Η παραπληροφόρηση και οι ψευδείς ειδήσεις αποτελούν, πλέον, μια καθημερινή πραγματικότητα για τους νέους στην Ευρώπη, με τους νέους στην Ελλάδα να βρίσκονται, μάλιστα, πολύ ψηλά στη λίστα των Ευρωπαίων, που δηλώνουν θύματα των fake news. Σύμφωνα με νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 76% των νέων στην ΕΕ θεωρεί ότι έχει εκτεθεί σε παραπληροφόρηση, ενώ στην Ελλάδα και την Κύπρο το ποσοστό αυτό αγγίζει το 83%.

Το 76% των Ευρωπαίων εκτιμά ότι έχει εκτεθεί σε παραπληροφόρηση – και το 70% και στην Ελλάδα – πιστεύει ότι μπορεί να την αναγνωρίσει

Η εκτεταμένη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ως κύριας πηγής ενημέρωσης, φαίνεται να συνδέεται άμεσα με αυτήν την έκθεση. Οι νέοι βασίζονται, κυρίως, σε Instagram (52%), TikTok (41%) και YouTube (41%) για την ενημέρωσή τους, πλατφόρμες στις οποίες, ωστόσο, το φιλτράρισμα της πληροφορίας είναι συχνά ελλιπές, αφήνοντας περιθώρια για διασπορά ψευδών ειδήσεων.

Οι νέοι αναγνωρίζουν την παραπληροφόρηση, αλλά όχι πάντα

Το 70% των νέων στην Ελλάδα δηλώνει ότι μπορεί να αναγνωρίσει την παραπληροφόρηση, ποσοστό που συμβαδίζει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ωστόσο, η υπερβολική εμπιστοσύνη στην ικανότητά τους να ξεχωρίσουν την αλήθεια από το ψέμα μπορεί να είναι παγίδα, καθώς πολλές φορές οι ψευδείς ειδήσεις είναι περίπλοκες και καλοσχεδιασμένες.

Πως αναγνωρίζουν τα fake news

Οι ερωτηθέντες από τη Μάλτα και την Ιρλανδία ήταν οι πλέον σίγουροι για την ικανότητά τους να αναγνωρίζουν την παραπληροφόρηση (88% και 87% αντίστοιχα), με τους Κύπριους ερωτηθέντες αρκετά κοντά στην τέταρτη θέση με 85%.

Οι νέοι από την Ελλάδα βρίσκονται στον ευρωπαϊκό μέσο όρο με 70%, ενώ αυτοί από την Αυστρία, τη Γερμανία και τη Σλοβενία αισθάνονται λιγότερο σίγουροι. “Η ικανότητα αναγνώρισης ψευδών ειδήσεων είναι κρίσιμη, αλλά δεν αρκεί. Απαιτείται κριτική σκέψη και διασταύρωση πληροφοριών”, σχολιάζουν οι συντάκτες της έρευνας του Ευρωβαρόμετρου.

Η Ελλάδα στις πρώτες θέσεις

Η Ελλάδα – σύμφωνα με τα ευρήματα του Ευρωβαρόμετρου – βρίσκεται στις πρώτες θέσεις έκθεσης στην παραπληροφόρηση. Σε εννέα χώρες της ΕΕ, περισσότεροι από τους μισούς νέους δηλώνουν ότι εκτίθενται σε παραπληροφόρηση “συχνά” ή “πολύ συχνά”. Στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτό αγγίζει το 57%, τοποθετώντας τη χώρα ανάμεσα στις πέντε πρώτες στην ΕΕ.

Οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά συχνής έκθεσης σε ψευδείς ειδήσεις είναι: η Μάλτα με 59%, η Ουγγαρία με 58%, η Ελλάδα με 57%, το Λουξεμβούργο με 55% και η Κύπρος με 53%. Αντίθετα, οι Ρουμάνοι και Βούλγαροι νέοι είναι εκείνοι που δηλώνουν, σε υψηλότερο ποσοστό, ότι δεν έχουν εκτεθεί ποτέ σε παραπληροφόρηση (19% και 11% αντίστοιχα).

Αξιοσημείωτο είναι πως, στην Κύπρο, μόλις το 1% των νέων δήλωσε ότι δεν έχει εκτεθεί ποτέ σε ψευδείς ειδήσεις, ενώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό είναι 5%.

Η έρευνα

Η έρευνα του Ευρωβαρομέτρου για τη νεολαία πραγματοποιήθηκε από την Ipsos μεταξύ 25 Σεπτεμβρίου και 3 Οκτωβρίου 2024 και στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, με συνεντεύξεις μέσω διαδικτύου (Computer-Assisted Web Interviewing). Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν 25.863 συνεντεύξεις με νέους ηλικίας 16-30 ετών, 514 εκ των οποίων στην Κύπρο και 1.033 στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα σταθμίστηκαν ανάλογα με το ποσοστό αυτής της ηλικιακής ομάδας σε κάθε χώρα της ΕΕ.

Πηγή: sepe.gr

Το άρθρο Το 83% των νέων στην Ελλάδα έχει πέσει θύμα fake news… Της Νατάσας Φραγκούλη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος Αττικών Εκδόσεων Θεοχάρης Φιλιππόπουλος τοποθέτησε χρονικά την έναρξη της έννοιας της μετα-αλήθειας το 2016 με το Brexit και την εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ, δύο μεγάλα διεθνή γεγονότα που δεν είχαν προβλέψει σωστά τα μέσα ενημέρωσης, επηρεάζοντας λανθασμένα και την κοινή γνώμη. «Τα μέσα δίνουν περισσότερη σημασία στη συγκινησιακή φόρτιση του κοινού, παρά στην αλήθεια», ανέφερε επισημαίνοντας ότι το κύριο ζητούμενο πρέπει να είναι η αξιοπιστία. Ως απάντηση στην μετα-αλήθεια και τα fake news, τόνισε ότι χρειάζεται ανεξάρτητη και ερευνητική δημοσιογραφία σε συνδυασμό με την ενίσχυση του brand του μέσου ενημέρωσης. Αναφερόμενος μάλιστα στο παράδειγμα των New York Times και του κύρους τους, σημείωσε ότι δεν είναι τυχαίο ότι δεν έχουν εξαρτήσεις από διαφημίσεις, αλλά χρηματοδοτούνται από τους συνδρομητές τους. Ο κ. Φιλιππόπουλος δήλωσε κατηγορηματικά αντίθετος στην κρατική επιδότηση των μέσων ενημέρωσης, καθώς έτσι δημιουργούνται υποχρεώσεις. Σημείωσε ωστόσο ότι οι πολίτες πρέπει να εκπαιδευτούν να πληρώνουν σταδιακά μία – έστω και μικρή – συνδρομή για την ενημέρωσή τους, όπως συμβαίνει στις άλλες χώρες.

Από την πλευρά της η Διευθύντρια Επικοινωνίας του Πρωθυπουργού Κύρα Κάπη μιλώντας για την μετα-αλήθεια, τις θεωρίες συνομωσίας και την παραπληροφόρηση, ανέφερε μία ρήση του Τολστόι που υποστήριζε ότι μπορείς να εξηγήσεις τα πιο δύσκολα θέματα σε έναν αργόσχολο αν δεν έχει σχηματίσει ήδη άποψη για αυτά ενώ το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει με όσους έχουν ήδη ισχυρή άποψη. Μίλησε για την απαξίωση των δεδομένων και την κυριαρχία των συναισθημάτων όπου τελικά η αντικειμενική αλήθεια παίρνει μία δική της συναισθηματική χροιά και αλλάζει. Αναφέρθηκε επίσης στον τρόπο λειτουργίας των influencers αλλά και συνολικά στον τρόπο με τον οποίο τα κοινωνικά δίκτυα μέσω αλγορίθμων μας δείχνουν το περιεχόμενο που έχουμε εμείς επιλέξει με τα likes μας, κρατώντας μας έτσι εγκλωβισμένους σε μία φούσκα. Σε ερώτηση σχετικά με τον ιδανικό τρόπο απάντησης στα fake news, η κ. Κάπη τόνισε ότι χρειάζεται ταχύτητα και αμεσότητα καθώς ο χρόνος είναι αυτός που κάνει μία ψεύτικη είδηση viral, ενώ η απάντηση πρέπει να είναι επεξηγηματική και κατανοητή. «Σκοτώνεις την είδηση στη ρίζα απλά και στοχευμένα», σχολίασε.

Για το λάθος που κάνουμε να προσεγγίζουμε την ενημέρωση με παλιούς όρους λες και υπάρχει ένα ενιαίο κοινό, μίλησε ο Αναπληρωτής Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Νίκος Παναγιώτου, σημειώνοντας ότι πλέον τα ακροατήρια είναι πολλά, μικρά και εντελώς διαφορετικά. «Αναφερόμαστε μέσα σε κοινότητες που έχουμε εμπιστευτεί», είπε δίνοντας το παράδειγμα της Ρωσίας όπου η ενημέρωση δεν περνάει καν πλέον από τα κοινωνικά δίκτυα αλλά απευθείας από τις διάφορες εφαρμογές άμεσης επικοινωνίας (messenger) που χρησιμοποιούμε στο κινητό μας. Για την μάχη απέναντι στην παραπληροφόρηση, τόνισε ότι το μόνο μας όπλο είναι η ερευνητική δημοσιογραφία και έφερε το παράδειγμα των NY Times που μέσω αναλυτικού ρεπορτάζ απέκρουσαν την ρωσική προπαγάνδα για την σφαγή στη πόλη Μπούτσα της Ουκρανίας. Τέλος, μιλώντας για τον τρόπο που τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να διατηρήσουν  την ανεξαρτησία τους εξασφαλίζοντας συγχρόνως και την βιωσιμότητά τους, πρότεινε να λαμβάνουν ποσοστό επί των κερδών των μεγάλων τεχνολογικών παρόχων, όπως συμβαίνει ήδη στη Γαλλία.

Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος της εφημερίδας Καθημερινή Πάσχος Μανδραβέλης

Πηγή: moneyreview.gr

Το άρθρο Fake news: Η εποχή της «μετα-αλήθειας» και ο ρόλος των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Το άρθρο News or fake news? Οι 7 τύποι παραπληροφόρησης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΙΣΣΥ ΑΛΩΝΙΣΤΙΩΤΟΥ

Το άρθρο News or fake news? Εισαγωγή από την Σίσσυ Αλωνιστιώτου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Την περασμένη εβδομάδα, ο τηλεοπτικός σταθμός TGRT δημοσίευσε έναν χάρτη όπου αναφερόταν σχηματικά στη δυνητική επιρροή της Τουρκίας το 2050.

Θέλοντας να ενισχύσει το ηγετικό προφίλ του Ερντογάν, ο τηλεοπτικός σταθμός προσπάθησε να δώσει σάρκα και οστά στις νεο-οθωμανικές του φαντασιώσεις, χρησιμοποιώντας ένα βιβλίο του ιδρυτή του αμερικανικού think tank Stratfor, George Friedman, το «The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century».

Βεβαίως, η στοχευμένη προπαγάνδα του Τουρκικού κρατικού καναλιού ήταν διάτρητη, πρώτον γιατί το βιβλίο αυτό έχει γραφτεί πριν από 12 χρόνια και από τότε μέχρι σήμερα πολλά έχουν αλλάξει και δεύτερον, γιατί ακόμη και ο χάρτης της έκδοσης του βιβλίου του 2009, ήταν διαφορετικός από αυτόν που προβλήθηκε. Συγκεκριμένα, ο χάρτης όπου προβλεπόταν η σφαίρα επιρροής της Τουρκίας, περιείχε τη Μέση Ανατολή χωρίς το Ισραήλ, τη Βόρεια Αφρική, τις Παρακαυκάσιες χώρες, ενώ από την Ευρώπη περιλάμβανε μόνο την Αλβανία και τη Βοσνία, όχι όμως την Ελλάδα και την Κύπρο, όπως εμφάνιζε το Τουρκικό κανάλι.

Ο συγγραφέας του βιβλίου G. Friedman χρησιμοποιούσε συχνά «πιασάρικες» υπερβολές με στόχο τη δημοσιότητα, όπως πχ όταν την δεκαετία του ’80 προέβλεπε πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιαπωνίας. Αυτά όμως για τον Ερντογάν είναι λεπτομέρειες, γιατί το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι, μέσω του μηχανισμού προπαγάνδας που έχει εγκαθιδρύσει, να αποπροσανατολίζει τους Τούρκους πολίτες από την κοινωνική κρίση που δημιούργησε και η οποία επιδεινώθηκε λόγω της φθίνουσας οικονομίας και της πανδημίας.

Επίσης, η Αμερική υπό τη νέα ηγεσία Biden έχει αλλάξει τη στάση της απέναντι στις γεωπολιτικές προκλήσεις του Ερντογάν, συγκριτικά με αυτό που συνέβαινε το προηγούμενο διάστημα επί Trump. Πλέον έχουν επιβληθεί κυρώσεις στις εξαγωγές οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία, πολιτική που οφείλουν να ακολουθήσουν και τα κράτη της ΕΕ, σταματώντας να πωλούν όπλα σε μια χώρα – ταραξία. Μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο, ο Ερντογάν ψάχνει σωσίβιο σε κατασκευασμένες ειδήσεις από ιδρύματα της άλλης όχθης του Ατλαντικού που υπογραμμίζουν, έστω και χαλκευμένα, την «προοπτική ισχύος» και το «μεγαλείο» του.

Αυτό που θα πρέπει να μας προβληματίζει, είναι ότι αυτό το διάτρητο, δήθεν «ρεπορτάζ» έγινε θέμα σε πολλά Ελληνικά ΜΜΕ και πεδίο εκτεταμένης αρθρογραφίας όχι ως περιγέλαστο fake news, αλλά ως πραγματική είδηση. Καλό θα ήταν λοιπόν, να δίνουμε μια ρεαλιστική εικόνα της κατάστασης στο εσωτερικό της Τουρκίας και των συμμαχιών της σε διεθνές επίπεδο, ώστε η ελληνική κοινή γνώμη να έχει τη δυνατότητα να κατανοεί σε βάθος τη μηχανική των εξελίξεων.

*Ευρωβουλευτής ΠΑΣΟΚ – Μέλος S&D

Το άρθρο Νέο-οθωμανικά fake news… Του Νίκου Ανδρουλάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Πρόσφατη μελέτη έδειξε την Ελλάδα δευτεραθλήτρια στα fake news. Αυτό σημαίνει ότι μια μεγάλη σχετικά κατηγορία πολιτών άθελά τους πέφτουν θύματα της παραπληροφόρησης. Αυτό εκμεταλλεύονται πολιτικοί-λαϊκιστές με σκοπό να παραπλανήσουν ένα μέρος της κοινής γνώμης.

Το άρθρο Πρωταθλητές στα fake news εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.