτήν, η ψηφιακή επανάσταση και η κλιματική αλλαγή αλλάζουν ριζικά τα δεδομένα, δημιουργώντας ευκαιρίες, αλλά και κινδύνους. Όπως και ότι υπάρχουν ανάγκες σε δεξιότητες και γνώσεις που σαν κοινωνία δεν παράγουμε στο βαθμό που χρειάζονται και οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε την αύξηση των ανισοτήτων που παρατηρείται σε όλο βέβαια το κόσμο, αλλά και στον τόπο μας. Η επιχειρηματικότητα έχει να προσφέρει και είναι μέρος της λύσης και όλοι έχουμε να κερδίσουμε όταν, κοινωνία, κράτος και επιχειρήσεις λειτουργούν μαζί. ‘Όλα αυτά μαζί μας δίνουν δύναμη και είναι βάσεις για το καλύτερο.

Δε βρισκόμαστε ακόμα εκεί που θα θέλαμε, αλλά ας μην υποτιμούμε τις δυνατότητες μας. Ο στόχος δεν είναι να μη μείνουμε πίσω, αλλά να ξεφύγουμε μπροστά, με τους καλύτερους. Και ο χρόνος είναι τώρα. Αποστολή μας στον ΣΕΒ είναι να συμβάλλουμε από την πλευρά των επιχειρήσεων ό,τι χρειάζεται για να αποκτήσουμε τη δημιουργική και ανταγωνιστική επιχειρηματικότητα που συμπορεύεται με την κοινωνία στη βάση κοινών στόχων. Που είναι δύναμη θετικής και επωφελούς αλλαγής, καταλύτης ευημερίας και προόδου για όλους.

(Από την εισαγωγική τοποθέτηση στην ανοικτή εκδήλωση της Ετήσιας Γενικής Συνέλευσης ΣΕΒ).

*πρόεδρος του ΣΕΒ

Το άρθρο «Η επιχειρηματικότητα καταλύτης ευημερίας και προόδου για όλους»… Του Δημήτρη Παπαλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Ολύμπιου Παπαδημητρίου*

Όσο κι αν οι πρωτόγνωρες συνθήκες που βιώνουμε έχουν δημιουργήσει έναν νέο ιδιαίτερο περιβάλλον, αλλάζοντας μέσα σε λίγους μήνες και ολόκληρο τον κόσμο και παγιωμένες συνήθειες, κατέστη πλέον, σαφές σε όλους -δυστυχώς με τον πιο επώδυνο τρόπο- ότι η φαρμακευτική καινοτομία αποτελεί κρίσιμο καταλύτη για την ευημερία κάθε σύγχρονης κοινωνίας και την ανάπτυξη της οικονομίας… είναι το μοναδικό μέσον για να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε, να επικοινωνούμε, να ζούμε.

Και εάν κάθε κρίση γεννάει ευκαιρίες, το σίγουρο είναι πως το μεγάλο παγκόσμιο σοκ της πανδημίας του Covid- 19 ανέδειξε την επείγουσα πλέον πρόκληση θωράκισης του Δημόσιου Συστήματος Υγείας σε όλα τα επίπεδα, και δη εκεί όπου χτυπάει η καρδιά της έρευνας και της καινοτομίας, εκεί που γεννιούνται οι νέες θεραπείες για την αντιμετώπιση κάθε καινούργιας ή μετεξελιγμένης απειλής.

Τα καινούργια φάρμακα και τα εμβόλια είναι από τα πιο ισχυρά εργαλεία στην αντιμετώπιση των πολλών προκλήσεων που παρουσιάζονται στον τομέα της υγείας για τις επόμενες δεκαετίες. Η χώρα μας διαθέτει όλα τα εχέγγυα για να προσελκύσει τις επενδύσεις που δικαιούται στην κλινική έρευνα. Υψηλού επιπέδου επιστημονικό δυναμικό- βλέπουμε ότι σε αρκετές ερευνητικές προσπάθειες και για τον Covid-19 πρωταγωνιστούν Έλληνες  επιστήμονες- εξαιρετικούς γιατρούς, υποδομές, καλά πανεπιστημιακά νοσοκομεία. Κρίσιμες παράμετροι που δίνουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στη χώρα μας, για να αποκτήσει ηγετικό ρόλο και να αναδειχθεί σε Κέντρο Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών με διεθνή απήχηση. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να εξασφαλίζουμε αμεσότερη πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες υπό ανάπτυξη, βελτίωση της κλινικής πρακτικής στα δημόσια νοσοκομεία και ενίσχυση των υποδομών στα δημόσια νοσοκομεία. Αλλά και στην ανάπτυξη, αν προσεγγίσουμε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο μιλούμε για ένα ποσό της τάξης των 500 εκατ. ευρώ με ισχυρό πολλαπλασιαστή για την οικονομική ανάπτυξη. Αλλάζοντας το θεσμικό πλαίσιο είναι εφικτό να επιτύχουμε έως 1,1 δισ. ευρώ αύξηση του ΑΕΠ και έως 23.000 νέες θέσεις εργασίας. Έχουμε καταθέσει συγκεκριμένο πλάνο δράσεων και θα πρέπει να υιοθετηθεί το συντομότερο γιατί ο διεθνής ανταγωνισμός είναι πολύ ισχυρός.

Είναι αλήθεια πως σε αυτό το νέο περιβάλλον βλέπουμε θετικά βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση, όπως η αυτονόητη εξαίρεση των εμβολίων που αφορούν την πρόληψη και η μείωση του claw- back σε συνάρτηση με τις επενδύσεις, αλλά απέχουν αρκετά από όσα χρειάζονται να γίνουν για να αποκτήσουμε ένα λειτουργικό σύστημα δημόσιας υγείας.

Η κυβέρνηση δείχνει ανήμπορη ή απρόθυμη να εκμεταλλευτεί τα διδάγματα της πανδημίας και να διορθώσει τις αντιαναπτυξιακές και αντιεπιστημονικές ανορθογραφίες του παρελθόντος. Πρωτίστως, επαναπροσδιορίζοντας τη φαρμακευτική δαπάνη με βάση τις σύγχρονες υγειονομικές ανάγκες των ασθενών, τις απαιτήσεις της χώρας σύμφωνα με τα επιστημονικά και επιδημιολογικά δεδομένα και υλοποιώντας γρήγορα τις μεταρρυθμίσεις που θα εξορθολογήσουν το σύστημα των υπέρογκων υποχρεωτικών επιστροφών και θα διευκολύνουν την είσοδο καινοτόμων φαρμάκων για τους Έλληνες ασθενείς. Ο μηχανισμός αποπληρωμής -με το συνεχώς αυξανόμενο ύψος του clawback- αντί να λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας που αποτρέπει τις σπατάλες, τις εκτοξεύει.

Αντί να κάνει πράξη τις συστάσεις της Ευρωπαϊκή Επιτροπής για επιμερισμό κινδύνου στην υπέρβαση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, θέτοντας για παράδειγμα ένα ανώτατο όριο στο ετήσιο clawbacl, ψηφίζει εν μια νυκτί παράταση της διάρκειάς του ως το 2024, ενώ ίσχυε μέχρι το 2022. Χωρίς όμως να αναλαμβάνει καμία δέσμευση για τον περιορισμό του μεγέθους του.

Ο ΣΦΕΕ ως υπεύθυνος κοινωνικός έταιρος έχει καταθέσει τεκμηριωμένες και δοκιμασμένες προτάσεις που στηρίζονται σε 7 πυλώνες δράσεων, με στρατηγικό σχεδιασμό και πλάνο εφαρμογής ώστε να εναρμονιστούμε με τις ευρωπαϊκές πρακτικές προάγοντας άμεσα μια ασθενοκεντρική βιώσιμη φαρμακευτική πολιτική. Στο πλαίσιο αυτό η ενεργή και ουσιαστική σύμπραξη κράτους και ιδιωτικού τομέα μπορούν να επιφέρουν τις κρίσιμες αλλαγές που όλοι επιθυμούμε.

Για μια εθνική στρατηγική η οποία θα αντιλαμβάνεται το φάρμακο και την υγεία ως επένδυση κοινωνικής ευημερίας και οικονομικής ανάπτυξης, με πολλαπλά οφέλη για όλους και όχι ως κοντόθωρη λογιστική αποτύπωση κόστους.

Εκτός αν η εθνική στρατηγική για το φάρμακο που θα υιοθετήσει η κυβέρνηση πρόκειται να εκφραστεί με την επόμενη παράταση ισχύος του clawback και μετά το 2024…

Το άρθρο Φαρμακευτική Καινοτομία και Ευημερία … Του Ολύμπιου Παπαδημητρίου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.