Καθηγητής Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, Ακαδημαϊκός

Υποψήφια Δρ Μαριάννα Εσκαντάρ
Μέλος του Εργαστηρίου Financial Engineering
Πολυτεχνείο Κρήτης

Καθώς πολλές επιχειρήσεις έχουν βιώσιμη και ηθική δραστηριότητα που αυτό συνεπάγεται με ασφαλή προϊόντα για την κοινωνία και το περιβάλλον, πολλές άλλες έχουν μπει στο στόχαστρο ηθικών επενδυτικών ταμείων καθώς η δραστηριότητά τους είναι αμφιλεγόμενη όσων αφορά τις επιπτώσεις που έχει στο άτομο, στην κοινωνία και το περιβάλλον. Μερικές επιχειρήσεις από αυτές είναι του καπνού, του αλκοόλ και του τζόγου οι οποίες αναλύονται παρακάτω.

Καπνοβιομηχανίες

Η παραγωγή και πώληση προϊόντων καπνού, παρά το γεγονός ότι αποτελεί νόμιμη δραστηριότητα, θεωρείται από πολλούς ως ανήθικη. Το προϊόν έχει αποδειχθεί ότι είναι τόσο εθιστικό όσο και δυνητικά επικίνδυνο (συμπεριλαμβανομένης της επίδρασης του παθητικού καπνίσματος), γεγονός που υποδηλώνει ότι θα πρέπει να συμπεριληφθεί ηθικός έλεγχος. Σύμφωνα με τον Δρ. Jeffrey Wigand (Αμερικανός βιοχημικός και πρώην αντιπρόεδρος έρευνας και ανάπτυξης στην Brown & Williamson στο Λούισβιλ του Κεντάκι), τα τσιγάρα είναι «. . . το μόνο νόμιμο προϊόν που, όταν λαμβάνεται κατά την κοινή του χρήση, σε σκοτώνει». Ένας σχολιαστής επιχειρηματικής ηθικής προτείνει ότι «σχεδόν κανένα άλλο καταναλωτικό αγαθό δεν συγκρίνεται με τα τσιγάρα όσον αφορά την ατομική βλάβη και το κοινωνικό κόστος».

Η χρήση καπνού παραμένει η κύρια αιτία θανάτου που μπορεί να προληφθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας περισσότερους από 400.000 θανάτους κάθε χρόνο και με ετήσιο κόστος άνω των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε άμεσο ιατρικό κόστος. Κάθε χρόνο, το κάπνισμα σκοτώνει περισσότερους ανθρώπους από το AIDS, το αλκοόλ, την κατάχρηση ναρκωτικών, τα αυτοκινητιστικά δυστυχήματα, τις δολοφονίες, τις αυτοκτονίες και τις πυρκαγιές – μαζί! Το κάπνισμα έχει ως αποτέλεσμα περισσότερα από 5 εκατομμύρια χρόνια πιθανής απώλειας ζωής κάθε χρόνο.

Ο καπνός είναι η μόνη νομιμοποιημένη ουσία που βλάπτει την ανθρώπινη υγεία ακόμη και σε μέτρια επίπεδα χρήσης. Η θεραπεία ασθενειών που σχετίζεται με το κάπνισμα επιβαρύνει σημαντικά το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, που υπολογίζεται σε 9,6 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από την Health Canada. Επιπλέον, οι καπνοβιομηχανίες αντιμετωπίζουν πιθανές μελλοντικές υποχρεώσεις καθώς οι ενάγοντες αναζητούν και κερδίζουν αποζημίωση σε συλλογικές αγωγές για δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία που προκαλούνται από τον καπνό.

Οι καπνοβιομηχανίες με την πώληση προϊόντων καπνού στους πολίτες συμβάλλουν σε μια ποικιλία οικονομικών προβλημάτων και προβλημάτων υγείας που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τόσο τον καταναλωτή όσο και τον επενδυτή. Όλα αυτά τα επιχειρήματα υποδηλώνουν ότι η παραγωγή και η πώληση προϊόντων καπνού είναι ανήθικες.

Λίγα ηθικά επιχειρήματα υπάρχουν για να αντικρούσουν αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Σύμφωνα με ορισμένους, εφόσον ο καπνός θεωρείται νόμιμο προϊόν, και υπάρχει πλήρη παρουσίαση των κινδύνων για την υγεία, θα πρέπει να έχει κανείς το ηθικό δικαίωμα να αποφασίσει αν θα καπνίσει ή όχι. Σύμφωνα με μεγάλη καπνοβιομηχανία: «τα τσιγάρα είναι ένα νόμιμο προϊόν που απολαμβάνουν πολλοί ενήλικες, παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το κάπνισμα. Αν και είναι σκόπιμο για τις κυβερνήσεις και τις υγειονομικές αρχές να ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να αποφεύγουν επικίνδυνες συμπεριφορές, δεν πιστεύουμε ότι πρέπει να απαγορεύουν στους ενήλικες να επιλέγουν το κάπνισμα». Η απόφαση για το αν θα καπνίσουν ή όχι θα πρέπει να βρίσκεται στην ευχέρεια του ενήλικου ατόμου. Η υπόθεση στην οποία βασίζεται το επιχείρημα της εταιρείας είναι ότι επειδή η απόφαση να καπνίσει είναι ηθικά αποδεκτή, θα πρέπει να θεωρείται ηθικά αποδεκτό για μια εταιρεία να παρέχει το προϊόν.

Άλλοι (συμπεριλαμβανομένων εκείνων της καπνοβιομηχανίας) προτείνουν ότι εάν η παροχή τσιγάρων θεωρείται ανήθικη, τότε ομοίως εταιρείες αναψυκτικών και fast- food  θα πρέπει να θεωρούνται ανήθικες καθώς παρέχουν επίσης δυνητικά επικίνδυνα και εθιστικά προϊόντα (σόδα και χάμπουργκερ). Εάν μπορούν να παραχθούν ουσιαστικά ιατρικά και επιστημονικά στοιχεία παρόμοια με αυτά που υπάρχουν για τα τσιγάρα, τότε τέτοιες επιχειρήσεις  θα πρέπει επίσης να ελεγχθούν (αν και ότι τέτοια στοιχεία δεν έχουν τεκμηριωθεί μέχρι σήμερα).

Επιχειρήσεις αλκοολούχων ποτών

Το αλκοόλ συμπεριλαμβάνεται επίσης από πολλά ηθικά επενδυτικά ταμεία ως μη ηθική επένδυση. Το προϊόν αυτό, παρόμοιο με τον καπνό, είναι δυνητικά εθιστικό και επικίνδυνο. Για παράδειγμα, το αλκοόλ έχει συνδεθεί με χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο στις ΗΠΑ που προκαλούνται από κίρρωση του ήπατος. Σε αντίθεση με τα τσιγάρα, το αλκοόλ έχει συσχετιστεί με άλλους σχετικούς θανάτους. Το αλκοόλ έχει επίσης συνδεθεί με αποβολές, γενετικές ανωμαλίες, συζυγική ή παιδική κακοποίηση και σεξουαλική επίθεση. Είναι όμως αυτά όλα αρκετά για να το συμπεριλάβουμε ως ένα ακατάλληλο προϊόν προς διάθεση στους πολίτες; Για ορισμένα θρησκευτικά επενδυτικά ταμεία, το αλκοόλ πρέπει να αποκλειστεί από την αγορά. Όπως για παράδειγμα, το Ισλάμ απαγορεύει την κατανάλωση αλκοόλ, επομένως οι επενδύσεις σε τέτοιες εταιρείες αποκλείονται αναγκαστικά. Ορισμένες θρησκείες, ωστόσο, ενσωματώνουν το αλκοόλ στις θρησκευτικές τους πρακτικές. Ο Ιουδαϊσμός ενσωματώνει τις ευλογίες του κρασιού κατά την έναρξη των γευμάτων του Σαββάτου και άλλων θρησκευτικών εορτών. Ο Χριστιανισμός περιλαμβάνει το κρασί ως μέρος ορισμένων θρησκευτικών τελετών. Σε αντίθεση με τον καπνό, το αλκοόλ δεν σκοτώνει απαραίτητα το χρήστη ή ακόμη και δεν μειώνει τη ζωή του χρήστη. Σίγουρα, μπορεί να υπάρξουν επιπτώσεις στην υγεία (π.χ. ηπατική βλάβη) από τη μακροχρόνια κατάχρηση. Ωστόσο, όταν χρησιμοποιούνται με μέτρο, ορισμένοι τύποι αλκοόλ μπορεί να οδηγήσουν σε βελτιώσεις στην υγεία κάποιου. Αρκετές ιατρικές μελέτες υποδεικνύουν ότι η κατανάλωση κόκκινου κρασιού ή ακόμα και μπύρας ή οινοπνευματωδών ποτών (αν καταναλώνονται με μέτρο) (Mukamal, Kenneth J.: 9 January 2003, ‘Roles of Drinking Pattern and Type of Alcohol Consumed in Coronary Heart Disease in Men’, The New England Journal of Medicine 348(2), 109–118) μπορεί να βοηθήσει την καρδιά κάποιου.

Θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί εν τέλη, αν οι επιχειρήσεις που παράγουν οινοπνευματώδη ποτά πρέπει απαραίτητα να αποκλειστούν ως παραγωγοί ανήθικων προϊόντων; Ή εάν όσοι ενδιαφέρονται για τα ηθικά αμοιβαία κεφαλαία, καταναλώνουν ποτέ αλκοόλ εφόσον πιστεύουν ότι είναι μια ανήθικη δραστηριότητα; Παρά ταύτα, γενικά, η παροχή αλκοολούχων προϊόντων (εκτός από πιθανή παραγωγή κόκκινου κρασιού ή ποτών χαμηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλ) μπορεί να είναι σωματικά επικίνδυνη για τον άνθρωπο (καθώς και δυνητικά εθιστική) και επομένως μπορεί να γίνει δυνητικά αποδεκτή ως μη ηθική.

Επιχειρήσεις τυχερών παιχνιδιών

Ο τζόγος είναι μια άλλη δραστηριότητα που πολλοί υποστηρίζουν ότι είναι ηθικά προβληματική. Ο τζόγος, ο οποίος αναγνωρίστηκε επίσημα ως διαταραχή στο DSM-III (Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρίας) το 1980, μπορεί να γίνει σοβαρός εθισμός για ένα ορισμένο ποσοστό του πληθυσμού. Μεγάλη είναι η ζημιά που μπορεί να προκύψει από τον εθισμό σε τυχερά παιχνίδια, όπως η οικονομική καταστροφή, η κακοποίηση, το έγκλημα και η αυτοκτονία (Lesieur, H. R: ‘Pathological Gambling in Canada’, in C. S. Campbell and J. Lowman (eds.), Gambling in Canada: Golden Goose or Trojan Horse? (Simon Fraser University), pp. 221–242). Ορισμένες θρησκείες όπως το Ισλάμ απαγορεύουν τα τυχερά παιχνίδια.

Θα μπορούσε κανείς ωστόσο να υποστηρίξει ότι σύμφωνα με τον ηθικό σχετικισμό, η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας δέχεται πλέον τον τζόγο ως ψυχαγωγική δραστηριότητα. Έρευνα από την American Gaming Association δείχνει ότι περίπου το 54% των ενηλίκων των ΗΠΑ πιστεύει ότι η ψυχαγωγία του καζίνο είναι «τέλεια αποδεκτή», ενώ ένα ποσοστό 26% πιστεύει ότι η ψυχαγωγία του καζίνο είναι «αποδεκτή για τους άλλους, αλλά όχι για μένα». Μόνο ένα ποσοστό 17% πιστεύει ότι αυτή η δραστηριότητα « δεν είναι αποδεκτή». Περίπου το 75% πιστεύει ότι ο τζόγος στο καζίνο μπορεί να είναι μια «διασκεδαστική βραδιά» ενώ μόνο το 21% διαφωνεί. Σε αντίθεση με τον καπνό και το αλκοόλ, ο τζόγος είναι συχνά μια δραστηριότητα που χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση. Για παράδειγμα, πολλές κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο λειτουργούν τώρα με λοταρία. Σε ορισμένες χώρες, οι κυβερνήσεις κατέχουν καζίνο (π.χ. αρκετές επαρχίες στον Καναδά).

Όσον αφορά τα ηθικά δικαιώματα, μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι οι τζογαδόροι συμμετέχουν οικειοθελώς στη δραστηριότητα, έχοντας επίγνωση της πιθανότητας απώλειας χρημάτων, παρόμοια με κάποιον που επενδύει στο χρηματιστήριο. Οι τζογαδόροι υφίστανται μόνο πιθανή φτωχοποίηση, κάτι που θα μπορούσε να συμβεί εξίσου εύκολα εάν ο παίκτης απολυθεί από τη δουλειά του. Θα μπορούσε να προβληθεί ένα επιχείρημα στο πλαίσιο του ωφελιμισμού ότι η κοινωνία επωφελείται συνολικά μέσω της παροχής τζόγου. Παρόμοια με τον καπνό, ο τζόγος δημιουργεί πλούτο των μετόχων, θέσεις εργασίας και πρόσθετους φόρους.

Σύμφωνα με την American Gaming Association: η εμπορική βιομηχανία τυχερών παιχνιδιών- καζίνο είναι ένας σημαντικός τομέας της οικονομίας του έθνους. Τα περισσότερα από 355.000 άτομα που απασχολούνται στη βιομηχανία απέφεραν περισσότερους από 9,8 δισεκατομμύρια δολάρια σε μισθούς (συμπεριλαμβανομένων των παροχών και των φιλοδωρημάτων) και οι δαπάνες της βιομηχανίας και των εργαζομένων της δημιούργησαν περίπου 500.000 περισσότερες θέσεις εργασίας σε εθνικό επίπεδο. Επιπλέον, τα περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια δολάρια από φόρους τυχερών παιχνιδιών που καταβλήθηκαν από τη βιομηχανία στις πολιτείες και τις κοινότητες όπου λειτουργούσαν τα καζίνο παρείχαν χρηματοδότηση για τις απαραίτητες υπηρεσίες και προγράμματα προς όφελος κοινωνικών δραστηριοτήτων.

Ωστόσο, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η επένδυση σε αμοιβαία κεφάλαια είναι μια πράξη τζόγου. Τόσο ο τζόγος όσο και τα αμοιβαία κεφάλαια περιλαμβάνουν την επένδυση χρημάτων με πιθανό κίνδυνο απώλειας, συμπεριλαμβανομένου θεωρητικά ολόκληρου του κεφαλαίου.

Από τα παραπάνω, δεν είναι σαφές ότι ο τζόγος είναι απαραιτήτως μια ανήθικη δραστηριότητα (εκτός από την παραβίαση ορισμένων θρησκευτικών δογμάτων). Αν και υπάρχει δυνητική βλάβη που προκαλείται τόσο στο μεμονωμένο τζογαδόρο όσο και στην κοινωνία, και παρά τον πιθανό εθισμό του, σε αντίθεση με τον καπνό, η βλάβη είναι απλά οικονομική και όχι σωματική.

Συμπερασματικά, όλες οι παραπάνω βιομηχανίες που εξετάσαμε και άλλες πολλές βρίσκονται στο επίκεντρο ως βλαβερές για το άτομο και την κοινωνία. Όμως, εφόσον δεν γίνεται κάποια παράνομη διακίνηση προϊόντων θεωρούμε ότι θα πρέπει το κάθε άτομο να έχει την ελευθερία επιλογής να πράξει αναλόγως. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις αλλά και οι εκάστοτε κυβερνήσεις θα αποποιούνται τις ευθύνες για τυχόν δημιουργία αρνητικών επιπτώσεων σε ένα μεγάλο μέρος των χρηστών. Επομένως, είναι κύριο μέλημά τους να υπάρχει σωστή ενημέρωση και εκπαίδευση. Όπως επίσης, διαφημιστικές καμπάνιες για τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις να χρειάζονται προέγκριση από την κυβέρνηση προτού προβληθούν στα ΜΜΕ.

Το βέλτιστο είναι να προταθεί στις επιχειρήσεις που η δραστηριότητά τους αφορά τέτοιου είδους προϊόντα και υπηρεσίες, να αρχίσουν να εισάγουν μέτρα τα οποία θα προστατεύουν τον πολίτη με την πλήρη ενημέρωση για τις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί να έχει κατά τη χρήση του προϊόντος, και κατά συνέπεια την κοινωνία, την οικονομία και το περιβάλλον. Τέτοιου είδους πρακτικές αντιπροσωπεύουν οι τρεις πυλώνες του ESG στο πλαίσιο της κοινωνικά υπεύθυνης επένδυσης (Κ. Ζοπουνίδης & Μ. Εσκαντάρ, Κοινωνικά Υπεύθυνη Επένδυση: Κριτήρια Εκτίμησης, Οικονομικός Ταχυδρόμος, 21/04/2021). Ωστόσο, σημαντικές είναι και οι πρωτοβουλίες που θα πρέπει να λάβει το κάθε κράτος για την καλύτερη ενημέρωση και τη σωστή εκπαίδευση των πολιτών από μικρή ηλικία.

* Καθηγητής Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, Ακαδημαϊκός, Βασιλική Ακαδημία Οικονομικών & Χρηματοοικονομικών, Βασιλική Ευρωπαϊκή Ακαδημία των Διδακτόρων, Επίτιμος Καθηγητής Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου,Πολυτεχνείο Κρήτης & Audencia Business School, France

* Υποψήφια Δρ. Μαριάννα Εσκαντάρ, Μέλος του Εργαστηρίου Financial Engineering, Πολυτεχνείο Κρήτης

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Η Ηθική Λειτουργία Επιχειρήσεων συνεπάγεται Ηθικά Προϊόντα; εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στην καθημερινή επιχειρηματική ζωή, δεν σκεφτόμαστε απαραίτητα την ηθική. Αυτό ενεπνεύσθηκε κυρίως κατά τη δημιουργία της επιχείρησης, η οποία βασίζεται σε ένα σύνολο αξιών. Αυτό που ονομάζεται «εταιρική κουλτούρα».

Διαδικασία

Επιλέγοντας να εφαρμόσει μια ηθική διαδικασία, η επιχείρηση γνωρίζει ότι έχει τα πάντα να κερδίσει: αξιοπιστία, βελτίωση του κοινωνικού διαλόγου, καλή φήμη, θετική εικόνα, πλεονεκτική τοποθέτηση στρατηγικής, κλπ.

Συνεπώς, η ηθική δεν πρέπει να διακρίνεται από τη στρατηγική της επιχείρησης. Αλλά τα οφέλη από την εφαρμογή της αληθινής επιχειρηματικής ηθικής προχωρούν περισσότερο και εισέρχονται σε όλα τα επίπεδα της ζωής της κοινωνίας. Ακολουθούν μερικά παραδείγματα.

1. Βελτίωση των μεθόδων μάνατζμεντ και εναρμόνιση των συμπεριφορών
Από την πλευρά των μάνατζερ, των πελατών ή ακόμη και των εργαζομένων, η ηθική υπονοεί ότι ο καθένας γνωρίζει το μερίδιο ευθύνης που έχει και τον αντίκτυπο των ενεργειών του.
2. Λογική του έργου
Είναι ξεκάθαρο ότι όταν πρόκειται για εμπορικοποίηση προϊόντων ή υπηρεσιών, η ηθική μπορεί να αποδειχθεί εμπορικό επιχείρημα.Με βάση το «τετράεδρο του έργου», ένα τετράπλευρο σχήμα καθορίζει τους τέσσερις συμπληρωματικούς στόχους κάθε επαγγελματικού έργου: αποτέλεσμα, πόροι, κίνδυνοι, προθεσμίες. Ορίζοντας ένα πραγματικό ηθικό άξονα, αποδίδουμε τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν πιο συγκεκριμένους και ευνοούμε τον τρόπο λειτουργίας του έργου στις επιχειρήσεις. Είναι ένας τρόπος να θεωρούμε πράγματα που αυξάνουν την παραγωγικότητα.
3. Δημιουργία της αξίας και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πελατών
Πέρα από την αξία του προϊόντος ή της υπηρεσίας, η ηθική αξία είναι είτε ένα συν είτε μια απόλυτη ανάγκη. Σε ορισμένους τομείς δραστηριότητας, η ηθική έχει γίνει το πρώτο κριτήριο.
4. Τελειοποίηση της εικόνας της μάρκας
Για μια επιχείρηση, η διατήρηση της καλής εικόνας για το εμπορικό σήμα εξαρτάται από δύο κύρια κριτήρια: (1) την εμπορική ευθύνη αφενός (παρών σε απαντήσεις ερωτήσεων των πελατών, την καλή εξυπηρέτηση μετά την πώληση, κλπ.) και (2) την ανάπτυξη της κοινωνικής ευθύνης αφετέρου (δέσμευση για το περιβάλλον, κοινωνική ένταξη των μειονοτήτων, κλπ., βλ. Κ. Ζοπουνίδης, Μ. Εσκαντάρ, η επίδραση των μεγάλων επιχειρήσεων στην κοινωνική ευθύνη, Πολυτεχνείο Κρήτης, Δευτέρα 5 Ιουλίου 2021). Όλα αυτά λαμβάνοντας υπόψη τις επιταγές της ανταγωνιστικότητας και το οικονομικό πλαίσιο. Η εφαρμογή μιας ηθικής διαδικασίας σε μια επιχείρηση γίνεται αναγκαστικά σε σχέση με τη συνολική πολιτική της. Οι δύο τρέφονται μεταξύ τους. Το στοίχημα στην ηθική συνεπώς σημαίνει ενίσχυση των αξιών που κάνουν την επιχείρηση να υπάρχει. Προσοχή όμως, αυτό απαιτεί συγκεκριμένες και βαθμιαίες ενέργειες. Δεν πρόκειται για τη βελτίωση απλά της ηθικής εικόνας, αλλά για όλες τις ενέργειες που μπορούν να πραγματοποιηθούν σε όλα τα επίπεδα της επιχείρησης και κυρίως, μακροπρόθεσμα.

Στάδιο 1ο: πραγματοποίηση ενός ελέγχου της κατάστασης / μια εκτίμηση

Είναι η στιγμή να γίνει ένας απολογισμός όλων των ηθικών θεμάτων. Αλλά επίσης – και αυτό δεν πρέπει να αγνοηθεί – για να αναδείξει όλα όσα λειτουργούν. Είναι σημαντικό να γίνει γνωστό ποιες αξίες αποτελούν το θεμέλιο της επιχειρηματικής ηθικής της επιχείρησης.

Ποιός μπορεί να συμμετάσχει στην αξιολόγηση; Όλοι μπορούν και πρέπει να συμμετέχουν: μάνατζερ, κατώτερα διευθυντικά στελέχη, εργαζόμενοι… Ο καθένας θα έχει διαφορετική άποψη και θα αναφέρει τις δυσλειτουργίες που αφορούν το εργασιακό του περιβάλλον. Ο σκοπός αυτής της φάσης είναι να προκύψουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές, κοινωνικές και ανθρώπινες επιταγές που αποτελούν μέρος της πραγματικότητας της εταιρείας. Αυτό θα συνεισφέρει στην ενίσχυση του αισθήματος εμπιστοσύνης των συνεργατών της επιχείρησης. Πείθονται επίσης και οι σκεπτικιστές να αποδεχτούν τις θεμελιώδεις αλλαγές που πρόκειται να λάβουν χώρα.

Στάδιο 2ο: Γραπτή κατάθεση των δεσμεύσεων

Η αξία της γραφής είναι επίσης μέρος της ηθικής. Με τη σύνταξη ενός οδικού χάρτη βέλτιστων πρακτικών ή ακόμη και ενός κώδικα δεοντολογίας, γίνεται η σύναψη μιας ηθικής σύμβασης με τους συνεργάτες, τους πελάτες, τους προμηθευτές, … της επιχείρησης.

Ο οδηγός βέλτιστων πρακτικών παραμένει το πιο ολοκληρωμένο έγγραφο. Συνήθως, χωρίζεται σε υπο-μέρη που σχετίζονται με τα διαφορετικά τμήματα της επιχείρησης. Ο συγχρονισμός διευκολύνει την αφομοίωση από νέους εργαζόμενους, για παράδειγμα. Ο χάρτης εστιάζει σε αξίες. Γιατί αν οι αξίες είναι σημαντικές, ο σεβασμός τους σε καθημερινή βάση είναι ακόμη περισσότερο.

Στάδιο 3ο: Διάδοση της ηθικής δέσμευσης

Μετά τη γραπτή κατάθεση των δεσμεύσεων της επιχείρησης, είναι τώρα απαραίτητο να γίνει η επικοινωνία γύρω από το νέο ηθικό άξονα. Ο στόχος είναι να γίνει το έγγραφο αναφοράς (χάρτης, κώδικας δεοντολογίας, οδηγός ορθής πρακτικής) ελκυστικό. Η καλύτερη παρουσίαση του εγγράφου γίνεται οργανωμένα με μια συνάντηση με τους συνεργάτες στους οποίους εκτίθεται το έργο που έχει γίνει ή μέσω διαφημιστικού υλικού (αφίσες, διαδραστική αλληλογραφία, κλπ.)

Εάν υπάρχει υπεύθυνος δεοντολογίας στην επιχείρηση, είναι ακόμη καλύτερο, επειδή η αποστολή της ευαισθητοποίησης και της κατάρτισης της επιχείρησης δεν τελειώνει με την καθιέρωση εγγράφων.

Εκτίμηση του ηθικού κινδύνου

Μια καλή εκτίμηση του ηθικού κινδύνου στηρίζεται στη σωστή κατανόηση των αιτιών που μπορούν να οδηγήσουν έναν εκπρόσωπο της επιχείρησης σε επιλήψιμη συμπεριφορά. Διακρίνονται τρεις κατηγορίες αιτιών.

Τα αίτια σε ατομικό επίπεδο.

Είναι οι εκπρόσωποι της επιχείρησης ευαίσθητοι στις ηθικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει; Γνωρίζουν τις κατάλληλες συμπεριφορές για να τις υιοθετήσουν; Σκοπεύουν να ενεργήσουν σύμφωνα με αυτό που υπαγορεύουν οι αξίες της επιχείρησης; Έχουν την επιμονή, ακόμη και το θάρρος που απαιτείται για να ενεργήσουν ηθικά;

Τα αίτια ως προς την ένταση των προκλήσεων.

Αυτά τα αίτια συνδέονται με την ένταση των ηθικών προκλήσεων που αφορούν την επιχείρηση. Όσο πιο έντονες είναι αυτές οι προκλήσεις, τόσο μικρότερος είναι ο κίνδυνος παράβασης εκπροσώπου της επιχείρησης. Η ένταση των προκλήσεων μπορεί να καθοριστεί με βάση διάφορους παράγοντες:

Τις αρνητικές συνέπειες που σχετίζονται με την υιοθέτηση κατακριτέων συμπεριφορών,
Την πιθανότητα εμφάνισης αυτών των συνεπειών,
Το χρόνο που θα χρειαστεί για να υλοποιηθούν αυτές οι συνέπειες,
Την εγγύτητα μεταξύ του εκπροσώπου της επιχείρησης και των πιθανών θυμάτων της κακής συμπεριφοράς του,
Τον αριθμό αυτών των θυμάτων και την κοινωνική συναίνεση που υπάρχει σε σχέση με αυτές τις προκλήσεις.

Τα αίτια στο πολιτιστικό επίπεδο.

Αυτός ο τύπος των αιτιών βασίζεται στην ποιότητα της ηθικής κουλτούρας που επικρατεί μέσα στην επιχείρηση. Οι ηγέτες σέβονται τις ηθικές απαιτήσεις; Έχουν τέτοιες προσδοκίες από τους υφιστάμενούς τους; Θα δοθεί αξία σε έναν εκπρόσωπο της επιχείρησης που συμπεριφέρεται ηθικά; Αντίστροφα, θα τιμωρηθεί αυτό το άτομο εάν επιδίδεται σε κατακριτέα συμπεριφορά;

Ο προσδιορισμός του ηθικού κινδύνου στηρίζεται επομένως σε επαρκή εκτίμηση των μεμονωμένων κινδύνων, των κινδύνων που συνδέονται με την ένταση των ηθικών προκλήσεων που αφορούν την επιχείρηση και, τελικά, τους πολιτιστικούς κινδύνους.

Συμπερασματικά, Μόλις η επιχείρηση διαγνώσει τους ηθικούς κινδύνους της, πρέπει να εφαρμοστεί ένα σχέδιο δράσης για να προωθήσει την υιοθέτηση ηθικής συμπεριφοράς και να αποθαρρύνει τις αδικίες. Η αποτελεσματικότητα αυτού του σχεδίου δράσης θα εξαρτηθεί από την ικανότητα του οργανισμού να διορθώσει τις αδυναμίες που εντοπίστηκαν στη διάγνωση των ηθικών κινδύνων.

Το καλό μάνατζμεντ της ηθικής διάστασης μιας επιχείρησης στηρίζεται πρώτα από όλα στην ικανότητά της να καθιερώσει το σύστημα αξιών που μοιράζονται οι στρατηγικοί ενδιαφερόμενοι φορείς της, στη συνέχεια στην υιοθέτηση μιας οργανωτικής κουλτούρας που προάγει τη συμπεριφορά σύμφωνα με αυτό το σύστημα αξιών. Η επαρκής αξιολόγηση του ηθικού κινδύνου θα διευκολύνει την ανάπτυξη σχετικών μέτρων που πρέπει να εφαρμοστούν για τη δημιουργία μιας πραγματικής ηθικής κουλτούρας. Με αυτόν τον τρόπο θα υπάρξει μια ευνοϊκή προσέγγιση για την επίτευξη της αποστολής της.

*Πολυτεχνείο Κρήτης & Audencia Business School, France

Το άρθρο Δημιουργία της Επιχειρηματικής Ηθικής και ο Ηθικός Κίνδυνος… Του Κωνσταντίνου Ζοπουνίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Πώς ορίζεται η ηθική και ποιες είναι οι βασικές αρχές της; Ποια στάδια πρέπει να τεθούν σε μια εφαρμογή της πολιτικής της ηθικής μιας επιχείρησης; Στο άρθρο αυτό προσεγγίζουμε τους τρόπους ανταπόκρισης στα κύρια θέματα που θέτει η ηθική στις επιχειρήσεις. Είναι μάλλον σπάνιο να συναντήσουμε μάνατζερ που δεν αναγνωρίζουν τη σημασία της ηθικής στις επιχειρήσεις. Κανείς δεν είναι εναντίον της ηθικής. Ωστόσο, όταν πρόκειται να αφιερώσουμε πόρους στη διαχείριση της ηθικής αυτή ανταγωνίζεται άλλες προτεραιότητες και τις περισσότερες φορές, υπολείπεται. Γιατί;
Στο μυαλό πολλών ανθρώπων, η ηθική συμπεριφορά είναι σαν να κάνεις μια ανιδιοτελή πράξη. Οι μάνατζερ των επιχειρήσεων αναγνωρίζουν την αξία αυτής της αρετής, αλλά συχνά θεωρούν ότι δεν προάγει απαραίτητα την επιτυχία. Ωστόσο, η επιτυχία κάθε οργανισμού εξαρτάται από την προθυμία συνεργασίας διαφόρων παραγόντων. Αυτή η συνεργασία θα διευκολυνθεί πολύ εάν αυτοί οι παράγοντες έχουν ευνοϊκή προδιάθεση προς την επιχείρηση. Η λογική είναι η ακόλουθη: με σεβασμό στις ηθικές απαιτήσεις που αναγνωρίζονται από αυτούς τους συνεργάτες, ενισχύεται η εκτίμησή τους για την επιχείρηση και προωθείται η συμμετοχή τους στην επίτευξη της αποστολής της.

Χρησιμότητα

Είναι δυνατόν να ορίσουμε μια επιχείρηση ως ένα σύστημα σχέσεων στο οποίο διαφορετικοί παράγοντες με ενίοτε αντίθετα συμφέροντα συμφωνούν να συνεργαστούν (βλ. Κ. Ζοπουνίδης, Μ. Εσκαντάρ, 100 λέξεις για την επιχείρηση, Ναυτεμπορική, Δευτέρα 6 Μαίου 2019). Από την αρχή, υπάρχουν οι ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής, που επιθυμούν η εκμετάλλευση αυτών των μέσων να αποφέρει ένα οικονομικό κέρδος που θα τους επιτρέψει να μεγιστοποιήσουν αυτό που, κατά την άποψή τους, αποτελεί αξία (χρηματοοικονομική αξία για τις παραδοσιακές επιχειρήσεις, ευημερία των πολιτών στην περίπτωση των δημόσιων υπηρεσιών, κλπ.). Υπάρχουν επίσης καταναλωτές, που θέλουν να έχουν πρόσβαση σε μια προσφορά αγαθών ή υπηρεσιών στην καλύτερη δυνατή σχέση ποιότητας/τιμής. Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι θέλουν να βελτιστοποιήσουν τις συνθήκες εργασίας τους, ενώ οι προμηθευτές θέλουν να βρουν αγορές για να προωθήσουν την παραγωγή τους. Λόγω της επιρροής τους, άλλοι παράγοντες μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις δραστηριότητες μιας επιχείρησης. Αυτό συμβαίνει σε διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ομάδες πίεσης, κλπ.

Με άλλα λόγια, η επιχείρηση δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τη συνεργασία των διαφόρων ενδιαφερομένων μερών της. Εάν αυτοί οι τελευταίοι έχουν καλή διάθεση προς την επιχείρηση, θα θέλουν να επενδύσουν χρήματα σε αυτήν, να εργαστούν, να καταναλώσουν τα προϊόντα της ή να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες της, να πουλήσουν την παραγωγή τους σε αυτήν, να της δώσουν καλή κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης…

Ο ρόλος της ηθικής είναι ακριβώς να ενισχύσει αυτή την ευνοϊκή προδιάθεση. Όσο περισσότερο τα ενδιαφερόμενα μέρη της επιχείρησης αναγνωρίζουν απτά σημάδια συνέπειας με τις αξίες τους, τόσο περισσότερο θα έχουν καλή γνώμη για τις προθέσεις των εκπροσώπων της (εργαζόμενοι, μάνατζερ, μέλη του διοικητικού συμβουλίου).

Η διαχείριση της ηθικής είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο για την οικοδόμηση αυτής της ευνοϊκής προδιάθεσης. Η υιοθέτηση συμπεριφορών σύμφωνα με τις αξίες που μοιράζονται τα ενδιαφερόμενα μέρη δεν είναι επομένως αλτρουισμός. Αντίθετα, είναι μια στρατηγική προσέγγιση που αποσκοπεί στη διασφάλιση της συνεργασίας των ενδιαφερομένων μερών.

Πλεονεκτήματα

Υπάρχουν πολλά πλεονεκτήματα για την επιχείρηση.

• Εναρμονίζει τις συμπεριφορές.
• Ενισχύει την εμπιστοσύνη των πελατών.
• Διευκολύνει τη διαχείριση κινδύνων.
• Αυξάνει την ανταγωνιστικότητα.
• Βελτιώνει την εικόνα της μάρκας.
• Συμμετέχει στη δημιουργία αξίας.

Η εφαρμογή της ηθικής της επιχείρησης είναι μακροπρόθεσμη. Το κόστος της μπορεί να είναι υψηλό αλλά πολύ χαμηλότερο από αυτό μιας διαμάχης (νομικό κόστος, απώλεια κύκλου εργασιών, απαξίωση,..).

Προκλήσεις

Υπάρχουν τρία βασικά σημεία προσοχής, που συνδέονται με τοπικά, εθνικά και διεθνή πλαίσια. Κάθε επιχείρηση που αναζητά βιωσιμότητα και μεγέθυνση πρέπει να τα λάβει υπόψη.

Οικονομική πρόκληση

Είναι αυτή που καθοδηγεί την απόφαση να συμπεριλάβει ή όχι μια αιτιολογημένη προσέγγιση υπέρ της ηθικής της επιχείρησης.

Η επιχείρηση, ως οικονομική οντότητα, έχει υποχρέωση να είναι ανταγωνιστική και κερδοφόρα ανεξάρτητα από το προϊόν ή την υπηρεσία που προσφέρει. Αυτή είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε ελπίδα συνέχισης των δραστηριοτήτων της στην αγορά της. Ωστόσο, η ζήτηση των πελατών επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην ηθική και την υπευθυνότητα (βλ. Κ. Ζοπουνίδης, Μ. Εσκαντάρ, Υπεύθυνη επιχείρηση με βάση τα κριτήρια ESG, Ναυτεμπορική, Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2020).

Κοινωνική πρόκληση

Συνίσταται στην προσφορά αξιοπρεπών και δίκαιων συνθηκών εργασίας. Αφορά τη δημιουργία ενός πλαισίου ευνοϊκού για την ανάπτυξη ευκαιριών ως εξής:

• συμμετοχή στην ενίσχυση της καριέρας των εργαζομένων,
• καταπολέμηση του αποκλεισμού ευάλωτων ομάδων,
• προσφορά πρόσβασης σε κατάρτιση και κατάλληλες θέσεις εργασίας,
• δέσμευση εναντίον των διακρίσεων κατά την πρόσληψη και υπέρ της ισότητας των φύλων.

Έμμεσα, οι επιχειρήσεις συμμετέχουν στη ζωή των πόλεων, για παράδειγμα μέσω των φόρων στους οποίους υπόκεινται.

Περιβαλλοντική πρόκληση

Δεν μπορεί να υπάρξει μακροπρόθεσμο όραμα χωρίς τη βέλτιστη διαχείριση πόρων. Με βάση αυτό εννοείται η σημασία της εξέτασης των αναγκών της οικονομικής δραστηριότητας έναντι των πληθυσμών και των οικοσυστημάτων.

Η παγκόσμια πρόκληση μεγέθυνσης επομένως εμπλέκεται με τα τρία παραπάνω θέματα, τα οποία είναι γνωστά στην κοινή γνώμη (βλ. Κ. Ζοπουνίδης, Α. Γαλαριώτης, Μ. Εσκαντάρ, ESG investing, Ναυτεμπορική, Τετάρτη 3 Φεβρουαρίου 2021).

Συμπερασματικά, η ηθική της επιχείρησης έχει μια διοικητική πτυχή. Η συνέπεια της διοίκησης/ της πολιτικής της επιχείρησης είναι απαραίτητη. Ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, μπορεί να προταθεί ένας υπεύθυνος ηθικής ή δεοντολογίας.

Η καλή διαχείριση της ηθικής διάστασης μιας επιχείρησης βασίζεται πρώτα από όλα στην ικανότητά της να καθιερώσει το σύστημα αξιών που μοιράζονται οι στρατηγικοί ενδιαφερόμενοι φορείς της και στη συνέχεια στην υιοθέτηση μιας οργανωτικής κουλτούρας που προάγει τη συμπεριφορά σύμφωνα με αυτό το σύστημα αξιών. Με αυτόν τον τρόπο, ο σεβασμός της ηθικής της επιχείρησης, δεν θα είναι μια αλτρουιστική πράξη αλλά μια στρατηγική προσέγγιση ευνοϊκή για την επίτευξη της αποστολής της.

*Ακαδημαϊκός
Βασιλική Ακαδημία Οικονομικών & Χρηματοοικονομικών
Βασιλική Ευρωπαϊκή Ακαδημία των Διδακτόρων
Επίτιμος Δρ. ΑΠΘ
Πολυτεχνείο Κρήτης & Audencia Business School, France

Το άρθρο H Ηθική στις Επιχειρήσεις… Του Κωνσταντίνου Ζοπουνίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Αν η ηθική αποτυπώνει τις κοινωνικές αξίες και τους κανόνες, που οριοθετούν την ανθρώπινη δραστηριότητα τόσο στο ατομικό όσο και στο συλλογικό πεδίο στα διάφορα κοινωνικά συστήματα, τότε η ηθικολογία μετατρέπει την ηθική σε εργαλείο για την επικοινωνιακή διαχείριση της ατομικής και συλλογικής δραστηριοποίησης με επιδίωξη την οριοθέτηση της ανάλογα με τους στόχους, που τίθενται από το πολιτικό ή άλλο κοινωνικό σύστημα.

Ουσιαστικά το ηθικό φορτίο των κοινωνικών αξιών υποκαθίσταται από την οπτική του συστημικού πραγματισμού και τα πρότυπα, τα οποία δεν καλλιεργούν την συνεκτική κοινωνική λειτουργία και την ενσυναίσθηση, αλλά προωθούν τον ατομικισμό και τον ευδαιμονισμό στις διάφορες εκδοχές του («καλοπέραση», ηδονισμός κ.λ.π.) στο πλαίσιο ενός συστήματος κοινωνικής οργάνωσης, το οποίο στηρίζεται στην λογική του ατομικού και όχι του κοινωνικού συμφέροντος, ενώ παράλληλα δεν συμβάλλει στην διασφάλιση της βιωσιμότητας του ανθρώπου και της βιοποικιλότητας (κλιματική κρίση, εξαφάνιση πολλών ειδών κ.λ.π.).

Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο σχεδιασμός από το Facebook για την χρησιμοποίηση του Instagram από παιδιά κάτω των 13 ετών. Προκειμένου να προωθηθεί το οικονομικό συμφέρον της εταιρείας εργαλειοποιούνται τα παιδιά με την αξιοποίηση της εικονικής αυτοπαρουσίασης τους στο πλαίσιο της λογικής της κοινωνίας του θεάματος ως μέσου για την αναγνώριση και αποδοχή από τους συνομηλίκους τους, ενώ ταυτοχρόνως αναιρείται η ιδιωτικότητα τους.

Με αυτό τον τρόπο βέβαια δεν καλλιεργείται η οπτική της λειτουργίας του ατόμου ως υποκειμένου με κοινωνική ευθύνη, ούτε συνειδητοποιείται η εξάρτηση του ατομικού από το κοινωνικό συμφέρον μακροπρόθεσμα.

Πολύ περισσότερο δεν γίνεται αντιληπτή η διαγενεακή ευθύνη και το ανθρώπινο συμφέρον στην προοπτική του χρόνου. Ο ευδαιμονισμός σε συνδυασμό με τον ατομικισμό οδηγούν στην οπτική της προσέγγισης της εξέλιξης στα όρια του ατομικού βιολογικού χρόνου, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πραγματικότητα, που αναγκαστικά θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές.

Η ηθικολογική τεκμηρίωση και νομιμοποίηση της ανθρώπινης δραστηριοποίησης δεν περιορίζεται μόνο στο επίπεδο των λειτουργικών αναγκών του μοντέλου κοινωνικής οργάνωσης, αλλά επεκτείνεται και στην χρησιμοποίηση των ζώων για την κάλυψη αναγκών, οι οποίες είναι αποτέλεσμα της γενικευμένης στάσης και των στερεοτύπων, που διαπερνούν την ανθρώπινη οπτική για την αξιολόγηση της ζωής και την επιβίωση.

Για παράδειγμα η μη επαρκής δωρεά ανθρώπινων οργάνων έχει οδηγήσει στην χρησιμοποίηση των ζώων για την καλλιέργεια και την εκτροφή τους σε ζώα. Σύμφωνα με έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Cell, ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον ισπανό Juan Carlos Izpisua Belmonte σε συνεργασία και με κινέζους επιστήμονες εμφύτευσαν ανθρώπινα κύτταρα σε έμβρυα πιθήκων.

Η λογική της εργαλειοποίησης ακόμη και των ζώων υπερβαίνει τα όρια της ηθικής και με ηθικολογική τεκμηρίωση νομιμοποιεί αυτής της μορφής δραστηριότητες με την επίκληση της διασφάλισης της «βιωσιμότητας του ανθρώπου», χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις προκαλούμενες ανισορροπίες.

Όταν μάλιστα εμπλέκεται και η κερδοφορία και συσσώρευση πλούτου, ως μοναδικό κριτήριο της επιχειρηματικής δραστηριότητας, τότε η ηθική και το ανθρώπινο συμφέρον δεν συνυπολογίζονται.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Περιβαλλοντικού Ινστιτούτου Μονάχου (Umweltinstitut München) στις 22.4.2021 οι μεγάλες επιχειρήσεις στον τομέα της αγροτικής βιομηχανίας χρησιμοποιούν την γενετική τεχνολογία για την παραγωγή προϊόντων, τα οποία βασίζονται στην παρέμβαση στα γενώματα των ζώων και των φυτών και την πρόκληση επικίνδυνων ανισορροπιών όχι μόνο στην βιοποικιλότητα αλλά και στην ανθρώπινη υγεία.

Βεβαίως με ηθικολογική τεκμηρίωση όλα αυτά γίνονται για την ευημερία των καταναλωτών και την καταπολέμηση της πείνας και της φτώχειας, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το μέγεθος των επιπτώσεων στην υγεία και γενικότερα στη ζωή των πολιτών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον κατά την διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού (Covid-19) έχει και η οικονομική πορεία των κοινωνιών των ανεπτυγμένων χωρών του πλανήτη, οι οποίες επηρεάζουν την δυναμική της εξέλιξης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Για παράδειγμα στο πιο πλούσιο 10% του πληθυσμού των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής ανήκε στην αρχή της πανδημικής κρίσης το 87% των μετοχών, ενώ κατά την διάρκεια της εξέλιξης της αυξήθηκε η κερδοφορία. Αρκεί να ληφθεί υπόψη, ότι ο ιδιοκτήτης της Amazon αύξησε την περιουσία του από 113 δισεκατομμύρια δολάρια σε 157 δισεκατομμύρια.

Από το άλλο μέρος σύμφωνα με στοιχεία της National Restaurant Association έκλεισαν περισσότερες από 110.000 επιχειρήσεις εστίασης κατά την διάρκεια της πανδημίας. Επίσης το ποσοστό της φτώχειας ατόμων με εκπαιδευτικό επίπεδο High-School αυξήθηκε από 16,7% σε 21,8%.

Ακόμη καταγράφονται μεγάλες οικονομικές ανισορροπίες σε βάρος των μειονοτήτων, όπως είναι οι λατίνοι (43%), οι μαύροι (42%) και οι ασιατικής προέλευσης (27%) σύμφωνα με το Census Bureau Household Pulse Survey.

Είναι εμφανές, ότι η ηθική διάσταση της ατομικής και κοινωνικής λειτουργίας έχει δώσει την θέση της στην ηθικολογική επικοινωνιακή διαχείριση των επιπτώσεων της πανδημίας με σημείο αναφοράς το ατομικό και το συστημικό και όχι το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.

Τέλος σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (International Energy Agency, IEA) με έδρα το Παρίσι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα το 2021 θα αυξηθούν κατά 5% και θα φθάσουν στους 33 δισεκατομμύρια τόνους, δηλαδή αύξηση 1,5 δισεκατομμύρια τόνους σε σύγκριση με το 2020. Αυτή η αύξηση θα είναι η μεγαλύτερη την τελευταία 10ετία.

«Αυτό αποτελεί μια δραματική προειδοποίηση, ότι η οικονομική ανάκαμψη μετά την κρίση του Covid-19 δεν θα συμβάλλει στην βιωσιμότητα του κλίματος» επεσήμανε ο διευθυντής του ΙΕΑ Fatih Birol.

Η πορεία προς το μέλλον δείχνει, ότι η αποδέσμευση από τα ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή καθαρής ενέργειας με την αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δεν συμπορεύεται με την αναγκαία λειτουργική χρονική σμίκρυνση της περιόδου εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα, ώστε να συρρικνωθούν οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Η ηθική διάσταση της βιωσιμότητας του ανθρώπου και της βιοποικιλότητας εκφυλίζεται σε ηθικολογική επικοινωνιακή λειτουργία και υπογραφή Συμφωνιών για το Κλίμα (Παρίσι 2015), που όμως δεν εφαρμόζονται με την αναγκαία ταχύτητα στην υλοποίηση τους.

Η πραγματικότητα σε πλανητικό επίπεδο δείχνει, ότι η λειτουργία των κοινωνιών, τόσο ως συλλογικών υποκειμένων και κρατικών οντοτήτων όσο και ως συνόλου μεμονωμένων πολιτών, κυριαρχείται από την λογική του συστημικού πραγματισμού (λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων), στο πλαίσιο του οποίου οι ηθικές αξίες και αρχές υποκαθίστανται από μαζικά διοχετευόμενα πρότυπα, τα οποία υπηρετούν την πολυδιάστατη επικοινωνιακή διαχείριση της ατομικής και συλλογικής δραστηριοποίησης ανάλογα με τις στοχεύσεις και τα όρια αντοχής των κοινωνικών συστημάτων, όπως οριοθετούνται στο ισχύον μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης.

Ιδιαίτερο και αποφασιστικό ρόλο σε αυτή την πορεία παίζουν το οικονομικό και το πολιτικό σύστημα. Όμως με αυτή την οπτική, σε συνδυασμό και με τον μη επαρκή έλεγχο της εξέλιξης ως προς τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις λόγω της πολυπλοκότητας και της ταχύτατης ροής του χρόνου, δεν διαμορφώνονται βιώσιμες συνθήκες τόσο για την ανθρώπινη οντότητα όσο και για την βιοποικιλότητα.

Επείγει η αλλαγή προσανατολισμού με σημεία αναφοράς το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον και η ανάληψη των ευθυνών, που απορρέουν, από τους κοινωνικούς θεσμούς και ιδιαιτέρως από την κοινωνία πολιτών ως ενιαίου δικτύου σε ευρωπαϊκό και σε πλανητικό επίπεδο. Ο σύγχρονος κόσμος αποτελείται από αλληλοεξαρτώμενες κοινωνίες, οι οποίες συνθέτουν ένα ενιαίο σύνολο.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Ηθικολογία και ηθική… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.